Bijlage rapport Antea Group over kosten, kansen, risico's en uitvoeringsplannen voor randweg Dinteloord 2201371.pdf

Randweg en verbindingsweg Dinteloord Advies over kosten, kansen en risico's en uitvoeringsplan

projectnummer 0473048.100 definitief revisie 1.2 22 december 2021

Randweg en verbindingsweg Dinteloord Advies over kosten, kansen en risico's en uitvoeringsplan

projectnummer 0473048.100 definitief revisie 1.2 22 december 2021

Auteurs G. Leeuw

Opdrachtgever Gemeente Steenbergen Buiten de Veste 1 4652 GA STEENBERGEN

Gecontroleerd: Gertjan Leeuw

datum 22 december 2021

beschrijving definitief

vrijgave Roel Brandt

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

1.1 1.2 1.3

Aanleiding Onderzoeksvragen Leeswijzer

1 2 3

2

Kostenraming

4

2.1 2.2 2.3

Tracé omschrijving Standaardsystematiek Kostenramingen Resultaten uit de raming

4 5 7

3

Kansen en risico’s

8

3.1 3.2

Beleidsmatig kansen en risico’s (Ontwerp)technisch kansen en risico’s

8 12

4

Uitvoeringsplan

15

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Voorfase Doorlooptijd half jaar Verkenningsfase Doorlooptijd half jaar Planuitwerkingsfase Doorlooptijd één tot vier jaar Realisatiefase Doorlooptijd twee tot drie jaar Globale tijdsplanning

15 15 16 17 17

5

Beantwoording onderzoeksvragen

19

1

Inleiding

1.1

Aanleiding In de kern van Dinteloord ervaren bewoners overlast van zwaar vracht- en landbouwverkeer. De problemen concentreren zich vooral op de route via de route Steenbergseweg – Westvoorstraat Havenweg. Om de hinder te verminderen zijn tussen 2009 en 2012 varianten met een alternatieve ontsluitingsstructuur middels een randweg onderzocht1. Doordat de kosten van een nieuwe randweg relatief hoog waren is in 2013 door de gemeenteraad besloten om eerst in te zetten op een aantal andere maatregelen, dit zijn onder andere: • Afspraak maken met bedrijven op bedrijventerrein Dintelmond (incl. Czav) om afrit Willemstad als aanrijroute aan te geven aan leveranciers; • Instellen van een geslotenverklaring voor vrachtwagens, met onderbord uitgezonderd voor bestemmingsverkeer, aan het begin van de Steenbergseweg; • Bedrijven op de Molenkreek laten ontsluiten via de nieuw aan te leggen Symbiose (sinds 2013 gereed); • In stellen van een vrachtwagenroute voor de bedrijven aan de Van Heemskerckstraat, omdat vrachtwagens daar niet kunnen keren; • Instellen van éénrichtingsverkeer over de Molendijk, vanwege het smalle wegprofiel; • Samen met de aanwezige bedrijven in Dinteloord uit kijken naar andere vestigingslocaties.

Bij het vaststellen van het GVVP Steenbergen op 4 maart 2021 heeft de gemeenteraad door middel van een amendement het college opgedragen om de mogelijkheden voor de aanleg van een oostelijke ontsluitingsweg of een randweg bij Dinteloord nader te onderzoeken. Doel van de randweg is met name om het vracht- en landbouwverkeer over de route Steenbergseweg – Westvoorstraat - Havenweg een alternatieve route te bieden. Bij de behandeling van het raadsvoorstel over de Steenbergseweg is hier de vraag aan toegevoegd of de komst van de randweg invloed heeft op de inrichting van de uitgestelde reconstructie van de Steenbergseweg. Om deze mogelijke beïnvloeding te vergroten en binnen een afzienbare tijd een alternatief te realiseren is als oostelijke ontsluiting een verbindingsweg van de Noordlangeweg naar de Karel Doormanstraat in dit onderzoek meegenomen. Deze verbindingsweg heeft ten eerste als doel om de verkeersintensiteit van het zuidelijke gedeelte van de Steenbergseweg onder de streefwaarde van 5.000 mvt/etm te krijgen, zodat er een andere inrichting aan de duurzaam veilig criteria voldoet. Ten tweede is het doel van de verbindingsweg om een tweede ontsluiting te bieden. Dit maakt Dinteloord minder afhankelijk van de Steenbergseweg, geeft meer bewegingsvrijheid bij calamiteiten en biedt mogelijkheden tijdens werkzaamheden aan de Steenbergseweg.

