Bijlage vastgesteld ontwikkelingsperspectief Buitengebied De Heen - Steenbergen BBM2000437.pdf
Tekst van het document
Buro Lubbers
|
Gemeente Steenbergen
|
2020
Ontwikkelingsperspectief Buitengebied De Heen – Steenbergen’
2
Inhoudsopgave Analyse p.8 Historie Ruimtelijk Beleid Participatie Kansen
Ontwikkelingsperspectief Ontwikkelingsperspectief I. Vlietzone II. Fort Henricus III. Afslag Steenbergen IV. Henricuspolder V. Vestingpark
p.40
3
4
Voorwoord Beste lezer, Steenbergen kent veel kansen en uitdagingen. Zo staan we aan de lat om de gemeente klimaatrobuust te maken en om een balans te creëren tussen de draagkracht van de natuur en van het (economisch) gebruik daarvan. Steenbergen heeft kansen te over met zijn unieke landschap, agrarische identiteit en vestingverleden. Hoe kunnen al deze kansen en uitdagingen in één gebied in samenhang een plaats krijgen? Dit ontwikkelperspectief voor het gebied tussen de entree van de stad Steenbergen via Fort Henricus en De Heen naar Benedensas biedt hiervoor een inspirerend kader. Het perspectief nodigt inwoners, eigenaren, mede-overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen uit om met passende initiatieven dit gebied te verrijken. Initiatieven die in samenhang met elkaar een gebied laten ontstaan waarin inwoners en bezoekers kunnen verblijven en beleven, ontdekken en proeven van wat de gemeente rijk is.
Als het aan ons ligt, gaat Fort Henricus met haar omgeving terug naar de situatie waarin zij is ontstaan. Fort Henricus aan zee! Dan zien we vanuit het fort struinpaden met ruimte voor water en natuur, net als vroeger. Dan is er een duidelijke scheiding te zien tussen de verschillende landschappen en hun unieke kenmerken en kan men leren over het ontstaan hiervan. Inwoners en bezoekers kunnen innovatieve teelten ontdekken en proeven. Zij kunnen vanuit de boot aanmeren en recreatief verblijven bij De Heen. Dit kunnen we natuurlijk niet alleen bereiken. Dit willen we samen doen met inwoners, ondernemers, waterschap, provincie, Vereniging Natuurmonumenten en de gemeente. Dit ontwikkelperspectief biedt hiervoor de handvatten en de inspiratie. Ik hoop dat dit ontwikkelperspectief u ook inspireert! Met vriendelijke groet, Namens het college van B&W Esther Prent Wethouder
5
6
Opgave Sinds de omlegging van de A4 met de bijbehorende ‘omkering’ van de entree van Steenbergen zijn de ruimtelijke ontwikkelingen aan de noordwestzijde van Steenbergen in een stroomversnelling geraakt. Dat resulteert in positieve energie en daadkracht. Gelijktijdig rijzen er vragen over het maken van de juiste keuzes, hoe verschillende projecten zich tot elkaar verhouden, of ingrepen bij kunnen dragen aan een groter geheel. Ook spelen, zoals in het hele land, vraagstukken ten aanzien van klimaatadaptatie, natuurontwikkeling en recreatie. Bovendien groeit in Steenbergen de interesse voor het cultuurhistorisch verleden van de stad, waar onder meer het recent gereconstrueerde fort Henricus deel van uitmaakt. Het ligt dan ook in de lijn der verwachting dat er behoefte is aan een ontwikkelingsperspectief voor het gehele buitengebied ten noordwesten van Steenbergen. Het buitengebied van Steenbergen ligt vol met kleine schatten, van historische relicten tot haventjes, natuur, vergezichten en charmante vakantiehuisjes. Ook zijn er tal van ondernemers en bewoners met creatieve ideeën. Bovendien spelen er tal van nieuwe ontwikkelingen, zoals de vernieuwde afslag, een grote interesse om het fort op te waarderen, een hotelontwikkeling en te realiseren delen van de ehs.
Deze kunnen allen een bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit van het gebied, met name als we de opgaven integraal benaderen.
Het buitengebied wordt vandaag de dag steeds meer gewaardeerd als plek om integraal vorm te geven thema’s als klimaatadaptatie, natuurontwikkeling en krimp van agrarische bedrijven o.a. Aan de ene kant zijn er knelpunten. Hoe gaan we om met de afnemende biodiversiteit? Waar lossen we onze waterberging op? Hoe realiseren we een ecologische verbindingszone? Wat doen we met afbouwende agrarische bedrijven? Wat kunnen we met het fort? Aan de andere kant zijn er volop kansen. De interesse voor recreatie (leisure) in het buitengebied groeit. Mensen trekken erop uit om de ontspannen, te genieten van de natuur en te bewegen. Beleving speelt hierin een grote rol, vandaar de toenemende belangstelling voor streekproducten, natuureducatie en cultuurhistorie. Het is de kunst deze vraagstukken als vanzelfsprekend op te lossen door het buitengebied vanuit een groter schaalniveau en integraal te benaderen. Bijvoorbeeld door een ecologische verbindingszone in te zetten als onderdeel van een groter klimaatrobuust landschap met hoge natuur- en recreatiewaarden.
Dit ontwikkelingsperspectief brengt allereerst de kansen die in het gebied liggen, het kleine schaalniveau, in kaart. Dat gebeurt aan de hand van een historische en ruimtelijke analyse, door het landschap te ervaren, mensen te spreken, en de beleidsstukken en resultaten van eerdere trajecten te bestuderen. Door vervolgens uit te zoomen en alle kansen, zowel fysiek als programmatisch met elkaar te verbinden zien we dat velen niet los van elkaar gezien kunnen en mogen worden. Daar ligt dan ook het belangrijkste uitgangspunt; er zijn tal van ontwikkelingen denkbaar die een bijdrage leveren aan de ontwikkeling en de beleving van het landschap en de kwaliteiten versterken. Om handen en voeten te geven aan deze benadering worden deze kwaliteiten die onderscheidend zijn voor het noordwestelijk buitengebied benoemd, onderbouw en geïllustreerd. Het doel is mensen te inspireren en te stimuleren een bijdrage te leveren aan een uniek en dynamisch landschap.
In dit landschap faciliteert een netwerk van routes en knooppunten het recreatief gebruik. Ondernemers kunnen hierop aanhaken met nieuwe initiatieven of het uitbouwen van hun huidige bedrijf. Binnen het netwerk zijn er hoogtepunten zoals het fort, die de kwaliteiten hebben om te worden ontwikkeld tot een echte hotspot. Zulke ontwikkelingen hebben gemeen dat ze een kwaliteitsimpuls zijn voor het buitengebied en bovenal onderdeel zijn van één verbonden natuurlijk landschap dat uitgaat van haar eigen kwaliteiten.
