Raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan RD2400174.pdf

gemeente Steenbergen

RD2400174

Raadsvergadering

Agendanummer:

Onderwerp: Integraal Huisvestingsplan (IHP) Gemeente Steenbergen

Steenbergen; 02 juli 2024 Aan de raad,

1. Inleiding Een integraal huisvestingsplan (hierna: IHP) biedt inzicht in de verschillende (school)gebouwen en/of objecten, de noodzakelijke investeringen en het kijkt naar aspecten als spreiding van voorzieningen. Het is een belangrijk planningsinstrument voor de (toekomstige) schoolgebouwen binnen een gemeente, gebaseerd op een gezamenlijke visie van gemeente en schoolbesturen. Voor de gemeente Steenbergen is een IHP opgesteld voor de periode 2024-2040. Dit wil zeggen dat de onderwijs- en kinderopvangvisie en gemeentelijke ambities in kaart zijn gebracht en de basis vormen voor dit IHP. Het IHP biedt daarnaast de gemeente, schoolbesturen en opvangorganisaties een dynamisch beleidsperspectief, geborgd in een gedragen en transparant uit te voeren meerjaren huisvestingsplan. Dit plan geeft houvast aan hoe om te gaan met investeringen in gebouwen voor onderwijs en opvang zodat in de gemeente een duurzame en gezonde onderwijs- en opvangomgeving kan worden voortgezet. Naast de ontwikkelingen van het leerlingaantal en de staat van de gebouwen, zijn meer kwalitatieve vragen aan de orde geweest, zowel ten aanzien van de functionaliteit van de gebouwen als ontwikkelingen in het aanbod van onderwijs- en opvangvoorzieningen. Het IHP geeft daarmee inzicht in de grootste knelpunten en geeft helderheid over de gewenste oplossingsrichtingen.

Het IHP maakt daarmee de opgave voor onderwijshuisvesting voor de komende járen inzichtelijk en daarmee is ook duidelijk welke meerjarige investeringen nodig zijn. Dit betekent dat in het IHP strategische lange termijnafspraken zijn opgenomen. De gemeente Steenbergen staat de komende járen zowel financieel als qua capaciteit voor een uitdaging.

2. Achtergrond Gemeenten zijn verantwoordelijk voor bekostiging van (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding van scholen. Dit is vastgelegd in onder meer artikel 102 van de Wet op het primair onderwijs (Wpo) en artikel 76m van de Wet op het voortgezet onderwijs (Wvo). De zorgplicht van gemeenten betreft vervanging, nieuwbouw, uitbreiding en tijdelijke huisvesting, eerste inrichting, constructiefouten, vergoeding van schade als gevolg van bijzondere omstandigheden en de OZB. Onderhoud schoolgebouwen Sinds 1 januari 2015 is de verantwoordelijkheid van het groot onderhoud van schoolgebouwen overgeheveld van de gemeente naar het schoolbestuur. Als onderdeel van de lumpsum ontvangt een bestuur hiervoor vanuit het Rijk onder andere een genormeerde vergoeding voor onderhoud,

RD2400174

energieverbruik en schoonmaak. De schoolbesturen dienen het onderhoud te bekostigen voor het terrein en gebouw als het gaat om: het onderhoud van de binnenkant, het buitenonderhoud en aanpassingen, het herstelonderhoud en vervanging van leer- en hulpmiddelen. Schoolbesturen zijn juridisch eigenaar van een schoolgebouw. De gemeente heeft hierop een zogenaamd 'economisch claimrecht1: wanneer de onderwijsbestemming van een pand vervalt, komt het terug naar de gemeente omdat deze de bouw heeft bekostigd. Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Steenbergen Om de gemeentelijke verantwoordelijkheid ten aanzien van onderwijshuisvesting uit te kunnen voeren, is de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Steenbergen (hierna: Verordening) vastgesteld. Dit is een raadsbevoegdheid op grond van artikel 149 Gemeentewet. In de Verordening is het proces vastgelegd waarmee een huisvestingsaanvraag vanuit een schoolbestuur door de gemeente dient te worden afgehandeld tot aan besluitvorming door de gemeenteraad toe. De meest recente Verordening is met terugwerkende kracht per 1 januari 2021 vastgesteld in de raadsvergadering van 25 februari 2021. Voorgeschiedenis Het IHP van de gemeente Steenbergen is in 2018 gestart met verkennende gesprekken tot een brede samenwerking op Brabantse Wal niveau. Deze zijn door de verschillende behoeftes (o.a.