Op basis van het amendement ligt nu de vraag voor om te onderzoeken welke meerwaarde een randweg en/of ontsluitingsweg aan de oostzijde van Dinteloord heeft in relatie tot eventuele toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen aan de oostzijde van Dinteloord. De structuurvisie van de gemeente Steenbergen uit 2012 vormt daarin het ruimtelijke referentiekader voor een mogelijke uitbreiding met woon- en werklocaties.

1

Dit was onder andere het onderzoek van Grontmij (2011); Ontsluiting Dinteloord voor landbouw- en vrachtverkeer

Blad 1 van 21

Op basis van deze mogelijkheden heeft Royal Haskoning DHV (hierna RHDHV) een verkenning gedaan naar de verkeerskundige gevolgen van deze ontwikkelingsmogelijkheden op middellange termijn in samenhang met de realisatie van een oostelijke ontsluitingsweg en/of randweg bij Dinteloord. Deze ruimtelijke ontwikkelingen zullen leiden tot een hogere verkeersdruk op het wegennet, waardoor er mogelijk meer noodzaak ontstaat voor de aanleg van een randweg of ontsluitingsweg. Anderzijds kunnen deze ontwikkelingen ook bijdragen in de financiering van deze wegen. Daarnaast kan de randweg ook van belang zijn in de verdere ontwikkeling en uitbreiding van Dinteloord op langere termijn. Gelet op het amendement heeft de gemeente Steenbergen aan Antea Group gevraagd om in samenwerking met medewerkers van de gemeente enkele onderzoeksvragen over een mogelijke randweg in Dinteloord te beantwoorden, die in onderstaande paragraaf zijn uitgewerkt. De voorliggende rapportage beschrijft de beantwoording van deze vragen.

1.2

Onderzoeksvragen Doel van dit onderzoek is om antwoord te geven op de volgende onderzoeksvragen: 1. Wat is op basis van de nu bekende gegevens een reële kostenraming van de aanleg van een randweg en een verbindingsweg in Dinteloord; 2. Welke kansen en risico’s zijn er bij deze ontwikkelingen te onderscheiden; 3. Welk uitvoeringsplan/werkstappen moeten doorlopen worden om tot realisatie van deze randweg en/of verbindingsweg te komen. Belangrijke input voor deze rapportage is het rapport van RHDHV “Verkenning effecten randweg Dinteloord” waarin onderzoek gedaan is naar de verkeerskundige effecten van een eventuele randweg. De focus van deze rapportage heeft gelegen op de mogelijkheden gelegen binnen het onderzoeksgebied zoals weergegeven in figuur 1.1.

Blad 2 van 21

Figuur 1.1: Ligging beoogde randweg en onderzoeksgebied (Bron rapportage RHDHV)

1.3

Leeswijzer Dit rapport is opgebouwd op basis van de vier verschillende onderzoeksvragen uit paragraaf 1.2: • • • •

Hoofdstuk 2 gaat in op de kosten van een randweg en/of een ontsluitingsweg. Hoofdstuk 3 gaat in op de kansen en risico’s van deze ontwikkelingen. Hoofdstuk 4 gaat in op de stappen die doorlopen moeten worden om tot realisatie van de ontsluitingsweg en de randweg te komen. in het vijfde en laatste hoofdstuk worden de belangrijkste antwoorden op de vragen uit de eerdere hoofdstukken samengebracht.

Blad 3 van 21

2

Kostenraming De gemeente Steenbergen heeft Antea Group gevraagd om samen met medewerkers van de gemeente de kosten door te rekenen voor het aanleggen van een oostelijke ontsluitingsweg en/of randweg bij Dinteloord teneinde het doorgaande verkeer van de route Steenbergseweg – Westvoorstraat – Havenweg te weren. Beide wegen moet geschikt zijn voor al het verkeer. In dit hoofdstuk wordt de systematiek uitgelegd waarmee de te verwachten kosten inzichtelijk worden gemaakt. De opgenomen kostenposten bieden de mogelijkheid om een financiële keuze te maken.