< zoekgebied ontwikkelingsperspectief
7
Analyse Historie 1620 - 1650
<1620
Steenbergen ontstond in 1267, en lag tot de 16e eeuw aan zee. Dankzij zoutwinning en handel groeide de stad. De stad is veroverd door de Watergeuzen, de Staatse en de Spaanse troepen. Ook in de 80 jarige oorlog was Steenbergen een speelbal tussen verschillende landen
In 1627 werd fort Henricus gebouwd om de haven en de sluis van Steenbergen te beschermen. Het Fort was oorspronkelijk leeg en bood ruimte aan 450 soldaten. Steenbergen werd een onneembare vesting
Steenbergen en Fort Henricus maakten deel uit van de West- Brabantse waterlinie, welke weer onderdeel was van de Zuiderwaterlinie die door heel het zuiden van Nederland liep. Het blauwe deel was unundatiegebied
Fort Henricus vormde de kop van de West-Brabantse waterlinie, welke via Steenbergen via verschillende forten naar Bergen op Zoom liep. Via inundatie met een sluis bij Fort Henricus kon gebied onder water worden gezet om de vijand tegen te houden. Dit gebeurde in totaal zes keer
Steenbergen in 1590. Op de plek waar fort Henricus zou verrijzen verrijzen ligt nu een vierkantvormig havenhoofd
In 1538 werd de Graaf Hendrikpolder bedijkt door de Schansdijk, welke er momenteel nog steeds ligt
Rond 1946 werd de Vlietpolder bedijkt, van welke de Dwarsdijk en de Oude Vlietpolderdijk op het moment nog bestaan De karakteristieke stervormige stuwwallen van Steenbergen stammen uit de 17e eeuw
8
1650 - 1800
1800 - 1900
1900 - 1945
De Heen en haar haven in 1930 Tijdens WO1 duiken 4000 Belgische vluchtelingen onder in Steenbergen. Tijdens WO2 vinden zware gevechten plaats in de stad. De kerktoren met uitzicht over heel WestBrabant wordt opgeblazen, die later herbouwt zou worden. De Britse oorlogsheld Guy Gibson overleidt hier, waarvoor verschillende oorlogsmonumentjes gebouwd zijn
De Duitse verdedigingslinie Atlantikwall loopt links van de Heen en kruist de hele westkust van Europa. Verschillende bunkers hiervan staan nog steeds in de weilanden boven Heense Molen en ten zuid-westen van Steenbergen
Steenbergen in 1674: vestingstad maar ook havenstad Het dorp ‘De Heen’ kend zijn oorsprong rond 1716 en is vernoemd naar de Heense Polder waar het in ligt. De molen in Heensche Molen, welke momenteel nog bestaat, stamt uit 1714
De zoutindustrie maakte plaats voor kleurstofindustrie voor lakens. Dit stortte in doordat synthetische kleurstoffen uitgevonden werden. Hierna kwam de suikerindustrie in opmars
Boven de Vlietpolder werd de Nieuwe Vlietpolder ingedijkt. Fort Henricus raakte in onbruik en werd in 1816 verkocht als landbouwgrond
Inundatiekaart gemaakt in 1747, Steenbergen is St. Het grijs gestippelde gebied kon onder water worden gezet, waardoor de stad op een eiland kwam te liggen
9
2000 - 2020
1945 - 2000
Steenbergen had meerdere tramlijnen, waarvan eentje naar de veerhaven in de Anna Jacobapolder liep. De tramlijn was meerdere keren beschadigd, en de watersnoodramp in 1953 deed de lijn de das om. Van het spoor is niks meer terug te vinden
In 2014 opende de A4 ten westen van Steenbergen. De hoofdtoegang tot de stad verplaatste hierdoor van oost naar west. Het aquaduct ‘Steenbergen aan Zee’ maakt toegang voor grotere zeiljachten tot de Steenbergse haven mogelijk
De haven en de suikerfabriek in 1965. Tot de jaren 70 brachten vrachtschepen suikerbieten naar de Steenbergse suikerfabriek
Steenbergen breidt uit buiten de wallen van de vesting. Eerst wordt een woonwijk ten zuiden van de stad gebouwd. Vervolgens werd er ten westen van Steenbergen een industriegebied aangelegd. Hierna is een wijk in het noord-oosten van de stad aangelegd
10
In 2017 werd Fort Henricus gerestaureerd door Natuurmonumenten
Het industriegebied breidt uit, evenals de woonwijken rondom de stad. Ten zuiden van de stad wordt een kassencomplex gebouwd (oranje in de kaart)
11
Analyse Ruimtelijk Ligging
Jachthaven Chaletpark Escaperoom Golfbaan en outdoorcentrum
Vliet
De Heen
Heense Molen Molen
Uitkijktoren Fort Henricus
Jachthaven
A4
Gummaruskerk Witte Kerk
Steenbergen Zwembad
Welberg
12
Natura 2000
Botanische Dijk Groen
Groene Dijk
Wilgenstruweel Grasland
Natuurnetwerk Nederland Loofbos
13
Gevechtslinies
Batteriestellung Heensche Molen
Fort Henricus
Atlantikwall Vesting Steenbergen
Inundatiegebied
West-Brabantse Waterlinie Sützpunkt Kladde
14
Dijken
1800 1646
<1530
1627
15
Tramlijnen
SteenbergenAnna Jacobapolder
SteenbergenOudenbosch
SteenbergenVogelenzang
16
AgriFood cluster
Agro
Boomkwekerij Monocultuur
Kassen
Strokenlandbouw Veeteelt
17
Dijkidentiteiten
1
2 3 4 5 6
11
7 8
9 10
18
1. Heensedijk De Heensedijk is een lage dijk met een weids uitzicht over het polderlandschap. Er zijn geen bomen of heesters aanwezig. De dijk heeft geen waterkerende functie meer, zoals hij vroeger wel had.
2. Oude Vlietpolderdijk Deze dijk vormt een ecologische verbindings zone. Bomen en heesters staan verspreid op de dijk en geven een natuurlijk beeld. Doordat de weg naast de dijk ligt wordt de naastliggende polder intenser ervaren. De dijk vormt een primaire waterkering tegen het water van de Vliet.
3. Dwarsdijk Deze hoge dijk heeft geen waterkerende functie meer. Een drievoudige bomenrij accentueert de dijk, waar onderdoor kan worden gekeken richting het polderlandschap.
4. Schansdijk De Schansdijk was vroeger een zeedijk wat zijn hoogte verklaard. Een dichtbegroeide drievoudige bomenrij geeft een bosrijk en besloten beeld, wat tegelijkertijd de visuele connectie met het omliggende polderlandschap belemmerd.
19
5. Hooidijk De Hooidijk ligt in het verlengde van de Schansdijk en was vroeger ook een zeedijk. De dichtbegroeide dijk bevat een onverharde weg met een fietspad. Er passeert weinig verkeer.
6. Zeelandweg Oost De dijk is erg afgevlakt en heeft een belangrijke verkeersfunctie. De N257 loopt over de dijk heen, met aan weerszijde een fietspad. Er is geen begroeiing aanwezig, en de dijk heeft een een weids uitzicht over het polderlandschap.
7. Oude Heijdijk De Oude Heijdijk heeft afwisselende begroeiing, wat soms het zicht belemmerd en soms juist opend naar het polderlandschap. Knotwilgen langs de dijk passen bij de identiteit van het polderlandschap.
