Document · PDF

OMWB Jaarrekening 2021 2216658.pdf

Besluitvormende Vergadering 30 juni 2022, gemeente SteenbergenBij agendapunt: 09.: Jaarstukken en begrotingen verbonden partijen.22.442 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Jaarstukken 2021 1 april 2022

www.omwb.nl

Inhoudsopgave 1. Voorwoord

3. Jaarrekening

2. Jaarverslag

3.1

Balans ultimo boekjaar

3.2

Het overzicht van baten en lasten

2.1

Inleiding

3.3

Toelichtingen

2.2

Het resultaat 2021

3.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

2.3

Toelichting op het resultaat 2021

3.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2021

2.4

Programmaverantwoording

3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2021

3.3.4 Kengetallen

2.4.1 P rogrammadeel 1: Vergunningverlening, toezicht en

3.3.5 Toelichting op de baten

2.4.2 Programmadeel 2: Adviezen en projecten

handhaving (basistaken)

8 3.4

Overzicht baten en lasten per taakveld 2021

2.4.3 Programmadeel 3: Collectieve taken

3.5

Publicatieverplichting op grond van de WNT

2.4.4 Programmadeel 4: Overige exploitatielasten en –baten

2.4.5 K osten van Bedrijfsvoering, Vennootschapsbelasting en de post Onvoorzien 2.5

Bijlage 1: Kwaliteitscriteria 2.2

Paragrafen

2.5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

2.5.2 Financiering

2.5.3 Bedrijfsvoering - plannen en resultaten

OMWB Jaarrekening 2021

Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2021 van de Omgevingsdienst Middenen West- Brabant (hierna OMWB). De jaarstukken vormen het sluitstuk van de Planning & Control-cyclus en bestaan uit de volgende onderdelen: • een algemeen deel met daarin het directieverslag dat de ontwikkelingen op hoofdlijnen beschrijft; • het jaarverslag 2021, bestaande uit de programmaverantwoording en de paragrafen; • de jaarrekening 2021, bestaande uit de balans, het overzicht van baten en lasten over het boekjaar en de toelichtingen. Met dit jaarverslag en de jaarrekening verantwoordt de OMWB zich aan onze deelnemers over het gevoerde beleid van het afgelopen jaar.

OMWB Jaarrekening 2021

Jaarverslag 2.1 Inleiding Het jaar 2021 is voor de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) een druk jaar geweest. De veelheid aan thema’s om te komen tot een veilige, schone en duurzame leefomgeving, staan hoog op de politiek-bestuurlijke agenda. De werkdruk is hoog en het feit dat het wederom een COVID-19-jaar was, maakt het ook een stuk complexer. Waar in de loop van het boekjaar 2021 nog rekening werd gehouden met een mogelijk verlies, sluit de OMWB het boekjaar 2021 naar tevredenheid af met een positief financieel resultaat van € 164.000. Een deel van de verklaring ligt aan een zeer productieve decembermaand. Het aantal productieve uren over 2021 bedraagt ongeveer 334.300, waar 330.000 uren waren begroot. In het eerste COVID-19-jaar 2020 heeft de OMWB reeds geleerd dat beperking van verlies van productieve uren mogelijk is door werkzaamheden anders aan te pakken of anders in te vullen. Daarnaast is er een nieuwe balans ontstaan tussen thuiswerken en fysiek op kantoor werken. Hierdoor zijn afgelopen jaar besparingen gerealiseerd op reiskosten van personeel en op de huisvestingen facilitaire kosten. In 2021 heeft de transitie naar een nieuwe ICT-dienstverlener plaatsgevonden (Sogeti). Begin december van afgelopen jaar heeft de OMWB de vernieuwde omgeving in gebruik genomen.

Een grote overgang, zeker omdat alle medewerkers in één keer zijn overgegaan op het nieuwe systeem. Dat is grotendeels goed gegaan, hoewel de medewerkers nog wel moeten wennen aan de nieuwe manier van werken en de nieuwe mogelijkheden die het systeem biedt. Door te kiezen voor een andere wijze van dienstverlening door de ICT-dienstverlener zijn er in 2021 meer (éénmalige) inrichtingskosten geweest en zullen de kosten in latere jaren van de contractduur lager zijn. Ook is in 2021 gestart met de impuls Informatiegestuurd Werken (IGW) en heeft aansluiting plaatsgevonden bij landelijke standaarden en systemen. Het IGW vormt een steeds belangrijker fundament onder het handelen van de OMWB. Hoe beter

OMWB Jaarrekening 2021

het ons lukt om data te vertalen naar waardevolle informatie en inzichten, hoe beter we kunnen bijdragen aan een schone, veilige en duurzame leefomgeving.

Naast dit jaarverslag en deze jaarrekening verantwoorden wij ons aan onze

We zullen de komende jaren dan ook blijven investeren in de ontwikkeling van

deelnemers via de jaarlijkse werkprogramma’s en de termijnrapportages.

de juiste kennis, competenties en (ICT-)structuren.

Gezamenlijk vormen deze documenten de basis voor het geven van inzicht en verantwoording.

Het actieve wervingsbeleid (onder andere in samenwerking met de twee andere Brabantse omgevingsdiensten) heeft ertoe geleid dat de verhouding tussen vast personeel en inhuurkrachten beter in balans is gekomen. Echter, de krappe arbeidsmarkt, de vergrijzing en de toenemende vragen van onze opdrachtgevers, nopen tot nog meer inspanningen om goed opgeleid personeel te werven.

Alfred Arbouw Algemeen directeur OMWB

Inhoudelijk speelde er in 2021 een aantal belangrijke zaken. Dit betreft veelal zaken die reeds in 2020 actueel waren en betreffen onderwerpen gerelateerd aan PAS (Programma Aanpak Stikstof), PFAS en Zeer Zorgwekkende Stoffen, en de Wet natuurbescherming (Wnb). Het betreffen ingewikkelde dossiers in een complexe politiek-bestuurlijke en maatschappelijke omgeving. In paragraaf 2.4 van dit document, de programmaverantwoording, wordt op deze onderwerpen verder ingegaan. Vooruitkijkend - gezien de noodzaak van een verdere professionalisering - is in 2021 het programma ‘Van goed naar beter’ verder uitgewerkt voor de begrotingen van de jaren 2022 tot en met 2024. Daarnaast is de evaluatie van de MWB-norm in 2021 afgerond waarvan de gewijzigde uitgangspunten in de begroting 2023 worden vertaald. De invoeringsdatum van de Omgevingswet is door het Rijk uitgesteld naar 1 januari 2023. De invoering van de wet betekent een enorme verandering voor de taakuitvoering en werkwijze van de OMWB. De afgelopen periode heeft de OMWB hiervoor reeds aanzienlijk in voorbereidingen, opleidingen en personele ontwikkeling geïnvesteerd. Ook de komende periode zal deze investering nodig blijven om samen met onze deelnemers een soepele overgang mogelijk te maken.

OMWB Jaarrekening 2021

2.2 Het resultaat 2021

De realisatie op programma P1 is € 509.000 hoger dan begroot. Daar tegenover

Het voordelige resultaat 2021 bedraagt € 164.000 (2020: € 482.000).

staat een lagere realisatie op de programma’s van de verzoektaken P2 en P4. Afgelopen jaar is er dus vooral focus geweest op het uitvoeren van basistaken.

Bestemming resultaat Bij de vaststelling van de jaarrekening 2021 wordt aan het Algemeen Bestuur

Kosten

een voorstel gedaan voor de bestemming van het resultaat. Personeel in loondienst 2.3 Toelichting op het resultaat 2021

In de kosten van personeel in loondienst is een bedrag van € 415.900 opge-

Het jaarrekeningresultaat 2021 laat een positief resultaat zien van € 164.000.

nomen voor de éénmalige uitkering ter compensatie van extra kosten en inzet

Hieronder treft u de toelichting aan op de voornaamste ontwikkelingen van het

vanwege COVID-19 in 2021. Tevens is een bedrag van € 23.400 opgenomen

jaarrekeningresultaat 2021 ten opzichte van de begroting 2021 na wijzigingen.

voor uitbetaling van de cao-verhoging per 1 december 2021. Bovenstaande is in overeenstemming met de cao Gemeenten/SGO 2021-2022 zoals vastgesteld

Opbrengsten

op 27 januari 2022. De totale kosten van personeel in loondienst liggen op

De totale opbrengsten bedragen € 35,2 miljoen en zijn daarmee € 714.000

niveau van begroting.

hoger dan begroot. Het COVID-19-jaar 2020 heeft de OMWB geleerd dat produc-

tieverlies kan worden beperkt of voorkomen door werkzaamheden anders aan

Overige personele kosten

te pakken of anders in te vullen. Mede hierdoor is verlies in productieve uren

Het aantal uren besteed aan opleiding en vorming was in 2021 als gevolg van

ook in 2021 voorkomen. Een andere reden is dat het aantal uren dat is besteed

COVID-19 aanzienlijk lager. Tevens is er sprake van onderbesteding op het

aan opleiding en vorming in 2021 - als gevolg van COVID-19 - lager was dan

mobiliteitsbudget. De gerealiseerde kosten zijn € 128.000 lager dan begroot

begroot. Tenslotte is de opname van verlof op niveau gebleven.

