Eindverslag informateur Leon Aanraad.pdf

Eindverslag informateur Leon Aanraad Naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen Steenbergen, 2026

Inhoudsopgave INLEIDING ........................................................................................................................................................ 4 VERTREKPUNT .................................................................................................................................................. 4 OPDRACHT ....................................................................................................................................................... 4 EINDPRODUCT.................................................................................................................................................. 4 GESPREKSVORM............................................................................................................................................... 5 AAN DE SLAG.................................................................................................................................................... 5 DE GESPREKKEN ...............................................................................................................................................

6 THEMA 1: HOE DUIDT U DE VERKIEZINGSUITSLAG? ..........................................................................................................6 CDA ..................................................................................................................................................................6 D66 ..................................................................................................................................................................6 Gewoon Lokaal! ...............................................................................................................................................6 Lijst Verbeek ....................................................................................................................................................6 Progressief Samen ...........................................................................................................................................6 PVV ..................................................................................................................................................................6 Stem0167.........................................................................................................................................................7

Volkspartij........................................................................................................................................................7 VVD ..................................................................................................................................................................7 Samenvattend beeld ........................................................................................................................................7 THEMA 2: BESTUURLIJKE AMBITIE EN ROL PER FRACTIE .....................................................................................................7 CDA ..................................................................................................................................................................7 D66 ..................................................................................................................................................................7 Gewoon Lokaal! ...............................................................................................................................................8 Lijst Verbeek ....................................................................................................................................................8 Progressief Samen

...........................................................................................................................................8 PVV ..................................................................................................................................................................8 Stem0167.........................................................................................................................................................8 Volkspartij........................................................................................................................................................8 VVD ..................................................................................................................................................................9 Samenvattend beeld ........................................................................................................................................9 THEMA 3: INHOUDELIJKE PRIORITEITEN EN ONDERHANDELINGSRUIMTE PER FRACTIE ..............................................................9 CDA ..................................................................................................................................................................9 D66

..................................................................................................................................................................9 Gewoon Lokaal! ...............................................................................................................................................9 Lijst Verbeek ..................................................................................................................................................10 Progressief Samen .........................................................................................................................................10 PVV ................................................................................................................................................................10 Stem0167.......................................................................................................................................................10 Volkspartij......................................................................................................................................................10 VVD ................................................................................................................................................................10 Samenvattend beeld

......................................................................................................................................11 THEMA 4: THEMATISCHE DOSSIERS PER FRACTIE ...........................................................................................................11 CDA ................................................................................................................................................................11 D66 ................................................................................................................................................................11 Gewoon Lokaal! .............................................................................................................................................12 Lijst Verbeek ..................................................................................................................................................12 Progressief Samen .........................................................................................................................................12 PVV ................................................................................................................................................................13

Stem0167.......................................................................................................................................................13 Volkspartij......................................................................................................................................................13 VVD ................................................................................................................................................................14 Samenvattend beeld ......................................................................................................................................14

-2-

THEMA 5: COALITIEVORMING EN SAMENWERKING PER FRACTIE .......................................................................................14 CDA ................................................................................................................................................................14 D66 ................................................................................................................................................................14 Gewoon Lokaal! .............................................................................................................................................15 Lijst Verbeek ..................................................................................................................................................15 Progressief Samen .........................................................................................................................................15 PVV ................................................................................................................................................................15 Stem0167.......................................................................................................................................................15

Volkspartij......................................................................................................................................................15 VVD ................................................................................................................................................................16 Samenvattend beeld ......................................................................................................................................16 THEMA 6: PROCES, BESTUURSSTIJL EN VERTROUWEN PER FRACTIE....................................................................................16 CDA ................................................................................................................................................................16 D66 ................................................................................................................................................................16 Gewoon Lokaal! .............................................................................................................................................16 Lijst Verbeek ..................................................................................................................................................17 Progressief Samen

.........................................................................................................................................17 PVV ................................................................................................................................................................17 Stem0167.......................................................................................................................................................17 Volkspartij......................................................................................................................................................17 VVD ................................................................................................................................................................17 Samenvattend beeld ......................................................................................................................................18 THEMA 7: GEWENSTE THEMA’S EN AMBITIES VOOR HET COALITIEAKKOORD PER FRACTIE .......................................................18 CDA ................................................................................................................................................................18 D66

................................................................................................................................................................18 Gewoon Lokaal! .............................................................................................................................................18 Lijst Verbeek ..................................................................................................................................................18 Progressief Samen .........................................................................................................................................18 PVV ................................................................................................................................................................19 Stem0167.......................................................................................................................................................19 Volkspartij......................................................................................................................................................19 VVD ................................................................................................................................................................19 Samenvattend beeld

......................................................................................................................................19 CONCLUSIES EN ADVIES ................................................................................................................................. 20 TOT SLOT ........................................................................................................................................................ 21 BIJLAGE 1 – PERSBERICHT ............................................................................................................................... 22 BIJLAGE 2 – LEIDRAAD FORMATIEGESPREKKEN .............................................................................................. 23

-3-

Inleiding Op 18 maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden voor de raadsperiode 20262030. Deze verkiezingen kenden voor de gemeenteraad van Steenbergen de volgende uitkomst: Partij

Aantal stemmen

Percentage

Zetels

Volkspartij

1984

18,53%

4

PVV

1914

18,12%

4

VVD

1205

11,46%

2

CDA

747

7,11%

1

Stem0167

577

5,49%

1

Gewoon Lokaal!

1647

15,67%

4

Progressief Samen

779

7,41%

1

D66

442

4,20%

1

Blanco (Verbeek)

482

4,59%

1

Voor de partijen die in de nieuwe raad zijn gekozen, valt een aantal zaken op: • • • • •

De Volkspartij is de grootste partij op korte afstand gevolgd door de PVV. Er zijn drie partijen die zetels gewonnen hebben: de Volkspartij (1), de PVV (4) en de nieuwe partij D66 (1). De VVD heeft 2 zetels; dat is er 1 meer dan in de vorige raadsperiode, met dien verstande dat deze na de verkiezingen van 2022-2026 met 3 zetels zitting had. Gewoon Lokaal! en Progressief Samen hebben beide 2 zetels verloren. Het CDA, Stem0167 en Blanco (Verbeek) zijn gelijk gebleven.

Vertrekpunt Kort na de verkiezingen ben ik benaderd door Danker Kouwen, lijsttrekker van de Volkspartij, met het formele verzoek om als informateur op te treden. Dit verzoek heb ik aanvaard. Mijn benoeming en de opdracht die ik heb meegekregen, zijn door de Volkspartij met een persbericht kenbaar gemaakt. Dit persbericht treft u aan als bijlage 1.

Opdracht De informateur voert verkennende gesprekken met het oog op combinatiemogelijkheden waarbij: • Er recht gedaan wordt aan de uitslag van de verkiezingen; • Er met een heldere en duidelijke visie, daadkrachtig gewerkt kan worden aan de opgaven van de gemeente Steenbergen in de komende jaren; • Er een stabiel en herkenbaar college gevormd kan worden voor de bestuursperiode 2026-2030.