8. Stoofdijk De Stoofdijk heeft een afwisselend karakter. Soms bakenen hoge populieren de dijk af, soms lagere begroeiing en soms niks. Ook staat er veel bebouwing langs de
20
9. Doornedijkje Het Doornedijkje is bebouwd aan één kant, en heeft een open uitzicht over de polder aan de andere kant. Een kanaaltje ligt naast de dijk, waar een gemaal voor de juiste waterhoogte zorgt. Er is geen begroeiing aanwezig, en een muur scheidt de weg van het riet van het kanaal.
10. Aanwas Dit kleine afgevlakte dijkje heeft een weids uitzicht. Net aangeplante boompjes accentureren de dijk.
11. West- Havendijk De West- Havendijk vormt een belangrijke verbinding tussen Fort Henricus en Steenbergen. Hij is begroeid met een dubbele bomenrij aan de ene kant, en is bebouwd aan de andere kant met grote loodsen, grenzend aan het water wat de schakel vormt tussen de Vliet en Steenbergen.
21
Recreatieve routes
Zuidwaterliniepad
Ommetje de Heen Jagerspad Bietentocht
Dijkenfietstocht
22
West Brabantse Waterlinie fietstocht
Hoogtekaart
23
Analyse Beleid Structuurvisie
24
Recreatieve kansenkaart
25
Bestemmingsplan Noord
Agrarisch met waarden: landschapswaarden
Natuurwaarden
Agrarisch met waarden: natuur- en landschapswaarden
Natuur netwerk Brabant, EVZ, EHS
26
Gebiedsaanduiding: buitendijks
Gebiedsaanduiding: groenblauwe mantel
Gebiedsaanduiding: reserveringsgebied waterberging 27
Bestemmingsplan West
Natuur netwerk Brabant, EVZ
Gebiedsaanduiding: groenblauwe mantel
Natuur netwerk Brabant
Natuurwaarden
28
Gebiedsaanduiding: reserveringsgebied waterberging
29
Analyse Participatie Fietstocht
32 31 30 29
1
2
3
28 26 27 25 24 23 22 21 19 20 17 18
4 5
16
14 13
6 7
8
9
10
11
30
15
12
1
2
Het dorp Heensche molen en haar molen uit 1714
De rechhoekige plattegrond van boerenerven zijn typerende elementen in het landschap
3
Weidgestrekte boeren velden in de polder typeren het gebied
4
Een kleine begraafplaats langs de Zeelandweg-Oost
5
Een voormalige Zeedijk is nu dichtbegroeid en heeft een bosachtige sfeer
6
De 83 meter hoge kerktoren van steenbergen is in de weide omgeving te zien
7
Het meest verbouwde product zijn aardappels, vooral in het noorden van het gebied
8
Het viaduct over de A4 is in zijn weide omgeving de enige plek om de barrière die de snelweg vormt over te steken
9
Het kassencomplex steekt boven het landschap uit, en de windmolen is vanuit de weide omgeving te zien
10
Deze vier Duitse bunkers zijn onderdeel van de Atlantikwall uit WO2
11
Het landschap oogt geslotener richting het beboste gebied Dassenberg
12
Dassenberg is niet toegankelijk voor pubiek en vormd een gesloten wereld
31
13
14
15
16
32
De haven van Steenbergen vormd een recreatieve zone
De haven is net vernieuwd en vormd een belangrijk centrum in de stad
Het industriegebied ligt tussen de A4 en Steenbergen in
Deze open plek op de kop van het industriegebied is bestemd als hotellocatie
17
Langs de route van Steenbergen naar Fort Henricus liggen een aantal loodsen
18
De loodsen liggen langs het BenedensasSteenbergen, evenals een aantal appartementencomplexen
19
De loodsen kunnen recreatief ingezet worden om de route aantrekkelijker te maken
20
Het aquaduct ‘Steenbergen aan Zee’ loopt over de A4 en zorgt ervoor dat Steenbergen bereikbaar blijft voor jachten
21
Naast het aquaduct ligt een weg die Steenbergen met Fort Henricus verbindt
22
De loodsen springen behoorlijk in het zicht
23
24
Het fort heeft een achterpoort bedoeld als bevoorrading voor evenementen en camaliteitenroute
Rond het fort ligt een ecologisch waardevolle zone met water
Een uitkijktoren vormt de ingang door de aarde wallen van het fort
25
Het zicht vauit de toren wordt verspert door de mestput van een boer
26
27
28
De aardewallen van het fort zijn in 2017 herbouwd door Natuurmonumenten
De Oude Vlietpolderdijk vormt een ecologische verbindingszone
29
30
31
32
Aardappelvelden zo ver je kunt kijken zijn typerend voor het gebied
Jachthaven ‘De Schapenput’ in de Heen vormt een belangrijk recreatief punt
De haven is recentelijk uitgebreidt en wordt goed bezocht door recreanten
Ook bij de Heen zijn vier bunkers van de Atlantikwall terug te vinden, waarvan er eentje bezet wordt door een escaperoom
33
Analyse Participatie
De weg naar het Fort toe ligt verstopt, dat kan beter.
De Vliet heeft veel kwaliteit en waterrecreatie is erg populair.
Interviews
Het is goed dat het gebied nu in de grotere context wordt bekeken.
Het water is goud! Eén van de speerpunten is het ontwikkelen van recreatieve verbindingen.
De stad Steenbergen onderscheidt zich op het vlak van (water) recreatie, toerisme en agro.
Op het Fort moet iets te zien en te beleven zijn!
Ik heb een cursus gastheer van het landschap Zuiderwaterlinie gedaan zodat ik mijn klanten er meer over kan vertellen. Water, ruimte, rust, natuur en bootjes!
Het Fort heeft zowel cultuurhistorische als ecologische waarden.
34
De A4 wordt gezien als barrière maar heeft juist een grote verbindende potentie.
Er moet een balans zijn tussen landschap produceren en landschap consumeren.
Ik zie een aanlegsteiger bij het Fort voor me, waardoor het Fort kan aanhaken bij de reeds aanwezige attracties op het water.
In de aansluiting bij de Zuiderwaterlinie zitten veel kansen.
Er liggen veel kansen bij het Fort, Steenbergen ligt op een steenworp afstand!
Ik zie een duurzame horeca ontwikkeling voor me waarbij gebruik wordt gemaakt van streekproducten.
Wij willen met onze onderneming graag aansluiten bij de charmes van het gebied en deze behouden.
Er is behoefte aan een botenhelling!
Het valt op dat er veel vraag is naar streekproducten.
Bij de doorontwikkeling van het bedrijventerrein zou meer oog moeten zijn voor groen, klimaatbestendigheid, beleving.
Onze gemeente heeft veel verborgen schatten.
De historie van het Fort maakt de locatie extra aantrekkelijk voor vestiging. Er valt een verhaal te vertellen en het is een aanleiding om er langer te verblijven.
Steenbergen is groot in kleine dingen.
Een aanlegsteiger of activiteit moet wel in combinatie met horeca; je moet mensen kunnen ontvangen, ze moeten naar het toilet kunnen en willen een kopje koffie.
De EVZ aldaar zou kunnen bijdragen aan een mooiere entree (afslag) voor de stad.
Op het fort zou geen kermis moeten ontstaan, dat zou afbreuk doen aan de plek.