(na wijzigingen).

Het aantal declarabele uren bedraagt ongeveer 334.300, waar 330.000 uren

Reiskosten

waren begroot (realisatie 2020: 330.800 uur). Het bijbehorende gemiddelde

Door het vele thuiswerken als gevolg van COVID-19 heeft gedurende het boek-

nacalculatorische uurtarief bedraagt circa € 97,95 (voorcalculatorisch € 94,70).

jaar 2021 reeds bijstelling van de te verwachten reiskosten plaatsgevonden.

Het verschil in tarieven komt door een verschuiving in type werkzaamheden;

Per jaareinde bedraagt de onderbesteding ongeveer € 60.000 ten opzichte van

wer wordt meer specialistische inzet gevraagd.

de aangepaste begroting.

OMWB Jaarrekening 2021

Inhuur personeel

van de éénmalige transitiekosten. Per december 2021 heeft de OMWB de ver-

De inhuurkosten van personeel is € 125.000 hoger dan begroot (na wijzigingen).

nieuwde omgeving in gebruik genomen. De uiteindelijke kosten van automati-

De overschrijding is ontstaan bij de bedrijfsvoering en is het gevolg van data-

sering vallen per jaareinde 2021 € 50.000 lager uit dan begroot (na wijziging).

ontwikkeling en het niet kunnen invullen van vacatures vanwege krapte op de arbeidsmarkt.

Onvoorzien Het bedrag dat de OMWB heeft gereserveerd voor onvoorziene kosten is in

Huisvesting en facilitaire kosten

2021 niet aangesproken en is derhalve onderdeel van het jaarrekeningresul-

De huisvesting en facilitaire kosten zijn ongeveer € 252.000 lager dan begroot.

taat 2021.

De verminderde aanwezigheid op kantoor als gevolg van het thuiswerken hebben geleid tot een onderbesteding op de kantoorkosten. Tevens is er sprake van

Reserve Meetstations

lagere gebouwgebonden kosten dan begoot.

Vanuit de overgebleven middelen van de Provincie Noord-Brabant is vanuit de resultaatbestemming 2017 de reserve meetstations gevormd. Deze bestem-

Automatiseringskosten

mingsreserve is ter continuering van de meetstations (het betreft investerings-

In de 2e Begrotingswijziging heeft ophoging van het ICT-budget met € 550.000

intensieve locaties). Dit heeft als doel het egaliseren van de kosten van de

plaatsgevonden omdat de éénmalige transitiekosten van de ICT-vernieuwing dit

meetstations over de overeengekomen periode waarin werkzaamheden worden

jaar aanzienlijk hoger zijn uitvallen. Bij de 3e Begrotingswijziging is een verlaging

uitgevoerd. De investering in de meetstations betreft onderdelen die in de

van automatiseringskosten doorgevoerd als gevolg van activering van een deel

regel pas bij defect worden vervangen en is daarom lastig te voorzien.

OMWB Jaarrekening 2021

Waar het Algemeen Bestuur bij de resultaatbestemming 2017 heeft bepaald

vindt tegelijkertijd met het leveren van de dienst of het product plaats en is daar-

dat eventuele tekorten mogen worden onttrokken uit deze reserve, is destijds

door niet opgenomen in dit hoofdstuk.

over overschotten geen formeel besluit genomen. Derhalve is bij de resultaatbestemming 2020 voorgesteld om het overschot wat in het resultaat 2020 is

2.4.1 Programmadeel 1: Vergunningverlening, toezicht en handhaving

ontstaan van € 99.000, via de resultaatbestemming aan de bestemmingsreserve

(basistaken)

toe te voegen. Deze toevoeging heeft in 2021 plaatsgevonden.

Programmadeel 1 bestaat uit de wettelijke taken op het terrein van milieu, de zogenaamde VTH-milieutaken. In opdracht van bevoegde gezagslichamen

Het saldo van opbrengsten en kosten van de meetstations over 2021 bedraagt

voert de OMWB voor de deelnemers de volgende taken uit:

€ 430.000 en is per jaareinde 2021 toegevoegd aan de reserve. Dit hoge saldo

• vergunningverlening op het gebied van milieu (agrarisch, procesindustrie,

wordt veroorzaakt doordat eind 2021 een bedrag van € 345.000 in rekening is gebracht bij de provincie voor investeringen in twee nieuwe roulerende meet-

afval, horeca, Brzo en asbest(melding)); • toezicht op het gebied van milieu (agrarisch, procesindustrie, afval, horeca,

stations. Deze investeringen hebben voor een groot deel al in 2021 plaatsgevonden (€ 210.000); de kosten worden echter pas in latere jaren via de

Brzo en asbest); • klachtenbehandeling en repressieve handhaving (agrarisch, procesindustrie,

afschrijvingen ten laste van de reserve gebracht. 2.4 Programmaverantwoording

afval, horeca, evenementen en Brzo); •

Niet-inrichting gebonden taken: asbest-, bodem-, ketengericht milieutoezicht;

•

energiecontroles en beoordelingen.

In dit hoofdstuk wordt per onderdeel toegelicht wat de OMWB heeft gerealiseerd in relatie tot de begroting. Aan het eind van ieder deelprogramma staan de baten vermeld. De programmalasten worden op totaalniveau verantwoord;

Net als in andere jaren vormden in 2021 de werkprogramma’s van gemeenten

hiervoor verwijzen we u naar paragraaf 3.3.3 Toelichting op het overzicht van

en provincie en de afspraken met de andere Brabantse omgevingsdiensten het

baten en lasten 2021.

uitgangspunt van het ‘gelijke speelveld’ en de afspraken voor de landelijke uitvoering Brzo-en VTH-taken van de gezamenlijke Brzo-omgevingsdiensten,

Basistaken, verzoektaken en collectieve taken

de basis voor dit programmadeel.

In de gemeenschappelijke regeling hebben de deelnemers afgesproken dat in de P&C-cyclus onderscheid gemaakt wordt tussen basis- en verzoektaken.

Ontwikkelingen van invloed op de resultaten

De OMWB werkt met vier deelprogramma’s: basistaken (programma 1), verzoektaken (programma 2), collectieve taken (programma 3) en de overige

Vergunningverlening

exploitatielasten en -baten (programma 4). Programma 1 en 2 worden in de

Op enkele kleine taakvelden na (vergunningverlening vuurwerkevenementen)

volgende paragrafen inhoudelijk toegelicht. Programma 3 kent een afzonderlij-

heeft de COVID-19-crisis in 2021 beperkte impact gehad op het werkaanbod

ke inhoudelijke verantwoordingscyclus en - documenten. In programma 4 zijn

milieuvergunningverlening. Wel had het enige uitvoeringsgevolgen in met name

de werkzaamheden ondergebracht die buiten voorgaande programma’s vallen.

de afvalbranche, zoals verderop te lezen staat onder ‘Vergunningverlening Afval-

Het gaat hierbij om de levering van producten en diensten aan zowel deelne

verwerking’.

mers als niet-deelnemers. De inhoudelijke verantwoording van programma 4

OMWB Jaarrekening 2021

Vergunningverlening Agrarisch

mogelijkheden zijn voor veehouderijen. Over de stikstofproblematiek vindt de

Anders dan eerder verwacht, is de grote hausse aan vergunningaanvragen voor

komende tijd op bestuurlijk niveau overleg plaats tussen Noord-Brabant en

veehouderijen ten gevolge van provinciaal beleid nog niet gekomen.

Vlaanderen/België.