Eindproduct De informateur levert een helder en eenduidig eindverslag op. Dit eindverslag bevat een advies welke combinatie van partijen het meest voor de hand ligt om een samenwerking te verkennen die moet leiden tot een nieuw college. Dit advies is gebaseerd op de opbrengst uit gesprekken met de acht partijen. De informateur weegt in dit advies enerzijds programmatische en inhoudelijke overeenstemming en anderzijds breekpunten of knelpunten. Uiteraard zal de combinatie een meerderheid in het aantal raadszetels vertegenwoordigen.

-4-

Gespreksvorm De informateur voert in ieder geval één vertrouwelijk gesprek met de delegaties van de acht partijen. Van die gesprekken worden verslagen gemaakt. De partijen gaan zelf over hun delegaties, waarbij het advies is om te komen met de lijsttrekker en één secondant.

Aan de slag Na ontvangst van de opdracht zijn er gesprekken gepland met alle fracties. Voor ieder gesprek werd een uur uitgetrokken. Tijdens deze gesprekken kreeg ik plezierige en adequate ondersteuning van medewerkers van de griffie in de persoon van Robert Defilet (griffier), Gert-Jan Weierink (raadsadviseur) en Irene van der Sanden (raadsadviseur). Bij de gesprekken heb ik de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. Het is van belang openhartig te zijn tijdens het gesprek, dat komt de kwaliteit van het proces ten goede. Gesprekken vinden daarom plaats op basis van vertrouwelijkheid. 2. Tijdens ieder gesprek hanteer ik dezelfde vragenlijst (zie bijlage 2) die tijdig naar elke fractie is toegestuurd. Voor iedere fractie is evenveel tijd ingeruimd. 3. Van ieder gesprek wordt een verslag gemaakt en gedeeld met uitsluitend de betreffende fractie om het te accorderen. De afzonderlijke verslagen dienen als handvat voor de informateur. 4. Uiterlijk op donderdag 16 april zijn alle geaccordeerde verslagen ingeleverd bij de griffie. In de week daarna stel ik een eindverslag op dat ik in openbaarheid presenteer tijdens een nog in te plannen bijzondere zitting van de gemeenteraad. 5. Tijdens deze presentatie zal ik niet ingaan op de (vertrouwelijke) details van de gesprekken, maar alleen op relevante hoofdzaken.

-5-

De gesprekken Tijdens de gesprekken heb ik bij iedere fractie aan de hand van thema’s dezelfde vragen gesteld: zie bijlage 2. Samenvattend per thema leidt dat tot het volgende beeld.

Thema 1: Hoe duidt u de verkiezingsuitslag? CDA Het CDA duidt de verkiezingsuitslag als een duidelijke afkeuring van het gevoerde collegebeleid en een beweging naar rechts. Dit lag in lijn met de verwachtingen, al had men gehoopt op een grotere eigen vertegenwoordiging. De partij constateert dat de kiezer een verandering wenst en ziet een rol voor de Volkspartij en PVV als initiatiefnemers van een nieuwe coalitie. Tegelijk spreekt het CDA een duidelijke voorkeur uit voor een bredere coalitie (de Volkspartij, Gewoon Lokaal, de VVD, het CDA), waarbij samenwerking en onderlinge balans centraal staan. D66 D66 constateert dat de verkiezingsuitslag een verschuiving naar rechts en een meer conservatieve koers laat zien. Hoewel een dergelijke beweging deels werd verwacht, is de omvang van de winst voor met name de Volkspartij en de PVV groter dan voorzien. De partij ziet de uitslag als een signaal waar bestuurlijk invulling aan moet worden gegeven, met respect voor wettelijke kaders. D66 beschouwt de Volkspartij en de PVV als het logische motorblok, maar ziet zichzelf niet als vanzelfsprekende coalitiepartner daarbij. Gewoon Lokaal! Gewoon Lokaal! duidt de uitslag als het resultaat van versplintering, lokale dynamiek en thematiek zoals nieuwkomers en infrastructuur. Het verlies van de partij wordt mede verklaard door interne factoren en toegenomen concurrentie.

De uitslag was deels verwacht. De partij ziet geen eenduidige boodschap van de kiezer, maar wel duidelijke lokale verschillen per kern. Tegelijk erkent zij dat de Volkspartij en de PVV als grootste winnaars het initiatief moeten nemen in de coalitievorming. Lijst Verbeek Lijst Verbeek interpreteert de uitslag als een duidelijke afwijzing van de zittende coalitie en een wens tot verandering. De winst van de PVV wordt als meest opvallend gezien. De verwachtingen lagen deels hoger voor andere partijen. De centrale boodschap van de kiezer is volgens deze fractie dat men ‘iets anders wil’. De partij ziet een duidelijke voorkeur voor een coalitie waarin de Volkspartij en de PVV het motorblok vormen, eventueel aangevuld tot een stabiele meerderheid van minimaal 11 zetels. Progressief Samen Progressief Samen duidt de uitslag als een duidelijke beweging naar rechts tot zelfs extreemrechts. De partij is teleurgesteld over het eigen verlies, dat niet in lijn lag met de verwachtingen. De belangrijkste boodschap van de kiezer is volgens hen een breed gedragen weerstand tegen een AZC. De uitslag wijst volgens Progressief Samen op een voorkeur voor een rechtse coalitie, maar zij trekken daarbij een duidelijke grens bij samenwerking met partijen die volgens hen mogelijk buiten de wettelijke kaders opereren.

PVV De PVV ziet de verkiezingsuitslag als een heldere keuze van de kiezer voor een rechtse koers en een afwijzing van het bestaande beleid. Deze uitkomst ligt in lijn met de verwachtingen, mede op basis van signalen uit de samenleving. De partij concludeert dat de kiezer een breuk met het verleden wil. Volgens de PVV is er een duidelijke voorkeur voor een rechtse coalitie, met de Volkspartij en de PVV als logische kern.

-6-

Stem0167 Stem0167 ziet de uitslag als een duidelijke verschuiving naar rechts, mede gedreven door thema’s als asiel en woningmarkt. De verwachtingen kwamen deels uit, al wijken zetelaantallen op onderdelen af. De partij concludeert dat een groot deel van de kiezer minder links beleid wenst, met specifieke aandacht voor het AZC-dossier. Tegelijk constateert zij dat er geen eenduidige coalitievoorkeur is en dat de politieke verhoudingen complex en gefragmenteerd zijn. Stem0167 ziet de uitslag als een duidelijke verschuiving naar rechts, mede gedreven door thema’s als asiel en woningmarkt. De verwachtingen kwamen deels uit, al wijken zetelaantallen op onderdelen af. De partij concludeert dat een groot deel van de kiezer minder links beleid wenst, met specifieke aandacht voor het AZC-dossier. Tegelijk constateert zij dat er geen eenduidige coalitievoorkeur is en dat de politieke verhoudingen complex en gefragmenteerd zijn. Volkspartij De Volkspartij constateert dat zij als grootste partij uit de verkiezingen is gekomen. Dit wordt door de partij gezien als een bevestiging van het vertrouwen van de kiezer in haar beleid en visie. Op basis van de verkiezingsuitslag concludeert de Volkspartij dat er binnen de gemeente Steenbergen draagvlak bestaat voor verandering.

