Kadernota Aanpak Energiecrisis 2239758.pdf
Tekst van het document
*2239758* 2239758
Kadernota Aanpak Energiecrisis
Gemeente Steenbergen Ambtelijk Energie Team December 2022
2239758
Inhoud Inleiding .......................................................................................................................................................... 3 Hoe te gebruiken....................................................................................................................................... 3 Definitie van energiecrisis (Wiki-woordenboek) ................................................................................... 3 Van belang zijnde kaders ......................................................................................................................... 3 Ondernemers ............................................................................................................................................ 4 Algemene kaders ondernemers.......................................................................................................... 4 Energiepakket ............................................................................................................................................ 4 BIJLAGE: voorgenomen college uitwerking energiepakket ............................................................. 5 1. Financiële voorzieningen .........................................................................................................................
5 Inwoners..................................................................................................................................................... 5 A. Tijdelijk Ondersteuningsfonds (TOF) .................................................................................................. 5 Nadere uitwerking voor het opstellen van een Tijdelijk Ondersteuningsfonds (TOF) ................. 7 Middelen................................................................................................................................................. 8 Risico’s..................................................................................................................................................... 8 B. Warme kamers ...................................................................................................................................... 8 Middelen................................................................................................................................................. 8 2. Investeringen............................................................................................................................................. 9 Ondernemers ............................................................................................................................................
9 Overwegingen ........................................................................................................................................ 9 Risico’s................................................................................................................................................... 10 Investeringsfonds ................................................................................................................................ 10 3. Procesbegeleiding .................................................................................................................................. 11 Maatschappelijke instellingen ............................................................................................................... 11 A. Subsidieregeling ondersteuning energiekosten Steenbergen ..................................................... 11 Nadere uitwerking voor het opstellen van een Subsidieregeling Ondersteuning energiekosten Steenbergen .............................................................................................................. 12 Middelen...............................................................................................................................................
14 Risico’s................................................................................................................................................... 14
2
2239758
Inleiding De forse stijging van de energieprijzen voor elektriciteit, gas en warmte, wordt onder andere veroorzaakt door de beperkte beschikbaarheid van gas en elektriciteit. De mate waarin Steenbergse inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers hierdoor worden geraakt verschilt sterk en hangt af van hoe energiezuinig hun pand is, hoe lang het energiecontract nog vaststaat en hoe financieel weerbaar zij zijn. Veel Steenbergenaren maken zich zorgen of de prijzen blijven stijgen en of ze hun energierekening nog kunnen betalen en komen mogelijk in de problemen als gevolg van de energieschaarste. Het Rijk heeft maatregelen aangekondigd voor 2023. Ondanks deze aangekondigde maatregelen is de verwachting dat inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers de komende maanden ernstig in de problemen kunnen komen. Als gemeente Steenbergen willen we klaar staan voor hen die in de problemen raken. We kijken daarbij naar een integrale aanpak. Een aanpak die gericht is op inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers. Voor met name hen zijn er een aantal regelingen uitgewerkt, aanvullend op de rijksregelingen.
Hoe te gebruiken Deze Kadernota Aanpak Energiecrisis richt zich op onze inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers en biedt visie, context en kaders. Het is de basis voor de concrete vertaling naar diverse regelingen om de zwaarste gevolgen van de stijgende prijzen voor gas en elektra af te wenden. Ook biedt het uitgangspunten om een beroep te kunnen doen op het energiepakket uit het algemeen crisisfonds.
Definitie van energiecrisis (Wiki-woordenboek) 1. kritieke toestand door een te beperkte beschikbaarheid van energiebronnen 2. kritieke toestand door te hoge prijzen van energiebronnen
Van belang zijnde kaders We merken eens te meer voor welke uitdagingen inwoners, ondernemers, instellingen en verenigingen staan. De gemeente Steenbergen is van mening dat we hen moeten ondersteunen om een oplossing te bieden aan de oplopende kosten voor energie. Een energiepakket als vangnet, omdat het belangrijk is dat iedereen geld heeft voor eten of om zichzelf warm te houden en om te zorgen dat maatschappelijke instellingen plekken blijven voor ontmoeting en ontspanning. Ondernemers hebben een vitale functie in de verschillende kernen van de gemeente Steenbergen, zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor primaire levensbehoeften. Zij moeten de kans krijgen om te blijven bestaan. We faciliteren onze inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers die met de bestaande maatregelen onvoldoende gecompenseerd worden voor de hoge energierekening. Hiermee voorkomen we dat zij in de (financiële) problemen raken. Dit doen we, door capaciteit en middelen beschikbaar te stellen om uitvoering te kunnen geven aan diverse regelingen. Op basis van de huidige situatie kunnen al diverse concrete maatregelen getroffen worden, waarvoor in deze kadernota concrete kaders zijn gesteld. Daar waar nog niet in voorzien kan worden en andere maatregelen noodzakelijk zijn, bieden de algemene kaders de basis voor deze maatregelen. Dit met inbegrip van (juridische en financiële) rechtmatigheid.