Oorzaak is dat het provinciaal bestuur de deadline voor het voldoen aan stengere eisen met betrekking tot emissiearme stalsystemen heeft verschoven van

Vergunningverlening Afvalverwerking

1 januari 2022 naar 1 januari 2024. De voorbereiding op deze transitie is wel

Op het gebied van vergunningverlening voor afvalverwerkende bedrijven heeft

in gang gezet. De noodzakelijke efficiencymaatregelen, die de Brabantse

de OMWB in 2021 geconstateerd dat het onverminderd druk is binnen deze

omgevingsdiensten moeten doorvoeren om de komende jaren het vergrote

branche. COVID-19 heeft weinig tot geen invloed gehad op het aantal inge-

aanbod aan aanvragen te kunnen behandelen, zijn verder uitgewerkt en voor

diende aanvragen en de contacten met de bedrijven. We zien ook dat bedrijven

een deel ook al opgepakt. Dit is gebeurd op basis van het door de taskforce

nog meer op zoek zijn naar nieuwe circulaire mogelijkheden bij het verwerken

transitie veehouderij opgestelde plan naar aanleiding van het adviesrapport

van afval.

‘Meer dan de som der delen’. De eerste maatregelen zijn in 2020 en 2021 geïmplementeerd. Eind 2021 is de OMWB ook gestart met het ambtshalve

Het traject TUF Recycling Dongen (de nasleep van de brand op het terrein met

aanpassen van vergunningen van IPPC-veehouderijen (Integrated Pollution

kunstgrasmatten) is in 2021 nagenoeg afgerond. De OMWB heeft ook in 2021

Prevention and Control) waarin de BBT-maatregelen (Beste beschikbare

intensief VTH-ondersteuning geleverd aan de gemeente. Het traject zal binnen-

technieken) nog onvoldoende waren opgenomen.

kort worden afgerond.

Gevolgen van de provinciale beleidsaanpassing waren zichtbaar in het aanbod

Vergunningverlening Circulaire economie

van vergunningaanvragen. Door de PAS-uitspraak, het stikstofvraagstuk, de

De OMWB heeft in samenwerking met Omgevingsdienst NL en drie andere

aanscherping van regelgeving en de relatie met vergunningen in het kader van

omgevingsdiensten in opdracht van het Interprovinciaal Overleg (IPO) een

de Wet natuurbescherming is de complexiteit van procedures toegenomen.

verkenning uitgevoerd naar de kansen en belemmeringen om te sturen op

Dit vraagt om extra capaciteit en deskundigheid. Daarnaast stond 2021 in het

een circulaire bedrijfsvoering en het stimuleren daarvan met behulp van het

teken van een aantal andere acties in het kader van de transitie veehouderij:

VTH-instrumentarium. De verkenning heeft afgelopen jaar plaatsgevonden op

de subsidieregeling warme sanering veehouderij en de actualisatie en registra-

basis van het doorlichten van casuïstiek op het vlak van biomassa, agrarische

tie van het Bestand Veehouderijbedrijven (BVB) en van de Brabantse Zorgvul-

bedrijven, afvalverwerking en kunststoffen, en door interviews met onder-

digheidsscore Veehouderij (BZV). Inmiddels is het Rijk bezig met het opzetten

nemers. Daarbij stond de vraag centraal: Welke ruimte en beperkingen biedt

van nieuwe beëindigingsregelingen.

het (huidige) VTH-kader aan de omgevingsdiensten om te sturen op circulaire economie (CE), zowel vanuit toezicht, als bij vergunningverlening? Op basis

In 2021 was er ook nadrukkelijk aandacht voor de ontwikkeling van veehoude-

van deze verkenning gaan provincies het gesprek aan met het Rijk over de

rijen in het grensgebied met België. Verschillen in de toepassing van Euro-

belemmeringen en het verzilveren van de kansen. Bovendien wordt het belang

pese regelgeving over stikstofdepositie hebben tot procedures geleid tegen

van investeren in én het delen van kennis nog hoger op de gezamenlijke agenda

uitbreiding van veehouderijen in Vlaanderen. Inmiddels is in Vlaanderen het

gezet.

toetsingskader voor stikstof aangescherpt waardoor er minder ontwikkelings-

OMWB Jaarrekening 2021

Daarnaast is met de Provincie Noord-Brabant bekeken welke mogelijke ‘ruimte’

In 2021 heeft de OMWB geparticipeerd in het project Altijd Actuele Digitale Ver-

er is om specifieke CE-initiatieven toe te staan ondanks dat dit juridisch gezien

gunning (AADV) van de provincie Zuid-Holland. Dit project bestaat uit meerdere

niet past binnen bestaande wet- en regelgeving.

deelprojecten. In 2021 heeft de OMWB actief deelgenomen aan de projecten ‘Kwaliteitsrichtlijnen (juridische) normen in vergunningvoorschriften’, ‘Doorontwik-

Vergunningverlening Bodem en gBES

keling van de Digitale Toepassing AADV’, ‘Robuuste vergunning’ en ‘Altijd Actuele

Het werkaanbod vergunningverlening bodemsaneringen in het kader van de Wet

Digitale Aanvraag’.

bodembescherming voor de Provincie Noord-Brabant en de gemeenten Tilburg en Breda was ook in 2021 zeer groot. Hierbij speelt tevens de noodzaak van

Toezicht en handhaving

het afronden van een aantal spoedeisende saneringsprojecten in het licht van

De crisis rondom COVID-19 had ook in 2021 weer effect op het reguliere en

de komende transitie bodem (overdracht van bevoegdheden van provincie naar

fysieke toezicht ‘grijs’ (VTH-taken industrie en MKB). Een deel van de integrale

gemeenten bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet). In opdracht van de

milieucontroles, waaronder de agrarische controles, is getrapt uitgevoerd waarbij

provincie is de OMWB daarnaast in 2021 door gegaan met het project gericht op

er in de periodes van lockdown met name administratief is gecontroleerd en de

de monitoringsverplichtingen bij bodemsaneringen.

tussenliggende periode bij deze locaties nog fysieke flitscontroles zijn uitgevoerd.

In 2021 zijn er - in het kader van de energietransitie - meer gesloten bodeme-

Toezicht Brzo-bedrijven

nergiesystemen (gBES) aangelegd, met name bij woningbouwprojecten. Steeds

Het toezichtprogramma is in 2021 volledig uitgevoerd. De inhoudelijke rapportage

meer gemeenten hebben de beoordeling van de aanvragen voor deze systemen

is te vinden in het Brzo-jaarverslag.

bij de OMWB neergelegd. Risicorelevante bedrijven

Vergunningverlening Brzo-bedrijven

Risicorelevante bedrijven (RRB’en) vallen net onder de Brzo-grens. Zij hoeven

Ook in het Brzo-veld liepen de meeste procedures normaal door. De OMWB ziet

daardoor niet te voldoen aan de Brzo wet- en regelgeving en zijn hierdoor niet

echter dat bedrijven aanvragen voor revisievergunningen aan het voorbereiden

verplicht om risico’s en gevaren proactief te identificeren. Voor deze categorie van

zijn, maar dat ze door uitstel van de Omgevingswet in 2021 meer tijd hebben

bedrijven is mede als gevolg van incidenten met gevaarlijke stoffen, bestuurlijke

genomen voor vooroverleg. Naast de reguliere procedures is er sprake van een

aandacht ontstaan.

aanzienlijk aantal revisievergunningen voor een verbetering en ontwikkeling in

RRB’en zijn geselecteerd op basis van vooraf vastgestelde en Brabant brede

de randvoorwaarden voor de bedrijfsvoering. Voor de meest complexe Brzo-

criteria. In de OMWB-regio gaat het om 125 bedrijven, waarvan er negentig

bedrijven heeft de omgevingsdienst periodiek overlegd over de relevante bedrijfs-

onder het gemeentelijk bevoegd gezag vallen. Het toezicht vindt plaats op basis

ontwikkelingen en wet- en regelgeving conform de programmatische aanpak.

van de methode interventietoezicht.

De actualisatietoetsen die in 2021 waren gepland, zijn op een enkele uitzondering

De doelstellingen en thema’s voor 2021 zijn:

na uitgevoerd volgens het in IOV/MJA-verband (Impuls Omgevingsveiligheid/

•

continueren en verbeteren van de samenwerking met externe partners;

Meerjarenafspraken) ontwikkelde format.

•

uitwisselen van data met opdrachtgevers en partners.

