Raadsvoorstel evaluatie afvalbeleid 2015-2024 RD2500247.pdf

RD2500247

Raadsvergadering

Agendanummer:

Onderwerp: Evaluatie afval- en grondstoffenbeleid 2015-2024 (VANG)

Steenbergen; 4 november 2025 Aan de raad,

1. Inleiding In deze nota informeren wij uw raad over de stand van zaken met betrekking tot het beleidsplan Van Afval Naar Grondstof (VANG) over de periode 2015-2024. De bevindingen zijn samengevat in het bijgevoegde evaluatierapport. Daarnaast bevat het rapport een doorkijk naar mogelijke toekomstige maatregelen die kunnen bijdragen aan een beter resultaat. Via het huidig VANG beleid zijn al behoorlijke stappen gezet. Echter, gezien de resultaten van de laatste járen heeft het huidig VANG beleid een nieuwe impuls nodig. Enkele belangrijke hoogtepunten uit het evaluatierapport worden in dit raadsvoorstel nader toegelicht. Het streven is om tijdens de besluitvormende raadsvergadering van 11 december aanstaande de nieuwe doelstellingen/ambities voor het toekomstig VANG beleid door u vast te laten stellen, zodat daar in de nieuwe bestuursperiode fasegewijs naar toe kan worden gewerkt. Tijdens een informatieve raadsbijeenkomst op 20 oktober jongstleden bent u op interactieve manier bijgepraat over 1. de huidige stand van zaken van de afvalinzameling en verwerking 2. de ontwikkelingen en ervaringen elders in Nederland en 3. een doorkijk van maatregelen die passen bij de gemeente Steenbergen. De bevindingen van deze bijeenkomst zijn in een memo aan het evaluatierapport toegevoegd.

2. Achtergrond Huidig VANG beleid De besluitvorming van het huidig VANG beleid dateert van april 2016. Het nemen van maatregelen was noodzakelijk omdat onze inwoners nog erg veel restafval genereerden: 249 kg per inwoner/jaar. Dit restafval bestond voornamelijk uit recyclebare stromen, dus grondstoffen voor nieuwe producten. Vanaf die tijd zijn er al behoorlijke stappen gezet om te komen tot de vastgestelde ambitie van 100 kg restafval per inwoner/jaar, en het ter recycling aanbieden van 750Zo van het ingezamelde afval.

RD2500247

Hieronder worden de genomen maatregelen grotendeels benoemd: m Optimalisatie afvalvoorzieningen, 2016-2018 nieuwe containers aan huis voor PD (plastic verpakkingen en drankenkartons) en GFT (groente- fruit- en tuinafval) ondergrondse containers voor restafval (ondergrondse) containers voor grondstoffen ten behoeve van appartementen transformatie bovengrondse milieuparkjes naar ondergronds « Invoering Omgekeerd Inzamelen zonder tarief op restafval, april 2018 de grondstoffen worden zoveel mogelijk aan huis ingezameld en het restafval moet worden weggebracht naar een ondergrondse container « Start blik inzameling bij PD * Invoering passensysteem voor toegang op milieustraat, 2020 « Introductie afvaleducatieprogramma Happers op scholen inclusief afval scheiden, 2021 « Optimalisatie milieustraat, verruiming areaal en uitbreiding personele capaciteit (verbetering toezicht), 2022/2023 " Opbouw van egalisatievoorziening afval, ^021 * Aansluiting bij Saver voor inzameling , transport en verwerking van afvalstromen, vanaf 1 januari 2024 m Invoering GFT inzameling bij hoogbouw, na pilot uitrol gemeentebreed in 2025 Resultaat huidig VANG-beleid In 2024 bedroeg de hoeveelheid restafval gemiddeld 155 kilogram per inwoner/jaar. Dit cijfer omvat zowel het fijn restafval uit containers in de wijken als het grof restafval dat wordt aangeleverd bij de milieustraat.