Recapitulerend zijn de kaders: - Vangnet; - Ondersteuning en facilitering om maatregelen te treffen voor reductie energieverbruik en leefbaarheid inwoners; - In stand houden essentiële maatschappelijke voorzieningen; - Daar waar rijks- of andere regelingen te kort schieten; 3
2239758
-
Ook voor de uitvoeringscapaciteit; Niet strijdig met Wet Markt en Overheid en regels van staatssteun.
Ondernemers De gemeente Steenbergen kende in 2021 ongeveer 2300 vestigingen in de gemeente Steenbergen. Deze groep is zeer divers en ook de energiesituatie is verschillend. Dit maakt een generieke subsidieregeling voor alle ondernemers ingewikkeld, tijdrovend en onzeker. Om toch op korte termijn wat te kunnen betekenen voor de groep ondernemers is het stimuleren van verduurzaming een mogelijkheid. Door middel van een subsidieregeling stimulering verduurzaming voor ondernemers kunnen ondernemers op korte termijn de energierekening omlaag krijgen. Ook werken de voordelen van deze maatregel op de lange termijn door.
Algemene kaders ondernemers 1. instellen van een subsidieplafond om grip te houden op de financiële haalbaarheid van een subsidieregeling; 2. De subsidieregeling zou door ondernemers gebruikt kunnen worden voor het laten uitvoeren van energiescans, aanschaf van materialen voor energiebesparende maatregelen of laten uitvoeren van deze besparingsmaatregelen; 3. Door het omlaag brengen van de energiekosten kan het toekomstperspectief en financiële huishouding van bedrijven beter gewaarborgd worden; 4. In de gesprekken gevoerd met verschillende ondernemers uit verschillende sectoren, komt de behoefte tot verduurzaming naar voren.
Energiepakket Het energiepakket bestaat uit de volgende 3 ondersteuningsmiddelen: 1. Financiële voorzieningen. Voorbeelden hiervan zijn tegemoetkomingen voor doelgroepen welke net buiten de regelingen van het Rijk vallen. 2. Investeringen. Voorbeelden hiervan zijn het voorfinancieren van Rijksregelingen welke te lang op zich laten wachten. 3. Procesbegeleiding. Voorbeelden hiervan zijn subsidies om de doelgroepen weerbaarder te maken tegen de gevolgen van een crisis. In de hierna volgende bijlage is de door het college voorgenomen uitwerking geschetst van het energiepakket. Het gaat om een aantal regelingen welke zijn uitgewerkt op basis van de hiervoor genoemde kaders. Hierbij wordt opgemerkt dat de uitwerking (nog) niet limitatief is.
4
2239758
BIJLAGE: voorgenomen college uitwerking energiepakket In deze bijlage is de door het college voorgenomen uitwerking opgenomen van het energiepakket. Bij de voorgenomen uitwerking heeft het college zich gebaseerd op de kadernota aanpak energiecrisis waar deze bijlage aan is toegevoegd ter informatie aan uw raad. Tevens wordt opgemerkt dat de uitwerking (nog) niet limitatief is. Na vaststelling van de kadernota en akkoord door uw raad op het omzetten van de reserve COVID-19 (steunfonds) naar een reserve covid- en energiecrisisfonds volgt de definitieve uitwerking en vaststelling van het energiepakket door het college.
1. Financiële voorzieningen Inwoners A. Tijdelijk Ondersteuningsfonds (TOF) Doel Voor onze inwoners willen we een Tijdelijk Ondersteunings Fonds (TOF) opstellen, als vangnet om de zwaarste persoonlijke consequenties af te wenden. Met het fonds wordt steun geboden aan inwoners in noodsituaties. Door het verstrekken van advies en een eenmalige vergoeding krijgen mensen hun financiële zelfredzaamheid terug en worden er grotere problemen voorkomen zoals afgesloten van gas, water of elektra en/of uit huis worden geplaatst. Doelgroep van de huidige regelingen De hoge inflatie (stijging energieprijzen, brandstof en voeding) zorgt ervoor dat steeds meer huishoudens problemen hebben om de vaste en noodzakelijke lasten te betalen. TOF is voor inwoners die geen recht hebben op de eenmalige energietoeslag en als gevolg van de energiecrisis niet genoeg geld overhouden om van te leven en de woonkosten te betalen. Welke regelingen zijn er voor deze doelgroep? Om mensen met een laag inkomen tegemoet te komen, heeft het Rijk besloten een ‘eenmalige energietoeslag’ (EET) in het leven te roepen. Zij heeft daarvoor € 854 miljoen per meicirculaire 2022 via het gemeentefonds beschikbaar gesteld. Het budget is bedoeld voor zowel de te verstrekken energietoeslag van € 800,- aan alle huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum als voor de uitvoeringskosten.