2.1

Tracé omschrijving Randweg De randweg start aan de zuidzijde middels een aansluiting op de Noordlangeweg. Daarbij is vooralsnog uitgegaan van een rotonde. Vervolgens loopt de weg midden door het toekomstige uitbreidingsgebied en parallel aan de A4 in noordelijke richting. Ter plaatse van de Molendijk wordt een voorrangskruispunt gerealiseerd, zodat de bedrijventerreinen Molenkreek en AFC Nieuw Prinsenland direct ontsloten kunnen worden. De randweg kruist de haven middels een beweegbare brug en sluit voor de Prinsenlandsebrug aan op de bestaande Havenweg.

Figuur 2.1: zoekgebied randweg Dinteloord oost in zwart.

Blad 4 van 21

Verbindingsweg De verbindingsweg start aan de zuidzijde middels een aansluiting op de Noordlangeweg. Daarbij is vooralsnog uitgegaan van een rotonde. Vervolgens loopt de weg midden door het toekomstige Uitbreidingsgebied en haaks op de provinciale weg in noordelijke richting. Aan de rand van Dinteloord sluit de verbindingsweg aan op de weg de Omloop middels een T-kruising.

Figuur 2.2: zoekgebied verbindingsweg in zwart.

2.2

Standaardsystematiek Kostenramingen Om tot een reële kostenraming te komen is op basis van vergelijkbare werken een scope gekozen en de kosten van de scope geraamd met behulp van de Standaardsystematiek voor Kostenramingen (SSK) van het kennisplatform CROW. Deze systematiek wordt in praktisch alle gevallen gebruikt door overheden en ontwikkelaars voor civiele werken. De SSK kent vaste kostenonderdelen: • Bouwkosten • Engineeringskosten • Vastgoedkosten • Overige bijkomende kosten • Risicoreservering

Bouwkosten Randweg Als aanname voor de raming voor de randweg is het principeprofiel gehanteerd van een erftoegangsweg buiten de bebouwde kom van 60 km/h met vrijliggende fietspaden in 1 richting.

Figuur 2.3: Uitsnede principe profiel erftoegangsweg 60 km/h met vrij liggende fietspaden in 1 richting.

Blad 5 van 21

In de SKK-raming zijn voor de bouwkosten de volgende onderdelen meegenomen: • Aanleg van wegen; • Aanleg van fietspaden; • Aanleg van watergangen; • Aanleg van duikers en bruggen; • Reconstructies van bestaande wegen en kruispunten. Verbindingsweg Als aanname voor de raming voor de verbindingsweg is als principeprofiel gekozen voor een erftoegangsweg binnen de bebouwde kom met een rijbaan van 6,0 m breed en een trottoir van 2,0 meter breed. In de SKK-raming zijn voor de bouwkosten de volgende onderdelen meegenomen: • Aanleg van de rijbaan; • Aanleg van trottoir; • Aanleg van een duiker en een brug; • Reconstructies van bestaande wegen en kruispunten.

Engineeringskosten In de SSK-raming zijn voor de engineeringskosten alle kosten opgenomen vanaf de verkenning tot en met de oplevering van het werk. De engineeringskosten bestaan uit: • Onderzoeken en studies voor het ontwerp van het tracé; • De voorbereiding van het werk; • Het aanbesteden van het werk; • De begeleiding tijdens het werk; • Het opleveren en overdragen van het werk aan de beheerders.

Vastgoedkosten In de SSK-raming zijn vastgoedkosten opgenomen voor: • Aankoop gronden (zowel voor het tracé als reststroken); • Aankoop woningen; • Bijkomende kosten zoals taxaties, notaris- en kadasterkosten e.d. Voor de realisatie van de randweg is de aankoop van de reststroken noodzakelijk. De reststroken betreffen stukken grond die niet direct nodig is voor aanleg van het tracé, maar die door hun vorm en/of omvang niet meer te gebruiken zijn voor agrarisch gebruik.

Overige bijkomende kosten In de SSK-raming zijn overige bijkomende kosten opgenomen voor: • Leges en verzekeringspremies; • Verleggen van kabels en leidingen; • Communicatie- en voorlichting; • Compenserende en mitigerende maatregelen (o.a. t.b.v. flora en fauna); • Archeologie en ontplofbare oorlogsresten.

Risicoreservering Bij elk kostenonderdeel is een risicoreservering gerekend.

Blad 6 van 21

De risicoreservering is bedoeld voor het opvangen van wijzigingen die binnen de aangenomen scope passen. Denk hierbij bijvoorbeeld uit de nog vast te stellen materialisatie. Grootschaligere wijzigingen als bijvoorbeeld het verleggen van het tracé buiten het zoekgebied vallen buiten deze reservering.