Daarnaast werd circa 7296 van het ingezamelde afval ter recycling aangeboden. Daarmee is een aanzienlijke vooruitgang geboekt ten opzichte van de uitgangssituatie in 2016 (249 kg restafval per inwoner/jaar en 5996 afval ter recycling aangeboden). Ondanks deze positieve ontwikkeling zijn de vastgestelde doelstellingen dus nog niet behaald. De resultaten lijken bovendien de laatste járen te stabiliseren, wat erop wijst dat de huidige aanpak zijn maximale effect heeft bereikt. Om verdere verbetering te realiseren is het daarom tijd voor een nieuwe impuls: de ontwikkeling van een nieuw VANG-beleid. Daarbij sluiten we graag aan op de nieuwe landelijke doelstellingen uit het VANG-programma HHA (huishoudelijk afval) van de Rijksoverheid.

3. Overwegingen Bij dit onderwerp wordt nader ingegaan op de nieuwe doelen voor het VANG beleid. Daarnaast vergelijken we in het kort onze resultaten met die van andere gemeenten. A. AMBITIES/DOELSTELLINGEN tbv het NIEUWE BELEIDSPLAN VANG In 2016 is de doelstelling van de Rijksoverheid, 100 kg restafval per inwoner per jaar en 7596 van het afval ter recycling aanbieden, door uw raad als ambitie overgenomen in het VANG beleidsplan 20162020. Deze VANG doelstelling is herijkt vanuit de Rijksoverheid. De nieuwe doelstellingen vanuit het VANG-programma huishoudelijk afval zijn grotendeels gebaseerd op het percentage afval dat daadwerkelijk gerecycled wordt (achteraan de keten): - 2030: 6096 van het afval dient te zijn gerecycled * 2035: 6596 van het afval dient te zijn gerecycled « Kwaliteit van de grondstofstromen verbeteren « 2050: volledig circulair

2

RD2500247

Dit is anders dan de huidige doelstelling; het percentage afval dat ter recycling wordt aangeboden (vooraan de keten). In feite kan dit percentage nog veel stoorstoffen bevatten waardoor dit afval niet kan worden gerecycled en alsnog bij het restafval belandt. Wij stellen voor om deze herijkte doelstelling van de Rijksoverheid over te nemen en de 100 kg restafval per inwoner/jaar in stand te houden. Het resultaat in onze gemeente staat immers nog op 155 kg restafvalinwoner/jaar. Hiermee wordt een haalbaar kader geboden, en ligt er een gedegen fundament voor het doorrekenen van de mogelijke maatregelen voor het toekomstig VANG beleid. Samengevat komt de doelstelling voor het nieuwe VANG beleid op het volgende neer:

« « « * -

2030: 100 kg restafval per inwoner/jaar 2030: 600Zo van het afval dient te zijn gerecycled 2035: 650Zo van het afval dient te zijn gerecycled Kwaliteit van de grondstofstromen verbeteren 2050: volledig circulair

Extra kosten voor verbranding restafval De vermindering van de hoeveelheid restafval is een hele belangrijke component om de kosten beheersbaar te houden. Vanuit de Rijksoverheid zullen de kosten voor het verbranden van restafval de komende járen alleen maar toenemen, met name door de heffing van de verbrandingsbelasting en de komende C02 belasting. Kwaliteit grondstofstromen Daarnaast wordt de kwaliteit van de aangeboden grondstofstromen steeds belangrijker. Hoe schoner de ingezamelde grondstoffen hoe beter dat deze kunnen worden gerecycled. Ketenovereenkomst Verpakkingen De nieuwe doelstellingen sluiten aan bij de nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen. Hierin is onder andere vastgelegd dat de hoogte van vergoedingen vanuit het Afvalfonds Verpakkingen afhankelijk is van de kwaliteit van de grondstoffen van het verpakkingsafval. De nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen gaat op 1 januari 2026 in. De overeenkomst heeft als doel om de recycling- en inzamelingsprocessen te verbeteren, gedeeltelijk vervuild PMD afval niet langer te verbranden en beter in te zetten op circulariteit. Er wordt voortaan gewerkt met staffelvergoedingen; hoe beter de kwaliteit, hoe hoger de vergoeding. Om dit te beoordelen moeten gemeenten het PMD periodiek laten meten op stoorstoffen. Aan de hand daarvan wordt de gemeente ingedeeld in een categorie waar een bepaalde vergoeding aan gekoppeld is.