De gemeenten hebben lokale vrijheid om verdere randvoorwaarden te scheppen. De gemeente Steenbergen gaat nog verder dan dit besluit en geeft inwoners met een inkomen tussen 121% en 135% van het sociaal minimum ook de energietoeslag van € 800,-. Voor de laatste doelgroep zijn geen Rijksmiddelen beschikbaar gesteld. Dit financiert Steenbergen vanuit eigen middelen (TONK restant € 270.000). Zo helpt de gemeente nog meer inwoners die in de knel komen door de hoge energierekening. De gemeente Steenbergen heeft al haar inwoners geïnformeerd middels een brief. Het richtbedrag van de energietoeslag is rond de zomervakantie verhoogd met € 500 naar € 1.300 per huishouden. Vanuit het Rijk is er voor de verlenging van de aanvraagperiode tot 31 december 2022 en de verhoging van de toeslag, 550 miljoen euro beschikbaar gesteld. De gemeente Steenbergen heeft € 559.000 ontvangen. Het ontvangen bedrag zal worden ingezet op de doelgroep met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Op donderdag 6 oktober 2022 hebben alle Steenbergse huishoudens, behorende tot de doelgroep van 120% van het sociaal minimum, die eerder de € 800,- hebben ontvangen, ambtshalve, de aanvullende € 500,overgemaakt gekregen. 5
2239758
In 2023 zal aan alle inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum nogmaals een bedrag van € 1300 worden verstrekt. Het Rijk heeft hiervoor € 1,4 mld. beschikbaar gesteld voor de uitvoering en uitgifte van de tegemoetkoming. Door de gigantisch gestegen energieprijzen heeft de overheid besloten om vanaf 1 januari 2023 een prijsplafond voor stroom en gas in het leven te roepen voor alle huishoudens en andere kleinverbruikers tot eind 2023. Een huishouden met een gemiddeld verbruik heeft in 2023 in totaal zo’n € 2.500 voordeel van het prijsplafond. Omdat het prijsfond voor sommigen mogelijk al te laat is, komt er voor de maanden november en december van 2022 al een energiecompensatie van – twee keer € 190 – op de energierekening. Bij de meeste energieleveranciers wordt de € 190 korting verrekend met het maandelijkse termijnbedrag en eventuele andere rekeningen die nog openstaan. Is het voorschotbedrag lager dan de 190 euro, dan wordt het verschil in kosten op de rekening gestort. Welke risicogroep blijft over/wie komt er in aanmerking voor het steunfonds? Op dit moment hebben inwoners te maken met hoge inflatie, prijsstijgingen en oplopende energieprijzen. De mate waarin inwoners hierdoor worden geraakt verschilt sterk en hangt af van hoe energiezuinig hun huis is, hoe lang het energiecontract nog vaststaat en hoe financieel weerbaar de inwoner is.
Het Rijk heeft maatregelen aangekondigd voor 2023. Ondanks deze aangekondigde maatregelen is de verwachting dat inwoners de komende maanden ernstig in de problemen kunnen komen. Voor huishoudens welke in de financiële problemen komen en geen eenmalige energietoeslag van € 1300 ontvangen kan het TOF worden ingesteld. Huishoudens welke niet genoeg geld overhouden om van te leven en de woonkosten te betalen, hebben recht op een vergoeding uit het fonds. Eén van de voorwaarden van het fonds is dat inwoners geen recht hebben op de energietoeslag van € 1.300, dit is de doelgroep met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. De doelgroep 120 tot 135%, welke van de gemeente Steenbergen uit eigen middelen € 800 heeft ontvangen en iedereen met een inkomen boven de 135% van het sociaal minimum komen in aanmerking voor een vergoeding uit het fonds indien zij voldoen aan alle voorwaarden. Het gaat om die inwoners die eerder wel de maandelijkse woonkosten konden betalen en nu in knel komen. Denk hierbij aan inwoners die net genoeg verdienen en niet in aanmerking komen voor toeslagen. Met de instelling van het TOF worden de mensen die nu tussen wal en schip vallen alsnog geholpen. Er moet sprake zijn van een noodsituatie, dat wil zeggen dat er sprake moet zijn van een besteedbaar inkomen welke onvoldoende is om van te leven na aftrek van de vaste lasten.
De lokale voedselbank Goed Ontmoet hanteert hiervoor de voedselbanknorm. Is het besteedbaar inkomen onder de voedselbank norm dan stellen zij dat dit onvoldoende is voor voeding en kleding en verstrekken zij een voedselpakket aan dit huishouden. Voedselbanknorm: het netto besteedbaar inkomen (netto maandinkomen minus vaste lasten) per maand is lager dan de volgende bedragen: a. Bij een eenpersoons huishouden: € 300,b. Bij een tweepersoons huishouden zonder kinderen: € 410,Per inwonend kind: een verhoging van de onder a. en b. genoemde bedragen met € 110,Voor de verstrekking van een vergoeding uit het TOF wordt aansluiting gezocht bij de voedselbanknorm als 1 van de voorwaarden.
