Raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028 RD2400152.pdf

gemeente Steenbergen

RD2400152

Agendanummer:

Raadsvergadering

Onderwerp: Perspectiefnota 2025-2028

Steenbergen; 28 mei 2024

Aan de raad,

1.

Inleiding

Voor u ligt de Perspectiefnota 2025-2028 van onze gemeente. Zoals gebruikelijk biedt deze nota een overzicht van de belangrijkste beleidsinhoudelijke en financiële ontwikkelingen, die ons - in een voortdurend bestuurlijk-ambtelijk samenspel - helpen om vast te houden aan de koers die we met elkaar voor ogen hebben. Bedoeld om onze gemeente, in alle opzichten, toekomstbestendig te maken. Onze koers zal altijd onderhevig zijn aan maatschappelijke veranderingen zoals, actueel, de formatie van een nieuw kabinet. Hoe duidelijker we onze koers formuleren en volgen, hoe minder we van de lijn en het beoogde eindpunt hoeven afwijken, terwijl we toch blijven meebewegen op de golven. Na een langdurige periode van politieke instabiliteit, lijkt de aantreding van een nieuwe, extraparlementair kabinet nu dan toch echt aanstaande. Hoe dit in de praktijk gaat werken, en welke consequenties dit heeft op de diverse beleidsterreinen en de overheidsfinanciën, zal naar verwachting pas blijken uit de eerste miljoenennota van het nieuwe kabinet, die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd.

2. Achtergrond In de planning en control cyclus is de perspectiefnota het eerste document in de jaarcyclus van het eerstvolgende jaar. Met de perspectiefnota stelt de raad de kaders vast waarbinnen het college de begroting moet opstellen. In de perspectiefnota wordt ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen (financieel en inhoudelijk) en de betekenis daarvan voor het beleid voor de komende vier jaar. De perspectiefnota is een document op hoofdlijnen en biedt de informatie waarmee de raad een integrale afweging kan maken over de meerjarenbegroting. De algemene politieke beschouwingen vinden plaats bij de behandeling van de perspectiefnota. 3. Overwegingen In hoofdstuk 4 CollegeActieProgramma wordt een toelichting gegeven op deze collegeprioriteiten voor zover ze nog niet zijn afgerond. Benoemd wordt wie de portefeuillehouder is en wat de collegeprioriteit ínhoudt. In de programma's wordt nader ingegaan op de stand van zaken. In tegenstelling tot de voorafgaande P&C-cyclus wordt daarmee gerapporteerd in de programma's en niet meer in een apart hoofdstuk.

www.gemeente-steenbergen.nl

RD2400152

De VNG heeft advies uitgebracht voor de meerjarenbegroting 2025-2028, verdeeld in twee delen vanwege de onzekerheid op korte termijn. Gemeenten worden geadviseerd zich voor te bereiden op financiële uitdagingen, maar ook voorzichtig te zijn met onnodige bezuinigingen. In hoofdstuk 5 Ombuigingen worden de mogelijke besparingen in het sociaal domein en fysieke domein welke zijn gericht op efficiëntere besteding van middelen, onderhoud van de openbare ruimte en digitalisering besproken. Hoewel het opnemen van toekomstige voordelen in de begroting risico's met zich meebrengt, kunnen taakstellende bezuinigingen vanaf 2027 haalbaar zijn. Het college verneemt graag hoe u over de onderstaande indicatieve ombuigingen denkt. Bij de opzet voor de begroting zal dit worden uitgewerkt waarbij rekening zal worden gehouden met uw reactie op deze ombuigingsvoorstellen. Het recente hoofdlijnenakkoord van de regering bevat belangrijke punten voor gemeenten en hun inwoners. De VNG maakt zich zorgen over korte termijneffecten van het asielbeleid en benadrukt de rol van gemeenten. Positieve ontwikkelingen zijn er op gebied van bestaanszekerheid en woningbouw, met aandacht voor duurzaamheid. Het akkoord benadrukt goed bestuur en decentralisatie. Stabiliteit in klimaat- en energiebeleid is van belang voor gemeenten die bijdragen aan energietransitie.

Financieel gezien blijft de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 een zorgpunt, waarbij een balans tussen taken en middelen essentieel is. Het intrekken van de spreidingswet baart zorgen vanwege mogelijke gevolgen voor de opvangcrisis en de verantwoordelijkheid die op gemeenten en inwoners rust. Het is van belang dat beleid haalbaar en uitvoerbaar blijft. De zorgen over de gemeentefinanciën hangen ook samen met demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing en de gevolgen daarvan voor voorzieningen en diensten. Gemeente Steenbergen staat voor een uitdaging met de aanstaande vergrijzing en de impact daarvan op onderwijs en zorg. Er is al een daling in het aantal leerlingen en een stijging in de WMO-aanvragen te zien. De regio West-Brabant werkt aan een Regiodeal om de regio te versterken. Er is een plan voor investeringen en lobby-inspanningen om het Rijk te enthousiasmeren. Binnen de Stedelijke Regio West-Brabant West (SRWBW) wordt gewerkt aan een Regionale Investeringsagenda (RIA) en governance om gezamenlijke projecten aan te pakken. De colleges en raden van 7 gemeenten hebben ingestemd met een verstedelijkingsstrategie en werken nu aan concrete projecten en financiële overdrachten. Dit alles wordt meegenomen in de meerjarenbegroting voor 2025.