OMWB Jaarrekening 2021

Hiernaast is aangesloten bij de verdiepingsthema’s: riolering, stookinstallaties

Toezicht Glastuinbouw

en het e-MJV, een beveiligde en afgeschermde webapplicatie waarmee bedrij-

In 2021 heeft de OMWB beperkt integrale (branche)controles uitgevoerd;

ven hun (industriële) emissies opstellen en indienen. Vanwege de coronamaat-

de laatste controles vanuit de zuiveringsplicht glastuinbouw zijn verder

regelen is het toezicht bij een aantal bedrijven noodzakelijkerwijs meer admi-

vervolgd. De integrale controles 2021 zijn gebruikt om een verdere branche-

nistratief uitgevoerd. Uitgangspunt is weliswaar geweest dat controles fysiek

aanpak in 2022 vorm te geven. De controles zuiveringsplicht glastuinbouw

worden uitgevoerd, maar afhankelijk van de maatregelen en in overleg met

betroffen in 2021 veelal de kleinere glastuinbouwbedrijven (glasopstand

het bedrijf is een aantal integrale en hercontrolebezoeken administratief uitge-

< 2.500 m2) en die met ondersteunende glastuinbouw als neventak.

voerd. Door voorafgaand aan de controle een (uitgebreide) agenda toe te sturen, relevante documenten op te vragen en deze op voorhand te beoordelen,

Zuiveringsplicht

is er sprake van meer diepgang. De ervaring heeft geleerd dat administratieve

In de meeste gevallen zijn (kleine) overtredingen binnen één week na de

controles een goede en volwaardige aanvulling zijn op de huidige werkwijze.

controle in orde gebracht, waardoor er geen aanschrijving (en daarmee een hercontrole) hoefde te volgen. Het andere deel van de bedrijven moet vaak

Intensivering Toezicht veehouderijen (ITv)

voorzieningen uit het Plan van Aanpak realiseren om een melding tot nul-lozer

Het project ITv is uitgevoerd in de periode 2018-2021. De data over deze

te kunnen indienen. 91% van de bedrijven is een aantoonbaar nul-lozer. Het

periode staan in de portal opgenomen. Het project is in 2021 afgerond. De

drain- en/of filterspoelwater vanuit de substraatteelt wordt meestal (in 87%

eindrapportage is opgeleverd en met u gedeeld. Hierin kunt u eerst de Brabant

van de gevallen) nuttig toegepast – op percelen – binnen het eigen bedrijf.

brede resultaten teruglezen. Toezicht e-waste en gemeentelijke afvalbedrijven In 2021 zijn de afvalbedrijven risicogericht bezocht. Dit betekent dat achterblijvers gecontroleerd zijn. Ook is er actief gecommuniceerd over de wijzigingen in de kaderrichtlijn afvalstoffen. Deze wijzigingen zorgen ervoor dat bepaalde afvalverwerkende bedrijven meldingsplichtig zijn geworden. Dit geldt bijvoorbeeld voor alle autodemontage-bedrijven. Zij hebben aan het begin van het jaar een brief gehad over deze wijziging. Daarna zijn zij allemaal fysiek bezocht. Hierbij viel op dat zij tot deze controle geen melding hebben ingediend. De subbranche is gevoelig voor fysiek toezicht en is minder bereid om de wetgeving na te leven als de bedrijven alleen worden geïnformeerd. In totaal zijn zes van de tien afvalverwerkende bedrijven gecontroleerd die onder uw bevoegd gezag vallen. Hierbij zijn overtredingen van uiteenlopende aard geconstateerd.

OMWB Jaarrekening 2021

De groep achterblijvers bestaat uit bedrijven uit verschillende subbranches. Hierdoor is er geen algemeen beeld te geven van het naleefgedrag van deze groep. In de praktijk ziet de OMWB wel dat de achterblijvers in de afvalbranche aandacht blijven vragen. Het gaat hier om bedrijven die niet actief bezig zijn met naleving van wet- en regelgeving. Het is noodzakelijk om de toezichtsdruk op deze bedrijven hoog te houden. Om deze reden zullen in 2022 wederom alle achterblijvers bezocht worden. In 2020 is een top x-lijst opgesteld van bedrijven die de OMWB in 2021 wilde bezoeken voor het ketenproject e-waste (elektronisch afval). De controles zijn deels uitgevoerd samen met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT) en de Landelijke Eenheid van de Nationale Politie. Doel van de controles was zien waarom de landelijke doelstelling van 60% recycling van e-waste niet gehaald wordt én waar het overige deel dan wél blijft. Voor de controles is gebruik gemaakt van een checklist die is opgesteld in overleg met de ILenT. Uiteindelijk zijn door COVID-19 iets minder controles uitgevoerd dan gepland. De OMWB heeft voorcontroles bij bekende verkooppunten, waar sprake is van Tijdens de controles is gebleken dat veel e-waste nog verdwijnt tussen het

goed naleefgedrag, administratief afgehandeld. De voorcontroles zijn uitge-

overig restafval. Dit komt deels door onwetendheid en deels doordat metaal

voerd toen nog niet bekend was dat er een vuurwerkverbod zou komen.

(‘gedemonteerde e-waste’) meer oplevert dan e-waste. Niet is gebleken dat

In december heeft de OMWB alle verkooppunten op de hoogte gehouden van

e-waste illegaal wordt afgevoerd naar het buitenland. Het is de bedoeling dat

ontwikkelingen via e-mail en telefoongesprekken. Vanwege het vuurwerkver-

ook bij de niet uitgevoerde controles én bij nieuw geselecteerde bedrijven in

bod is het toezicht in afgeslankte vorm uitgevoerd.

2022 de checklist weer wordt ingevuld. Naleefgedrag van alle branches Vuurwerkverkoop

Het gemiddelde, spontane, naleefgedrag van zowel de basistaak- als ook de

Ook dit jaar is door de omstandigheden rondom COVID-19, een verbod

niet-basistaak-inrichtingen binnen de gehele regio van de OMWB is 68%. Het

gekomen op de verkoop van consumentenvuurwerk (behalve fop- en

werkelijke spontane naleefgedrag kan naar beneden afwijken. Dit komt door-

schertsvuurwerk, categorie F1). Later heeft de landelijke overheid bepaald

dat in de berekening de lichtere overtredingen (type A1/2 en B1, conform de

dat alleen essentiële winkels geopend mochten blijven. De niet-essentiële

Landelijke Handhavingsstrategie) niet zijn meegenomen. In 2021 is vanwege

winkels (hieronder valt een deel van de vuurwerkverkooppunten) mochten,

COVID-19 een groot deel van de hercontroles administratief uitgevoerd. Ook

in tegenstelling tot vorig jaar, alleen open zijn voor het afhalen van bestellin-

hierdoor ziet de OMWB dat het gemiddelde naleefgedrag hoger ligt dan de

gen, het zogeheten ‘click and collect’.

voorbije jaren.

OMWB Jaarrekening 2021

Metaal-elektrobedrijven

verslag. Dit volgt als separaat document na de T3 rapportage en beschrijft de

De OMWB is in 2021 gestart met het project Metalektro. Binnen het werkgebied

overtredingen, mogelijke interventiestrategieën en branchematige aanpak voor

zijn ongeveer 750 inrichtingen actief binnen de metaalbranche. Voor het project

in de toekomst.

zijn 170 metaalbedrijven geselecteerd uit de uitvoeringsprogramma’s van alle deelnemers. Toezichthouders hebben deze bedrijven gecontroleerd. Het project

Toezicht Afvalwater

heeft zich alleen gericht op bedrijven die actief zijn in het bewerken van metaal,

Het afvalwater dat bedrijven lozen kan soms tot ingrijpende schade aan de

geen bedrijven die actief zijn in de elektronische branche. De term ‘Metalektro’

riolering leiden. Wanneer dat niet preventief gesignaleerd wordt, bestaat het

dekte daarmee niet helemaal de lading. Het project heet voortaan ‘Metaal’.

risico dat een deel van de riolering al op de helft van haar levensduur vervangen moet worden. Voor diverse gemeenten voert de OMWB daarom afvalwa-

Rubber en kunststof

termonitoring uit. Bij veel van de afvalwatermonitoringsonderzoeken blijkt dat

Op basis van de risicomatrix in het GUK is deze branche geselecteerd voor het

bij de betreffende bedrijven de voorzieningen niet op orde zijn. De resultaten

toezichtsprogramma 2021. Het gaat hierbij om de gemeentelijke basistaakbe-

leveren veel informatie op en geven vaak aanleiding tot een vervolgtraject.

drijven. Een deel van de bedrijven heeft een ‘self assessment’ moeten invullen.