2.3

Resultaten uit de raming Randweg De totale investeringskosten voor de randweg komen uit op ca. € 16.230.000,- exclusief btw, inclusief reserveringen. Naast de investeringskosten zijn de vaste onderdelen uit de SSK weergegeven in onderstaande tabel. Onderdeel Bouwkosten en Overige bijkomende kosten Engineeringskosten Vastgoedkosten

Bedrag € 10.300.000 € 2.720.000 € 3.210.000

INVESTERINGSKOSTEN € 16.230.000 Tabel 2.1: onderverdeling onderdelen conform SSK. Bedragen zijn excl. btw, incl. reserveringen, afgerond op 10.000-tallen. De gezamenlijke risicoreservering in de vaste SSK-onderdelen maakt voor ca. 15% onderdeel uit van de investeringskosten.

Verbindingsweg De totale investeringskosten voor de verbindingsweg komen uit op ca. € 1.990.000,- exclusief btw, inclusief reserveringen. Naast de investeringskosten zijn de vaste onderdelen uit de SSK weergegeven in onderstaande tabel. Onderdeel Bouwkosten en Overige bijkomende kosten Engineeringskosten Vastgoedkosten

Bedrag € 1.570.000 € 420.000 € 0

INVESTERINGSKOSTEN € 1.990.000 Tabel 2.1: onderverdeling onderdelen conform SSK. Bedragen zijn excl. btw, incl. reserveringen, afgerond op 10.000-tallen. De gezamenlijke risicoreservering in de vaste SSK-onderdelen maakt voor ca. 15% onderdeel uit van de investeringskosten. Niet meegenomen in de raming zijn de kosten voor de volgende zaken: • Saneringen van milieu hygiënische verontreinigingen; • Beheer en onderhoud (instandhoudingskosten) na oplevering; • Organisatie gebonden reservering (kosten ambtelijke apparaat); • Onzekerheidsreserve.

Blad 7 van 21

3

Kansen en risico’s Op verschillende vlakken zijn er kansen en risico’s die allen hun eigen impact hebben op het plan en de kosten en eventuele opbrengsten daarvan kunnen beïnvloeden. De kostenraming in het vorige hoofdstuk is op basis van de nu voorhanden zijnde gegevens een reële maar voorzichtige raming. Hierbij is rekening gehouden met het optreden van diverse mogelijke risico’s, waarvoor een risicoreservering is opgenomen, maar is het benutten van eventuele kansen niet meegerekend. Door in het te doorlopen proces risico’s te verkleinen en te onderzoeken of eventuele kansen kunnen worden benut, kan het project worden geoptimaliseerd. Hierbij hebben we de volgende definities gehanteerd: Een risico zien we als een ongewenste gebeurtenis (door een oorzaak) met een gevolg (is dus negatief) voor de ontwikkeling van de randweg. Een kans ziens we als een mogelijkheid om de ontwikkeling of de kosten daarvan positief te beïnvloeden. Een kanttekening zien we als kritische opmerking bij een kans of risico. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op mogelijke kansen en risico’s die kunnen optreden. Er is gekozen deze op een logische wijze in twee thematische onderdelen te clusteren, namelijk: 1. Beleidsmatige kansen en risico’s 2.

(Ontwerp)technische kansen en risico’s In sommige gevallen zijn ook eventuele te plaatsen kanttekeningen bij een kans of risico weergegeven, omdat bij die kans of risico rekening gehouden moet worden met bepaalde zaken. Omdat zowel een randweg als een verbindingsweg zijn onderzocht wordt waar dat van toepassing is per kans of risico aangegeven op welke weg dit van toepassing is. Er is geen uitgebreidere quick scan gedaan naar milieutechnische risico’s. Hier is wel naar gekeken, maar dit levert direct geen grote kansen of risico’s op.

