NIEUW Raadsvoorstel gemeentelijke inbreng voor het RIA-hoofdlijnendocument RD2200240.pdf

gemeente Steenbergen

Samen maken we

RD2200240

geschiedenis

Raadsvergadering

750 jaar Steenbergen 25 jaar één gemeente WWW.! www.steenbergen2022.nl

Agendanummer:

Onderwerp: Gemeentelijke input voor het RIA-hoofdlijnendocument

Steenbergen; 11 oktober 2022

Aan de raad, 1. Inleiding Op 2 juni 2022 jl. is de raad via een raadsmededeling geïnformeerd over de laatste stand van zaken over de Regionale Verstedelijkingsstrategie (RVA) en de Regionale Investeringsagenda (RIA) van de stedelijke regio West-Brabant West (hierna genoemd als de SRWBW). Er zijn namelijk vanuit het Rijk en de Provincie een aantal proceswijzigingen doorgevoerd die ook consequenties hebben voor de planning vanuit de Stedelijke Regio West-Brabant West. Dat zijn wijzigingen waar we als gemeente en als stedelijke regio weinig invloed op hebben. Deze proceswijzigingen vragen van ons als stedelijke regio én als gemeentes om in korte tijd met input en concrete interventies te komen. Een flinke opgave dus voor de West-Brabant West en de gemeentes. We zijn daarbij in een proces gekomen waar alles met "stoom en kokend water" moet. De tijd is kort en de deadlines komen snel dichterbij. We hebben echter gesteld, ook richting de communicatie met de raad, dat we de raad een mogelijkheid tot zienswijze geven. Met dit raadsvoorstel creëren we, ondanks de zeer korte tijd die we hebben, wel een zienswijzemogelijkheid voor de raad. Daarmee kunnen op de valreep toch de input vanuit de raad meenemen in het verdere proces. We doen dit uit eigen beweging omdat we de raad willen betrekken. We willen het dit document creëren op basis van consensus en op basis van democratische gronden.

Waarbij het Rijk kiest voor het "lange halen snel thuis principe" en dus voor snelheid, kiezen wij ook voor zorgvuldigheid, en het creëren van consensus. We houden daarmee ook de lokale democratie hoog en respecteren dezen. We hebben het daarnaast ook toegezegd aan de raad dat we dit zouden doen. In de raadsmededeling van 22 juni is namelijk gesteld dat de gemeenteraad verder actief betrokken wordt in het verdere proces richting een Regionale Investeringsagenda (RIA). Het is geen verplichting vanuit de stedelijke regio om deze route uit te zetten. Het is de eigen keuzes van gemeentes om de raad op hun manier te betrekken. De ene zal dit doen via een raadsavond, de ander via een schríftelijke reactie etc. We willen echter de raad maximaal laten mee participeren in dit proces. Dit raadsvoorstel geeft verdere vorm en ínhoud aan het proces om de gemeenteraad, ondanks de korte tijd, te betrekken in dit verdere proces. We hebben ook naar u geluisterd tijdens de raadsvergadering van 3 oktober jl.. We laten het erratum weg en komen met een gezamenlijk

www.eemeente-steenbergen.nl

inputsdocument wat we als heel de gemeente Steenbergen dragen. In de "nota van wijzigingen" kun de vragen en de verwerking van de vragen zien. Voordat we hierop verder terugkomen geven we eerst even een recapitulatie van het proces en de mijlpalen binnen dit proces en de verschuivingen in dit proces. Na opmerkingen vanuit de raad pakken we proces wel even terug naar de "oorsprong". 2. Achtergrond 2.1. De oorsprong (waar komen we vandaan)? Het idee van de stedelijke regio's heeft zijn oorsprong in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zoals deze opgesteld is door het Rijk. De NOVI stuurt daarbij op het ontwikkelen een stedelijk netwerk voor heel Nederland (Stedelijk Netwerk Nederland). Dit stedelijke netwerk zijn dan gebieden of plekken waar de verstedelijkingsopgave het grootst is. Verstedelijking betekent echter niet alleen het bouwen van woningen. Het Rijk legt ook de nadruk op het behoud van het open landschap, op klimaatbestendigheid en op een goede bereikbaarheid. Het gaat dus ook om waar deze woningen komen. Dit stedelijke netwerk is opgedeeld in 7 NOVEX-gebieden. Het NOVEX-gebied Stedelijk Brabant is een van deze 7 NOVEX-gebieden en beslaat vrijwel de complete provincie Noord-Brabant. Dit NOVEX-gebied is dan weer in verschillende stedelijke regio's opgedeeld.