Het opstellen van het afvalwatermonitoringsprogramma en vervolgtrajecten

Met deze informatie en de uitgevoerde toezichtscontroles heeft de OMWB een

gebeurt in nauw overleg met de gemeenten die hieraan deelnemen.

stap gezet richting informatie gestuurd en risicogericht toezicht. Toezicht Bodem Binnen het project Kunststof zijn in 2021 57 bedrijven gecontroleerd. Er waren

De OMWB houdt voor gemeenten toezicht op het toepassen van grond en

45 reguliere controles, vijf controles gericht op de opslag van gevaarlijke stoffen

bouwstoffen overeenkomstig het gestelde in het Besluit bodemkwaliteit (Bbk).

in verpakking conform de PGS 15 (regels voor de opslag van verpakte gevaarlij-

De verplichte meldingen worden beoordeeld en worden risicogericht gecon-

ke stoffen waarmee een aanvaardbaar beschermingsniveau voor mens en milieu

troleerd. Verder vinden er vrije veldcontroles plaats op toepassingen van

wordt gerealiseerd) en zeven controles gericht op de open natte koeltorens.

grond- en bouwstoffen die niet gemeld zijn. De OMWB let met name op nuttige toepassing en de milieu-hygiënische kwaliteit van de toegepaste grond, en of

Transport en distributie

bouwstoffen voldoen aan het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) en de kwaliteit en

Op basis van het GUK het de OMWB er met risicoprioritering voor gekozen om

functie van de ontvangende bodem. Ook moet zijn voldaan aan de gemeentelij-

de transport- en distributiebranche projectmatig aan te pakken. In 2021 zijn

ke bodembeheernota. Het aantal meldingen bedraagt in 2021 ongeveer 1300.

over alle gemeenten in het OMWB-werkgebied 96 transportbedrijven gecon-

Actueel is de regelgeving met betrekking tot PFAS. Hierop is bij de meeste

troleerd. Het spontane naleefgedrag van deze bedrijven bedraagt 35%. Alle

gemeenten het bodembeleid al geactualiseerd.

resultaten – ook per gemeente – worden verder uitgewerkt in het eindevaluatie-

OMWB Jaarrekening 2021

Handhaving en klachten

OMWB ook te maken gehad met rechterlijke uitspraken over de stikstofuitstoot die invloed hadden op lopende zaken rond dit thema.

Handhaving Ondanks de beperkingen als gevolg van de COVID-19-crisis is het repressie-

Klachten

ve werk uitgevoerd – waar mogelijk digitaal. Een repressieve controle is ook

Het totaal aantal meldingen (provinciaal als gemeentelijk samen) in 2021

bedoeld om een zuiver beeld te krijgen van de representatieve bedrijfssituatie.

(8.232) is een stuk hoger dan in 2020 (7.229). De grafiek geeft een weergave

Om die reden is de OMWB – risicogericht – meerdere malen onaangekondigd ter

van het aantal meldingen per categorie over 2021.

plaatse gegaan. Veel ondernemers hebben het als gevolg van COVID-19-maatregelen moeilijk, wat vraagt om een - waar mogelijk - andere insteek bij repressief

Aantal meldingen per categorie

toezicht en handhaving. In overleg met het bevoegd gezag is er enkele keren Bedrijfsmelding

voor gekozen om termijnen informeel te verlengen door de controle later uit te

825

voeren en zo meer ruimte te geven om de zaken op orde te krijgen.

844

Ik ruik...

913

Ik voel...

De OMWB ziet op dit moment - zeker bij kleinere bedrijven - een terughoudendheid om te investeren, als gevolg van de onzekere toekomst. Dwangsommen kunnen soms de doodsteek voor een klein bedrijf zijn. Niet de dwangsom, maar

Ik hoor...

3.063

Ik zie...

2.587

de overtuigingskracht van de toezichthouder geeft regelmatig de doorslag om tóch maatregelen te treffen. Verder speelde de landelijke problematiek met betrekking tot de emissienorm voor benzeen waar asfaltcentrales aan moeten voldoen. In nauwe samenwerking

Over het jaar 2020 was al geconstateerd dat bij geluidklachten een grote

met de gemeente Bergen op Zoom en Roosendaal is de OMWB gaan handhaven

verschuiving is geweest. Over 2021 is het aantal klachten in de subcategorie

wat bij één bedrijf heeft geresulteerd in goede resultaten met een pilot-installa-

horeca en evenementen vergelijkbaar met 2020 (dit is zo’n zevenhonderd

tie; dit krijgt in 2022 een vervolg. Bij het andere bedrijf zal komend jaar uit de

klachten minder ten opzichte van 2019). Het totaal aantal geluidklachten in

emissiemetingen (uitgevoerd door team Metingen & Onderzoek) blijken of het

2021 is echter fors (met vijfhonderd klachten) toegenomen ten opzichte van

bedrijf structureel voldoet aan de emissienorm.

2020. Dit komt doordat er (veel) meer klachten zijn ontvangen in de subcategorieën ‘industriegeluid en bromtonen’. Het totaal aantal ‘ik voel’-klachten is

Een jarenlang lopende zaak met betrekking tot brandveiligheid bij de ammo-

in 2021 nagenoeg verdubbeld ten opzichte van 2020. Deze toename is terug

niakinstallaties van een bedrijf in Etten-Leur is in 2021 jaar afgerond (repres-

te zien in de subcategorie ‘slapeloosheid en trillingen’.

sieve trajecten waren reeds gestart in 2017). De OMWB kijkt nog mee met de

handhaving (door de gemeente) op overtredingen vanuit het Bouwbesluit. In

De top 10 van (de niet-anonieme) melders met de meest ingediende klachten

samenwerking met de gemeente Oisterwijk is dit jaar bij een bedrijf een posi-

is verantwoordelijk is voor het indienen van ruim negenhonderd klachten. Bij

tief resultaat geboekt bij het voldoen aan milieuvoorschriften. Dit jaar heeft de

de meeste zaken waar zij overlast van ervaren, loopt een VTH-traject of is deze

OMWB Jaarrekening 2021

al afgerond. De OMWB blijft meldingen van overlast ontvangen, ondanks dat

Niet-inrichting gebonden taken

gehinderde weet dat de omgevingsdienst ermee bezig is of zelfs als blijkt dat voldaan wordt aan de regelgeving en de OMWB niets meer kan betekenen in

Asbest

een oplossing. Over de top 5 vermoedelijke veroorzakers - niet zijnde ‘onbe-

Het afgelopen jaar was een consolidatie te zien van de bedrijfsmatig gemelde

kend’ of ‘buren/omwonenden’ - zijn ruim 1.500 klachten ingediend. Bij deze

asbestsaneringen (ongeveer 3400) waarop risicogericht toezicht is uitgevoerd.

bedrijven loopt een VTH-traject.

De OMWB ziet hier een goed naleefgedrag bij de gecertificeerde bedrijven.

Gedurende enkele COVID-19-lockdowns zijn de werkzaamheden vanuit de

De stijgende trend met betrekking tot verzoektaken die binnen het werkprogramma

Klachtendienst enigszins aangepast. Zo heeft de OMWB een periode geen in-

worden behandeld, heeft zich doorgezet. Onder andere daaruit is weer gebleken dat

pandige waarnemingen uitgevoerd. Dit voor de eigen veiligheid/gezondheid en

er nog vele asbestsaneringen illegaal dan wel ondeskundig worden uitgevoerd.

om de continuïteit van de consignatiediensten te behouden - in het geval van calamiteiten.

Om dit te beperken is meer ingezet op preventie door bijvoorbeeld het geven van voorlichting, ook is een dashboard ontwikkeld in samenwerking met het Brabants OmgevingDatalab (BOD), de ODBN en de ODZOB om interventies gerichter te kunnen doen. Bouw en sloop Bij het onderdeel totaalsloop was sprake van een significante toename van het aantal verzoeken voor toetsing van ingediende sloopmeldingen en het aantal uitgevoerde gevallen van (veld)toezicht. De toename werd veroorzaakt door een toename van het aantal gemeenten dat deze taken bij de OMWB heeft neergelegd – in 2021 in totaal elf gemeenten. Ook het aantal gemeenten dat het toetsen van bouwplannen en het toezicht op de realisatie daarvan bij de OMWB heeft ondergebracht, neemt toe. Het gaat daarbij om meervoudige vergunningaanvragen met een component bouwen. Naar verwachting zal de groei de komende jaren continueren omdat gemeenten minder gemakkelijk aan de vereiste expertise kunnen komen en er – gelijktijdig met het in werking treden van de Omgevingswet – een privatisering van een deel van de bouwplantoetsing en -toezicht plaatsvindt. Naar verwachting zullen (met name de kleinere) gemeenten de resterende gemeentelijke taken bij bedrijfsmatige en industriële bouw (en sloop) bij de OMWB willen neerleggen.