verschil van urgentie) van de gemeenten stop gezet en is er voor gekozen dat elke gemeente zelf aan de slag gaat met een Integraal Huisvestingsplan. Eind 2022 is hier een aanzet toe gedaan in de gemeente Steenbergen. Vanaf mei 2023 tot december 2023 heeft het IHP door capaciteitsproblemen stil gelegen. Vanaf december 2023 heeft ICS adviseurs de opdracht gekregen om het IHP af te ronden en te komen tot een gedragen IHP voor de gemeente Steenbergen. Leeriingprognoses In opgestelde leeriingprognoses voor zowel de basisscholen als de middelbare scholen in de gemeente Steenbergen zijn de nieuwbouwprojecten die net zijn afgerond of op de planning staan meegenomen. Dit maakt dat de opgestelde leeriingprognoses (gedeeltelijk) af kunnen wijken van de door de inschatting die de scholen zelf hebben gemaakt. Dit wordt meegenomen in de afwegingen per scenario en de planning. Planning opgenomen in IHP Een belangrijk onderdeel in het IHP is de opgenomen planning. Deze planning is ambitieus te noemen. Op korte termijn zijn er 3 scholen toe aan nieuwbouw, hieronder vallen basisscholen Petrus en Paulus en Groen van Prinsterer in Dinteloord (LPS) en basisschool Kiezelrijk in Steenbergen (ABBO). Dit betekent een (flinke) investering vanuit de gemeente Steenbergen zowel qua financiën alsmede capaciteit.

3. Overwegingen 3. l.De schoolbesturen en de gemeente hebben het streven om een bereikbaar aanbod van kindvoorzieningen te blijven realiseren. De gemeente en de schoolbesturen hebben het streven om een bereikbaar aanbod van kindvoorzieningen te blijven realiseren. In de praktijk zijn er verschillende opties mogelijk om dit te doen: « Een school: dit is een voorziening waar enkel een onderwijspartij in gehuisvest is zonder andere kindpartners. « Kindcentrum of specialistische voorziening: dit is een voorziening waarbij naast onderwijs ook een andere kindpartner(s) gehuisvest is. « Multifunctionele accommodatie: dit is een voorziening waarin naast de partijen die in een kindcentrum of specialistische voorziening aanwezig zijn, ook andere partijen gehuisvest zijn die meer gerelateerd zijn aan de wijk of bijvoorbeeld een bredere welzijnsvoorziening. 2

RD2400174

Vanuit het IHP wordt de prioriteit bij het onderwijs en kinderopvang gelegd, dit betekent dat de vorming van kindcentra het leidende principe is en dat overige maatschappelijke functies alleen worden toegevoegd indien dit een meerwaarde heeft. We zetten daarbij ook in op gelijkwaardigheid tussen onderwijs en kinderopvang. Als gemeente zijn we faciliterend aan het onderwijs, hierbij is sprake van participatiefbeleid, dus samen met de onderwijspartners. 3.2. het IHP is in samenwerking met de schoolbesturen en betrokkenen van de WE opvangpartners opgesteld en biedt (beleids)perspectief voor alle partijen Om een perspectief te vormen voor het onderwijs is in samenwerking het voorliggende IHP opgesteld. Gezamenlijk zijn keuzes gemaakt over o.a. duurzaamheid, inclusief onderwijs en opvang en fasering. Het IHP is een coproductie van de gemeente, schoolbesturen en de betrokken WE opvangpartners. 3.3. De opgave voor onderwijshuisvesting wordt inzichtelijk gemaakt voor de komende járen Het IHP maakt de opgave voor onderwijshuisvesting voor de komende járen inzichtelijk en daarmee is ook duidelijk welke meerjarige investeringen nodig zijn voor de onderwijshuisvesting. Dit betekent dat in het IHP strategische lange termijnafspraken opgenomen. 3.4. Met het IHP lopen we voor op de toekomstige wettelijke verplichting tot het opstellen van een meerjarig IHP.