6
2239758
Nadere uitwerking voor het opstellen van een Tijdelijk Ondersteuningsfonds (TOF) Doelgroep Voor een bijdrage uit het TOF komen in aanmerking inwoners uit de gemeente Steenbergen die in de financiële problemen komen als gevolg van de stijging van energiekosten. In de beleidsregels is dan sprake van een noodsituatie. Bevoegdheid 1. Het college kan op aanvraag een bijdrage van € 800,- per huishouden uit het TOF verstrekken indien is vastgesteld dat sprake is van financiële problemen als gevolg van de stijging van energiekosten. 2. De aanvraag wordt beoordeeld op basis van de voorwaarden zoals hierna genoemd. Voorwaarden Een bijdrage uit het TOF kan uitsluitend worden verstrekt indien aan alle volgende voorwaarden is voldaan: 1. De aanvrager is 18 jaar of ouder en staat ingeschreven in de gemeente Steenbergen. 2. De aanvrager heeft een huurovereenkomst of woning op eigen naam en moet kunnen aantonen dat hij een energiecontract op diens eigen naam heeft. 3. Het netto besteedbaar inkomen van de aanvrager is per maand, als gevolg van de sinds 1 januari 2022 gestegen energieprijzen, onder de voedselbanknorm komen te liggen. 4. Het totale saldo op de bank- en spaarrekening van aanvrager en zijn huisgenoten is niet hoger dan € 5.000,- voor een gezin of alleenstaande ouder en € 3.500 voor een alleenstaande. 5. De aanvrager ontvangt een aanbod voor een budgetadvies gesprek. 6.
De aanvraag moet uiterlijk 30 april 2023 zijn ingediend. 7. De aanvrager komt niet in aanmerking voor de energietoeslag (doelgroep tot 120% van het sociaal minimum). 8. Aanvrager heeft niet eerder een aanvraag ingediend voor een bijdrage uit het TOF. 9. De hoogte van de energierekening is niet het gevolg van het verrichten van illegale activiteiten. Vorm De bijdrage is in de vorm van een gift. Procedure 1. De aanvraag wordt ingediend aan de balie van de Vraagwijzer of stadskantoor van de gemeente Steenbergen. 2. Alleen volledige aanvragen worden in behandeling genomen. 3. De aanvragen worden in volgorde van datum binnenkomst en compleetheid beoordeeld. 4. Bij het onderzoek ter boordeling van de aanvraag kan advies worden ingewonnen bij derden. Aanvrager wordt hiervan altijd op de hoogte gebracht. 5. Aanvragers worden verwezen naar het regionaal energieloket voor een adviesgesprek over duurzaamheidsmaatregelen. Hoogte van de bijdrage De hoogte van de bijdrage is € 800,-. Vangnet Het TOF is een vangnetregeling. Dat betekent dat indien ter afwending van de noodsituatie een beroep gedaan kan worden op een andere (landelijke) regeling of een ander (landelijk) fonds, aanvrager zich allereerst tot die (landelijke) regeling of dat (landelijke) fonds moet wenden. 7
2239758
Hardheidsclausule In zeer uitzonderlijke gevallen kan het college van de gemeente Steenbergen in de geest van de beleidsregels afwijken van het in de beleidsregels gestelde. Looptijd TOF 1. Het TOF is beschikbaar tot en met 30 april 2023. Aanvragen tot uiterlijk die datum zullen in behandeling worden genomen. 2. Deze regeling vervalt van rechtswege op het moment dat het budgetplafond van € 294.000,- is bereikt. 3. Deze tijdelijke regeling vervalt van rechtswege op het moment dat de einddatum, zoals benoemd onder punt 1, is bereikt.
Middelen Er is uitgegaan van (maximaal) 300 aanvragen. Aan uitvoering (informatie, intake, aanvraagbehandelaar en financiële afwikkeling) is men ongeveer per aanvraag 3,0 uur kwijt. Middels externe inhuur zijn de uitvoeringskosten 3 uur maal € 60 = € 180,Totaal kosten TOF Verstrekkingen Uitvoeringskosten Totaal
300 X € 800,300 X € 180,-
€ 240.000,€ 54. 000,€ 294.000,-
De kosten behorende bij de TOF regeling worden gedekt vanuit het algemeen crisisfonds.
Risico’s De regeling kent een plafond van maximaal € 294.000. Het is absoluut onbekend hoe de inflatie en energiecrisis zich verder zal ontwikkelen als de energieprijzen blijven stijgen en we een koude en lange winter krijgen. Het kan zo zijn dat er meer dan 300 aanvragen worden ingediend. Zodra er signalen zijn dat dit aantal overschreden zal worden, dient het college met een nieuw voorstel te komen.
B. Warme kamers Er zijn gesprekken gevoerd met Dorpshuis Dinteloord, De Vossenburcht, ’T Cromiel, De Vaert, de Siemburg en De Stelle. Deze gemeenschapshuizen willen hun medewerking verlenen aan het realiseren van de warme kamers, waar mensen tijdens openingstijden kunnen samenkomen. Om onder de inwoners de behoefte te peilen, zal eerst een pilot worden gehouden voor de duur van zes weken. Daarna volgt een evaluatie.