Tevens wordt vastgesteld dat de uitslag duidt op een beweging naar rechts, wat voor de Volkspartij aanleiding is om een coalitierichting aan die zijde als logisch te beschouwen. VVD De VVD interpreteert de uitslag als een duidelijk signaal van een ruk naar rechts. Hoewel verandering werd verwacht, is de omvang daarvan groter dan voorzien, wat tot enige teleurstelling leidt over het eigen resultaat. De partij ziet als centrale boodschap dat met name het asielvraagstuk nadrukkelijk op de politieke agenda moet worden geplaatst. De VVD constateert een duidelijke voorkeur voor een rechtse coalitierichting. Samenvattend beeld • Een breed gedeelde constatering van een verschuiving naar rechts; • Erkenning dat de Volkspartij en de PVV een centrale rol hebben; • Verschillen in interpretatie van de boodschap van de kiezer (van “breuk met beleid” tot specifiek “geen AZC”); • Uiteenlopende opvattingen over de wenselijke coalitierichting (van breed tot uitgesproken rechts).

Thema 2: Bestuurlijke ambitie en rol per fractie CDA Het CDA stelt zich terughoudend op ten aanzien van deelname aan het college, maar sluit deelname niet uit indien dit bijdraagt aan een stabiele meerderheid. De partij wil nadrukkelijk niet samenwerken met de PVV. Indien deelname aan het college aan de orde is, heeft het CDA een wethouderskandidaat en richt het zich inhoudelijk met name op de portefeuilles WMO en financiën. Binnen een coalitie ziet het CDA zichzelf als constructieve partner. Als geen deelname plaatsvindt, is het CDA bereid een constructieve oppositierol te vervullen. D66 D66 heeft geen expliciete ambitie uitgesproken om deel te nemen aan het college, met name vanwege principiële bezwaren tegen samenwerking met de PVV. De partij positioneert zich primair als bewaker van fatsoenlijk en democratisch bestuur. Binnen een mogelijke coalitie ligt de nadruk op proceskwaliteit en bestuurlijke integriteit. D66 heeft geen wethouderskandidaten naar voren geschoven. Als de partij in de oppositie belandt, wil zij een constructieve, inhoudelijke rol vervullen door op basis van standpunten meerderheden te zoeken, zonder deelname aan een coalitie met de PVV.

-7-

Gewoon Lokaal! Gewoon Lokaal! heeft de duidelijke ambitie om deel te nemen aan het college en wil bij voorkeur voortbouwen op eerdere bestuurlijke samenwerking. De partij ziet zichzelf als een ervaren en stabiele partner die continuïteit kan bieden. Er is een wethouderskandidaat beschikbaar, met een inhoudelijke focus onder meer op erfgoed, toerisme en recreatie, zonder harde portefeuille-eisen. Indien deelname aan het college niet mogelijk is, kiest Gewoon Lokaal! voor een opbouwende en constructieve oppositierol gericht op versterking van de gemeente. Lijst Verbeek Lijst Verbeek heeft expliciet de ambitie om deel te nemen aan het college, met een duidelijke voorkeur voor de portefeuille financiën. De invulling betreft een parttime wethouderschap. Binnen een coalitie ziet de fractie zichzelf als onderdeel van een stabiele meerderheid (bij voorkeur minimaal 11 zetels). Als geen deelname aan het college plaatsvindt, kiest de partij voor een kritisch-volgende rol in de oppositie. Progressief Samen Progressief Samen staat in beginsel open voor deelname aan het college, mits samenwerking plaatsvindt binnen de kaders van de wet en in lijn met het verkiezingsprogramma. De partij sluit geen partijen op voorhand uit, zolang deze zich aan de wet houden.

Indien deelname plaatsvindt, betekent dit voortzetting van het ingezette beleid, met nadruk op thema’s als duurzaamheid, sociaal domein en wonen. Er zijn wethouderskandidaten beschikbaar, gericht op de portefeuilles Sociaal Domein en Wonen. Als de partij niet deelneemt aan het college, wil zij een constructieve oppositierol vervullen en meedenken op inhoudelijke dossiers. PVV De PVV heeft een uitgesproken ambitie om deel te nemen aan het college en beschouwt dit als een logische uitkomst gezien de verkiezingsuitslag. De partij stelt zich in beginsel constructief op en geeft aan dat veel bespreekbaar is, met uitzondering van het standpunt tegen een AZC. Er zijn wethouderskandidaten beschikbaar, met interesse in onder meer financiën en andere zware portefeuilles. De PVV heeft geen rol voor zichzelf voorzien in de oppositie, omdat zij van mening is dat de kiezer expliciet heeft gekozen voor deelname aan het bestuur. Stem0167 Stem0167 benadert deelname aan het college vanuit inhoudelijke uitgangspunten en spreekt geen directe voorkeur uit voor deelname. De partij zet primair in op een raadsbreed akkoord op hoofdlijnen, waarbij de inhoud leidend is en de personele invulling volgt. Binnen een coalitie wil Stem0167 sturen op inhoud en samenwerking, met nadruk op brede betrokkenheid van de raad.

Er zijn potentiële wethouderskandidaten beschikbaar, maar de portefeuilleverdeling is ondergeschikt aan de inhoud. Als geen deelname aan het college plaatsvindt, kiest de partij voor een constructieve en kritische oppositierol, gericht op samenwerking en participatie. Volkspartij De Volkspartij stelt vast dat zij als grootste partij in de gemeente Steenbergen een leidende rol heeft verkregen en is voornemens deze verantwoordelijkheid actief in te vullen. De partij streeft ernaar met twee wethouders zitting te nemen in een nieuw te vormen coalitie. De Volkspartij constateert dat de huidige portefeuilleverdeling versnipperd is en pleit voor een duidelijkere en meer samenhangende verdeling per wethouder. In dat kader richt de partij zich op de portefeuilles volkshuisvesting, economie, gezond leven, maatschappelijk vastgoed, jeugd, dienstverlening, rondwegen, infrastructuur en grondzaken. De Volkspartij heeft hiervoor twee kandidaat-wethouders beschikbaar.

-8-

VVD De VVD heeft de ambitie om deel te nemen aan het college en wil daarbij de liberale agenda realiseren. Voorwaarden zijn onder meer het handelen binnen de wettelijke kaders en het voeren van een financieel verantwoord beleid. Binnen een coalitie ziet de VVD zichzelf als een volwaardig en actief deelnemer, met nadruk op thema’s als financiën, economie en investeringsontwikkeling. Er is een wethouderskandidaat beschikbaar (onder meer gericht op economie, financiën en grondzaken). Als de VVD niet deelneemt aan het college, kiest de partij voor een constructieve en positief-kritische oppositierol. Samenvattend beeld • Brede bereidheid tot deelname aan het college, met uitzondering van D66 (terughoudend); • De PVV, de Volkspartij en de VVD: uitgesproken bestuursambitie; • Het CDA en Gewoon Lokaal: constructief, maar met duidelijke samenwerkingsvoorwaarden; • Stem0167: nadruk op raadsbreed akkoord i.p.v. klassieke coalitie; • Vrijwel alle partijen benadrukken een constructieve oppositierol indien nodig. Er is een duidelijke scheidslijn in de raad rond samenwerking met de PVV: • Eén blok dat samenwerking principieel uitsluit (het CDA, D66, Gewoon Lokaal, Progressief Samen); • Eén blok dat samenwerking mogelijk acht of actief nastreeft (de PVV, de VVD, Lijst Verbeek); • Eén middenpositie die niet uitsluit maar conditioneel opereert (Stem0167).

