Raadsvoorstel beleidskader economische kracht 2026-2029 RD2500171.pdf

nil III III II III I III III RD2500171

Raadsvergadering

Agendanummer:

Onderwerp: Beleidskader Economische Kracht 2026-2029

Steenbergen; 5 augustus 2025

Aan de raad,

1. Inleiding De afgelopen vier jaar heeft de gemeente Steenbergen met het programma 'Economische Kracht 2022-2025' een stevige basis gelegd voor het versterken van de Steenbergse economie. Op basis van een evaluatie van dit programma en het ontwikkelperspectief voor Steenbergen in 2040 is het economische beleidskader herijkt. Dit heeft geleid tot het nieuwe beleidskader Economische Kracht 2026-2029. Voor u ligt het beleidskader Economische Kracht 2026-2029. Tijdens de informatieavond van 25 augustus 2025 is u de voorgestelde economische koers van de gemeente Steenbergen gepresenteerd, waarbij u de gelegenheid heeft gehad een goed beeld te vormen van het vast te stellen economische beleidskader. Na akkoord op het beleidskader door de gemeenteraad, zal een uitvoeringsprogramma worden opgesteld dat door het college zal worden vastgesteld. Hiervan wordt u door middel van een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht.

2. Achtergrond De gemeente Steenbergen heeft de afgelopen járen onder het motto "Samen voor een sterke economie"actief ingezet op het versterken van haar economische fundament. Met het programma Economische Kracht 2026-2029 is ingezet op het versterken van de economische pijlers Agrofood, Bedrijventerreinen, Vrijetijdseconomie en de Zorgeconomie met als doel het creëren van een toekomstbestendig ondernemersklimaat in de gemeente Steenbergen. Het programma Economische kracht 2022 - 2025 bestaat uit een beleidskader en een onderliggend uitvoeringsprogramma. In het beleidskader zijn de te behalen doelstellingen geformuleerd en in het uitvoeringsprogramma de activiteiten die uitgevoerd zullen worden om deze doelstellingen te kunnen behalen. Het beleidskader Economische Kracht 2022-2025 is in het najaar van 2021 door de gemeenteraad vastgesteld en loopt af aan het einde van 2025. De ingezette economische koers geeft houvast en potentie voor de verdere ontwikkeling van de lokale economie. Dit zien we terug in de resultaten van de evaluatie. De Steenbergse economie

www.eemeente-steenbergen.nl

RD2500171

heeft zich de afgelopen járen goed doorontwikkeld. Zo is zowel de werkgelegenheid als de totale toegevoegde waarde en de toegevoegde waarde per sector toegenomen. De gemeente Steenbergen staat voor de opgave om haar economische fundament te versterken en toekomstbestendig te maken, zonder de maatschappelijke dimensie uit het oog te verliezen. Door focus aan te brengen in de economische inzet blijven we werken aan het toekomstbestendig maken van dit fundament. Jaarlijks is de gemeenteraad geïnformeerd over de stand van zaken van de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma. Vervolgens is het beleidskader zelf geëvalueerd. Voor deze evaluatie is gebruik gemaakt van de Economische Barometer 2023, de cijfers uit de voorlopige Economische Barometer 2024 en het rapport Eénmeting Toerisme en recreatie gemeente Steenbergen 2023 van Ginder. De evaluatie van het beleidskader is in bijlage 1 van het Beleidskader Economische kracht 2026 - 2029 opgenomen. Een samenvatting daarvan staat in hoofdstuk 2 van het nieuwe beleidskader. Opzet beleidskader Economische Kracht 2026-2029 In het beleidskader wordt geschetst waar de gemeente Steenbergen in 2040 wil staan. Daar kunnen we niet in één stap naartoe. In tijdsblokken van vier jaar wordt daarop gestuurd. Het economisch beleidskader herijken we om de vier jaar.