3.1

Beleidsmatig kansen en risico’s Lokale kostendragers Kans In de structuurvisie uit 2012 is in het gebied aan de oostzijde van de kern Dinteloord de aanduiding hoog dynamisch zoekgebied voor stedelijke ontwikkeling opgenomen. De zoekgebieden voor hoog dynamische ontwikkelingen zijn groter dan de daadwerkelijk te verwachten ruimtebehoefte c.q. vraag. De daadwerkelijke planologische invulling van een gebied of een gedeelte van een gebied gelegen in een zoekgebied vindt alleen plaats als de behoefte wordt aangetoond. Het is mogelijk dat een ontwikkeling in een zoekgebied een bijdrage levert in de kosten voor de ontwikkeling van de randweg of verbindingsweg. In het rapport van RHDHV is een weergave gegeven hoe de randweg de ontwikkelingen zou kunnen ontsluiten. Hierbij is het wel noodzakelijk dat de randweg en de mogelijke ontwikkelingen qua planning enigszins gelijk oplopen. Om de bijdrage te verankeren is het noodzakelijk dat de randweg opgenomen wordt als een bovenwijkse voorziening in de structuurvisie of een toekomstige nog op te stellen omgevingsvisie.

Blad 8 van 21

Een ontwikkeling biedt een kans voor de randweg of verbindingsweg als lokale kostendrager. Deze kans is echter met name voor de randweg klein en de ontwikkelingen zijn nog niet uitgekristalliseerd, waarbij per ontwikkeling de volgende kanttekeningen te maken zijn. Woningbouw Dinteloord in relatie tot de randweg Bij woningbouw rondom de randweg zijn een aantal kanttekeningen te maken. • Verdeling woningbouw over locaties Er heeft nog geen afgewogen besluitvorming plaatsgevonden door college en raad over de woningbouw in de gemeente Steenbergen. Dergelijke keuzes dienen zorgvuldig en integraal gemaakt te worden en in samenhang met alle andere mogelijke bouwlocaties. Een nieuw woningbouwprogramma ontbreekt nu nog en wordt in de eerste helft van 2022 verwacht. •

Inbreiden voor uitbreiden De daadwerkelijke planologische invulling van een gebied of een gedeelte van een gebied gelegen in een zoekgebied vindt alleen plaats als de behoefte wordt aangetoond. Hierbij moet eerst gekeken worden naar harde plancapaciteit die er al ligt, daarna naar inbreidingslocaties en daarna komen pas de zoekgebieden aan bod. In Dinteloord zijn nog diverse inbreidingslocaties die de komende jaren kunnen worden ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling Van Heemskerckstraat – Karel Doormanstraat dat ruimte biedt aan 57 woningen. Hierbij wordt bestaande bedrijven in de kern omgevormd naar een woningbouwlocaties. Door niet uit te breiden blijft het herstructureren van deze (bedrijfs)locaties rendabel. Hierbij snijdt het mes aan twee kanten omdat door het herstructureren van bedrijfslocaties niet alleen meer woningen in de kern kunnen worden gebouwd, maar er ook minder zwaar verkeer door Dinteloord naar deze bedrijven rijdt.

•

Evenredige woningbouw verdeling Op 8 juli 2021 is de motie evenredige woningbouw verdeling aangenomen in de gemeenteraad. Een evenredige verdeling betekent dat er jaarlijks enkele tientallen nieuwe woningen in Dinteloord worden gebouwd om aan de huidige behoefte te voldoen. Het totale zoekgebied langs de randweg biedt aan de oostkant van Dinteloord ontwikkelruimte van in totaal +/- 100 Ha. Dit gebied biedt daarmee in potentie ruimte voor enkele duizenden woningen. Het is niet reëel om te verwachten dat er de komende jaren behoefte is aan een dergelijk aantal woningen bij Dinteloord.

De kans dat woningbouw in een zoekgebied de komende 10 jaar een bijdrage levert aan de randweg wordt als zeer klein ingeschat. Woningbouw in relatie tot de verbindingsweg Bij woningbouw rondom de randweg zijn een aantal kanttekeningen te maken. • Verdeling woningbouw over locaties Er heeft nog geen afgewogen besluitvorming plaatsgevonden door college en raad over de woningbouw in de gemeente Steenbergen. Dergelijke keuzes dienen zorgvuldig en integraal gemaakt te worden en in samenhang met alle andere mogelijke bouwlocaties.

Blad 9 van 21

Een nieuw woningbouwprogramma ontbreekt nu nog en wordt eerste helft van 2022 verwacht. •

Inbreiden voor uitbreiden De locatie tussen de verbindingsweg en de sportvelden ligt binnen de bebouwde kom. Een ontwikkeling van deze locatie is daarmee geen uitbreiding, maar een inbreiding. Een ontwikkeling van deze locatie tot woningbouwlocatie of voor de mogelijke verplaatsing van bedrijven is hiermee mogelijk.