Middelen De kosten voor deze warme kamers gedurende de pilotperiode van zes weken zijn geraamd op € 5.400,-. De dekking van deze kosten komt uit de lopende begroting. Wanneer het initiatief na de pilot periode gecontinueerd wordt, volgt dekking van de kosten vanuit reserve covid- en energiecrisisfonds. Uitgaande van een positief raadsbesluit op de instelling van dat fonds en vaststelling van de kadernota.
8
2239758
2. Investeringen Ondernemers De Rijksoverheid is bezig met de verdere uitwerking van steunmaatregelen voor het mkb. Onderdeel van deze steunmaatregelen gaat de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) zijn. Deze regeling is bedoeld voor het energie-intensieve mkb. De TEK biedt een tegemoetkoming voor mkb-ondernemingen waarvan de energiekosten een relatief groot deel uitmaken van de totale omzet. Om als mkb-onderneming in aanmerking te komen voor de TEK moet deze aan de volgende voorlopige voorwaarden voldoen: - Een onderneming voldoet aan de Europese mkb-definitie; - De onderneming staat ingeschreven bij het Handelsregister; - Minimaal 7% van de omzet bestaat uit energiekosten (intensiviteitseis); - De onderneming heeft minder dan 250 werknemers en een jaaromzet van minder dan 50 miljoen euro. Het subsidiebedrag wordt als volgt berekend: de subsidie is 50% van de kostenstijging van het energieverbruik. De kostenstijging moet hoger zijn dan €1,19/m3 gas en €0,35/kWh elektriciteit. Dit wordt de drempelprijs genoemd. Belangrijk: - Een onderneming ontvangt maximaal €160.000,- subsidie; - Een onderneming krijgt maximaal 50% van de totale energiekostenstijging boven de drempelprijs; - De tegemoetkoming valt onder de Europese staatssteunregels, hierdoor wordt gekeken naar totaalbedrag per onderneming, niet per energiecontract of locatie.
Ondernemers kunnen de TEK aanvragen over de periode 1 november 2022 tot en met december 2023. Zoals gezegd moet de TEK voldoen aan de Europese staatssteunregels en de regeling moet nog goedgekeurd worden door de Europese Commissie. Door het moeten voldoen aan de Europese staatsteunregels kent de TEK-regeling een zekere mate van onzekerheid. Waar de signalen eerst op lichtgroen stonden voor de steunmaatregelen energie, zijn ambtenaren in Den Haag druk bezig met een verdere uitdieping van de steunmaatregelen.
Overwegingen De TEK-regeling is nog niet definitief in zijn huidige vorm. Deze onzekerheid heeft ook gevolgen voor het plan rond een overbruggingskrediet voor de gemeente Steenbergen. Het plan voor een overbruggingskrediet zou aansluiten bij de TEK-regeling. Echter, de TEK-regeling kent nog geen definitief karakter en is onderhevig aan veranderingen. Half november is bijvoorbeeld de intensiviteitseis verlaagd van 12.5% naar 7%. Ook is ondertussen de verbruiksvoorwaarde geschrapt uit de TEK-regeling. Doordat de TEK-regeling nog onderhevig is aan aanpassingen en goedkeuring vanuit de Europese Commissie op zich laat wachten, is het voorbarig om vanuit de gemeente in dit gat te springen. De financiële risico’s zijn behoorlijk. Ten eerste weet de gemeente niet hoeveel ondernemers uiteindelijk aanspraak mogen maken op de TEK-regeling. Dit mede door het niet definitieve karakter van het huidige voorstel TEK-regeling. Ook ontstaat een financieel risico als de gemeente besluit tot invoeren van een overbruggingskrediet, terwijl de TEK-regeling niet of in een andere vorm actief wordt. De Wet Markt en Overheid is van toepassing op economische activiteiten en heeft als doel het voorkomen van oneerlijke concurrentie tussen overheden en commerciële partijen. Een economische activiteit is het aanbieden van goederen en diensten op een markt.
Er is geen sprake van een economische activiteit als een activiteit wordt aangeboden die valt binnen een specifieke overheidstaak. Als er wel sprake is van een economische activiteit, moet worden 9
2239758
voldaan aan 4 gedragsregels (doorrekenen integrale kosten, geen bevoordeling eigen overheidsbedrijf, functiescheiding en gegevensgebruik). Daarnaast mag er geen sprake zijn van ongeoorloofde staatsteun. Van toepassing zijn de Europese regels zoals onder meer neergelegd in artikel 107, lid 1, VWEU. Aan de hand van een staatssteuntoets dient de gemeente te bepalen of de staatssteuncriteria van toepassing zijn op de voorgenomen steunmaatregel. In dit artikel zijn cumulatieve voorwaarden opgenomen: 1. Is sprake van een onderneming? 2. Is de steunmaatregel afkomstig van of toe te rekenen aan de gemeente? 3. Levert de maatregel een onderneming een economisch voordeel op? 4. Is er sprake van selectiviteit? 5. Is er een beïnvloeding van het interstatelijk handelsverkeer of een beperking van de mededinging? Hierbij geldt dat een ondernemer binnen een periode van 3 jaar niet meer dan € 200.000,- aan steun van een overheid mag ontvangen (de minimisregel).