Dit geeft ons de kans om tijdig aanpassingen te doen om de doelstellingen uit de lange termijnvisie te halen. Maar ook om eventueel de lange termijndoelstelling bij te stellen. De wereld verandert snel en daarin moeten we in staat zijn ons flexibel en wendbaar op te stellen. In het herijkte beleidskader 2026 - 2029 richten we ons op drie pijlers: 1. Plantaardig 2. Lokale economie 3. Vrijetijdseconomie De drie pijlers worden in het beleidskader verder uitgewerkt in 1. Een doelstelling 2040, 2. Beoogde maatschappelijke effecten, 3. Beleidsdoelen 2029 en 4. Indicatoren.

3. Overwegingen Inleiding Op Europees, regionaal en lokaal niveau zien we tal van ontwikkelingen en trends die vragen om een effectieve en toekomstgerichte aanpak. Zo verandert de geopolitieke situatie in Europa en de wereld met de dag. Deze situaties brengen uitdagingen en kansen met zich mee voor onze gemeente. Er wordt bijvoorbeeld steeds meer ingezet op grondstoffen van eigen (Europese) bodem. Voor de gemeente Steenbergen, van oudsher een agrarische gemeente, liggen hier dan ook kansen. Daarnaast staat de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de kernen onder druk. Uit het rapport Toekomstbestendig Steenbergen van BMC (juni 2024) blijkt dat een gezonde bevolkingssamenstelling - qua verhouding tussen jongeren en ouderen, en werkenden en nietwerkenden - essentieel is om de gemeente toekomstbestendig te houden. De verwachte bevolkingskrimp op langere termijn kan een negatieve invloed hebben op de sociale en economische positie van Steenbergen. Ook grote maatschappelijke opgaven, zoals klimaatverandering, de energietransitie, woningbouw en de transitie van de landbouw, vragen om duidelijke keuzes. 2

RD2500171

Om deze uitdagingen aan te pakken, moeten er keuzes gemaakt worden. Daarbij hoort ook het scheppen van de juiste randvoorwaarden voor economische ontwikkeling. Door focus aan te brengen in de economische inzet, kunnen we onze topsectoren verder laten floreren en laten bijdragen aan een duurzaam en leefbaar toekomstperspectief voor onze inwoners. Het beleidskader Economische Kracht 2026-2029 richt zich dan ook op de sectoren Plantaardig, Lokale Economie en Vrijetijdseconomie. Een sterke economische motor komt immers de hele gemeenschap ten goede. Plantaardig De gemeente Steenbergen is van oudsher een agrarische gemeente. De afgelopen járen heeft Steenbergen zich ontwikkeld tot een toonaangevende speler binnen de plantaardige transitie van de regio West-Brabant. Het AFC Nieuw-Prinsenland fungeert als kloppend hart van deze transitie binnen de regio. We zetten in op bredere toepassingen van de plant dan enkel voedsel. Innovatie rondom deze transities vinden plaats op het AFC. We zetten in op samenwerking binnen de Triple Helix - overheid, ondernemers en onderwijs - met het AFC Nieuw Prinsenland als centrale locatie. In het licht van actuele ontwikkelingen rond regionale voedselzekerheid en het belang van grondstoffen van eigen bodem, biedt de plantaardige sector in Steenbergen economische kansen voor de komende járen. Ook regionaal neemt het belang van de plantaardige sector toe.

De Regio West-Brabant (RWB) zet in haar strategische agenda expliciet in op het (door)ontwikkelen van deze sector. Binnen de Stedelijke Regio West-Brabant (SRWB) is plantaardig inmiddels erkend als één van de speerpuntsectoren, waarbij het AFC wordt beschouwd als het kloppend hart van deze ontwikkeling in de regio. Lokale Economie Het lokale mkb op de bedrijventerreinen en centrumgebieden spelen een belangrijke rol. Ze herbergen veel werkplekken, dragen significant bij aan de economie en bevorderen de leefbaarheid door middel van bijvoorbeeld sponsoring van evenementen en verenigingen. Door clustering van de activiteiten op de bedrijventerreinen en in de centrumgebieden, stimuleren we onderlinge samenwerking. We zetten in op revitalisering van de bestaande bedrijventerreinen. Ook zetten we in op het toekomstbestendig maken van onze centrumgebieden. Deze moeten nog meer gaan fungeren als ontmoetingsplekken voor onze inwoners. Vrijetijdseconomie De gemeente Steenbergen heeft de afgelopen járen aanzienlijke stappen gezet op het gebied van de vrijetijdseconomie. In samenwerking met omliggende gemeenten wordt actief ingezet op zowel Brabantse Wal-niveau (via de Actieagenda Brabantse Wal) als op regionaal niveau (via de Regionale Leisure Koers).