Dit maakt dat coalitievorming sterk afhankelijk is van overbrugging van deze principiële tegenstelling, of van alternatieve modellen (bijv. raadsbreed akkoord of gedoogconstructies).

Thema 3: Inhoudelijke prioriteiten en onderhandelingsruimte per fractie CDA Het CDA legt de nadruk op woningbouw, financiële stabiliteit en het sociaal domein, met bijzondere aandacht voor de WMO en de rol van vrijwilligers. Er zijn weinig inhoudelijke breekpunten, met als duidelijke uitzondering samenwerking met de PVV en voorstellen die strijdig zijn met wet- en regelgeving. De partij is bereid tot concessies, maar bewaakt nadrukkelijk de financiële positie van de gemeente en wil onder meer het Integraal Huisvestingsplan (IHP) kritisch heroverwegen. De financiële positie van de gemeente wordt als goed beoordeeld. D66 D66 richt zich inhoudelijk op groenbeleid, woningbouw en economische ontwikkeling, waarbij bezuinigingen op groen ongewenst zijn. De partij benoemt geen expliciete inhoudelijke breekpunten, maar stelt als harde grens het respecteren van democratische processen en zorgvuldige besluitvorming. Concessies zijn mogelijk zolang deze uitgangspunten gewaarborgd blijven. D66 pleit voor investeren wanneer middelen beschikbaar zijn en ziet ruimte om plannen daadwerkelijk uit te voeren. Gewoon Lokaal! Gewoon Lokaal! zet in op sterke, bruisende kernen, behoud van voorzieningen en een gezonde economie met nadruk op agrofood en duurzaamheid.

De partij kent weinig inhoudelijke breekpunten, met uitzondering van samenwerking met de PVV en onduidelijkheid rond de uitvoering van de spreidingswet. Harde grenzen liggen bij een zorgvuldige en genuanceerde invulling van het nieuwkomersbeleid. Gewoon Lokaal! beoordeelt de financiële positie als goed en pleit voor verantwoord investeren binnen de kaders, met aandacht voor beheersing van lasten voor inwoners.

-9-

Lijst Verbeek Lijst Verbeek stelt financiële transparantie en realisme centraal, met nadruk op inzichtelijke begrotingen en langetermijnplanning (20-jaars horizon). Daarnaast zijn woningbouw (met alternatieve vormen zoals tijdelijke units en woningsplitsing) en infrastructuur belangrijke prioriteiten. Er zijn nauwelijks inhoudelijke breekpunten, behalve waar het financiële haalbaarheid betreft. De partij is in beginsel bereid tot concessies. De financiële positie wordt kritisch beoordeeld, met zorgen over schuldenontwikkeling en de haalbaarheid van grote investeringen; jaarlijkse bijstelling van plannen wordt noodzakelijk geacht. Progressief Samen Progressief Samen richt zich op inclusiviteit, sociaal beleid, duurzaamheid en voortzetting van bestaand beleid. Het belangrijkste breekpunt is het naleven van de wet; daarnaast wil de partij geen breuk met eerder vastgesteld beleid en plannen. Concessies zijn mogelijk binnen deze kaders, maar wijzigingen in koers of volgorde van reeds vastgestelde projecten worden afgewezen. De financiële positie wordt als solide beoordeeld, waarbij de partij inzet op investeren in de toekomst (met name in wonen en infrastructuur) en minder nadruk legt op bezuinigen. PVV De PVV stelt het belang van de ‘Steenbergenaar’ centraal, met prioriteiten op het gebied van woningbouw (voor eigen inwoners), zorg en infrastructuur.

Het belangrijkste breekpunt is het realiseren van een AZC; dit is voor de partij niet onderhandelbaar. Voor het overige geeft de PVV aan dat veel bespreekbaar is. De partij wil een kritische heroverweging van uitgaven en pleit voor een financieel beleid dat de lasten voor inwoners beperkt, met nadruk op doelmatigheid en het vermijden van schulden en ‘prestigeprojecten’. Stem0167 Stem0167 richt zich op participatie, financiële gezondheid en leefbaarheid van de kernen. De partij benadrukt dat beleid alleen tot stand moet komen met voldoende draagvlak en draagkracht. Breekpunten liggen bij gebrek aan participatie, onvoldoende financiële onderbouwing en plannen die niet passen bij de schaal van de gemeente. Concessies zijn mogelijk, maar niet ten koste van deze kernprincipes. De financiële positie vraagt volgens Stem0167 om scherpte: minder uitgaven aan organisatie en overhead, en meer focus op voorzieningen voor inwoners. Volkspartij De Volkspartij wil de belangrijkste doelen ‘in beton gieten’. Dat zijn asiel en nieuwkomersopvang, rondwegen in Dinteloord en Steenbergen en woningbouw. VVD De VVD stelt als prioriteiten: verantwoord financieel beleid gericht op groei, versterking van infrastructuur, woningbouw en economische ontwikkeling. Breekpunten liggen bij het niet naleven van wet- en regelgeving en het aangaan van onverantwoorde financiële risico’s.

Concessies zijn mogelijk, mits deze binnen deze kaders blijven en eerder genomen raadsbesluiten worden gerespecteerd. De financiële positie van de gemeente wordt als goed beoordeeld, met nadruk op verdere optimalisatie door afbouw van bovenwettelijke taken, vermindering van inhuur en lagere onderzoekskosten.

-10-

Samenvattend beeld • Woningbouw, financiën en leefbaarheid vormen bij vrijwel alle fracties de kernprioriteiten; • Vrijwel alle partijen hanteren als harde grens: - naleving van wet- en regelgeving; - financiële verantwoordelijkheid. Verschillen: • Mate van investeringsbereidheid (Progressief Samen vs. meer terughoudende partijen zoals de VVD, Stem0167, Lijst Verbeek); • Specifieke breekpunten (bijv. AZC bij de PVV, continuïteit beleid bij Progressief Samen). Financiële positie De financiële positie van de gemeente wordt door de meeste fracties als goed beoordeeld, maar met verschillende accenten: van actief investeren tot strakker financieel beheer en herprioritering.