Risico’s Vanwege de volgende risico’s zal vooralsnog geen voorstel uitgewerkt worden voor een overbruggingskrediet: - De onzekerheid rond de TEK-regeling met betrekking tot de Europese staatssteunregel maakt invoering onzeker. Hierdoor is verdere uitwerking erg ingewikkeld. - De voorwaarden van de TEK-regeling zijn nog steeds onderhevig aan veranderingen. Hierdoor kunnen bedrijven mogelijk overbruggingskrediet aanvragen, terwijl het uiteindelijk geen recht heeft op de TEK-regeling (of vice versa). Ook dit maakt verdere uitwerking en uitvoering ingewikkeld. - De gemeente kent 2300 vestigingen. Op dit moment is er geen zicht op de hoeveelheid ondernemers die aanspraak zouden kunnen doen op de TEK-regeling en overbruggingskrediet. Dit geeft grote financiële risico’s. - Risico op overschrijden mimimisregel.
Investeringsfonds Zoals in de begroting 2023 is aangegeven wordt naast het instellen van een reserve covid- en energiecrisisfonds de optie van een investeringsfonds onderzocht. Doel hiervan is om middelen beschikbaar te stellen om onder andere de gemeenschapshuizen en sportaccommodaties te verduurzamen. Verduurzaming van de gebouwen leidt over het algemeen tot een structureel lagere energierekening waardoor de crisishulp niet langer nodig zou moeten zijn. Met een aantal besturen van de gemeenschapshuizen en sportaccommodaties lopen de gesprekken over de verduurzamingsopgave (voor middel en lange termijn). Dit is in de basis een traject dat los staat van de crisisaanpak welke is gericht op acute hulp en hulp op de (zeer) korte termijn. Aangezien de crisisaanpak is gericht op de (zeer) korte termijn is het wel van belang dat snel duidelijkheid komt over het investeringsfonds om perspectief te bieden. Aangezien het investeringsfonds zich niet richt op de crisisfase maar op de fase daarna, volgt een apart voorstel over het investeringsfonds. Tevens wordt hierbij bezien of er mogelijkheden zijn om aan te haken op bestaande regelingen of middelen die reeds zijn bestemd voor de verduurzaming van de gemeentelijke accommodaties.
10
2239758
3. Procesbegeleiding Maatschappelijke instellingen A. Subsidieregeling ondersteuning energiekosten Steenbergen Doel Voor onze maatschappelijke instellingen willen we een Subsidieregeling ondersteuning energiekosten Steenbergen opstellen. Maatschappelijke instellingen zijn zelf primair verantwoordelijk voor het energiebeheer in de accommodatie en het laag houden van hun energierekening. De prijzen voor gas en elektra zijn echter dit jaar extreem gestegen. Nu de buitentemperaturen lager worden, merken maatschappelijke instellingen die zaalruimte bezitten of huren de financiële gevolgen hiervan. De financiële positie van deze instellingen is door de coronacrisis al verzwakt. Het voortbestaan van de maatschappelijke stichtingen en verenigingen komt hierdoor reëel in gevaar. Het is in het belang van de gemeente dat het voortbestaan van deze partners, die een bijdrage leveren aan het realiseren van gemeentelijke doelstellingen, niet in gevaar komt. Wie komen er in aanmerking voor de subsidieregeling? De energiecrisis zo kort na de coronacrisis, lijkt echter teveel voor veel organisaties. De reserves zijn geslonken en anders dan bij de coronacrisis (waar vooral het opdrogen van de inkomsten een probleem was) gaat het bij deze crisis om dusdanig oplopende rekeningen dat veel clubs in acute liquiditeitsproblemen dreigen te komen.
Het gaat vooral om organisaties die een gebouw in eigendom hebben of huren (gemeenschapshuizen, sportclubs, musea, bouwclubs, scouting), en in mindere mate clubs die regelmatig ruimte huren en de energielasten doorberekend krijgen (zoals culturele verenigingen en sportverenigingen als zij van een sporthal gebruik maken). Verduurzaming (isolatie, zonnepanelen) is de snelste manier om de kosten structureel omlaag te brengen. Organisaties, die een pand of ruimte huren, hebben deze mogelijkheid echter niet en zijn afhankelijk van de maatregelen die de eigenaar neemt. Enkele verenigingen overwegen de activiteiten (deels) te stoppen gedurende het koude seizoen om kosten te sparen. De gemeente heeft zich tijdens de coronacrisis met veel moeite en financiële inspanning getroost om het maatschappelijk veld in Steenbergen overeind te houden. Het ligt in de rede dat de gemeente deze inspanning voort blijft zetten nu de nieuwe crisis zich aandient. Het maatschappelijk veld blijft immers onverminderd belangrijk voor de verbinding en sociale cohesie in onze gemeente. De noodzakelijke maatregelen kunnen in twee stappen worden onderverdeeld. 1. Het lenigen van de acute nood bij een aantal organisaties die de gestegen energielasten niet kunnen dragen door middel van een subsidieregeling met een korte looptijd van een jaar. 2.