De stad Steenbergen heeft de ambitie het vestingverleden weer zichtbaar te maken.
Het boeren wordt minder rendabel, maar wat kun je doen, omzetten naar natuur? Er moet wel een verdienmodel zijn.
35
Kansenkaart
sfeer Vliet/water naar binnen trekken agro-food innovatie beleefbaar/zichtbaar maken aansluiting bij Zuiderwaterlinie programmeren/levend maken van het fort
optimaliseren verbindingen/routes
inzetten natuurverbindingen voor integrale benadering opgaven en maken ruimtelijke verbindingen hoogwaardige groene uitstraling afslag/entree/bedrijventerrein
inzetten vesting’park’ voor ruimtelijke duurzaamheid (klimaatadaptatie o.a.) beleefbaar maken vestingverleden
36
Kansen Beleving cultuurhistorisch verleden Steenbergen stad is een knooppunt op de overgang van landschappen. Het landschap rondom is zeer divers van open zeekleipolders in het noorden tot meer intieme en fijnmazige groenstructuren in het zuiden. Ook wordt Steenbergen gezien als de poort naar Zeeland en ligt de stad op wat vroeger de overgang was tussen het vaste land en de zee. De strategische ligging op de vaarroute tussen Vlaanderen en Holland heeft de ontwikkeling tot havenstad bepaald. Het havenkarakter is gebleven in Steenbergen, met een haven grenzend aan de binnenstad en meerdere grote en kleine havens in het buitengebied. Als onderdeel van de Zuiderwaterlinie en West-Brabantse waterlinie is Steenbergen gevormd tot vestingstad met kenmerkende vestingwerken, bastions en omgrachting. De Zuiderwaterlinie bestond uit een systeem van vestingsteden, forten en inundatievelden die samen fungeerden als verdedigingslinie. Hoewel veel onderdelen verloren zijn gegaan, is Steenbergen nog herkenbaar als vestingstad. Dat geldt met name voor het gerenoveerde Fort Henricus, dat gelegen aan zee de achterliggende stad beschermde. De laatste jaren groeit de belangstelling voor het cultuurhistorisch verleden van wateren verdedigingslinies. Dit heeft onder meer geresulteerd in investeringen voor het beleefbaar maken van onderdelen van de Zuiderwaterlinie.
Een illustratief project is de serie kunstwerken op forten en bunkers in de omgeving, waar het uitkijkpunt op Fort Henricus onderdeel vanuit maakt. De dijken in het buitengebied werden aangelegd om gronden in te polderen en als bescherming tegen de zee. Door de eeuwen heen zijn er steeds nieuwe dijken aangelegd zodat er meer land kon worden ingepolderd. Het resultaat is een uitgebreid netwerk van dijken dat
Optimale verbondenheid vandaag de dag duidelijk zichtbaar is in het landschap. De dijken vormen een scherp contrast met de lager gelegen poldergronden die vrijwel overal voor landbouw worden gebruikt. De Vliet, tot slot, is het oudste nog zichtbare cultuurhistorisch element in het landschap. Vandaag de dag is het één van de grootste troeven van de gemeente. Watersporters maken in grote getalen gebruik van de vaarroutes en havens. De grootste kans zit in het zichtbaar en beleefbaar maken van het vestingverleden van Steenbergen. Hierin zijn het fort en de stad onlosmakelijk met elkaar verbonden als onderdeel van één verdedigingsprincipe, waarbij het fort de landschappelijke tegenhanger is van de vesting. In de verbinding van Fort Henricus met de stad ligt dan ook een grote kans het fort te laten fungeren als poort naar het buitengebied. Bovendien vertrekken vanuit het fort in verschillende richtingen routes naar andere mooie plekken. Een grote kracht van een historische element is het meebewegen met de tijd en de dubbelfunctie die zij kan hebben. Zo kan op het Fort Henricus de beleving van het cultuurhistorisch verleden worden versterkt terwijl het functioneert als knooppunt voor recreatieve routes en de gracht onderdeel uitmaakt van de ecologische verbinding.
Zo kan een historisch relict op meerdere manieren onderdeel uitmaken van het landschap en er een significante bijdrage aan leveren.
Gelegen aan de A4, centraal tussen Antwerpen en Rotterdam is de stad optimaal verbonden met grote economische kernen. Deze verbondenheid is zowel fysiek als visueel; iedereen rijdt langs Steenbergen. De bereikbaarheid van de stad en de potentie van het bedrijventerrein aan de afslag zijn aanzienlijk vergroot sinds de omlegging van de snelweg. De populariteit van de locatie, gerelateerd aan de verbeterde bereikbaarheid en zichtbaarheid van de stad wordt geïllustreerd aan de hand van de vestigingswens van een hotel aan de A4. Dat zal leiden tot een nog grotere aantrekkingskracht en bestendiging van de Steenbergse economie. Een combinatie met ruimtelijke opgaven zoals een realisatie van de evz en vergroening van infrastructuur is van belang voor het optimaal benutten van ruimtelijke, economische en maatschappelijke kansen.
in de ontstaansgeschiedenis van Steenbergen. Vandaag de dag zijn ze duidelijk zichtbaar in het landschap en vormen een scherp contrast met de lager gelegen poldergronden die vrijwel overal langs de dijk voor landbouw worden gebruikt. De dijken vormen een efficiënt netwerk van verbindingen tussen bijvoorbeeld Steenbergen, de Heen, het fort en verder en ontsluiten gelijktijdig de functies in de polder zelf. Onderling verschillen de dijken nogal van karakter, bijvoorbeeld in bebouwing, beplanting en zichtlijnen. Deze verschillen illustreren de diversiteit en afwisselende beleving van het buitengebied en kunnen dienen als uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen.