De provincie Noord-Brabant heeft de gemeenten Steenbergen, Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen en Woensdrecht aangewezen als 4e stedelijke regio van de provincie Noord-Brabant. Deze stedelijke regio heeft de naam "Stedelijke Regio West-Brabant West gekregen (SRWBW). De Stedelijke Regio vormt dan het dagelijkse netwerk van de gemiddelde inwoner. Het is de plek en de regio waar de inwoner werkt, woont, recreëert en reist. Aan ons dus als stedelijke regio om te komen met een plan voor verstedelijking waar niet alleen de nadruk ligt op het bouwen van woningen maar ook aan het voorgaande dus kortom: duurzame verstedelijking. 2.2. Een korte recapitulatie van het proces tot juni (de laatste raadsmededeling). In oktober vorig jaar is het proces gestart om samen met de gemeenten van de SRWBW tot een Regionale Verstedelijkingsstrategie (RVS), een Regionale Investeringsagenda (RIA) en vervolgens tot een Verstedelijkingsakkoord (RVA) te komen. De Verstedelijkingsstrategie (RVS) vormt daarbij de regionale visie en positionering van de SRWBW, zonder daarbij uitspraken te doen over concrete interventies. De Regionale Investeringsagenda (RIA) vormt de concrete doorvertaling van deze strategie door specifieke interventies voor de SRWBW te benoemen. Afspraken over deze interventies worden dan vastgelegd in een Verstedelijkingssakkoord (RVA).

Dit akkoord sluiten we dan met het Rijk en Provincie. Doel van dit alles om te komen tot een gedegen aanpak voor duurzame verstedelijking. 2 belangrijke mijlpalen zijn daarvan belang, die ook onze regionale planning hebben gestuurd. Dit zijn de zogenaamde BO's (bestuurlijke overleggen) met het Rijk. In het BO-leefomgeving van juni is de Verstedelijkingsstrategie gepresenteerd. In het BO-MIRT-overleg van november (BO-MIRT staat voor Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) zouden er dan afspraken worden gemaakt met de medeoverheden (provincies, waterschappen en gemeenten) over de interventies in de Regionale Investeringsagenda (RIA). Dit is dan het Verstedelijkingsakkoord. Hieronder is het proces kort schematisch weergegeven: Proces

Verstedelijkings strategie (reeds vastgesteld)

BO-leefomgeving

RIA (Regionale investeringsstrategie)

2

BO-MIRT overleg

Verstedelijkings akkoord (afspraken)

Parallel aan dit proces is de provincie Noord-Brabant ook bezig geweest om tot een Brabantse Verstedelijkingsstrategie (BVS) te komen. Dit proces is gestart zodat de provincie kan aansluiten op de verschillende stedelijke regio's en hun regionale verstedelijkingsstrategieën. De Brabantse Verstedelijkingsstrategie is dan een doorvertaling van de verschillende Regionale Verstedelijking strategieën. In een eerdere raadsmedeling d.d. van 19 april was ook te lezen dat de Regionale Verstedelijkingsstrategie en de Brabantse Verstedelijkingsstrategie eind mei en begin juni aan de colleges zou worden voorgelegd. Dit is inmiddels gebeurd. De colleges van de SRWBW hebben daarbij ingestemd met de Regionale Verstedelijkingsstrategie (RVS). Daarnaast hebben de colleges ook ingestemd met de richtinggevende principes van de Brabantse Verstedelijkingsstrategie (BVS). Daarmee kon de stedelijke regio de stap zetten naar de verdere invulling van de Regionale Investeringsstrategie (RIA). Het was dan de bedoeling dat de RIA in de maanden juni en juli verder zou worden uitgewerkt. Eind juli zouden de colleges dan de RIA hebben moeten vaststellen waarna de gemeenteraden in augustus en september via een zienswijzeprocedure hun mening konden geven over de RIA. Deze RIA wordt dan aangeboden aan het Rijk en Provincie voor het te sluiten Verstedelijkingsakkoord.