Thema 4: Thematische dossiers per fractie CDA Asiel & opvang Het CDA volgt de landelijke lijn en wil voldoen aan wettelijke verplichtingen, met oog voor draagvlak en draagkracht. De partij pleit voor een integrale inventarisatie van opvang (asiel, statushouders, arbeidsmigranten) en regionale afstemming. Rondwegen Rondwegen zijn belangrijk, met name voor Dinteloord. Kritisch op eerdere tracékeuzes (Steenbergen). Goede ontsluiting van nieuwe ontwikkelingen is essentieel. Woningbouw Sterke focus op appartementen en bouwen in alle kernen, passend bij lokale behoefte. Dinteloord Noordoost wordt gezien als geschikte startlocatie. Diftar Tegen invoering. Alternatief: betere controle op milieustraat en tegengaan misbruik. Participatie Verbetering communicatie: inwoners tijdig en actief informeren, niet pas achteraf via formele besluitvorming. D66 Asiel & opvang Accepteert wettelijke kaders (spreidingswet) en pleit voor proportionele opvang. Gemeente is uitvoerder, geen beleidsmaker op dit niveau. Rondwegen Erkenning van probleem, maar behoefte aan meer inzicht. Financiering mag geen belemmering zijn. Woningbouw Voorkeur voor binnenstedelijke verdichting met behoud van groen. Voorstander ontwikkeling Dinteloord Noordoost. Diftar Positief: ‘de vervuiler betaalt’ werkt stimulerend. Tevreden over huidige uitvoering. Participatie Meer en eerder betrekken van inwoners, o.a.

via panels en betere ondersteuning.

-11-

Gewoon Lokaal! Asiel & opvang Uitvoering spreidingswet, met nadruk op regionale samenwerking en eerlijke verdeling. Strengere toelating is landelijk vraagstuk. Gemeente moet verantwoordelijkheid nemen. Rondwegen Onderdeel van ontwikkelplan Dinteloord. Eerst zuidoost ontwikkelen, daarna noordoost. Ontsluiting is noodzakelijk. Woningbouw Bouwen in alle kernen met oog voor doorstroming en creatieve oplossingen (splitsen, rug-aan-rug). Gefaseerde ontwikkeling Dinteloord. Diftar Geen uitgesproken voorkeur; doel is vermindering afval en beheersbare lasten. Open voor varianten. Participatie Betere terugkoppeling en duidelijkere uitleg richting inwoners. Voorkomen van schijnparticipatie. Lijst Verbeek Asiel & opvang Wet is leidend, maar minimale medewerking. Tegen AZC. Statushouders op reguliere wachtlijst. Alternatieve woonvormen als voorbeeld. Rondwegen Motie Verbeek leidend: gefaseerde aanpak over 20 jaar, afhankelijk van financiële ruimte. Eerst Dinteloord. Woningbouw Innovatieve vormen zoals tijdelijke woningen en woningsplitsing. Onderzoek naar gemeentelijk woningbedrijf. Voorstander Dinteloord Noordoost. Diftar Tegen. Alternatief: strengere controle milieustraat en kostendekkende systemen. Participatie Participatie is communicatie: beter uitleggen en transparanter besluiten. Progressief Samen Asiel & opvang Wet uitvoeren en solidariteit tonen.

Gemeente moet verantwoordelijkheid nemen. Kritisch op beeldvorming rond statushouders. Rondwegen Beide rondwegen uitvoeren volgens bestaande plannen en besluitvorming. Woningbouw Voortbouwen op bestaand beleid en woonvisie. Bouwen in alle kernen, met landelijke afspraken (woondeal) als kader. Dinteloord volgens vastgesteld plan. Diftar Tegen. Huidig systeem functioneert voldoende, eventueel meer toezicht. Participatie Participatie op basis van concrete plannen, niet in abstracte fase. Balans tussen algemeen belang en individuele belangen.

-12-

PVV Asiel & opvang Zeer restrictief: geen AZC, nul asielopvang. Statushouders geen voorrang. Inzetten op uitzonderingspositie. Arbeidsmigranten kleinschalig huisvesten bij werkgevers. Rondwegen Hoge prioriteit: snel realiseren, eerst Dinteloord, daarna Steenbergen. Externe financiering zoeken. Woningbouw Primair voor eigen inwoners. Locatiekeuze gericht op versterking kernen (bijv. de boomgaard van de familie Vos in Dinteloord). Diftar Tegen. Alternatief: nascheiding en technologische oplossingen. Participatie Voorstander van directe democratie, o.a. via referendum. Stem0167 Asiel & opvang Balans tussen draagvlak en draagkracht. Kleinschalige, gespreide opvang. Maximaal sturen binnen wet. Rondwegen Eerst Dinteloord, daarna Steenbergen. Kritisch op huidige plannen en financiering. Vasthouden aan langetermijnvisie (motie Verbeek). Woningbouw Voor eigen inwoners. Uitbreiding van kernen, niet te veel verdichting. Kritisch op huidige ontwikkelrichting. Diftar Tegen. Alternatief: nascheiding en regionale aanpak. Participatie Sterke nadruk op participatie vanaf begin proces, inclusief referenda en digipanels. Volkspartij Asiel & opvang De Volkspartij wil binnen de grenzen van de Nederlandse wetgeving alles doen wat mogelijk is om de vestiging van een asielzoekerscentrum (AZC) tegen te houden.

De partij is van mening dat statushouders geen voorrang meer moeten krijgen bij de toewijzing van woningen. Daarnaast wil de Volkspartij actief beleid voeren om de nieuwkomers die al in de gemeente verblijven, beter te laten integreren in de samenleving. Rondwegen De Volkspartij wil in de komende vier jaar starten met de aanleg van beide rondwegen. In Dinteloord wordt daarbij begonnen met de ontwikkeling van Noordoost. Woningbouw De Volkspartij wil in alle kernen bouwen, met als ambitie jongeren en alleenstaande ouderen betaalbare huisvesting te bieden. Daarnaast wil de partij starten met de ontwikkeling van Dinteloord Noordoost. Diftar De Volkspartij is tegen de invoering van diftar en ziet voldoende mogelijkheden om de problematiek op een andere manier op te lossen. Participatie De Volkspartij wil de inwoners centraal stellen en beschouwt participatie als een vanzelfsprekend en structureel onderdeel van het beleid.

-13-

VVD Asiel & opvang Niet voor een AZC en inzet op beperking binnen wettelijke kaders. Volgens bijlage: instroom moet omlaag, draagkracht is overschreden, en prioriteit voor statushouders moet stoppen. Gemeente moet zo min mogelijk doen en alleen het wettelijk noodzakelijke uitvoeren. Rondwegen Beide rondwegen realiseren volgens bestaande besluiten. Geen onderlinge afhankelijkheid. Actief inzetten op subsidies. Woningbouw Sterke groeiambitie, bouwen in alle kernen, inclusief innovatieve woonvormen. Continuïteit van beleid en uitvoering van bestaande besluiten. Diftar ‘Vervuiler betaalt’ als uitgangspunt. Systeem mag variëren, zolang kostendekkend en eerlijk. Handhaving versterken. Participatie Participatie aan voorkant organiseren met duidelijke kaders. Inwoners hebben zowel rechten als plichten (brengplicht). Samenvattend beeld • Asiel & opvang: grootste politieke tegenstelling - Strikt/afwijzend: de PVV, de Volkspartij, de VVD en Lijst Verbeek. Maximale inzet binnen de wet om AZC te voorkomen, geen voorrang statushouders; - Wettelijk-solidair: Progressief Samen, D66, het CDA; - Middenpositie (balans/draagkracht): Gewoon Lokaal, Stem0167. • Rondwegen & woningbouw: breed gedragen prioriteit - Breed draagvlak voor aanleg rondwegen en bouwen in alle kernen.