Ook de Steenbergse Haven en de Vliet dooraderen het gebied en verbinden talrijke plekken. Over een zeer korte afstand vaart men vanuit het Volkerak via de Vliet tot aan de binnenstad van Steenbergen. De vaarroutes zijn een groot goed binnen de gemeente, wat wordt geïllustreerd door de volle havens en vele watersportondernemingen. Er zijn veel kansen voor uitbreiding van het netwerk met extra routes, waardoor de aansluiting met andere havens kan worden verbeterd. Ook de strategische ligging van Fort Henricus aan de Steenbergse Haven kan worden benut door deze te verbinden met andere recreatieve knooppunten en onderdelen van de Zuiderwaterlinie. De uitbreiding van het aantal knooppunten of overstapplekken biedt eveneens kansen. Een goede aansluiting op land- en waterroutes zal de interactie tussen land en water vergroten. De dijken, die voorkomen in de open zeekleipolders, vinden hun oorsprong
37
Kansenkaart
sfeer Vliet/water naar binnen trekken agro-food innovatie beleefbaar/zichtbaar maken aansluiting bij Zuiderwaterlinie programmeren/levend maken van het fort
optimaliseren verbindingen/routes
inzetten natuurverbindingen voor integrale benadering opgaven en maken ruimtelijke verbindingen hoogwaardige groene uitstraling afslag/entree/bedrijventerrein
inzetten vesting’park’ voor ruimtelijke duurzaamheid (klimaatadaptatie o.a.) beleefbaar maken vestingverleden
38
Recreatieve parels in natuurlijk landschap Duurzaamheid en innovatie Het natuurlijk en waterrijk karakter van het landschap rondom Steenbergen wordt zeer gewaardeerd. De rust, de ruimte en de kleinschaligheid zijn grote kwaliteiten voor recreatie. Met name de Vliet heeft een grote aantrekkingskracht op recreanten en ondernemers. De havens liggen vol met boten en ook verblijfsrecreatie op de oevers is populair. Het is de natuurlijke context in het bijzonder die deze plekken uniek maakt: de directe verbondenheid met het Volkerak en de Gorzen, de rietkragen, flora en fauna, de vergezichten. De kleinschaligheid is zeker een kwaliteit. In dit landschap zijn plekken waar je nog het gevoel hebt even alleen te zijn, midden in de natuur. Het natuurlijk karakter van het landschap wordt onderschreven door de diverse ecologische- en natuurverbindingen die door het gebied heen lopen. Zo vallen grote delen van het landschap onder de EVZ, het Natuur Netwerk Brabant, de EHS en de Groenblauwe Mantel. Deze zones vormen samen één landschap met hoge natuurwaarden waar de recreatie bij uitstek van kan genieten en op kan inspelen. Ook de historische relicten en met name het Fort Henricus heeft een grote aantrekkingskracht op mensen; het verleden van de plek spreekt tot de verbeelding. Zowel rondom de vesting als rondom het Fort liggen veel raakvlakken met natuur en ecologie.
Er liggen dan ook veel kansen in de combinatie van natuur- en cultuurhistorisch erfgoed.
Voor de recreatie is het interessant de beleving en reikwijdte van de kwaliteiten te vergroten. Voor het Fort betekent dit het zichtbaar en beleefbaar maken van het cultuurhistorisch verleden en daar tevens de West-Havendijk bij te betrekken om het Fort te verbinden met de stad. De natuurwaarden, buitendijkse ligging en historische invulling als oeverzone van de Vliet biedt kansen om de invloed van de Vliet naar binnen te trekken. Het robuuste, waterrijke landschap dat ontstaat is uitermate geschikt voor vele vormen van recreatie.
Het gebied rondom de nieuwe afslag is dè plek waar de stad zich presenteert. Hier kan vorm worden geven aan de ambities die de stad heeft op het vlak van duurzaamheid en innovatie. Dat is onder andere van belang bij de vormgeving èn landschappelijke inpassing van een hotel op deze locatie. Het aantrekken van high-end bedrijven en uitnodigen van bestaande bedrijven om hun duurzaamheidsambities en innovatieve karakter uit te stralen sluit hierbij aan. Vanuit het verleden, waarbij de huidige afslag de achterkant van Steenbergen was, zijn achterkanten van gebouwen aan de weg gesitueerd met het logische gevolg dat het gevelbeeld niet representatief is en verrommeling optreedt. Zoals bij veel bedrijventerreinen aan de rand van de stad is de hoofdstructuur ingericht met stenige profielen en weinig groen. De ruimte tussen de huidige terreinen en de snelweg is bij uitstek geschikt om de stadsrand aan te helen en om te vormen tot een voorkant. De ligging van de ecologische verbindingszone op deze plek en het natuurlijk karakter van het landschap aan de overzijde van de A4 bieden aanleiding en inspiratie voor een integraal ontworpen hotellocatie en bedrijventerrein. Zo kan de ecologische verbindingszone worden ingezet om de natuur het terrein binnen te trekken.
Waterberging, biodiversiteit, reductie van hittestress, mentale gezondheid en dergelijke worden een vanzelfsprekend onderdeel van de terreininrichting. Het brede profiel van de Zeelandweg-Oost biedt veel ruimte voor de aanplant van bomen als onderdeel van een mooie entree voor de stad.
er wellicht weinig interessant uit voor de gemiddelde voorbijganger, het vertegenwoordigt belangrijke bedrijvigheid in de gemeente. De suikerbietenindustrie is bepalend geweest voor het landschap en de bedrijvigheid in het verleden. De bietenintocht, een jaarlijkse traditie, houdt de de herinnering levend. In Dinteloord staat nog steeds één van de grootste suikerfabrieken van Europa. Ook de focus op agro-food en innovatie vindt haar oorsprong in de landbouw. Zichtbare voorbeelden zijn het Cosun Innovation Center bij Dinteloord en het high-tech kassengebied bij Steenbergen. De meest innovatieve bedrijvigheid vindt echter plaats achter gesloten deuren. Als aanvulling op de monotone akkers ligt er een grote kans in het zichtbaar en beleefbaar maken van food en agro gerelateerde innovaties in het buitengebied. Denk hierbij aan een strokenteelt, natte of zilte landbouw, een proefveld met klimaatbestendige gewassen, maar ook promotie van streekproducten, culinaire activiteiten en het etaleren van innovaties op basis van agrarische (rest)producten.
Ook in het buitengebied liggen kansen om de duurzaamheidsambitie te tonen. Het monotone agrarische landschap in de polders rondom Steenbergen ziet
39
Ontwikkelingsperspectief
40
Ontwikkelingsperspectief Van kansen naar ruimtelijk concept De ontwikkeling van het landschap is een evolutie. De ontstaansgeschiedenis fungeert als basis en de grootste kansen en kwaliteiten worden telkens verder doorontwikkeld. Zo is het in het verleden altijd gegaan, ook in Steenbergen. De specifieke kwaliteiten van een plek worden ingezet ten behoeve van verdediging, economie, welvaart, woongenot. Zo vormen de kansen en kwaliteiten van het westelijk buitengebied een soort dna. Het dna bestaat uit bouwstenen uit het verleden, kwaliteiten van het heden en potenties van de toekomst. Het dna beschrijft onder meer thema’s als cultuur, natuur en economie. Hoewel deze thema’s zich in de toekomst volgens verschillende paden kunnen ontwikkelen ligt de bandbreedte wel vast. Deze reflecteert het dna van het landschap en is daarmee uniek en gebiedseigen. De kracht van verbinden De kracht van het landschap is verbinding en beleving. Het landschap bestaat uit talloze elementen bomen en gebouwen, water en wegen, enzovoort. Ondanks zijn veelzijdige ruimtelijke samenstelling wordt het landschap als één geheel ervaren. Dit ontwikkelingsperspectief is daarom gebaseerd op een ruimtelijk concept dat de beschreven kansen verbindt in een samenhangend geheel.
De verbinding bestaat bovenal uit het samenvoegen van de groen-blauwe structuren tot één groot netwerk van routes, waterverbindingen, natuurverbindingen. Dit netwerkt rijkt vanaf Benedensas tot aan de binnenstad van Steenbergen, door tot aan de Dassenberg en verder. De (Vesting)stad en Fort Henricus zijn de parels in dit netwerk. De groenblauwe structuren verbinden hen optimaal met elkaar en met het buitengebied. Omdat het netwerk doorloopt tot aan het stadscentrum ontstaan er enorme
Netwerk van routes en knooppunten kansen voor het beleefbaar maken van het vestingverleden en het verbeteren van de verbondenheid van de stad met het buitengebied. Waterberging, natuur en recreatie vinden een logische plek in dit netwerk. De tegenhanger van de groen-blauwe hoofdstructuur is de A4, waaraan parels van een andere orde zijn aangehaakt, zoals afslag Steenbergen en de hotellocatie. Ook hier zijn verbinden en beleven het sleutelwoord; verbinden van stad en land, recreatie en economie, innovatie en cultuurhistorie.