Dit akkoord zou dan in november/december worden gesloten. Hieronder ziet u op schematische wijze het bovenstaande proces met de data beschreven: Proces

Mei-Juni:

Juni:

Juli-oktober:

November:

November/december

Verstedelijkings strategie

BO-ieeţomgeving

RIA (Regionale investeringsstrategie)

BO-MIRT overleg

Verstedelijkings akkoord (afspraken)

(reeds vastgesteld)

Dit is het bekende proces zoals ook geschetst in de eerdere raadsmededelingen die de raad heeft ontvangen. Dit bovenstaande proces is echter gewijzigd door een aantal externe factoren (zie volgende paragraaf). 2.3. Het proces is gewijzigd. Zoals hierboven gesteld is het proces op een aantal bestuurlijke lagen gewijzigd. Zowel op Rijks als op Provinciaal niveau hebben zich proceswijzigingen voltrokken die ook van invloed zijn op de regionale en gemeentelijke planning. Dit raadsvoorstel begint bij de proceswijzigingen bij het Rijk en daalt vervolgens af naar de proceswijzigingen binnen de provincie, de stedelijke regio en onze eigen gemeente. 2.3.1. Proceswijzigingen bij het Rijk: meer ruimte voor een volwaardige RIA, maar wel één afsprakenkader. Afgelopen zomer heeft het Rijk het proces richting de Regionale Investeringsagenda (RIA) gewijzigd. Het Rijk heeft de provincie en de stedelijke regio's iets meer ruimte gegund om te komen tot een volwaardige RIA. Daarnaast heeft het Rijk aangegeven dat zij de provincie Noord-Brabant beschouwd als één stedelijk gebied (het zogenoemd NOVEX-gebied Stedelijk Brabant). Dit heeft gevolgen voor de planningen van de provincie, de stedelijke regio en de gemeenten. Daarnaast heeft dit gevolgen over wat we als stedelijke regio moeten aanleveren bij het Rijk.

In plaats van een volwaardige RIA hoeven de stedelijke regio's nu alleen een "RIAhoofdlijnendocument"te maken. Dit hoofdlijnendocument bevat wel de interventies voor de stedelijke regio, maar nog niet de planning, prioritering en de financiële hulpvragen. Het hoofdlijnendocument is daarmee een soort lightversie van de RIA en daarmee ook een voorbode op een volwaardige RIA. 3

Na november moet er wel een volwaardige RIA worden gemaakt. De planning voor het maken van deze volwaardige RIA moet nog worden uitgelijnd. De stedelijke regio's krijgen dus meer tijd om met een volwaardige RIA te komen, maar moeten daarbij wel al de interventies helder hebben middels het RIA-hoofdlijnendocument. Wel worden in november de eerste afspraken gemaakt met het Rijk en de provincie. Omdat het Rijk de provincie Noord-Brabant beschouwd als één stedelijk gebied (het NOVEX-gebied Stedelijk Brabant) moeten deze afspraken wel gebundeld worden tot één volledig document voor de gehele provincie Noord-Brabant. Dit afsprakenkader voor de gehele provincie heet het "BO-MIRTdocument". In dit BO-MIRT document staan naast algemene afspraken ook specifieke afspraken voor de stedelijke regio West-Brabant-West. Deze afspraken maken wij dan met medeoverheden (Rijk, provincie, waterschap) tijdens het BO-MIRT-overleg in november (Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). Het RIA-hoofdlijnendocument vormt dan het nodige voorwerk voor het BO-mirt document. De vertaling van de interventies in het RIA-hoofdlijnendocument naar gezamenlijke afspraken in het BO-MIRT document geschiedt middels een aantal sessies met de provincie. Regio brede interventies worden dan omgevormd tot gezamenlijke afspraken met de provincie en andere medeoverheden.

Resumerend blijft het BO-MIRT in november een belangrijke mijlpaal. Wat we aanleveren verschilt echter van de oude planning. In plaats van een volwaardige RIA en een Verstedelijkingssakkoord maken we nu een RIA-hoofdlijnendocument (RIA-lightversie). Dit hoofdlijnendocument vormt dan de basis voor het BO-MIRT document waarin gezamenlijke afspraken staan met andere medeoverheden. Deze worden vastgesteld op het BO-MIRT overleg van november. Gezien de proceswijzigingen bij het Rijk heeft de provincie daarop hun eigen interne planning gewijzigd. Deze provinciale planning vormt dan de rode draad voor onze eigen regionale planning en de gemeentelijke planning. 2.3.2. Proceswijzigingen bij de provincie: doorvertaling van de proceswijzigingen vanuit het Rijk. Gezien het gewijzigde proces van het Rijk heeft de provincie ook hun eigen interne planning gewijzigd. Dit heeft dan ook gevolgen voor onze regionale planning en de gemeentelijke planning. Het RIA-hoofdlijnendocument wat wij als stedelijke regio maken vormt immers de input voor het BO-MIRT document. Concreet betekent dit dat we als stedelijke regio vastzitten aan bepaalde provinciale overleggen waarin het BO-MIRT document (al dan niet volledig) zal worden besproken.