Verschillen in fasering, prioritering en financiering; • Diftar: meerderheid tegen of kritisch - Alleen D66 duidelijk positief; • Participatie: unaniem belangrijk - Verschillen in mate van invloed (raad vs. directe democratie).

Thema 5: Coalitievorming en samenwerking per fractie CDA Het CDA heeft een duidelijke voorkeur voor een brede meerderheidscoalitie (bijvoorbeeld Volkspartij, Gewoon Lokaal, VVD en CDA), met minimaal 11 à 12 zetels voor stabiliteit. Samenwerking met de PVV wordt expliciet uitgesloten. Het CDA ziet geen noemenswaardige eerdere samenwerkingsproblemen. Een meerderheidscollege heeft nadrukkelijk de voorkeur boven een minderheidsvariant. Een coalitie met de verkiezingswinnaars wordt niet gesteund als de PVV daar deel van uitmaakt, conform de landelijke lijn van de partij. D66 D66 erkent dat de Volkspartij en de PVV op basis van de uitslag het initiatief moeten nemen, maar wil niet deelnemen aan een coalitie met de PVV. De partij staat open voor samenwerking met andere democratische partijen en kan een coalitie zonder de PVV ondersteunen. D66 ziet geen specifieke eerdere samenwerkingsproblemen. Een meerderheidscollege heeft de voorkeur. Een coalitie met de verkiezingswinnaars wordt alleen gesteund als de PVV geen onderdeel uitmaakt van het college.

-14-

Gewoon Lokaal! Gewoon Lokaal! erkent dat de Volkspartij en de PVV als grootste partijen het initiatief moeten nemen, maar sluit samenwerking met de PVV uit. De partij wil zelf deelnemen aan een stabiele coalitie en ziet zichzelf als ervaren partner. Er worden geen wezenlijke eerdere samenwerkingsproblemen benoemd. Een meerderheidscoalitie ligt impliciet voor de hand. Een coalitie met de verkiezingswinnaars wordt alleen gesteund als de PVV geen onderdeel uitmaakt van het college. Lijst Verbeek Lijst Verbeek ziet een coalitie met de Volkspartij en de PVV als logisch motorblok, aangevuld tot minimaal 11 zetels voor stabiliteit. De partij sluit geen samenwerking met andere partijen uit, al liggen sommige partijen inhoudelijk verder weg. Eerdere samenwerkingsproblemen worden toegeschreven aan politieke cultuur (scoringsdrang), die moet worden verminderd door meer inhoudelijke samenwerking. Een meerderheidscoalitie heeft de voorkeur. De partij steunt nadrukkelijk een coalitie met de verkiezingswinnaars. Progressief Samen Progressief Samen constateert dat de uitslag wijst op een rechtse coalitie, maar sluit samenwerking met de PVV uit. De partij staat open voor samenwerking met andere partijen die zich aan de wet houden. Eerdere samenwerkingsproblemen liggen met name in het vertrouwen richting de VVD.

Deze zouden overbrugd moeten worden door betrouwbaarder gedrag en minder politieke wisselingen. Een expliciete voorkeur voor meerderheids- of minderheidscollege wordt niet sterk benadrukt, maar stabiliteit is belangrijk. Een coalitie met de verkiezingswinnaars wordt niet gesteund als de PVV deelneemt. PVV De PVV stelt dat een coalitie met de Volkspartij en de PVV vanzelfsprekend is, aangevuld met bijvoorbeeld de VVD en eventueel andere partijen voor een stabiele meerderheid. Samenwerking met andere partijen is bespreekbaar, mits het standpunt over het AZC wordt gerespecteerd. De partij benoemt geen eerdere samenwerkingsproblemen. De PVV denkt niet in termen van oppositie en ziet een bestuursdeelname als logisch gevolg van de verkiezingsuitslag. Een meerderheidscoalitie heeft de voorkeur, maar steunconstructies worden ook als optie gezien. De partij steunt vanzelfsprekend een coalitie met de verkiezingswinnaars. Stem0167 Stem0167 heeft geen uitgesproken voorkeur voor een traditionele coalitie en zet primair in op een raadsbreed akkoord op hoofdlijnen. Samenwerking is mogelijk met alle partijen, mits er draagvlak en inhoudelijke overeenstemming is. De partij benoemt geen specifieke eerdere samenwerkingsproblemen, maar wijst op grote inhoudelijke verschillen tussen partijen.

De voorkeur ligt impliciet bij een brede samenwerking in plaats van een klassieke meerderheid-oppositie tegenstelling. De houding ten opzichte van een coalitie met de verkiezingswinnaars is neutraal en afhankelijk van de inhoud en vorm. Volkspartij De Volkspartij heeft een voorkeur voor een rechtse coalitie, waarin haar belangrijkste punten stevig worden verankerd. De partij sluit geen enkele partij uit die wil bijdragen aan de realisatie van deze punten. Daarnaast streeft de Volkspartij ernaar om alle partijen actief te betrekken bij het opstellen van het coalitieakkoord. Daarbij heeft zij de voorkeur dat de inbreng van alle fracties zichtbaar wordt verwerkt in het uiteindelijke akkoord.

-15-

VVD De VVD ziet een coalitie van de Volkspartij, de PVV en de VVD als een logisch uitgangspunt, eventueel aangevuld met gedoogsteun voor stabiliteit. De partij sluit geen enkele partij uit, maar hecht sterk aan duidelijke proces- en samenwerkingsafspraken om verrassingen te voorkomen. Eerdere samenwerkingsproblemen worden niet concreet benoemd, maar de VVD wil deze voorkomen door strakke afspraken. De partij staat open voor zowel meerderheids- als minderheidsconstructies, mits stabiel. De VVD staat positief tegenover een coalitie met de verkiezingswinnaars. Samenvattend beeld • Twee duidelijke blokken rond de PVV: - Tegen samenwerking met de PVV: het CDA, D66, Gewoon Lokaal, Progressief Samen; - Voor of open voor samenwerking met de PVV: de Volkspartij, de VVD, Lijst Verbeek; - Neutraal / procesgericht: Stem0167. • Coalitievoorkeuren: - Rechts blok (de Volkspartij – de PVV – de VVD ± aanvulling); - Breed middenblok zonder de PVV (o.a. het CDA, Gewoon Lokaal, de VVD); - Alternatief model: raadsbreed akkoord (Stem0167). • Meerderheid vs. minderheid: - Overwegend voorkeur voor meerderheidscoalitie (≥11 zetels); - Enkele partijen (de VVD, de PVV) staan open voor steunconstructies.