OMWB Jaarrekening 2021

Energie

Het jaar 2021 stond ook in het teken van het doorontwikkelen van de beno

Het toezicht op de informatieplicht energiebesparing en het toezicht op de

digde ketenanalyses en het kunnen uitvoeren van diepgaand administratief

uitvoering van energiebesparingsmaatregelen bij bedrijven heeft het afgelopen

toezicht. De OMWB heeft tevens geïnvesteerd in de samenwerking met keten-

jaar vorm gekregen en is in 2021 voortgezet. De OMWB geeft hieraan invulling

partners. Met als concrete opbrengst verschillende samenwerkingsprojecten

door het uitvoeren van stimulerend energietoezicht. De toezichtmomenten zijn

die de ketenaanpak nog effectiever kunnen maken.

in de eerste plaats contactmomenten om bedrijven te stimuleren om energiebesparende maatregelen uit te voeren. Er wordt ingezet op een slimme com-

De omzet op programmadeel 1 bedroeg over 2021 € 20.275.000 (begroot

binatie van de instrumenten advisering, stimuleren, administratief en fysiek

€ 19.767.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze

toezicht en zo nodig handhaving.

worden op totaalniveau verantwoord.

In 2021 is in samenwerking met het BOD en de andere Brabantse omge-

2.4.2 Programmadeel 2: Adviezen en projecten

vingsdiensten opnieuw veel geïnvesteerd in dataopbouw en zijn er nieuwe

In programmadeel 2 brengen deelnemers aan de hand van het werkprogram-

dashboards ontwikkeld om deze data te ontsluiten. Als basis voor informatie

ma de adviestaken op het terrein van milieu en overige taken uit het om-

gestuurd toezicht wordt steeds meer informatie verzameld over het energiever-

gevingsrecht in. Deze zogeheten verzoektaken omvatten (milieu)metingen,

bruik van bedrijven. Daardoor is de OMWB steeds beter in staat om gemeenten

adviezen en projecten op het gebied van bijvoorbeeld Brzo, geluid, bodem,

en de provincie te informeren over de CO2-reductie die met het energietoe-

(afval)water, lucht, vergunningverlening (niet-basistaken), toezicht (niet-

zicht gerealiseerd wordt. Vanuit de discipline vergunningverlening krijgen de

basistaken), asbest (niet-basistaken), ruimtelijke planvormingsprocessen,

OMWB-energiespecialisten regelmatig het verzoek om energierapportages

externe veiligheid, duurzaamheid en omgevingsbeleid. Deze taken hebben

te beoordelen. Om gemeenten te informeren over nieuwe ontwikkelingen en

vaak een wettelijke grondslag of zijn onderdeel van beleidsambities.

producten op het gebied van energie is in april een webinar gehouden, kwamen ontwikkelingen naar voren in een nieuwsbrief en neemt de OMWB actief deel

De werkprogramma’s zijn indicaties van het volume van deze taken. Inciden-

aan provinciaal en landelijk overleg over nieuwe wetgeving en beleid.

tele verzoektaken kunnen van jaar tot jaar verschillen. Deelnemers hebben in hun werkprogramma’s vaak enkele niet nader gespecificeerde budgetten

Ketengericht milieutoezicht

opgenomen, waar in de loop van het jaar opdrachten voor worden verstrekt.

De term ketengericht milieutoezicht is inmiddels vervangen door ketenaan-

De realisatie van de gegeven opdrachten in 2021 wordt per deelnemer in de

pak. In 2021 is die aanpak volgens het werkplan gerealiseerd. Tussentijds zijn

(derde) termijnverantwoording teruggekoppeld.

gemeenten op de hoogte gehouden over de voortgang en is met de laatste termijnrapportage een inhoudelijke verantwoording gegeven. Door niet alleen het instrument (ketengericht)toezicht in te zetten maar ook te kiezen voor preventieve maatregelen en beleidsadvies is er meer recht gedaan aan de benodigde aanpak om lastige milieuproblemen aan te pakken. De OMWB gaat in 2022 aan de slag met de inzichten van deze aanpak.

OMWB Jaarrekening 2021

Ontwikkelingen van invloed op de resultaten

Meting en Onderzoek

Advies Ruimtelijke Ordening (RO) en advies Externe Veiligheid

Advisering bodem

Een gestage groei is er bij het product advisering Ruimtelijke Ordening en

Over het jaar 2021 zijn er circa duizend bodemzaken behandeld die betrekking

Milieu. Gemeenten doen steeds vaker een beroep op de OMWB om bijstand

hebben op het geven van advies (intern en extern) en het beoordelen van

en (milieu)advisering bij het opstellen en beoordelen van ruimtelijke plannen.

bodemonderzoeken. Die hebben betrekking op ruimtelijke ordening, om-

Enerzijds komt dit door de gebiedskennis van gemeenten die de RO-adviseurs

gevingsvergunning aspect bouwen, omgevingsvergunning aspect milieu en

hebben opgebouwd, met daarbij steeds meer ondersteuning van OMWB-

meldingen in het kader van het Activiteitenbesluit milieubeheer en het Besluit

data. Anderzijds heeft de OMWB de laatste jaren geïnvesteerd in de relatie

lozen buiten inrichtingen. Ze gaan ook over het uitvoeren van en adviseren

met gemeenten, die op hun beurt een oplossingsgerichte werkwijze en korte

over bodemonderzoeken in het kader van gemeentelijke grondtransacties,

lijnen met de RO-ambtenaren waarderen. Belangrijke marktomstandigheden

herontwikkeling en civieltechnische werken. Ook het milieukundig begeleiden

die leiden tot de toenemende vraag zijn de komst van de Omgevingswet,

en coördineren van gemeentelijke bodemsaneringsprojecten behoorde tot die

de stikstofproblematiek in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen, de relatief

bodemzaken.

nieuwe wens aan ecologisch advies en de woningbouwopgave die veel gemeenten hebben.

Verder heeft de OMWB 22 gemeenten ondersteund bij de herziening van de Nota’s bodembeheer, die het beleid beschrijven over het hergebruik en toepas-

Op het gebied van externe veiligheid heeft de OMWB het afgelopen jaar –

sen van grond en baggerspecie. Dit betrof de herziening van de huidige nota’s

naast de bijdrage in de milieuvergunningverlening en ruimtelijke ordening

tot één regionale nota, die ook gereed is voor de Omgevingswet. Daarnaast

– veel tijd en energie gestoken in de bijdrage aan landelijke projecten, onder

zijn de lijsten met (potentieel) verontreinigde locaties voor veertien gemeenten

meer op het gebied van het vormgeven van Aandachtsgebieden en het Register

gescreend; de provincie draagt dit over aan de gemeenten bij de inwerkingtre-

Externe Veiligheid. Omdat de subsidieregeling voor de ontwikkeling van het

ding van de Omgevingswet.

product ook in 2021 nog beschikbaar kwam, betekende dat een meevaller

voor de al ingebrachte financiële middelen van de deelnemende gemeenten.

Windmolenparken

Daarnaast heeft de OMWB het voorzitterschap van het Landelijk Beraad

De Raad van State heeft in 2021 uitspraak gedaan over het niet zonder meer

Veilige Leefomgeving en levert de dienst een projectleider Omgevingswet

mogen toepassen van de normen uit het Activiteitenbesluit milieubeheer voor

voor Omgevingsdienst NL. Ook hier verwacht de OMWB een verdere groei

windparken met drie of meer windturbines. Arcadis heeft in opdracht van het

van de vraag aan advisering, met het oog op de naderende Omgevingswet.

ministerie van I&W de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. Het

OMWB Jaarrekening 2021

lijkt erop dat wordt voorgesorteerd op een stengere normstelling van nieuwe

te zijn voor een gezond en optimaal ‘leefklimaat’ - vooral voor mensen met

windparken. De OMWB heeft voor de Provincie Noord-Brabant meegeschreven

longproblemen. Toch is er nog steeds geen beleid opgesteld met betrekking

aan de inspraakreactie. Voor bestaande windturbineparken komt er moge-

tot houtstook (in relatie tot de directe omgeving). In 2021 heeft de OMWB

lijk een tijdelijke oplossing, een overbruggingsregeling. Die houdt in dat voor

het initiatief genomen om met enkele andere omgevingsdiensten een notitie

bestaande windturbineparken algemene milieuregels worden vastgesteld die

op te stellen waarmee gemeenten geadviseerd kunnen worden hoe ze hier

inhoudelijk dezelfde milieubescherming bieden als de buiten toepassing ver-

invulling aan kunnen geven. Met als doel de luchtkwaliteit in woonwijken

klaarde algemene regels. Zo is er een duidelijkere juridische borging. Totdat er

te verbeteren en het percentage gehinderden af te laten nemen - mede in

de duidelijkheid is of de overbruggingsregeling er komt, is er voor de huidige

het kader van de transitie richting de Omgevingswet. Hier is een duidelijke

praktijk geen verschil. Hiermee wordt invulling gegeven aan de vragen over de

samenhang met het Schone Lucht Akkoord. Het omgevingsplan zou namelijk

rechtsonzekerheid (en de gevolgen) voor bestaande parken die de OMWB in

een optimale ingang kunnen zijn om dit probleem gebiedsgericht te kunnen

2021 bij Infomil heeft neergelegd.

