Mededeling wethouder Havermans mbt update uitgaven jeugd RD2600123

*RD2600153* RD2600153 RAADSMAIL Onderwerp Update uitgaven jeugd Steenbergen; 24 augustus 2026 Aan de raad, Bij de jaarstukken 2025 is een overschrijding op Jeugdhulp Maatwerk geconstateerd van € 1,432 miljoen. Hiervan kon € 966.000 worden gedekt uit middelen uit de septembercirculaire, waardoor op dit onderdeel een tekort van € 466.000 resteerde. Daarnaast zijn structurele tekorten geconstateerd op onder meer de onderdelen LTA 1, dagbesteding en gezinsgerichte jeugdhulp. Het totale structurele effect bedraagt € 1,036 miljoen. Dit bedrag is reeds verwerkt in de perspectiefnota 2027. Naar aanleiding van de jaarrekening 2025 zijn diverse technische vragen gesteld over de ontwikkeling van de uitgaven aan jeugdhulp. In de beantwoording daarvan is toegelicht dat deze ontwikkeling mede moet worden bezien tegen de achtergrond van het open einderegeling van de Jeugdwet. Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht, terwijl zij slechts beperkt invloed hebben op onder meer verwijzingen door derden, zoals kinderrechters en medisch specialisten. Daarnaast worden de uitgaven beïnvloed door landelijke en regionale ontwikkelingen, tarieven en indexaties en door de moeilijk voorspelbare instroom en de aard, omvang en duur van de benodigde ondersteuning.

Prognose tussenrapportage 2026 Bovenop het eerder genoemde effect van € 1.036 miljoen verwachten wij een aanvullende stijging van € 1.264 miljoen voor 2026. De huidige prognose voor de tussenrapportage 2026 bedraagt hierbij een overschrijding van per saldo € 2.3 miljoen. Dit is een tota altelling van de prognoses op alle producten met betrekking tot jeugdzorg. Zo wordt binnen Jeugdhulp Maatwerk het geraamde tekort naar boven bijgesteld. Daartegenover staat onder meer een neerwaartse bijstelling bij ‘Gezinsgericht’ en een voordeel bij ‘Behandeling’. Ook bij Verblijf, Pleegzorg en Jeugdbescherming doen zich kleinere voor- en nadelen voor. De aanvullende stijging wordt vrijwel volledig verklaard door twee uitzonderlijk kostbare maatwerkarrangementen, die beide voortkomen uit gerechtelijke uitspraken. Deze maatwerkarrangementen vertegenwoordigen gezamenlijk circa € 1,285 miljoen aan kosten. Omdat de arrangementen inmiddels zijn beëindigd of naar verwachting op korte termijn zullen aflopen, wordt het effect voor 2026 als incidenteel beschouwd. Tegelijkertijd kan niet worden uitgesloten dat zich, als gevolg van eventuele nieuwe ontwikkelingen of gerechtelijke uitspraken, opnieuw vergelijkbare situaties voordoen. In het kader van de begroting 2027 worden de benodigde budgetten daarom opnieuw beoordeeld en waar nodig bijgesteld.

1 LTA: Landelijke Transitie Arrangementen: vormen van hoogspecialistische zorg die landelijk georganiseerd worden, daarvoor gelden landelijke tarieven. Hieronder vallen onder andere specialistische jeugd-GGZ voor zeer complexe situaties, forensische jeugdpsychiatrie en behandeling en verblijf voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen RD2600153 Ontwikkeling budget en werkelijke uitgaven De ontwikkeling van de afgelopen jaren laat zien dat de begroting voor jeugdhulp grotendeels is gebaseerd op historische budgetten, aangevuld met jaarlijkse indexering en tussentijdse bijstellingen. De werkelijke uitgaven zijn echter sneller gestegen dan deze begrotingssystematiek heeft kunnen volgen. Daardoor is in de loop van de jaren een verschil ontstaan tussen het geraamde budget en het feitelijke kostenniveau. Met name in 2024 en 2025 is dit verschil duidelijk zichtbaar geworden. De stijging in 2025 heeft aanleiding gegeven om niet alleen naar de hoogte van het budget te kijken, maar ook naar de achterliggende kostenontwikkeling en de mogelijkheden om deze kosten verder te beheersen. Het verloop van het budget jeugd door de jaren heen: Jaar | Primitieve | Bijstelling TR | Begr. Na | Realisatie / begroting | wijziging | jaarrek.

2022 | 3.941.195 | -90.524 | 3.850.631 | 4.337.762 2023 | 3.950.988 | 85.290 | 4.031.278 | 4.452.866 2024 | 4.255.319 | 182.700 | 4.433.019 | 5.173.584 2025 | 4.595.018 | 1.158.000 | 5.748.018 | 7.475.884 2026 | 5.774.614 | Voorstel: | 8.074.614 | ntb 2.300.000 Uitkomsten kostenbeheersingsonderzoek Om meer inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de jeugdhulpuitgaven en de mogelijkheden voor verdere kostenbeheersing is een extern kostenbeheersingsonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek plaatst de financiële ontwikkeling in een breder perspectief. Uit het onderzoek blijkt dat Steenbergen, ondanks de stijgende uitgaven en de huidige budgettaire overschrijdingen, in vergelijking met andere gemeenten relatief positief presteert op het gebied van kostenbeheersing. De uitgaven aan niet-vrij toegankelijke jeugdhulp liggen lager dan bij vergelijkbare referentie gemeenten, terwijl het gebruik van jeugdhulp niet lager ligt. Dit verschil wordt met name verklaard door relatief lagere gemiddelde kosten per cliënt, met name komt dit door de sterke regierol van het lokaal team en de inzet op preventie en vroegsignalering. Genuanceerd beeld Daarmee ontstaat er tegelijkertijd een genuanceerd beeld. De gemeente wordt geconfronteerd met forse overschrijdingen ten opzichte van de eigen begroting, maar de feitelijke uitgaven aan jeugdhulp zijn in vergelijking met andere gemeenten relatief laag.

De opgave ligt daarom zowel in het voortzetten en verder versterken van de inhoudelijke kostenbeheersing als in het realistischer ramen van de structureel benodigde middelen. Over de uitkomsten en aanbevelingen van het kostenbeheersingsonderzoek ontvangt uw raad een afzonderlijke raadsmededeling. Het onderzoeksrapport wordt daarbij eveneens beschikbaar gesteld. Met vriendelijke groet, J.F.M. Havermans Wethouder Jeugd 2