Hulp op langere termijn door organisaties te ondersteunen bij de verduurzaming van hun vastgoed door middel van een nog op te zetten investeringsfonds. Het is belangrijk om het maatschappelijk veld zo snel mogelijk te ondersteunen. Daarom dient prioriteit gegeven te worden aan punt 1 door het opstellen van een subsidieregeling. De regeling wil organisaties steunen waarvan de energiekosten met meer dan 25% zijn gestegen ten opzichte van het vorige jaar. Een percentage blijft arbitrair maar gezien de vermogenspositie van de meeste organisaties is een hoger verlies moeilijk te dragen. 11
2239758
Nadere uitwerking voor het opstellen van een Subsidieregeling Ondersteuning energiekosten Steenbergen Doel Met deze regeling wil het college de maatschappelijke instellingen en verenigingen in Steenbergen financieel ondersteunen vanwege de gestegen energiekosten gedurende de periode strekkende van 1 oktober 2022 tot en met 30 september 2023. Subsidiabele kosten 1. De aanvrager kan een eenmalige subsidie aanvragen als tegemoetkoming voor de stijging van de energiekosten zoals omschreven onder Subsidiehoogte. 2. De stijging van bovengenoemde kosten dient aantoonbaar betrekking te hebben op de periode strekkende van 1 oktober 2022 tot en met 30 september 2023. Subsidieaanvrager Subsidie kan worden aangevraagd door stichtingen en verenigingen met maatschappelijke doelstelling en zonder winstoogmerk die gevestigd zijn binnen de gemeentegrenzen van Steenbergen, met uitzondering van instellingen op het terrein van zorg en onderwijs, WijZijn Traverse Groep, Stichting Vluchtelingenwerk, en de bibliotheek. Subsidiehoogte De subsidie bedraagt: 1. Als de energiekosten minder dan 25% zijn gestegen dan de gemiddelde energielasten over de periode strekkende van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2021: nihil. 2.
Als de energielasten 25% of meer zijn gestegen dan de gemiddelde energielasten over de periode strekkende van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2021 vergoedt de gemeente: - over de periode strekkende van 1 oktober 2022 tot en met 31 maart 2023: 90% gerekend vanaf de 25% meerkosten in vergelijking met 2021. - over de periode strekkende van 1 april 2023 tot en met 30 juni 2023: 75% gerekend vanaf de 25% meerkosten in vergelijking met 2021. - over de periode strekkende van 1 juli 2023 tot en met 30 september 2023: 60% gerekend vanaf de 25% meerkosten in vergelijking met 2021. 3. De hoogte wordt berekend op basis van de daadwerkelijke kosten zoals opgenomen in de gegevens bedoeld, in artikel 8 van deze regeling. Weigeringsgronden Onverminderd het bepaalde in artikel 4:35 van de Algemene wet bestuursrecht en de weigeringsgronden genoemd in artikel 10 ASV, weigert het college de subsidie in ieder geval indien: a. eerder subsidie voor de subsidiabele kosten op basis van deze of een andere subsidieregeling is verstrekt aan de aanvrager. b. aanvrager aanspraak kan maken op een subsidie voor de subsidiabele kosten op basis van een andere (landelijke) subsidieregeling opgesteld door de Provincie, het Rijk dan wel de Europese Unie. c. niet voldaan wordt aan de voorwaarden als genoemd in de regeling. d. de aanvraag is ingediend na afloop van de looptijd van de regeling.
12
2239758
Subsidievereisten 1. Om in aanmerking te komen voor subsidiabele kosten dient de aanvrager aan te tonen middels een energienota en -overeenkomst dan wel prijsopgave en afrekeningsnota, dat de energiekosten in 2022 en 2023 zijn gestegen ten opzichte van de energiekosten in het jaar 2021. 2. Als de aanvrager subsidie ontvangt op basis van de regeling is het niet toegestaan de subsidiabele kosten, waarvoor subsidie is ontvangen, door te berekenen aan de leden, deelnemers en/of (onder)huurders dan wel in de contributie en prijsstelling. 3. Subsidie kan worden aangevraagd voor een periode van maximaal een jaar. Aanvraag en behandeling 1. De aanvraag wordt bij het college ingediend via info@gemeente-steenbergen.nl, onder vermelding van Subsidie ondersteuning energiekosten. 2. De aanvraag wordt ingediend in de periode strekkende van 1 februari 2023 tot en met 1 juli 2023. 3. In afwijking van hoofdstuk 2 van de ASV, worden bij de aanvraag, naast de in artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht genoemde gegevens, de volgende stukken bijgevoegd: a. indien de aanvrager geen subsidierelatie heeft met de gemeente Steenbergen een uittreksel van de kamer van koophandel van maximaal 1 jaar oud en b. een kopie van de energienota’s en -overeenkomsten dan wel prijsopgaven en afrekeningsnota met betrekking tot de periode genoemd in artikel 4, lid 2. c.