benaderen. Inmiddels heeft door het ministerie enthousiast gereageerd op dit initiatief en in 2022 anticipeert de OMWB bij het opzetten van een ‘routewij-

Schone Lucht Akkoord (SLA)

zer’ (samen met Rijkswaterstaat, het ministerie, enkele gemeenten en twee

a) D iverse gemeenten en provincie hebben door het ondertekenen van het SLA

omgevingsdiensten). De routewijzer moet handvatten/opties bieden voor

zich eraan gecommitteerd om de luchtkwaliteit binnen de gemeentegren-

het lokaal bevoegd gezag om effectiever de overlast in de leefomgeving te

zen te verbeteren, zodanig dat de huidige luchtverontreiniging in 2030 is

controleren, beheersen en handhaven.

gehalveerd. Om in de toekomst als omgevingsdienst een bijdrage te kunnen blijven leveren aan de monitoring van de luchtkwaliteit is team Metingen en

c) In 2021 is gehoor gegeven aan de SLA-ambitie over intensiveren en samen-

Onderzoek (TMO) van de OMWB in 2020 gestart met een onderzoek naar de

werking (GGD/RIVM) in relatie tot de uitbreiding van het Landelijk meetnet

toepassing van goedkopere, maar minder nauwkeurige sensortechnieken.

Luchtkwaliteit. In de provincie wordt één achtergrondstation toegevoegd

Door een netwerk van deze sensoren kan bijvoorbeeld continu fijnstof en

(inclusief NH3) - in verband met de werkdruk bij de OMWB start het RIVM dit

NO2 gemeten worden. Dit geeft in de leefomgeving een trend weer van de

station op. Naast het extra achtergrondstation in Noord-Brabant heeft TMO

toe- of afname van de luchtverontreiniging als gevolg van deze specifieke

twee volledige meetstations gebouwd die de komende vijf jaar mobiel ingezet

componenten. Door het vergelijken van de resultaten van deze methoden

gaan worden. Ook daar kan, naast fijnstof en NO2, continu ammoniak geme-

met de gevalideerde en genormeerde methoden die TMO ook uitvoert, kan

ten worden. De locaties worden samen met de provincie halfjaarlijks beoor-

in de toekomst meer worden gezegd over de betrouwbaarheid van deze

deeld. De data wordt ontsloten met het provinciale online ‘luchtmeet.net’.

sensortechnieken. d) Het terugdringen van overlast als gevolg van industriële geurhinder roept b) Al decennia is luchtverontreiniging veroorzaakt door particuliere houtstook

om een goede definitie van aanvaardbare geurhinder in de leefomgeving.

in Nederland een van de grootste bronnen van overlast in de leefomgeving.

In 2021 is daar op ingezet in de vorm van overleg en advisering bij de

Hier is geen landelijk beleid voor opgesteld. De laatste jaren neemt de

lokale bevoegde gezagen. De definitie van aanvaardbaarheid ontbreekt in

overlast toe (mede in relatie tot nieuwe woningbouw). Naast geuroverlast

veel gevallen. Daarnaast is de huidige ‘gereedschapskist’ (referentienorm

blijkt hinder als gevolg van fijnstof bij houtstook een enorme spelbreker

voor geurmetingen) niet toereikend om adequaat aan de wensen van de

OMWB Jaarrekening 2021

beleidmakers te voldoen. De OMWB heeft - samen met de omgevingsdienst

EN 14181. Dit leverde veel afwijkingen op die het bedrijf op moest lossen.

Arnhem ODRA, de drie geurlaboratoria in Nederland en een statisticus van

In 2022 zal deze intensivering met zekerheid doorgang vinden.

de Wageningen University - een plan opgezet om bij tien type industriële geurveroorzakers een onderzoek te doen om de onzekerheid bij geuranalyses

g) De vakgroep Lucht heeft in 2021 een flinke stijging genoteerd van het

te verbeteren. Daarnaast wil de OMWB een database opbouwen van hedoni-

aantal controles van meetrapportages van periodieke metingen. Dit is een

sche bepalingen (op basis van een gezamenlijke beoordeling van alle drie de

gevolg van de ambitie vanuit het SLA om toezicht te intensiveren. Afdeling

geurlabo’s). Hedonische weging van geur is essentieel om de juiste aanvaard-

Toezicht en Vergunningverlening sturen vanaf 2021 de technische rappor-

baarheid te definiëren (in diverse provinciale geurbeleidsregelingen), echter

tages van emissiemetingen (door derden) door naar de vakgroep Lucht ter

zijn de prestatiekenmerken in de huidige NVN2818 (hedonische bepaling) nog

controle op juistheid. Daarnaast is de wens om vaker een audit op locatie te

niet bekend, maar al wel verweven in beleid. Het beoogde onderzoek moet

doen als het bedrijf een emissiemeting laat doen door een eigen adviseur of

hier invulling aan gaan geven en wordt (als gevolg van COVID-19 in 2021) in

meetbureau. In veel gevallen is gebleken dat er afwijkingen worden gecon-

2022 uitgevoerd (in combinatie met de reguliere geuronderzoeken in kader

stateerd tijdens zo’n zogeheten bijwoning door een luchtspecialist. Op basis

van preventief toezicht).

van de constateringen in 2021 is het advies van de OMWB om dit zeker door te zetten in 2022.

e) O verlast van horeca-geur. Naast de controles van deugdelijke ontgeuringsinstallaties bij keukenafzuigingen blijft het onmogelijk om met geurmetingen en

h) V akgroep Lucht zit sinds 2021 in de werkgroep Zeer Zorgwekkende Stoffen

modelberekeningen (van de gereinigde afzuiglucht) de geurhinder te kwantifi-

(ZZS; onder de NEN-commissie Emissiemetingen) om de beschikbare (refe-

ceren. Het model is simpelweg niet geschikt voor korte afstanden in een ‘volle’

rentie)meetmethoden te inventariseren op basis van de stoffenlijst ZZS. In

omgeving (lees: bebouwingen, obstakels, etc). Om toch uitspraak te kunnen

2022 zal naar verwachting een enorme vraag komen bij de vakgroep Lucht

doen of een afvoer op de juiste manier is gesitueerd (vooral bij appartemen-

naar reguliere ZZS-screenings en controles bij de inrichtingen.

ten boven horeca) heeft TMO een rookmachine aangeschaft om de pluimverspreiding zichtbaar te maken van de afgezogen kookluchten. Deze machine

Controle tankstations met behulp van OGI-camera

kan in veel gevallen direct aantonen hoe een geurpluim zich verspreidt. TMO

TMO beschikt over een OGI-camera (Optical Gas Imaging). Met deze came-

kan vervolgens aanpassingen voorstellen om overlast te verkleinen.