•

Financieel resultaat Er is nog geen doorrekening van de exploitatie geweest waardoor er nog geen inzicht is in een positief resultaat van deze ontwikkeling. Het gaat hier om een uitleglocatie dus een positief resultaat zou wel in lijn der verwachting liggen. Een ontwikkeling op deze locatie zou een bijdrage kunnen leveren aan de verbindingsweg. EVZ-ontwikkeling Molenkreek in relatie tot de randweg In de structuurvisie is opgenomen dat er een ecologische verbindingszone (EVZ) wordt aangelegd op de huidige zuidoostgrens van de bebouwde kom van Dinteloord. Het meenemen en waar mogelijk koppelen van deze ontwikkeling bij het uitwerken van de randweg kan meerwaarde worden gecreëerd, door bijvoorbeeld versnelde uitvoering een deel van de beide projecten gezamenlijk. Provinciaal beleid Risico In de interim omgevingsvisie (IOV) van de provincie Noord-Brabant is aangegeven in welke gebieden in het buitengebied verstedelijking afweegbaar is. Niet alle gebieden die in de structuurvisie zijn aangegeven als te ontwikkelen gebieden zijn ook als verstedelijking afweegbaar aangegeven in de IOV. Het is mits goed en uitvoerig onderbouwd mogelijk om ook buiten deze gebieden te ontwikkelen. Eventueel is het mogelijk om gebieden uit te wisselen. Hiervoor is echter wel instemming van de provincie Noord-Brabant noodzakelijk.

De gronden van de randweg en de mogelijke ontwikkelingen daaromheen liggen allemaal buiten stedelijk gebied. De gronden van de verbindingsweg vallen volledig binnen stedelijk gebied. Ook de gronden aan de westkant van deze weg liggen daarin. De gronden aan de oostzijde van de verbindingsweg liggen in een gebied met de aanduiding verstedelijking afweegbaar.

Figuur 3.1: Interim omgevingsvisie kaart stedelijke ontwikkelingen van provincie Noord-Brabant, in paars de gebieden waarbij verstedelijking afweegbaar is, de IOV kaart wijkt af van de structuurvisie.

Blad 10 van 21

In de Interimverordening heeft de provincie basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies geïntroduceerd. Daarmee wordt vooruitgelopen op de stap die de Omgevingswet straks maakt van 'een goede ruimtelijke ordening' naar 'een evenwichtige toedeling van functies'. Eén van de basisprincipes is zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 3.6). Zorgvuldig ruimtegebruik houdt in dat de toedeling van functies in beginsel plaatsvindt binnen bestaand ruimtebeslag voor bebouwing. Dat is alleen bij de ontwikkeling van de verbindingsweg het geval en niet bij de randweg. Financieringsmogelijkheden gemeente Kans Binnen de eigen begroting kan ook onderzocht worden of er mogelijkheden zijn om een bijdrage te kunnen leveren aan deze ontwikkeling. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het fonds bijdrage ruimtelijke ontwikkelingen van de gemeente. De bijdrage uit dit fonds is echter beperkt. Mogelijk zijn er andere kostendragers te benoemen uit de reguliere begroting. Voor de financiering en de daarbij horende afschrijvingen is door de gemeente Steenbergen beleid opgesteld (Nota waardering en afschrijving vaste activa) dat gevolgd dient te worden. Vrachtwagenverbod door Dinteloord Kans Op dit moment geldt reeds een verbod op doorgaand vrachtverkeer door Dinteloord. Dit is ingesteld om doorgaand verkeer naar Dintelmond in de gemeente Moerdijk te weren.

Dit bedrijventerrein heeft een goede aansluiting van en naar de A29 die voldoende kwaliteit heeft en minder hinder veroorzaakt. De gemeente Steenbergen kan weer contact opnemen, zoals ook na het raadsbesluit in 2013 is gedaan met de bedrijven op Dintelmond (incl. Czav) om de eerder gemaakte afspraken om de afslag Willemstad te gebruiken nogmaals te benadrukken. Richting de politie kan een verzoek worden ingediend om handhavingsacties te houden waarbij de gemeentelijke boa's de politie kunnen ondersteunen. Inzetten op verplaatsing verkeersaantrekkende bedrijven Kans In de kern van Dinteloord en net ten noorden van Dinteloord zijn enkele bedrijven gevestigd die zwaar verkeer aantrekken. Op de middellange termijn kan samen met deze bedrijven worden uitgekeken naar een verplaatsing van de bedrijfsvoering naar een locatie die beter bereikbaar is. De komst van het regionale bedrijventerrein kan daarin mogelijkheden bieden. De bestaande locaties kunnen worden ingezet voor herstructurering naar woningbouw.