een opgave van de voorziene energiekosten voor de periode waarvoor subsidie is aangevraagd. Verlening, vaststelling, verantwoording en uitbetaling 1. Verstrekking van subsidie vindt plaats op volgorde van binnenkomst van complete aanvragen. 2. Als de aanvrager krachtens artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht de gelegenheid heeft gehad de aanvraag aan te vullen, geldt als datum van ontvangst van de aanvraag de datum waarop de aangevulde aanvraag is ontvangen. 3. De subsidie wordt bij verlening van de subsidie als voorschot uitbetaald in twee termijnen van een half jaar. 4. Een aanvrager dient in afwijking van artikel 16 en 17 van de ASV, binnen twaalf weken na afloop van de subsidieperiode, de besteding van de subsidie te verantwoorden door het indienen van aanvraag tot vaststelling. Deze bevat tenminste een eindafrekening waaruit blijkt in hoeverre de subsidiegelden zijn besteed aan energiekosten. De financiële verantwoording bestaat ten minste uit een overzicht van betalingen en ontvangsten. 5. De vaststelling van de subsidie wordt bepaald op basis van het daadwerkelijke energieverbruik van de subsidieaanvrager in het desbetreffende subsidietijdvak zoals dat blijkt uit de eindafrekening van de energieleverancier, minus opbrengsten uit andere subsidies van de Provincie, het Rijk dan wel de Europese Unie of andere subsidienten. Beslistermijn aanvraag en vaststelling 1.
Het college beslist binnen 6 weken na ontvangst van de volledige aanvraag. 2. Het college kan de beslistermijn met ten hoogste 4 weken verdagen. 3. In afwijking van art.16, lid 1, van de ASV dient iedere aanvrager een aanvraag tot vaststelling in te dienen. 4. Het college stelt de subsidie vast binnen twaalf weken na de ontvangst van een aanvraag tot subsidievaststelling. 5. Deze termijn kan eenmaal voor ten hoogste twaalf weken worden verdaagd
13
2239758
Hardheidsclausule Het college kan van een of meer bepaalde artikelen of artikelleden van de regeling afwijken, als daaraan vasthouden voor een subsidieaanvrager of –ontvanger gevolgen zou hebben die onevenredig zouden zijn tot de daarmee te dienen belangen.
Middelen Kostenindicatie Ter voorbereiding van de mogelijke maatregelen heeft een inventarisatie plaatsgevonden. Bij deze inventarisatie is de stijging van de energielasten in beeld gebracht en vertaald naar een schatting voor 2023. In deze inventarisatie zijn de grootverbruikers betrokken zoals de gemeenschapshuizen, verenigingen en musea. De kleinere organisaties zijn nog niet in beeld gebracht. Uit de inventarisatie blijkt dat de subsidie voor de grootverbruikers uitkomt op ongeveer € 126.000. Voor de overige verbruikers wordt een subsidiebedrag ingeschat van € 24.000. Met een totaalbedrag van € 150.000 wordt, op basis van huidige inzichten, aan de veilige kant gezeten. Capaciteit De inzet op basis van 25 aanvragen bedraagt ca. 250 uur: - Uitvoeren subsidieregeling: 25 aanvragen x 8 uur = 200 uur - Verantwoording, communicatie, overleg, etc.: 50 uur
Totaalkosten Subsidie Capaciteit Totaal
250 uur x € 40,-
€ 150.000,€ 10.000,€ 160.000,-
Dekking van de kosten Dekking van de kosten vindt plaats uit het algemeen crisisfonds.
Risico’s Aan deze regeling zitten risico’s verbonden. ▪ De regeling kent geen plafond zodat de rekening behoorlijk kan oplopen als de energieprijzen verder stijgen en we een koude en lange winter krijgen. De looptijd is echter gelimiteerd tot een jaar zodat het financiële risico te overzien is. ▪ Hoewel het besluit is genomen door het kabinet om een extra accres uit te keren, is het bedrag nog een inschatting. Het kan dus zijn dat deze inschatting lager of hoger uitvalt. De uiteindelijke afwijking voor Steenbergen wordt laag ingeschat. Het accres zou daarom voldoende moeten zijn om de subsidieregeling uit te kunnen voeren. ▪ Het extra accres is bedoeld om de gevolgen voor de gemeenten van de hoge inflatie op te kunnen vangen. Niet alleen voor de maatschappelijke organisaties, ook voor het opvangen van de eigen lasten voor bijvoorbeeld het onderhoud aan wegen en de energiekosten van de eigen gebouwen. Door het inzetten van dit extra accres voor de subsidieregeling wordt de ruimte voor compensatie van de eigen lasten kleiner. Dat kan een financieel risico met zich meebrengen. Echter, met het vaststellen van de begroting heeft de gemeente al een aantal stevige maatregelen genomen om de negatieve gevolgen van inflatie op te kunnen vangen. Er is een stelpost van structureel € 1 miljoen gevormd en de risicoreserve is opgehoogd met ruim € 0,5 miljoen.
14