Het uitgestrekte landelijke gebied - met zijn karakteristieke polders, wateren en rijke (militaire) culturele erfgoed - biedt volop kansen om inwoners, bezoekers en ondernemers te inspireren en langduriger aan Steenbergen en de regio te binden. De vrijetijdseconomie kent niet alleen een duidelijke economische waarde, maar ook een sterke maatschappelijke meerwaarde. Nu voorzieningen en de leefbaarheid in kleinere kernen onder druk staan, zetten we in op het aantrekken van verblijfstoeristen en recreanten. Hiermee stimuleren we de lokale bestedingen en dragen we bij aan het behoud van voorzieningen in deze kernen. Zorgeconomie In het huidige beleidskader is de zorgeconomie - voortvloeiend uit het coalitieakkoord 'Van ambitie naar actie' - opgenomen als vierde economische pijler. Deze sector omvat alle economische activiteiten die direct of indirect samenhangen met zorg binnen de gemeente Steenbergen.

3

RD2500171

De zorgeconomie kent zowel een economische als een sterk sociaal-maatschappelijke component: de aanbodzijde wordt vooral vanuit economisch perspectief benaderd, terwijl de vraagzijde vanuit het Sociaal Domein wordt ingevuld. Vanuit het Sociaal Domein wordt ingezet op preventie. Waar mogelijk wordt een zwaardere zorgvraag voor onze inwoners voorkomen. Het uitgangspunt van de samenwerking binnen het Sociaal Domein en de Vraagwijzer is een zelfredzame samenleving, waar inwoners leven in gezondheid, langer thuis blijven wonen en elkaar helpen. Indien zorg nodig is en niet vanuit het eigen netwerk geleverd kan worden, sluit de gemeente Steenbergen aan op de zorgbehoefte. Door deze preventieve werkwijze wordt getracht het Sociaal Domein toekomstbestendig te maken. Daarnaast herbergt Steenbergen een aantal belangrijke werkgevers binnen de zorgeconomie, zoals Tante Louise, met meerdere grote zorglocaties. Deze instellingen leveren niet alleen een essentiële bijdrage aan de werkgelegenheid in onze kernen, maar vervullen ook een cruciale maatschappelijke rol als voorzieningen voor onze oudere inwoners en als plekken die bijdragen aan het sociale welzijn. Gezien de rol van de zorgsector en de inzet vanuit het Sociaal Domein wordt in dit nieuwe economische beleidskader voorgesteld om de zorgeconomie niet langer als aparte economische pijler op te nemen.

In plaats daarvan wordt deze sector geïntegreerd in de pijler Lokale Economie. Vanuit Economie blijven we in gesprek met de grootste werkgevers in Steenbergen, waaronder zorgaanbieders zoals Tante Louise. Zo kunnen we tijdig signaleren waar behoeften liggen en daar samen met het Sociaal Domein op inspelen. Op deze manier bouwen we verder aan een gezonde en toekomstbestendige zorgsector binnen Steenbergen. Arbeidsmarkt Ook met betrekking tot de arbeidsmarkt zijn het Sociaal Domein en Economie integraal met elkaar verbonden. Vanuit Economie is de inzet om nieuwe bedrijvigheid voor onze inwoners aan te trekken. De uitgaande pendel (mensen die in onze gemeente wonen, maar werken in een andere gemeente) is enorm groot. We zetten in op het versterken van de verbinding tussen ondernemers en werkzoekenden met speciale aandacht vanuit het Sociaal Domein voor werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanuit Economie zetten we in op het stimuleren van inclusief ondernemersschap. Uitvoeringsprogramma Nadat de gemeenteraad in september de economische koers heeft vastgesteld, stellen we een uitvoeringsprogramma op. Het participatietraject rondom het opstellen van het uitvoeringsprogramma zal starten in het najaar van 2025. Dit zal via de trede van de participatieladder samenwerken/coproduren zijn.