Met het IHP formuleren we een beleidskader voor onderwijshuisvesting. Daarnaast maken we de ruimtebehoefte in relatie tot de feítelijke capaciteit van onderwijshuisvesting inzichtelijk. Het ministerie van OCW werkt momenteel aan wetswijziging, gepland voor 2025, in de onderwijshuisvesting. Deze maakt het verplicht voor gemeenten om een IHP op te stellen. De komende járen staat de gemeente Steenbergen voor een omvangrijke(financiële) opgave. Een aantal scholen zijn aan vervanging of verbouwing toe. Dat legt een omvangrijke claim in de begroting voor 2025 en verder. Met het IHP anticiperen we op toekomstige investeringen om te voldoen aan onze wettelijke taak op het gebied van onderwijshuisvesting. 3.5. Zowel financieel als qua capaciteit bestaat er een uitdaging De gemeente Steenbergen staat de komende járen zowel financieel als qua capaciteit voor een grote uitdaging. De komende 15 jaar moeten ongeveer 6 scholen vervangen (nieuwbouw) of grootschalig gerenoveerd worden. Dit kost niet alleen een financiële investering maar ook op het gebied van capaciteit zal hierop ingezet moeten worden om alle doelstellingen te halen en aan onze wettelijke taak te voldoen. Het risico bestaat dat door beperkte personele capaciteit de uitvoering van het IHP zal vertragen.

4. Middelen De totale investering over de periode van 2024 tot en met 2040 bedraagt circa C 67 mln. (op basis van prijspeil 2024), waarbij de eerste (voorbereidende) werkzaamheden zullen plaatsvinden in 2025. Met extra bouwkosten voor voorzieningen in de gebouwen zoals bijvoorbeeld gymzalen en grondverwerving is geen rekening gehouden. Voor elke separate investering (lees: onderwijshuisvestingsvraagstuk) zal een (voorbereidings-) krediet aangevraagd moeten worden bij de raad. Voor deze kredieten moeten in onze begroting kapitaallasten worden opgenomen. Op basis van de financiële verordening is via de nota "waardering en afschrijving vaste activa" de regels voor waardering en afschrijving van vaste activa vastgesteld. De afschrijvingstermijn voor scholen is volgens deze nota vastgesteld op: 40 jaar voor nieuwbouw 25 jaar voor restauratie I renovatie 3

RD2400174

Wanneer we bovenstaande afschrijvingstermijnen hanteren op de indicatie van de investeringen resulteert dit in onderstaande lasten waarbij de sloopkosten niet geactiveerd worden. Dit betreft een grove schatting. Ten tijde van het aanvragen van de kredieten zal een verfijnder financieel beeld gemaakt worden.

Jaar 2025 2026 2027 2028 2029 2030 t/m 2036 2037 2038 e.v.

Bedrag «1.868 « 405.243 C 444.536 « 497.226 C 722.921 C 1.153.302 «2.617.918 « 2.947.011

In de Perspectiefnota 2025 is er proactief gehandeld en vanaf 2027 structureel C 400.000 opgenomen om de lasten van de investeringen te dekken. Voor de Begroting 2025 doen we een voorstel om dit budget aan te passen aan het huidige plan en zal de doorrekening verfijnd worden. Het is van belang om de uitvoering van het IHP goed te monitoren in de P&C cyclus. Zo kunnen er tijdig kredieten aangevraagd worden of bijgesteld worden indien nodig. Daarnaast zal elk (uitgewerkt) huisvestingsscenario, inclusief financiële paragraaf voorgelegd worden aan de gemeenteraad ter besluitvorming.

5. Duurzaamheid Binnen het IHP worden duurzaamheidsambities geformuleerd voor onderwijshuisvesting. Bij nieuwbouw koersen we op ENG (energie neutraal gebouw). Ten aanzien van de investeringen is gerekend met de ENG prijzen. In samenspraak met het onderwijs wordt per scenario inzichtelijk gemaakt wat de randvoorwaarden zijn om dit te realiseren. We lopen met de keuze voor ENG voorop ten aanzien van de landelijke wetgeving, echter is de verwachting dat binnen enkele járen dit een verplichting gaat zijn. Door ENG als richtinggevend kader te beschouwen voorkomen we in de toekomst (duurdere) aanpassingen aan eventueel BENG-gebouwde onderwijshuisvesting. Ook zijn de ambities ten aanzien van duurzaamheid zoals vastgesteld in het Steenbergen DuurSAMEN beleidskader door de gemeenteraad opgenomen in het IHP. 6. Risico's 7.1. De financiële vertaling is gebaseerd op prijspeil 2024 De huisvestingsopgaven maken we inzichtelijk voor de periode van 2024 tot en met 2040. De financiële vertaling baseren we op prijspeil 2024. De daadwerkelijke investering wordt inzichtelijk gemaakt als een voorstel voor huisvesting een concreter stadium nadert. Het risico bestaat dat de kosten daadwerkelijk dus duurder zullen uitvallen dan nu is opgenomen in het IHP. 7.2.