In elk gebied liggen ‘highlights’, plekken met een bepaalde attractieve waarde. Deze plekken bestaan al (bijvoorbeeld de haven), hebben de potentie (bijvoorbeeld het fort) of zullen in de toekomst ontstaan. De plekken met potentie worden in kaart gebracht en op basis van het ontwikkelingsperspectief kunnen deze los van elkaar worden ontwikkeld tot een echte hotspot. Het belangrijkste is wel het verbinden en beleefbaar
maken van deze plekken en het vormgeven van de weg ernaartoe. Daarbij hebben de onderscheidende karakters van de deelgebieden met hun kleine schatten en routes een grote betekenis. Zij maken dat ‘de weg ernaartoe’ een belevenis op zich is en zij zorgen voor een enorme verrijking van het landschap.
Focus aan de hand van deelgebieden De groen-blauwe hoofdstructuur onderscheidt verschillende deelgebieden, elk met een eigen karakter. De deelgebieden illustreren de nuances en de dynamiek van het landschap. Ook geven de deelgebieden handvaten voor ontwikkelingen die er het beste passen en die gelijktijdig een bijdrage leveren aan de totstandkoming van het landschap als geheel. Elk deelgebied vertegenwoordigt een unieke kwaliteit van het buitengebied en heeft een eigen palet van landgebruik, functies, routes en sferen. Binnen zo’n palet zijn tal van ontwikkelingen denkbaar die een bijdrage leveren aan de ontwikkeling en de beleving van het landschap. Tegelijkertijd kunnen initiatieven eenvoudig worden gekoppeld aan ondersteunende activiteiten, waardoor zij zowel het landschap als elkaar versterken. Zo kan het realiseren van overstap- en aanlegsteiger bij het Fort een impuls zijn voor de waterrecreatie, de Vliet beter beleefbaar en toegankelijk maken voor inwoners en recreanten èn het Fort verbinden met andere onderdelen van de Zuiderwaterlinie. En zo kan het vernatten van de Vlietzone reden zijn voor een ondernemer of organisaite om aan te haken met een recreatieproject, natuureducatie of fieldlab.
Ruimtelijk concept
41
I / Vlietzone
landschap van beleving en dynamiek
IV / Henricuspolder landschap van akkers en dijken
III / Afslag Steenbergen stadspoort
II / Fort Henricus landschapspoort
V / Vestingpark heden en verleden
VI / Lineair park ontmoeting tussen stad en land
42
Deelgebieden I. Vlietzone; landschap van beleving en dynamiek De Vlietzone is een robuust en klimaatadaptief landschap dat veel soorten recreatie en kleinschalige initiatieven in zich kan opnemen. Het diverse programma; agro met een innovatief karakter, recreatie, natuur, landschap maakt het gehele gebied tot een trekpleister. Het is verbonden met en sluit aan bij het natuurlijke en waterrijke karakter van de Vliet en de gorzen. Daarmee brengt het een hoog gewaardeerde beleving dicht bij de stad. Ontwikkelingen die hierop aansluiten hebben natuur en beleving als belangrijkste uitgangspunt en behouden het kleinschalige karakter. II. Fort Henricus; de landschapspoort Fort Henricus heeft een poortfunctie in de overgang tussen de stad en het buitengebied. De beleving van de cultuurhistorische waarden van het fort wordt versterkt. Zo wordt recht gedaan aan de betekenis van het fort als onderdeel van de vestingwerken van de stad Steenbergen. De natuurlijke inrichting van de gracht illustreert de landschappelijke ligging en de verbondenheid met de natuur. De ligging op de overgang van wel vier verschillende landschapstypen - de Vlietzone, de Henricuspolder, de Vliet en de stad Steenbergen - is een bepalende factor voor ontwikkelingen rondom het fort.
Deze vier verschillende landschappelijke sferen zijn de sleutel tot het doorontwikkelen van het fort tot een hotspot in het landschap en een knooppunt in het netwerk van wandelfiets- en vaarroutes. De verbinding tussen de Vesting en het Fort via de West-Haven dijk is een essentiële schakel om te ontwikkelen, waarbij het Fort bij de stad wordt betrokken.
III. Afslag Steenbergen; de stadspoort
V. Het Vestingpark; heden en verleden
Afslag Steenbergen is dé entree van de stad; het visitekaartje van Steenbergen. Het bedrijventerrein presenteert zich aan de afslag als hoogwaardig, groen en duurzaam. Natuur, landschap en water zijn een vanzelfsprekend onderdeel van de beeldkwaliteit van zowel de architectuur als de buitenruimte. Het agro-food en innovatieve karakter is zichtbaar voor voorbijgangers en voelbaar in het gebied zelf. Richting het centrum ligt een groen profiel dat allure heeft. Hieraan grenzen zo veel mogelijk voorkanten met kwalitatieve uitstraling. De aankomst in de binnenstad via de vestingwerken en de haven vormt een hoogtepunt van de entree. Hier is het vestingverleden en de verbondenheid met het buitengebied duidelijk zichtbaar en beleefbaar; een plek die alle kwaliteiten van Steenbergen samen brengt.
Het vestingpark is een aaneengeschakelde groenstructuur met (gerenoveerde) bastions en grachten die het vestingverleden van de stad beleefbaar maken. Het park is een belangrijk uitloopgebied voor inwoners van de stad en het is de fysieke verbinding tussen het stedelijk groen en het buitengebied. Vanzelfsprekend maken waterberging, biodiversiteit, reductie van hittestress en andere klimaatopgaves onderdeel uit van het vestingpark. Ontwikkelingen in het park hebben met elkaar gemeen dat ze altijd vorm geven aan een actuele opgaven als klimaatadaptatie, vergroening, diversiteit en tegelijkertijd bijdragen aan het zichtbaar en beleefbaar maken van het vestingverleden.
IV. De Henricuspolder; landschap van akkers en dijken
Het lineaire park verbindt de binnenstad met de Dassenberg en verder. Het park verbindt bovendien natuur, water, wandelaars en fietsers. Ook heeft het een belangrijke landschappelijke en recreatieve waarde voor het bedrijventerrein en de mensen die er werken èn de inwoners van de stad. Behalve als verbinding functioneert het park als bufferzone tussen de stad, het glastuinbouwgebied en het bedrijventerrein. Vanzelfsprekende themas in het Lineair park zijn waterberging, reduceren van hittestress, afkoppelen en zuiveren van regenwater uit de omgeving, biodiversiteit..