Onze inzet is om een gezamenlijk uitvoeringsprogramma op te stellen, die mede gedragen wordt door externe stakeholders. De afgelopen járen is geïnvesteerd in het vertrouwen en de samenwerking met deze stakeholders. Zij laten steeds meer eigenschap op verschillende thema's zien. Door in te zetten op een breed gedragen uitvoeringsprogramma dat bijdraagt aan de gemeentelijke doelstellingen, verhogen we het draagvlak onder onze partners.

4. Middelen In de meerjarenbegroting van de gemeente Steenbergen zijn voor het nog op te stellen Uitvoeringsprogramma Economische Kracht structurele middelen opgenomen.

4

RD2500171

Financieel kader Economische kracht Steenbergen Jaarschijf 2026 Economische kracht Uitvoeringsprogramma 166.500

2027 166.500

2028 166.500

2029 166.500

Op basis van deze beschikbaar gestelde middelen zal het Uitvoeringsprogramma 2026 - 2029 vorm worden gegeven. De middelen zullen dan naar de drie pijlers worden toebedeeld en binnen de pijlers naar de specifieke activiteiten. Jaarlijks zal de gemeenteraad geïnformeerd worden over de voortgang op de activiteiten, zoals bij het Uitvoeringsprogramma 2022 - 2025 ook werd gedaan. De financiële middelen zijn bedoeld voor het ontwikkelen en ondersteunen van activiteiten, innovaties en initiatieven. Indien daaruit grotere investeringsvraagstukken vloeien, worden deze apart uitgewerkt en aangeboden aan college en raad. Binnen de reguliere P&C-cyclus zal verantwoording op de uitgegeven middelen worden gegeven en zal eventuele bijsturing plaatsvinden.

5. Duurzaamheid Als gemeente zijn wij verplicht om klimaatbeleid te voeren binnen de door het Rijk gestelde kaders. Hiertoe voeren wij het actieve duurzaamheidsprogramma "duurSAMEN 2024-2030" uit, dat bijdraagt aan het realiseren van de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Het programma richt zich op de thema's Energie, Circulariteit, Klimaatadaptatie en Biodiversiteit. Het duurSAMEN-beleid sluit nauw aan bij de economische pijlers Plantaardig, Lokale Economie en Vrijetijdseconomie. Voorbeelden hiervan zijn de realisatie van Ecologische Verbindingszones, de naleving van de Kaderrichtlijn Water, het reserveren van extra ruimte op bedrijventerreinen voor circulaire initiatieven en het implementeren van klimaatadaptieve maatregelen ter voorkoming van wateroverlast. De thema's uit het duurzaamheidskader kunnen gezien worden als potentiële risico's voor het economische beleid en de uitvoering daarvan. Tegelijkertijd bieden verschillende duurzaamheidsmaatregelen juist beheers mogelijkheden die kansen creëren voor economische groei (circulaire economie). Dit vereist een nieuw groeimodel dat groene en inclusieve groei stimuleert en faciliteert.