ra kunnen emissies van vluchtige organische stoffen worden aangetoond. De OGI-techniek brengt de gaswolken visueel in beeld. De camera wordt onder

f) S trenger toezicht bij inrichtingen die een eigen meetsysteem hebben om de

andere ingezet bij de petrochemische industrie. Hier zijn in 2020 en 2021

emissies te controleren (een zogeheten AMS). In samenwerking met toezicht

regelmatig lekkages vastgesteld en visueel gemaakt waarvan in oorsprong

zijn tien bedrijven geselecteerd op basis van de elektronische jaarverslagen

verwacht werd dat daar weinig tot geen emissies van organische dampen

e-MJV (onder meer Shell, Ardagh, AVI dB, Nyrstar). Een luchtspecialist heeft

zouden (kunnen) optreden. Bij het meest recente project zijn een tiental

een controle uitgevoerd en heeft specifiek gelet op de kwaliteitsborging van

tankstations bezocht en is de reguliere vulling van ‘product’ vanuit de tankauto

het meetsysteem, QAL1, 2 en 3 rapportages, dataverwerking en rapportages/

in de opslagtank beoordeeld. Het zogenaamde gesloten ‘damp-retour sys-

toetsing. In 2021 zijn tevens audits op locatie uitgevoerd waarbij gelet is op

teem’ van het tankstation zelf bleek in meer dan de helft van de gevallen niet

technische controles en beheer van het AMS en borging conform de NEN-

goed te functioneren, waardoor tijdens het vullen van de tank, een gaswolk

OMWB Jaarrekening 2021

2.4.3 Programmadeel 3: Collectieve taken Jaarlijks voert de OMWB het programma Collectieve taken uit. Het programma van 2021 heeft een omvang van € 1,6 miljoen. Het is een bestuurlijk vastgesteld programma dat een efficiënte, effectieve en kwalitatief hoogwaardige uitvoering van de taken van de OMWB ondersteunt. Een programma dat nadrukkelijk aansluit op de andere twee programma’s - de basistaken en de verzoektaken, zodat de OMWB de goede dingen doet én die dingen goed doet. Door in te spelen op toekomstige ontwikkelingen op het gebied van VTH, zoals bijvoorbeeld de Omgevingswet en risicogericht werken. Het programma is tot stand gekomen in goed overleg met een ambtelijke werkgroep van de deelnemers en vervolgens via het Ambtelijk Overleg (AO), het Dagelijks Bestuur (DB) en uiteindelijk het Algemeen Bestuur (AB) vastgesteld. In 2018 is de OMWB gestart met een projectmatige programma-aanpak. Projecten worden nu niet alleen binnen het gestelde budget uitgevoerd, ook aan benzinedamp ontsnapt via de drukbeveiliging. Naast een veiligheidsrisico

is er een duidelijke verbetering zichtbaar van de geboekte resultaten. Hoewel

brengt dit ook een extra en makkelijk te voorkomen belasting op het milieu en

we zeker nog zaken kunnen verbeteren, heeft de professionalisering van

de leefomgeving met zich mee. Niet alleen TMO leert van iedere constatering,

projectmanagement een positieve bijdrage geleverd aan de uitvoering van

maar ook de bedrijven waar we de metingen uitvoeren. Het gaat immers naast

het programma. Een verantwoording van het programma wordt afzonderlijk

de milieubelasting ook over de blootstelling van dampen aan eigen personeel

aangeboden in het tweede kwartaal van 2022.

en andere bijkomende risico’s (bijvoorbeeld explosies). We zien dan ook het afgelopen jaar de interesse voor de OGI-techniek enorm toenemen. Bedrijven

De omzet op programmadeel 3 bedroeg over 2021 € 1.619.000 (begroot

huren steeds vaker een externe partij in om OGI-onderzoeken uit te voeren.

€ 1.619.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze

Dit resulteert in minder milieubelasting in combinatie met minder geurklachten.

worden op totaalniveau verantwoord.

Moerdijk is hier een mooi voorbeeld van. Daar zijn door de jaren heen de geurklachten drastisch gereduceerd. Momenteel voeren we gesprekken met onze

2.4.4 Programmadeel 4: Overige exploitatielasten en –baten

collega’s van DCMR, FUMO, ODRA en de ONZKG voor een werkgroep diffuse

In programma 4 zijn de werkzaamheden ondergebracht die buiten voorgaande

emissies vanuit de overheid, die zich met name richt op OGI.

programma’s vallen. Het gaat hierbij om de levering van producten en diensten aan zowel deelnemers als niet-deelnemers via derden. Dit zijn onder andere de

De omzet op programmadeel 2 bedroeg over 2021 € 9.312.000 (begroot

kosten voor luchtkwaliteitsmetingen, laboratoriumkosten en kosten van eNoses

€ 9.486.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze

(‘elektronische neuzen’).

worden op totaalniveau verantwoord.

OMWB Jaarrekening 2021

De omzet op programmadeel 4 bedroeg over 2021 € 3.964.000 (begroot € 3.584.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze worden op totaalniveau verantwoord. 2.4.5 Kosten van Bedrijfsvoering, Vennootschapsbelasting en de post Onvoorzien De totale kosten van bedrijfsvoering (BBV hanteert de term ‘overhead’) bedroegen voor 2021 € 11.042.000 (begroot € 11.122.000). Voor een verdere uitsplitsing verwijzen we u naar de tekstuele toelichting in paragraaf 2.3.3 Bedrijfsvoering plannen en resultaten en paragraaf 3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2021. De kosten vennootschapsbelasting bedroegen in 2021 € -3.000 (begroot € 0). Dit betreft de reservering voor de te verwachten te betalen vennootschapsbelasting over 2021, gesaldeerd met de vrijval van de reserveringen voor 2019 en 2020. De aanslag 2019 en de aangifte 2020 zijn lager dan oorspronkelijk ingeschat. Het bedrag van € 150.000 dat is gereserveerd voor onvoorziene kosten is in 2021 niet aangesproken. 2.5 Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording voor Provincies en Gemeenten (BBV) schrijft voor dat in de begroting en jaarrekening paragrafen worden opgenomen waarin de beleidslijnen zijn vastgelegd voor een aantal beheersmatige aspecten van de organisatie. De voor de OMWB van toepassing zijnde paragrafen zijn hierna opgenomen: 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Financiering 3.

Bedrijfsvoering (inclusief rechtmatigheid)

OMWB Jaarrekening 2021

2.5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Geïdentificeerde risico’s

Conform het BBV is het verplicht om op basis van risico-inschatting een kwa-

In de 2e Burap 2021 en de begroting 2022 zijn de volgende risico’s geïdentificeerd:

lificatie te geven van de omvang van het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de risico’s waarvoor geen specifieke maatregelen zijn getroffen en de capaciteit van middelen en mogelijkheden die de OMWB heeft om niet-begrote kosten op te vangen (BBV artikel 11). Om

Maximaal

Kans op

Gewogen

bedrag schade

optreden risico

risico

Risico’s (bedragen x € 1.000)

te voorkomen dat bij niet-afgedekte risico’s ingrijpende (organisatie)wijzigin-

4. Inhuur versus vast personeel

400.000

50%

200.000

gen noodzakelijk zijn, is een afdoende weerstandsvermogen voor de OMWB

5. Transitie mens en systeem

500.000

50%

250.000

gewenst. Hoe groot die weerstandscapaciteit moet zijn, is afhankelijk van de

6. Problematiek arbeidsmarkt

risico-inschatting en de bereidheid van het Bestuur om deze risico’s al dan

9. COVID-19

niet te lopen. De OMWB streeft een voldoende weerstandscapaciteit na, dat betekent een weerstandsratio tussen 1,0 en 1,4. Normering weerstandsvermogen

700.000

75%

525.000

1.000.000

50%

500.000

10. Harmonisatie verlofrechten

300.000

75%

225.000

11. Invoering Omgevingswet

1.000.000

40%

400.000

12. Kosteneffectiviteit

1.700.000

15%

Totaal

5.600.000

255.000 2.355.000

Voor de normering van het weerstandsvermogen in relatie tot de deelnemers heeft het Algemeen Bestuur besloten een model vast te stellen dat erop

Toelichting

neerkomt dat 5% van het (begrotings-/jaarrekening)totaal van de exploitatierekening wordt aangehouden als weerstandsvermogen. Daarbij wordt een

4. Inhuur versus vast personeel

onder- en een bovengrens gehanteerd van respectievelijk 4% en 6%. Binnen

In de begroting van de OMWB geldt als uitgangspunt dat in beginsel het eigen

deze bandbreedte is het weerstandsvermogen toereikend vanuit de optiek van

personeel de taken verricht. Het actieve wervingsbeleid (onder andere in samen-

het Algemeen Bestuur.

werking met de twee andere Brabantse omgevingsdiensten) heeft ertoe geleid dat de verhouding tussen vast personeel en inhuurkrachten beter in balans is gekomen.

Risicobeheersing

Aangezien de opdrachtportefeuille van de deelnemers aan de dienst afgelopen jaren

Risicobeheersing of risicomanagement is het effectief omgaan met de kansen

rond de 340.000 declarabele uren op jaarbasis beweegt, heeft het management

en bedreigingen die de realisatie van de organisatiedoelstellingen kunnen

als lijn gekozen om de vaste formatie voor het primaire proces in de jaren 2021 en

beïnvloeden. Hiervoor is het van belang dat er een continu proces wordt inge-

volgend verder uit te breiden naar een niveau van 240 fte. Aangezien het bijbeho-

richt van identificeren, prioriteren en beheersen van risico’s. De OMWB streeft

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://raad.gemeente-steenbergen.nl/api/v1/meetings/1566/documents/17372