• Samenwerkingscultuur: - Weinig harde historische conflicten, maar wel aandacht voor: • Vertrouwen (met name richting de VVD volgens Progressief Samen); • Politieke cultuur (scoringsdrang, Lijst Verbeek); • Procesafspraken (de VVD).

Thema 6: Proces, bestuursstijl en vertrouwen per fractie CDA Het CDA stelt als voorwaarde voor samenwerking een open, constructieve en betrouwbare bestuursstijl, met respect voor ieders rol en positie. De samenwerking tussen raad, college en organisatie dient helder en evenwichtig te zijn, met oog voor bestuurlijke verhoudingen. De verbinding met de samenleving wordt geborgd door aandacht voor draagvlak en betrokkenheid van inwoners, met name bij gevoelige dossiers. Er worden geen specifieke persoonlijke of politieke spanningen benoemd. D66 D66 legt sterk de nadruk op fatsoen, democratische waarden en zorgvuldige processen. Transparantie en respectvolle omgang zijn essentieel. De samenwerking tussen raad, college en organisatie moet gericht zijn op kwaliteit van besluitvorming en voorbeeldgedrag richting inwoners. Verbinding met de samenleving vraagt om een integere bestuursstijl die vertrouwen uitstraalt. Spanningen liggen vooral in mogelijke samenwerking met partijen die volgens D66 afwijken van democratische normen (met name de PVV). Gewoon Lokaal! Gewoon Lokaal! benadrukt het belang van continuïteit, bestuurlijke stabiliteit en onderling vertrouwen. De samenwerking moet constructief en oplossingsgericht zijn, waarbij de ervaring uit eerdere coalities wordt benut. De verbinding met de samenleving vraagt om duidelijke communicatie en betrokkenheid bij lokale vraagstukken.

-16-

Lijst Verbeek Lijst Verbeek stelt als voorwaarde een andere bestuurscultuur, met minder politieke profilering en meer inhoudelijke samenwerking. Transparantie en eerlijkheid richting inwoners zijn essentieel. De samenwerking tussen raad, college en organisatie moet gericht zijn op duidelijkheid en begrijpelijke besluitvorming. Verbinding met de samenleving vraagt om betere communicatie en een ‘ja, mits’houding. Spanningen liggen met name in lopende juridische procedures tussen de fractie en de gemeente, die een rol kunnen spelen bij bestuurlijke deelname. Progressief Samen Progressief Samen stelt als belangrijkste voorwaarde dat samenwerking binnen de kaders van de wet en met respect voor democratische beginselen plaatsvindt. De samenwerking tussen raad, college en organisatie moet betrouwbaar en consistent zijn, met voortzetting van ingezet beleid. De verbinding met de samenleving wordt geborgd door inclusiviteit en het betrekken van inwoners bij concrete plannen. Spanningen worden met name gezien in het vertrouwen richting bepaalde partijen (zoals de VVD) en in zorgen over het naleven van wettelijke normen door andere partijen. PVV De PVV geeft aan dat samenwerking gebaseerd moet zijn op duidelijke afspraken en het nakomen van beloftes aan de kiezer. De partij benadrukt een praktische en resultaatgerichte bestuursstijl.

De samenwerking tussen raad, college en organisatie moet gericht zijn op het centraal stellen van de belangen van inwoners. De verbinding met de samenleving wordt gezien in het luisteren naar signalen van inwoners en het uitvoeren van verkiezingsbeloften. Spanningen worden niet expliciet benoemd, maar liggen impliciet in fundamentele verschillen van inzicht met andere partijen, met name rond het asieldossier. Stem0167 Stem0167 stelt als voorwaarde een open bestuurscultuur met maximale betrokkenheid van inwoners. Transparantie, participatie en samenwerking op inhoud staan centraal. De partij pleit voor een andere verhouding tussen raad, college en samenleving, waarbij inwoners al aan de voorkant van beleid betrokken worden. Verbinding met de samenleving wordt geborgd via instrumenten zoals referenda en participatietrajecten. Spanningen liggen niet zozeer op persoonlijk vlak, maar in de grote inhoudelijke verschillen tussen partijen en het risico dat besluiten zonder voldoende draagvlak worden genomen. Volkspartij De Volkspartij wil met alle fracties samenwerken om te komen tot een breed gedragen coalitieakkoord. Daarbij wil de partij nadrukkelijk inzetten op het versterken van de verbinding met de inwoners. VVD De VVD stelt als voorwaarde duidelijke proces- en samenwerkingsafspraken, waarbij transparantie en voorspelbaarheid centraal staan.

De samenwerking tussen raad, college en organisatie moet professioneel en efficiënt verlopen, met respect voor ieders rol. De verbinding met de samenleving wordt geborgd via participatie aan de voorkant van beleidsvorming, binnen duidelijke kaders. Spanningen worden voorkomen door heldere afspraken; de VVD wil nadrukkelijk ‘geen verrassingen’ in het bestuurlijke proces.

-17-

Samenvattend beeld • Brede consensus over het belang van: - Transparantie en betrouwbaarheid; - Respectvolle omgang en duidelijke rolverdeling. •

Verschillen zitten in: - Mate van nadruk op proces (D66, de VVD) vs. inhoud en cultuur (Lijst Verbeek, Stem0167); - Invulling van participatie en betrokkenheid inwoners.

•

Spanningen concentreren zich rond: - Samenwerking met de PVV (principieel vs. pragmatisch); - Vertrouwen tussen partijen (o.a. richting de VVD volgens Progressief Samen); - Bestuurlijke cultuur (profilering vs. samenwerking).

Thema 7: Gewenste thema’s en ambities voor het coalitieakkoord per fractie CDA Het CDA wil in een coalitieakkoord nadrukkelijk aandacht voor woningbouw, financiële stabiliteit en het sociaal domein (met name WMO). Daarnaast acht de partij het van belang dat er oog is voor de rol van vrijwilligers en gemeenschapskracht. Het akkoord moet realistisch en financieel verantwoord zijn, met ruimte voor heroverweging van grote investeringsprogramma’s zoals het onderwijs (IHP). D66 D66 ziet in een coalitieakkoord vooral thema’s terug als groenbeleid, woningbouw en economische ontwikkeling. Daarbij ligt de nadruk op zorgvuldige besluitvorming en goed bestuur. Investeringen moeten worden benut wanneer middelen beschikbaar zijn, en het akkoord moet ruimte bieden voor kwalitatief goede processen en democratische borging. Gewoon Lokaal! Gewoon Lokaal! wil een coalitieakkoord dat inzet op bruisende kernen, sterke voorzieningen en een gezonde economie. Daarbij hoort ook aandacht voor duurzaamheid en groen, evenals economische ontwikkeling met een focus op agrofood en biobased initiatieven. Het akkoord moet bijdragen aan een vitaal en toekomstbestendig Steenbergen. Lijst Verbeek Lijst Verbeek wil dat het coalitieakkoord sterk inzet op financiële transparantie en realistische langetermijnplanning.