De Henricuspolder is een zeer karakteristiek agrarisch landschap met weidse zichten en langgerekte akkers. De akkers worden omringd door hoger gelegen dijken die zijn ingeplant. Alle dijken hebben hun eigen sfeer die wordt bepaald door onder meer de beplanting, zichtlijnen en het type bebouwing. Bewoning, bedrijfs- en nevenactiviteiten zijn gekoppeld aan de dijk en veelal verzameld in ingeplante huiskavels, waardoor de openheid van het landschap behouden blijft. De gebiedseigen agrarische functie kan op veel manieren worden uitgebreid of aangevuld met activiteiten die het karakter ondersteunen.
VI. Het Lineair park; ontmoeting tussen stad en land
43
Deelgebied I / Vlietzone Onderbouwing Historische kaart 1735 (Rijksarchief Noord-Brabant) Toont hoe de gorzen en slikken de oever van de Vliet bedekten en reikten tot het fort; de Oude Vlietpolderdijk vormde samen met de omwalling van het fort de zeedijk.
Oude Vlietpolderdijk Waar de weg zich bij veel dijken in de Henricuspolder ‘op’ de dijk bevindt met uitzicht over de lager gelegen landschap, bevindt de weg zich hier ‘naast’ de dijk en ‘in’ het landschap; een heel andere beleving waarbij de passant contact heeft met het landschap en geörienteerd is op de Vliet.
Zuiderwaterlinie De Zuiderwaterlinie is de oudste, langste én meest gebruikte van alle Nederlandse waterlinies. Een unieke ketting van 11 Brabantse vestingsteden en hun ommeland, verbonden door het typisch Nederlandse verhaal van verdedigen met het water.
Structuurvisie Vlietzone vs open zeekleipolder, cultuurhistorische relicten.
44
5-8-2020
Regionale keringen
Leggers Brabantse Delta
Regionale waterkeringen langs regionale rivieren Profiellijn kunstwerk FMA_Profielpunten_50m
De huidige regionale kering is gelegen op de overgang tussen Vlietpolder en Henricuspolder. De Vlietpolder is dus ‘buitendijks’ gelegen, wat de fysieke en landschappelijke verbinding met de Vliet mogelijk en zelfs vanzelfsprekend maakt. FMA_Profiellijnen_2A3_L200 FMA_Profiellijnen_3A3_L200 FMA_Profiellijnen_4A3_L200
Bijzondere waterkerende constructies
Duikers in PWK Hectometrering Oppervlaktewatergemaal in PWK Sluis in PWK Zoneringen
BWK_vakgrens BWK zonering (2012)
CWK_Vakgrens_waterkering CWK zonering (2012)
RWK_Vakgrens_waterkering 500 m
RWK zonering (2012)
https://brabantsedelta.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=Leggers_Brabantsedelta&bookmark=9fdf3851-e2a4-4305-ae38-9895f9ca4b2c&maponly=true
1/2
45
Deelgebied I / Vlietzone Inspiratie Tiengemeten Een voormalig agrarisch eiland omgedoopt tot natuurlijk zoetwatergetijdengebied. De voormalige akkerstructuur is nog goed zichtbaar. Op het eiland vind je landschappelijke relicten, natuurontwikkeling, een zoetwatergetijdengebied, een museum, herberg en camping, natuurspeeltuin en wandelroutes.
de Markerwadden Een opgespoten gebied in het Markermeer met slikken en ondiepe plassen. Er is minimale getijdewerking door wind. Er is een kleine innovatieve nederzettingen voor onderzoekers en recreanten aanwezig. Natuurontwikkeling staat boven alles, resulterend in een bijzonder vogelspotgebied.
Fieldlab Een buitenlaboratorium voor experimentele en innovatieve landbouw kan gerealiseerd worden temidden van de natuur. Biodiversiteit, klimaatadaptatie en natuurontwikkeling kunnen worden gecombineerd met struinpaden en andere recreatieve faciliteiten. Het thema agro, food en innovatie kan zichtbaar en beleefbaar worden gemaakt in het buitengebied. De promotie van streekproducten en culinaire activiteiten sluiten hier goed bij aan.
Natuurontwikkeling Met het naar binnen trekken van het natte en ruige landschap van de gorzen en slikken ontstaat een klimaatadaptief, dynamisch en biodivers landschap. Het is een landschap dat tegen een stootje kan en goed combineert met recreatieve functies.
46
Verblijfsrecreatie Het verruigde natuurlijke landschap langs de Vliet is geschikt voor kleinschalige verblijfsrecreatie die gericht is op het ervaren van natuur rust en ruimte. Voorzieningen hebben een tijdelijk of op zijn minst duurzaam / ecologisch karakter en dragen bij aan de beleving van het gebied
Contact met de natuur De belevingswaarde van de vlietzone is hoog. Water, seizoenen, planten, dieren, ruigte; de perfecte plek voor bijvoorbeeld struinpaden en natuurlijk spelen
47
Deelgebied II / Fort Henricus Onderbouwing Zuiderwaterlinie De Zuiderwaterlinie is de oudste, langste én meest gebruikte van alle Nederlandse waterlinies. Een unieke ketting van 11 Brabantse vestingsteden en hun ommeland, verbonden door het typisch Nederlandse verhaal van verdedigen met het water.
Historische kaart 1753 Op een bepaald moment in de geschiedenis was het fort bebouwd. Er bestond een bedrijvige gemeenschap met maar liefst 450 soldaten en hun familie. Er was zelfs een kerk voor huwelijken en dopen.
Verbinden In de huidige situatie is de ruimtelijke verbondenheid tussen de stad, het Fort Henricus en de Vliet verstoord.
Structuurvisie Het Fort Henricus en de Steenbergse Haven zijn belangrijke cultuurhistorische relicten voor de stad Steenbergen.
48
49
Deelgebied II / Fort Henricus Inspiratie Beleefbaar maken van de cultuurhistorie Historische onderdelen van het Fort, zoals de scherpe wallen en plattegronden van vroegere bebouwing, spreken tot de verbeelding. Door middel van subtiele inrichtingselementen kunnen deze worden verbeeld en beleefbaar worden gemaakt. < verbeelding plattegrond voormalige Romeinse Villa Sint Jansberg (Natuurmonumenten) < trapjes maken de wallen bereikbaar en voorkomen afkalving van het grondwerk, Fort Werk aan het Spoel Programmeren van de route naar het Fort De weg naar het Fort is ook een belangrijk cultuurhistorisch element en dè verbinding tussen Vesting en Fort < route met inrichtingselementen vertelt een verhaal, verbindingsassen Delfse Hout (Buro Lubbers) < cultuurhistorische belevingsroute met verhalende inrichtingselementen en geluidsinstallaties, de Floriade (Buro Lubbers i.s.m. Kinkorn) Benadrukken van de landschappelijke ligging < de natuurlijke gracht van Fort Henricus is tevens illustratief voor de landschappelijke ligging van het Fort en de verbondenheid met ecologische groenstructuren < natuurlijke sfeer buitenzijde fort en rondgang over de wallen, Fort Everdingen
Centrale plek voor ontvangst en cultuur Een ‘gezicht’ voor het Fort, een plek voor de gemeenschap, ontmoeting, informatie over de historie, vertrekpunt van activiteiten.. < Fortbrouwerij en terras Duits & Lauret, Fort Everdingen < Een gemeenschapsplek, Greens in the park
50
51
Deelgebied III / Afslag Steenbergen Onderbouwing Achterkant wordt voorkant Rond 1970 is het eerste deel van het bedrijverterrein Noord-west Steenbergen ontstaan. De stad werd aan de oostkant ontsloten, waardoor het terrein in het verleden aan de ‘achterzijde’ van Steenbergen lag. Het terrein ligt nu, sinds de verlegging van de A4, aan de ‘voorzijde’, wat onder andere de vestigingswens van een hotel in gang heeft gezet.