Deze deadlines bepalen ook de snelheid van het regionale proces en ons gemeentelijke proces, concreet hebben wij dan de volgende deadlines medegedeeld gekregen: 22 september: Brabantbreed directeurenoverleg Stedelijk Brabant - bespreken 800Zo versie van het BO-mirt document. 800Zo versie van het BO-MIRT document moet dan klaar zijn. 25 Oktober: Brabantbreed Directeurenoverleg Stedelijk Brabant - bespreken 1000Zo versie van het BO-mirt document. 1000Zo versie van het BO-MIRT document moet dan klaar zijn. Tussen 25 oktober en 9 november: behandeling afsprakenkader (BO-mirt document) in Gedeputeerde staten, DB van de waterschappen en de colleges van de stedelijke regio

4

3 november: Bestuurlijke stuurgroep Stedelijk Brabant: bespreken 10007o versie van het BO-mirt document en deadline van het vaststellen van de gewijzigde verstedelijkingsstrategie. 9 november: BO-MIRT overleg Voor het maken van het RIA-hoofdlijnendocument én de vertaling het BO-mirt document is dus wel enige haast geboden. Het BO-mirt document moet dan eind oktober (25 oktober) definitief zijn, waarna het 9 november kan worden vastgesteld via het BO-MIRT (Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur. Ruimte en Transport met het Rijk). Dat betekent ook dat we voor 25 oktober een compleet RIA-hoofdlijnendocument moet liggen, zodat we de tijd hebben om gezamenlijk te kijken naar welke afspraken we kunnen maken in het BO-MIRT document. Daarmee komt het proces er ook anders uit te zien, hieronder staat het oude en het nieuwe proces schematisch weergegeven: Oude Proces

Nieuwe proces:

Mei-Juni:

Juni:

Juli-oktober:

November:

November/december

Verstedeliļkings strategie (reeds vastgesteld)

BO-leefomgeving

RIA (Regionale investeringsstrategie)

BO-MIRT overleg

Verstedelijkings akkoord (afspraken)

Mei-Juni:

Juni:

Juli-oktober:

Na november:

BO-leefomgeving overleg

RIAhoofdlijnendocument (vóór 25 oktober af).

Septemberoktober:

November:

Verstedelijkings strategie (reeds vastgesteld)

BO-mirt Overleg (waar het BOmirt document voorgelegd wordt).

een volwaardige RIA

Vertaling naar het BO-MIRT document (deadline 25 oktober)

X

2.3.3. Proceswijzigingen bij de stedelijke regio: we hebben al stappen gezet. Zoals eerder aangegeven bepaald de provinciale planning ook de regionale planning van de stedelijke regio. Dat betekent dat we als stedelijke regio op een zeer korte termijn met een RIAhoofdlijnendocument én een BO-MIRT document moeten komen (eind oktober). Daarom hebben we in de stedelijke regio al stappen gezet om het RIA-hoofdlijnendocument verder op te zetten. Verder hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden met de provincie om te kijken welke zaken we al kunnen doorvertalen richting het BO-MIRT document. We hebben dus als stedelijke regio al stappen ondernomen. In de volgende paragraaf zal te lezen zijn hoe we als gemeente zijn omgegaan met deze proceswijzigingen. 2.3.4 Proceswijziging binnen de gemeente: input vanuit Steenbergen voor het RIA-hoofdlijnendocument. Om het RIA-hoofdlijnendocument (en het BO-MIRT) van input te voorzien zijn er binnen de gemeente Steenbergen een aantal integrale werksessies geweest met verschillende beleidsmedewerkers. Doel van deze sessies was om te bepalen welke interventies we als gemeente Steenbergen willen voorleggen in het RIA-hoofdlijnendocument. Deze sessie vormen een deel van de input voor het gezamenlijke document voor de gemeentelijke input.

We willen ook deze gemeentelijke input aan de raad voorleggen, zodat er een gezamenlijk en gedragen document kan ontstaan. De volgende paragraaf zal hier verder op ingaan.