4. Middelen De financiële situatie van de gemeente Steenbergen is momenteel een grote uitdaging. Er zijn zorgen over de benodigde structurele middelen om de ambities en taken van de gemeente te realiseren. De perspectiefnota voorziet niet in een meerjarig sluitende begroting. De gevolgen van het financiële Rijksbeleid zijn zichtbaar in de jaarschijven 2026, 2027 en 2028. Ons beleid is erop gericht dat we in september 2024 een begroting aanbieden die voor elke jaarschijf sluitend is. Het saldo van de perspectiefnota 2025-2028 is als volgt: Saldo Perspectiefnota 2025-2028

2025 191.086

2026 -398.964

2

2027 -728.695

2028 -728.852

RD24001 52

Het hoofdlijnenakkoord voor de periode 2024-2028 introduceert verschillende maatregelen die gevolgen zullen hebben. Specifieke uitkeringen worden afgeschaft, nieuwe belastingen worden ingevoerd en er zijn afspraken over woonlasten en extra middelen voor woningbouw en infrastructuur. Er zal waarschijnlijk bezuinigd moeten worden vanaf 2026, wat kan leiden tot minder voorzieningen en diensten. Het wegvallen van specifieke uitkeringen kan meer beleidsvrijheid bieden, maar ook leiden tot efficiëntiekortingen. Nieuwe belastingen kunnen helpen bij woningbouw en infrastructuur, maar de exacte gevolgen zullen pas later duidelijk worden. Het beperken van de OZB-belasting kan de gemeente Steenbergen hinderen bij het genereren van extra inkomsten. De geplande bezuiniging op Jeugdzorg is geannuleerd, wat voor de gemeente Steenbergen geen verandering betekent in hun financiële vooruitzichten. Het is essentieel voor de gemeente Steenbergen om de impact van deze maatregelen op de financiën en demografische ontwikkeling in kaart te brengen. Het vergt niet alleen bezuinigingen, maar ook noodzakelijke investeringen om als gemeente krachtig te blijven en de juiste koers te behouden.

5. Duurzaamheid Het gemeentelijk beleid is gebaseerd op een duurzaam evenwicht in baten en lasten. Alle structurele lasten in 2025 worden gedekt met strucurele baten. Dat waarborgt het behoud van het voorzieningenniveau, zowel kwantitatief als kwalitatief. 6. Risico's De Perspectiefnota is een belangrijk document dat de richting voor de komende járen bepaalt en als basis dient voor de begroting en meerjarenramingen. Het college werkt binnen deze nota aan de begroting voor 2025 en de plannen voor 2026-2028, waarbij ook de risico's worden geïdentificeerd en besproken. Het risicomanagementsysteem wordt ingezet om deze risico's te verwerken en te beheren tijdens het begrotingsproces. Hieronder worden de belangrijkste risico's die verbonden zijn aan deze Perspectiefnota verder toegelicht. Risico 7 Financiële dekking van toekomstige plannen. De ambities uit het raadsakkoord zijn vertaald naar collegeprioriteiten, waarbij de financiële positie zoveel mogelijk in lijn wordt gebracht met deze ambities. Voor sommige prioriteiten is er al budget beschikbaar, terwijl voor andere nog veel voorbereidend werk nodig is. Het is van belang om anticiperen op mogelijke haalbaarheid van deze ambities en tijdig ruimte in te bouwen in de begroting.

Risico 2 Algemene uitkering gemeentefonds Recentelijke ontwikkelingen dragen niet bij aan financiële zekerheid voor gemeenten, wat onzekerheid met zich meebrengt. Fluctuaties in maatstaven zorgen voor correcties in de algemene uitkering, met een neerwaartse correctie voor 2025. Het risico bestaat dat de raming van inwonersaantallen en woningen lager uitvalt dan verwacht. Risico 3 Sociaal Domein Het sociaal domein blijft een hoog risico door de toenemende vergrijzing, met name bij de Wet maatschappelijke ondersteuning. Er wordt gewezen op mogelijke wachtlijsten in de jeugdzorg, wat een uitdaging vormt voor de begroting. 3

RD2400152

Risico 4: Toename van cyberrisico's Cybercrime vormt een groeiend bedrijfsrisico, ook voor gemeenten. Het cyberrisico maakt deel uit van het gemeentelijk risicoprofiel en er is behoefte aan actualisatie van dit risico, inclusief evaluatie van maatregelen en mogelijke verzekeringen. Risico 5: Meicirculaire niet verwerkt Elk jaar is het een uitdaging dat de meicirculaire van het gemeentefonds niet meegenomen kan worden in de Perspectiefnota. De definitieve cijfers kunnen afwijken van de voorlopige cijfers in de Voorjaarsnota van het Rijk. Deze risico's benadrukken de complexiteit en onzekerheden waarmee de gemeente te maken heeft bij het opstellen van de begroting en het plannen voor de toekomst. Het is essentieel om deze risico's zorgvuldig te managen en te anticiperen op mogelijke uitdagingen om financiële stabiliteit en effectief beleid te waarborgen.

7. Communicatie/Aanpak Op 4 juni 2024 staat de ambtelijke toelichting gepland. Hierin wordt de perspectiefnota toegelicht. In de tussentijd worden de effecten van de meicirculaire doorgerekend naar een nieuw begrotingsperspectief. Uw raad wordt hierover geïnformeerd via een afzonderlijke raadsmededeling. De behandeling in de raad vindt plaats op 4 juli 2024. 8. Voorstel Vaststellen van de Perspectiefnom 7074-7077

Hoogachtend, burgemeester en wethouders va de secretaris,

(.gen, de burgermee

\

elden

4