EVZ Ligne - schematisch
Ecologische verbindingszone De ecologische verbindingszone loopt als onderdeel van de natuurcompensatie na de verlegging van de A4 tussen de snelweg en de hotellocatie.
Entree De huidige entree, van de afslag naar het centrum, heeft een breed kaal profiel met veel achterkanten gesitueerd aan de weg.
Topo Naam/Proces: Waterbeleid en Plannen
en
52
Datum:
01-09-2020
Formaat:
A4
Schaal:
1:24,000
Structuurvisie Voor de hotellocatie wordt de ruimte tussen het huidige bedrijventerrein en de snelweg uitgevuld. Hier ontstaat dè kans om van de achterkant een representatieve voorkant te maken.
53
Deelgebied III / Afslag Steenbergen Inspiratie hoogwaardig en duurzame uitstraling < Voormalig Esso gebouw Bondpark Breda het gebouw benut de kwaliteiten van het landschap ten behoeve van de eigen uitstraling, inclusief voor die tijd vooruitstrevend groene daken
landschappelijke inrichting terein < Nieuw hoofdkantoor Krinkels Breda (inrichtingsplan Buro Lubbers) een ecologische beekzone maakt onderdeel uit van het plan, parkeren is landschappelijk opgelost
groen en klimaatadaptief met groene profielen, waterberging, verblijfsplekken, routes, groene parkeeroplossingen en biodiverse beplanting
karakteristieke entree groen profiel met veel bomen en een herkenbare binnenkomst van de vesting
54
55
Deelgebied IV / Henricuspolder Onderbouwing Historische dijkstructuren voor 1620 Al voor de 16e eeuw was dit een ingedijkt poldergebied, waarin dijken uit het landschap opsteken.
Openheid en weidse uitzichten De openheid en grote velden met landbouwgewassen kenmerken het landschap.
Beplante dijken en huiskavels De Schansdijk is een stevig aangeplante dijk. Aan deze dijk zitten rechthoekige huiskavels vase, waar binnen een beplante zoom alle gebouwen, voortuigen, e.d. zijn geconcentreerd. Deze structuur is typerend voor deze zeekleipolder. De beplanting langs de dijke speelt een belangrijke rol in de ecologische verbindingen.
Structuurvisie De open zeekleipolder blijft voornamelijk bestemd voor agricultuur. De dijken worden aangezet en vormen het raamwerk.De dijken vormen tevens een een kralensnoer van ecologische verbindingen.
56
57
Deelgebied IV / Henricuspolder Inspiratie Nevenactiviteiten Het organiseren van nevenactiviteiten op het agrarisch bedrijf draagt bij aan de beleving en promotie van het agrarisch landschap en kan een economische motor zijn voor de boer. Zeker als de aansluiting op het recreatief netwerk goed is. Activiteiten hebben gemeen dat ze bijdragen aan de beleving en de karakteristieken van het gebied. Denk hierbij aan culitaire activiteiten gerelateerd aan streekproducten, kamperen bij de boer, educatieve activiteiten waarbij kinderen kennis nemen van het functioneren van een boeren bedrijf o.a. Streekproducten De promotie en het aanbieden van streekproducten (verkoop, culinaire activiteiten, etc) dragen bij aan de beleving van het agrarisch karakter van de regio. Aanhaken bij recreatieve activiteiten en routes is bovendien een grote kans waarbij recreatie en lokale economie elkaar versterken.
Dynamische dijken De dijken in het gebied zijn sterke ruimtelijke structuren. Door hun verhoogde ligging en stevige beplanting zijn het karakteristieke tegenhangers van de openheid van de velden. Bovendien hebben ze een belangrijke rol als ecologische verbinding en zijn het historische relicten. Elke dijk heeft zijn eigen karakter met betrekking tot bebouwing, type beplanting en zichtlijnen. Deze dynamiek is een uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen
Agrarisch karakter en openheid Het agrarisch gebruik en de openheid van de polder zijn zeer karakteristiek voor de Henricuspolder. De huiskavel is bij uitstek geschikt voor de ontwikkeling en inpassing van nevenactiviteiten. Zo kan de openheid en het karakter van de polder bewaard blijven.
58
59
Deelgebied V / Vestingpark Onderbouwing Historische kaart 1746 Op de kaart van 1746 zien we een heldere voorstelling van de vesting met vestingstad, aankomst van de Vliet en haven, verdedigingswerken en omliggend onbebouwd landschap.
Huidige Wallen Vanuit de lucht is de stad duidelijk herkenbaar als vestingstad. Op veel plekken in de stad is de beleving minder en zijn de vestingwerken versnipperd geraakt geheel of verdwenen.
Poortfunctie De haven speelt een belangrijke rol bij de beleving van het vestingverleden en natuurlijk voor de waterrecreatie.
Structuurvisie De vestingwerken zijn belangrijke cultuurhistorische relicten. De vesting hangt aan verschillende belangrijke routes, zoals de ecologische verbindingszone van zuid naar noord. Ook is de vesting onderdeel van de Zuiderwaterlinie.
60
61
Deelgebied V / Vestingpark Inspiratie Recreatie Wandelen, fietsen, buitenspelen, maar ook moestuintjes verbouwen of een terras; het vestingpark wordt de recreatieve uitvalsbasis van de stad. Dichtbij het centrum zal de natuur altijd dichtbij zijn.
Klimaat Het reduceren van hittestress, het opvangen van water en het vergroten van de biodiversiteit zijn belangrijke aspecten waar het vestingpark aan zal bijdragen. Ook is het een groene plek met een aangenaam verblijfsklimaat. Vissen, vogels, insecten en natuurlijke beplanting geven de vestingwerken een duurzame identiteit.
Routes Door de vestingwerken en relicten van de gracht met elkaar te verknopen ontstaat één cirkelvormig park. Het vormt de schakel tussen het historisch centrum en het buitengebied. Wandelnetwerken en fietsnetwerken in thema van de Zuiderwaterlinie passeren de wallen. Verder maakt een waterverbinding rondvaart met kleine bootjes mogelijk.
Cultuurhistorie Het beleven en daardoor bewust worden van het vestingverleden van Steenbergen is een belangrijk doel wat met het vestingpark behaald kan worden. Op verschillende verbeeldingsmanieren, van interactieve kunstwerken tot renovaties, wordt de bijzondere geschiedenis verteld en verbeeld.
62
63
64
Colofon november 2020
Opdrachtgever:
contact: Henk-Jan Keur Sven Langenberg
Ontwerper:
contact: Peter Lubbers Sabine van Ruijven
65
Buro Lubbers
|
Gemeente Steenbergen |
Ontwikkelingsperspectief Buitengebied De Heen – Steenbergen |
2020