5

2.4. De gemeenteraad blijft ondanks proceswijzigingen aangehaakt. Resumerend is er dus vanuit het Rijk (top-down) een gewijzigde planning neergelegd die consequenties heeft voor alle bestuurslagen. De tijd is kort en de gestelde deadlines komen snel dichterbij. We hebben echter gesteld, ook richting de communicatie met de raad, dat we de raad een mogelijkheid tot zienswijze geven. Met dit raadsvoorstel creëren we, ondanks de zeer korte tijd die we hebben wel een zienswijze mogelijkheid voor de raad. Daarmee kunnen op de valreep toch de input vanuit de raad meenemen in het verdere proces. Vandaar dit raadsvoorstel en het bijgevoegde raadsbesluit. Oorspronkelijk was het idee om de zienswijze van de raad mee te nemen via een erratum. Dit erratum zou als bijlage dan meegenomen worden richting de Stedelijke Regio, als input dienend voor het RIA-hoofdlijnendocument. Uw raad heeft op 3 oktober jl. een document met de gemeentelijke input voor het RIA-hoofdlijnendocument oordeelsvormend behandeld. Daarbij was de opmerking gemaakt dat een gezamenlijk en gedragen document wellicht een beter alternatief was. We hebben gehoor gegeven aan uw antwoord. Daarbij laten we het erratum weg en dragen we zorg voor een gezamenlijk document, gedragen door de gehele gemeente Steenbergen, wat we willen aanbieden richting de Stedelijke Regio.

We spreken dan niet meer over de gemeentelijke input plus een erratum, maar spreken juist over één gedragen inputsdocument: de gemeentelijke input voor het RIA-hoofdlijnendocument. Verder is in de raad toegezegd dat dit document uiterlijk op 13 oktober verstrekt moet worden aan de raad. Dat leidt tot het volgende raadsproces: Proces

20 september

3/5 oktober:

13 oktober

19 oktober:

20 oktober:

Collegebesluit

Oordeelsvormen de raad over de gemeentelijke input.

Uiterste deadline voor het aanleveren van de gemeentelijke input.

SRWBW Netwerk-dag

Besluitvormende raad over de gemeentelijke input.

3. Overwegingen We hebben in de eerste raadsmededeling gesteld dat de raad zienswijze zouden kunnen indienen en dat de raden actief betrokken zouden worden in het verdere proces. Door de gemeentelijke input voor het RIA-hoofdlijnendocument voor te leggen aan de raad kunnen we de gemeenteraad van Steenbergen maximaal meenemen in dit krappe proces. We hebben geluisterd naar uw aandachtspunten en aanvullingen die u maakte op de oordeelsvormende behandeling van 3 oktober. We hebben dan ook uw aanvullingen en aandachtspunten gecombineerd tot één compleet document. Dit document kunnen we als de gehele gemeente Steenbergen aanbieden richting de Stedelijke Regio. U kunt uw aanwijzingen/aandachtspunten en de verwerking van deze punten in de bijgevoegde "nota van wijzigingen" lezen. Daarin staan uw gestelde vragen en de verwerking van de vragen in de tekst 4. Middelen Er zijn geen middelen gemoeid met dit raadsvoorstel.

6

5. Duurzaamheid De gemeentelijke input voor het RIA-hoofdlijnendocument is op een integrale wijze tot stand gekomen. Vanuit het advies van onze beleidsmedewerker duurzaamheid is gekozen om de hulpvragen uit de visie RES West-Brabant 0.1 over te nemen, zodoende doen we geen dubbel werk en sluiten we aan op de andere hulpvragen vanuit de regio.

6. Risico's 1. ) Het indienen van de gemeentelijke ingrepen en interventies uit bijlage voor het RIAhoofdlijnendocument en de BO-mirt belet ons niet dat ingrepen of interventie lokaal kunnen worden uitgevoerd. 2. ) Gemeentelijke ingrepen kunnen worden vertaald naar regionale interventies en afspraken. Wel zijn deze ingrepen dan ook in het belang voor de gemeente Steenbergen. 7. Communicatie/Aanpak We zullen de raad nader informeren over belangrijke mijlpalen in het proces. 8. Voorstel 1. In te stemmen met de gemeentelijke input voor het RIA-hoofdlijnendocument.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Steenbergen, de loco-secretariş/ de burgemeg ster,

mr. N.M.H.C. Pot-Broos

ecKBelt, MBA

7