Bij niet tijdige sturing op budgetten loopt de gemeente (een financieel) risico Het is van belang dat de uitvoering van het IHP goed gemonitord wordt in de P&C cyclus. Zo kunnen we tijdig financieel bijsturen indien nodig. Als er niet tijdig gestuurd wordt op de budgetten loopt de gemeente een financieel risico. De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting. Als er geen of niet voldoende budget gereserveerd wordt voor de uitvoering van het IHP betekent dit dat er elders dekking gezocht moet worden. Dit kan betekenen dat andere taken Z prioriteiten niet of later uitgevoerd worden. 7.3. Risico op vertraging is aanwezig 4

RD2400174

Het risico op vertraging ten aanzien van de planning van het IHP is aanwezig. Het is een erg strakke tijdsplanning, die om commitment vraagt. De gemeente zal onder andere zorg moeten dragen voor voldoende personele capaciteit om de uitvoering van het IHP en alle aanhangende projecten/voorstellen tijdig te starten. Daarnaast zijn er ook nog verschillende externe factoren (denk o.a. locatiekeuze, stikstof-uitdagingen, netcongestie en langdurige juridische ruimtelijke procedures) die kunnen leiden tot vertraging van de daadwerkelijke bouw.

7. Communicatie/Aanpak 19 augustus 2024 zal er een informatieavond voor de raad gehouden worden ten aanzien van de oordeelsvormende en besluitvormende vergaderingen in de maand september 2024 waar het IHP op de agenda staat ter besluitvorming. De betrokken medewerkers van ICS adviseurs zullen op de informatieavond aanwezig zijn om vragen te beantwoorden. Na vaststelling wordt uitvoering gegeven aan het IHP. Daarbij dient opgemerkt te worden dat scholen zelf verantwoordelijk zijn voor het tijdig indienen van een aanvraag voor (vervangende) nieuwbouw en/of renovatie volgens afgesproken planning in het IHP. Ook na vaststelling van het IHP is het doen van een aanvraag door de betreffende scholen onderdeel van het proces zoals vastgelegd in de Wet primair onderwijs (Wpo), Wet voortgezet onderwijs (Wvo) en de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Steenbergen 2021. Per onderwijshuisvestingsvraagstuk zal een voorstel richting de raad komen ter besluitvorming. 8. Participatie Het IHP is in samenspraak met de onderwijs- en WE kinderopvangpartners opgesteld. Vanuit beide is positief gereageerd op het voorliggende voorstel. In de nadere uitwerking per schoolgebouw werken we (schoolbesturen, kinderopvang en gemeente) de opgaven uit het IHP nader uit. Hierbij betrekken we de inwoners en andere organisaties in en om de onderwijsvoorziening. Dit verschilt per scenario. 9.

Voorstel 1. Het Integraal Huisvestingsplan Primair en Voortgezet Onderwijs 2024-2040 vaststellen. 2. De kredieten/budgetten opnemen in de meerjarenbegroting voor de periode 2024-2027 3. Kennisnemen van de uit het IHP voortkomende kapitaallasten voor de periode 2024-2040 met inbegrip van de conclusie dat de gemeente over onvoldoende financiële middelen beschikt om in die járen aan haar (wettelijke) verplichtingen in het kader van het IHP te voldoen. 4. Instemmen met het voorstel om per onderwijshuisvestingsscenario, inclusief financieringsparagraaf een voorstel ter goedkeuring aan u voorleggen en u vragen het benodigde krediet hiervoor vrij te geven. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Steenbergen, de secretaris,

de burgemeęśter,

A.N. Phaff- de Groot

5