Daarnaast moeten thema’s als woningbouw (inclusief innovatieve en tijdelijke woonvormen) en infrastructuur (rondwegen) worden opgenomen. Het akkoord moet duidelijke keuzes bevatten en zorgen voor een begrijpelijke en controleerbare begroting voor inwoners. Progressief Samen Progressief Samen wil dat het coalitieakkoord voortbouwt op het bestaande beleid, met nadruk op duurzaamheid, armoedebestrijding en wonen. Inclusiviteit en sociale samenhang staan centraal. De partij hecht eraan dat eerder vastgestelde plannen en beleidslijnen worden voortgezet en niet worden doorbroken.

-18-

PVV De PVV wil in het coalitieakkoord vooral aandacht voor de positie van de eigen inwoners (‘de Steenbergenaar eerst’), met concrete uitwerking op het gebied van: • Geen AZC en beperking van asielopvang • Woningbouw voor eigen inwoners • Verbetering van zorg en jeugdzorg • Aanleg van rondwegen Het akkoord moet duidelijke keuzes bevatten die aansluiten bij de verkiezingsbeloften en het vertrouwen van de kiezer waarmaken. Stem0167 Stem0167 ziet bij voorkeur een raadsbreed akkoord op hoofdlijnen, waarin inhoud centraal staat en niet de coalitie-oppositieverhouding. Belangrijke thema’s zijn: • Participatie en betrokkenheid van inwoners vanaf de voorkant • Financiële gezondheid en beheersing van schulden • Leefbaarheid van de kernen • Zorgvuldige omgang met nieuwkomers (draagkracht en draagvlak) Het akkoord moet ruimte laten voor brede samenwerking in de raad. Volkspartij De Volkspartij beschouwt de volgende onderwerpen als “in beton gegoten” speerpunten: het beleid ten aanzien van asiel en nieuwkomersopvang, de realisatie van beide rondwegen (met prioriteit voor de ontwikkeling van Dinteloord Noordoost) en woningbouw in alle kernen, gericht op het bieden van betaalbare huisvesting voor nestverlaters en ouderen. VVD De VVD wil een coalitieakkoord gericht op economische groei, financiële verantwoordelijkheid en investeringskracht.

Belangrijke thema’s zijn: • Woningbouw en infrastructuur • Ontwikkeling van economie en bedrijventerreinen • Beheersing van overheidsuitgaven (afbouw bovenwettelijke taken) • Efficiëntie binnen de organisatie (minder inhuur, lagere onderzoekskosten) Het akkoord moet gericht zijn op vooruitgang en het benutten van kansen voor de gemeente. Samenvattend beeld •

Grote mate van overlap op: - Woningbouw en leefbaarheid; - Financiële verantwoordelijkheid; - Economische ontwikkeling.

•

Belangrijke inhoudelijke scheidslijnen: - Sociaal vs. economisch accent (Progressief Samen vs. de VVD/de PVV); - Asiel en nieuwkomers (sterk verdeeld beeld); - Mate van continuïteit vs. koerswijziging (Progressief Samen vs. o.a. de PVV, de Volkspartij en de VVD).

•

Verschil in vorm: - Klassieke coalitieakkoorden vs. raadsbreed akkoord (Stem0167).

-19-

Conclusies en advies Op basis van de gevoerde gesprekken en de duiding van de verkiezingsuitslag constateert de informateur dat de verkiezingsuitslag een duidelijke politieke richting aangeeft, waarbij met name de Volkspartij en de PVV als grootste partijen en winnaars naar voren zijn gekomen. Deze uitslag vraagt om een serieuze vertaling in de vorming van een nieuw college. Tegelijkertijd is vastgesteld dat er inhoudelijke en principiële verschillen bestaan tussen partijen, met name waar het gaat om samenwerking met de PVV. Desondanks blijkt uit de gesprekken dat er ook gedeelde opgaven en aanknopingspunten zijn op thema’s als woningbouw, leefbaarheid, financiën en bestuurlijke vernieuwing. Gelet op de uitslag en de verantwoordelijkheid om recht te doen aan de stem van de kiezer, adviseert de informateur om over te gaan tot de vorming van een coalitie bestaande uit de Volkspartij, de PVV en de VVD. Deze combinatie weerspiegelt in belangrijke mate de electorale verhoudingen en biedt de mogelijkheid om de gevraagde koerswijziging vorm te geven. Alternatieve coalitievarianten liggen, gelet op de principiële uitsluitingen tussen partijen, minder voor de hand en bieden naar verwachting minder bestuurlijke stabiliteit. De informateur is zich ervan bewust dat deze coalitie niet door alle partijen als vanzelfsprekend wordt gezien.

Juist daarom is het van groot belang dat deze samenwerking wordt gebaseerd op duidelijke afspraken over bestuurlijke zorgvuldigheid, respect voor de democratische rechtsorde en transparante besluitvorming. Daarnaast verdient het aanbeveling om in het coalitieakkoord nadrukkelijk aandacht te besteden aan verbindende thema’s en aan de relatie met de overige fracties in de raad. Tegen deze achtergrond acht de informateur het noodzakelijk om parallel aan de coalitievorming actief in te zetten op het organiseren van een bredere bestuurlijke basis, door middel van gerichte gesprekken met fracties over vormen van gedoogsteun en constructieve samenwerking. Hiermee kan vanaf de start worden voorkomen dat het college afhankelijk wordt van incidentele meerderheden en ontstaat meer stabiliteit bij de behandeling van richtinggevende dossiers. Uit de gevoerde gesprekken volgt dat een dergelijke bredere basis realistisch en haalbaar is, mits hier gericht op wordt gestuurd. Daarbij ligt het voor de hand om prioriteit te geven aan de volgende lijnen. Lijst Verbeek (Blanco) komt als eerste in beeld voor structurele gedoogsteun. De fractie heeft zich consequent pragmatisch en oplossingsgericht opgesteld en kent geen principiële bezwaren tegen samenwerking met de beoogde coalitie.

Gelet op de inhoudelijke overlap en de opstelling in de gesprekken ligt het in de rede om deze fractie vroegtijdig en expliciet te betrekken bij de verdere uitwerking van de coalitie. Stem0167 is bij uitstek geschikt voor een rol van flexibele steun met een verbindend karakter. De fractie positioneert zich nadrukkelijk als bruggenbouwer en geeft de voorkeur aan samenwerking op hoofdlijnen. Door Stem0167 actief te betrekken bij de totstandkoming van een akkoord op hoofdlijnen kan zowel inhoudelijke steun als procesmatige versterking worden gerealiseerd. CDA en Gewoon Lokaal dienen nadrukkelijk in beeld te blijven voor gerichte dossiersteun. Hoewel deze fracties principiële bezwaren hebben tegen structurele samenwerking met de PVV, is uit de gesprekken gebleken dat zij op inhoudelijke thema’s bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen. Het is daarom van belang om hen niet buiten het proces te plaatsen, maar juist actief te blijven betrekken bij de voorbereiding van concrete voorstellen. Progressief Samen zal, gelet op de principiële opstelling ten aanzien van de PVV, geen rol vervullen in structurele vormen van gedoogsteun. Tegelijkertijd is het van belang deze fractie niet buiten het bestuurlijke proces te plaatsen. De bereidheid om zich inhoudelijk op te stellen biedt ruimte voor