6. Risico's Financiën De beschikbare middelen die door de gemeenteraad beschikbaar zijn gesteld voor het uitvoeringsprogramma Economische Kracht kunnen ontoereikend zijn om de economische ambities waar te maken. Binnen de reguliere P&C-cyclus zal verantwoording op de uitgegeven middelen worden gegeven en zal eventuele bijsturing plaatsvinden. Beleidskader Gezien de grote economische en maatschappelijke opgaven die op de Steenbergse economie afkomen, is het belangrijk om keuzes te maken en focus aan te brengen op de economische inzet. Het beleidskader Economische Kracht 2026-2029 bouwt voort op het gelegde fundament en het ontstane momentum. Wanneer de raad besluit deze keuzes niet te omarmen, bestaat de kans dat de lokale economie vastloopt en niet kan profiteren van regionale en landelijke ontwikkelingen.

5

RD2500171

Uitvoeringsprogramma We zetten in op een breed gedragen uitvoeringsprogramma door onze externe stakeholders. Waar nu de gemeente steeds de kartrekkende rol heeft, willen we de komende vier jaar ook eigenaarschap van verschillende mogelijke acties leggen bij andere partijen. Het risico bestaat dat door verschillende redenen deze acties niet uitgevoerd worden. Door als samenwerkingspartner op deze acties verbonden te zijn, kunnen we bijsturen indien nodig. Onvoldoende interne betrokkenheid of bezuinigingen op andere afdelingen kunnen leiden tot beperkte samenwerking en capaciteit. Hierdoor ontbreekt integrale draagkracht voor uitvoering en monitoring van het beleidskader. Dit vergroot de kans op versnippering, vertraging en het missen van synergie tussen domeinen zoals economie, sociaal beleid, duurzaamheid en ruimtelijke ontwikkeling. Gemeenteraadsverkiezing De gemeenteraadsverkiezingen van 2026 kunnen leiden tot een wijziging in politieke koers, waardoor prioriteiten verschuiven of het uitvoeringsprogramma vertraagt. Dit brengt risico's voor de continuïteit, uitvoering en het draagvlak van het beleidskader Economische Kracht 2026-2029, vooral bij wisselingen in college of bestuurlijke accenten.

7. Communicatie/Aanpak Na vaststelling van het beleidskader Economische Kracht 2026-2029 door de gemeenteraad zal een participatietraject gestart worden om tot een uitvoeringsprogramma te komen. Na vaststelling van dit uitvoeringsprogramma door het college zal u geïnformeerd worden door middel van een raadsinformatiebrief. Gedurende de looptijd van het beleidskader worden het college en de gemeenteraad geïnformeerd over de stand van zaken rondom de acties uit het uitvoeringsprogramma.

8. Participatie Participatie op het beleidskader heeft via de trede Consulteren (formele dialoog) van de participatieladder plaatsgevonden met ondernemers, ondernemersverenigingen en professionele partners. Voor deze trede is gekozen omdat de gemeentelijke economische richting het kader vormt waarbinnen geparticipeerd kan worden. Ruimte voor een hogere trede van participeren is er dan niet, maar we wilden ondernemers en professionele partners wel mee laten denken en de ruimte geven om de economische richting te verrijken en vanuit hun ervaringen aan te laten vullen. Na vaststelling van het Beleidskader Economische kracht 2026 - 2029 zal een Uitvoeringsprogramma 2026 - 2029 opgesteld worden. Hierover zal met belangstellenden via de trede Coproduceren Z Samenwerken (gezamenlijke planvorming) een participatietraject gevoerd worden. Het gaat dan namelijk over de hoe-vraag; welke activiteiten willen we gaan uitvoeren om de doelstellingen uit het beleidskader te gaan halen. Deze activiteiten hoeven niet alleen door de gemeente uitgevoerd te worden. Ook externe partijen kunnen dat gaan doen. Door het participatietraject voor het uitvoeringsprogramma te laten begeleiden door een externe professionele partij, vergroten we de kans op eigenaarschap bij ondernemers en maatschappelijke partners.

Dit bevordert een gelijkwaardige samenwerking, vermindert afhankelijkheid van de gemeente en verhoogt het draagvlak en de uitvoeringskracht van het programma.

6

RD2500171

9. Voorstel Het beleidskader Economische Kracht 2026-2029 vast te stellen

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Stei de secretaris,

A.N. Phaff- de Groot