PMD optimalisatieacties In onze gemeente wordt veel PMD ingezameld, grotendeels via de containers aan huis. In 2024 was er een grote mate van vervuiling dat heeft geleid tot veel afkeur van vrachten. Deze vrachten werden dan geheel verbrand. Daarom is intensief ingezet op optimalisatieacties; extra communicatie en controles op vervuiling in containers. De controles hebben geleid tot minder afkeur.

3

RD2500247

Mede gezien de nieuwe afspraken in de Ketenovereenkomst Verpakkingen is het van belang om ook in de toekomst in het nieuwe VANG beleid extra in te blijven zetten op de kwaliteit van de grondstofstromen.

B.

INZAMELRESULTATEN TEN OPZICHTE VAN ANDERE SOORTGELIJKE GEMEENTEN

In het evaluatierapport wordt uitgebreid ingegaan op de cijfers. Hieronder worden de voornaamste verbeterpunten benoemd: m Er wordt bovengemiddeld veel restafval ingezameld « De totale hoeveelheid afval is relatief hoog " Het fijn restafval bestaat nog uit veel recyclebare afvalstromen, met name GFT en PMD * Afvalbeheerskosten zijn hoger dan gemiddeld " Er zit verhoudingsgewijs weinig textiel in containers en veel in het restafval Mogelijke maatregelen voor de toekomst Aan de hand van de voornaamste verbeterpunten zijn onderstaande aandachtsgebieden aan de orde gesteld: « Milieustraat: grof restafval * GFT, uitbreiding huidig beleid * PMD, kwaliteit « Textiel, bevordering inzameling « Fijn restafval, vermindering " Flankerend beleid Het globale effect op de afvaldriehoek wordt in het evaluatierapport bij hoofdstuk 5. 'Doorkijk maatregelen' benoemd.

4. Middelen In de begroting 2026 is reeds een bedrag opgenomen voor het door laten berekenen van de mogelijke maatregelen ten behoeve van het nieuw VANG beleid. Adviesbureau JMA begeleidt ons hierin.

5. Duurzaamheid De evaluatie van het VANG beleid, de globale doorkijk van mogelijke maatregelen en de daarbij gestelde ambities zijn de start van het traject naar een nieuw beleidsplan VANG. Het nieuwe beleidsplan heeft als doel de kwaliteit van de ingezamelde grondstofstromen te verbeteren en de hoeveelheid restafval te verminderen. Op deze manier kunnen meer grondstofstromen worden gerecycled en opnieuw worden ingezet voor de productie van nieuwe producten. Hierdoor wordt de vraag naar primaire grondstoffen verminderd en hoeven minder natuurlijke hulpbronnen uit de aarde te worden onttrokken.

6. Risico's Er kleven geen risico's aan dit voorstel. Er is sprake van haalbare doelstellingen voor het toekomstig VANG beleid.

4

RD2500247

7. Communicatie/Aanpak De evaluatie van het afval- en grondstoffenbeleid 2015-2024 met daarbij een globale doorkijk van mogelijke toekomstige maatregelen zijn hierbij ter kennisname aangeboden aan uw raad. Daarbij adviseren wij u om het voorgestelde ambitiekader vast te stellen en zich te commiteren aan een beheersbaar en toekomstig VANG beleid. De doorberekeningen van de mogelijke maatregelen wordt in de nieuwe bestuursperiode ter besluitvorming aangeboden.

8. Participatie Bij de doorberekeningen van de mogelijke maatregelen in 2026 worden meerdere disciplines betrokken.

9. Voorstel Wij stellen u voor: 1. 2. 3. 4.

Kennis te nemen van de evaluatie afval- en grondstoffenbeleid 2015-2024 en de doorkijk van mogelijke maatregelen voor de toekomst; De herijkte VANG doelstellingen huishoudelijk afval van de Rijksoverheid als ambitie over te nemen alsmede het in stand houden van de maximale 100 kg restafval per inwoner/jaar; Deze ambitie als fundament te laten dienen voor het doorrekenen van de mogelijke maatregelen voor het toekomstig VANG beleid in 2026; Zich te committeren aan een beheersbaar en toekomstig VANG beleid.

Hoogachtend,

5