Blad 11 van 21

Bijdragen provincie, rijk en/of andere overheidsorganisaties Kans Voor de realisatie van het project is het mogelijk dat gebruik gemaakt kan worden van bijdragen die beschikbaar zijn. Verschillende overheden kunnen een aanvullende bijdrage leveren. Hierbij moet aangesloten worden bij de thema’s die op dit vlak spelen, zoals: • Betrouwbaar wegennet; • Verkeersveiligheid; • Slim organiseren goederen; • Slimsturen van zwaar verkeer (vrachtwagens en landbouwverkeer); • De fietser centraal. Hierbij is wel een belangrijk aandachtspunt dat er hier geen sprake is van een provinciale weg, waardoor de te verwachten bijdrage beperkter is. Om een bijdrage te kunnen krijgen moet op bovenstaande thema’s aansluiting gevonden worden.

3.2

(Ontwerp)technisch kansen en risico’s Optimalisatie ontwerp reststroken

Kans

Het huidige ontwerp is nog niet geoptimaliseerd voor zowel de randweg als de verbindingsweg. Er zijn echter maar een beperkt aantal varianten denkbaar waardoor een uitgebreide varianten afweging niet logisch is. In een verdere uitwerking kan worden gezocht naar een ontwerp waarbij de oppervlakte aan reststroken die ontstaat door de aanleg en die niet meer (agrarisch) benut kunnen worden wordt geminimaliseerd. Dit zorgt voor een verlaging van de verwervingskosten en een vergroting van het draagvlak bij verwerving van de gronden. Onderzoek alternatieven alleen gericht op landbouwverkeer

Kans

In Zeeland is een kwaliteitsnet landbouwverkeer opgezet. In goed overleg tussen verschillende actoren, zoals verschillende overheden, lokale belanghebbenden en belangenorganisatie ZLTO is gezocht naar de beste routes voor landbouwverkeer. Hierbij wordt gestreefd naar het zo veel mogelijk scheiden van landbouwverkeer en overig verkeer. In Tholen is bijvoorbeeld een weg aangelegd die alleen voor landbouwverkeer mag worden gebruikt. Door het beperkt aantal mogelijkheden om de Dintel over te steken en de restricties die er zijn voor landbouwverkeer op de snelweg is er op dit moment geen logische alternatieve route voor landbouwverkeer om Dinteloord heen. Het enige alternatief om de Dintel over te steken is via de parallelweg van de Noordlangeweg (N268) en de brug bij Stampersgat. Dit heeft tot gevolg dat er over grote afstanden moet worden omgereden, wat voor landbouwverkeer niet wenselijk is, vanwege de grote toename van de reistijd. Om het landbouwverkeer een reëel alternatief te bieden zonder een volledige randweg aan te leggen, kan onderzocht worden of een omleidingsroute voor het landbouwverkeer hier ook haalbaar is. De kosten voor een omleidingsroute voor het landbouwverkeer liggen lager dan voor een gehele randweg en zou deels over verbrede bestaande wegen kunnen.

In Steenbergen zou dit ook gemeente breed onderzocht kunnen worden om per kern te bepalen welke mogelijkheden er zijn om de kernen te ontlasten.

Blad 12 van 21

Ten oosten van Dinteloord kan onderzocht worden of de bestaande Molendijk of Molenweg en verderop de Noordzeedijk of de Molendijk opgewaardeerd kunnen worden voor een weg uitsluitend voor landbouwverkeer. Een dergelijke ingreep is veel minder ingrijpend, dan de aanleg van een randweg. In onderstaande afbeelding 3.2 worden deze wegen aangeduid.

Figuur 3.2 Verbreding lokale wegen voor landbouwverkeer Optimalisatie Steenbergseweg – Westvoorstraat - Havenweg

Kans

Wanneer blijkt dat de aanleg van een randweg niet haalbaar blijkt en er ook geen andere haalbare alternatieven voorhanden zijn, dan dient onderzocht te worden op welke wijze landbouwverkeer op een zo goed mogelijke wijze geïntegreerd kan worden op deze hoofdroute door het dorp. Hierbij zal voldoende aandacht moeten zijn voor de verkeersveiligheid van het langzaam verkeer, een zo laag mogelijke snelheid van het zware (landbouw)verkeer, een goede passerbaarheid en aandacht van reductie van geluid en trillingen door maatregelen in het uitwerken van het ontwerp. Maatregelen die worden bedacht moeten worden toegesneden op de specifieke aspecten van deze locatie. Hierbij kan gedacht worden aan geleidelijke drempels, of alternatieve verkeersremmende maatregelen, maar ook kan onderzocht worden of er maatregelen mogelijk zijn om de overdracht van geluid te beperken.

Blad 13 van 21

Andere opties door de kern

kans

Ook andere opties door de kern zouden opnieuw bekeken kunnen worden. Hiervoor is echter uit eerder onderzoek gebleken dat deze wegen op dit moment niet geschikt zijn voor dit zware verkeer. Nader onderzocht zou kunnen worden of routes door de kern over bijvoorbeeld de Molendijk en Stoofdijk geschikt te maken zijn om dergelijk zwaar landbouwverkeer overheen te leiden en elkaar te laten passeren. Dit vergt echter wel behoorlijk ingrijpende aanpassingen waardoor deze kans niet groot wordt geacht.

Figuur 3.3 Andere opties door de kern Afweging verschillende alternatieve oplossingsrichtingen

Kans

Uit het onderzoek van RHDHV en Antea Group blijkt dat de aanleg van de randweg een relatief kostbare oplossing is voor het oplossen van het geschetste probleem. In de paragrafen over beleidsmatige en ontwerptechnische kansen en risico’s zijn een aantal alternatieve oplossingen geschetst die ook een bijdrage kunnen leveren aan het oplossen van het probleem. Het is aan te bevelen deze verschillende oplossingen gezamenlijk tegen het licht te houden en op basis hiervan een afgewogen beslissing te maken voor een kosteneffectieve oplossing, bijvoorbeeld door een kosten-batenanalyse van de verschillende oplossingen uit te voeren.

Blad 14 van 21

4

Uitvoeringsplan De gemeenteraad heeft gevraagd om een uitvoeringsplan op te stellen. Een uitvoeringsplan geeft een overzicht welke stappen doorlopen moeten worden om te komen tot realisatie van een nieuwe verbindingsweg en een nieuwe randweg bij Dinteloord. Per fase is aangegeven wat de te verwachten minimale en uitgebreide doorlooptijd is, daarbij is ook aangegeven wat de verschillen zijn voor de uitvoering van beide wegen.

4.1

Voorfase

Doorlooptijd half jaar

De gemeenteraad heeft per amendement aan het college de opdracht gegeven de mogelijkheid van een randweg voor Dinteloord te onderzoeken, ook zijn de mogelijkheden voor een extra verbindingsweg onderzocht. Het uitzoekwerk dat hiervoor is uitgevoerd kan worden gezien als een voorfase voor het uit te voeren project. Alle noodzakelijke informatie is op hoofdlijnen naast elkaar gezet, de kosten zijn geraamd en er de kansen en risico’s zijn in beeld gebracht. Op basis hiervan kan een eerste keuze gemaakt worden door het college en de gemeenteraad. Hierbij is ook de opdracht meegegeven de kansen en risico’s van ontwikkelingen in het gebied waar de randweg en verbindingsweg moet komen te onderzoeken. Het gebied biedt kansen voor eventuele (beperkte) ontwikkelingen. Of deze ontwikkelingen kunnen gaan plaats vinden, waar dit dan gebeurt en welke omvang deze exact gaan krijgen zijn nog niet bekend. Meer duidelijkheid hierover komt pas, nadat hierover besluitvorming in regionaal verband is genomen. De verdere uitwerking van het regionale bedrijventerrein en regionale woningbouwprogramma vindt in de loopt van 2022 plaats. Er is dan ook al meer bekend over de regionale investeringsagenda. Besluit gemeenteraad Met een besluit van de gemeenteraad over de vraag om wel of geen randweg en/of verbindingsweg aan te leggen wordt aan de oostzijde van Dinteloord wordt de voorfase afgerond.

4.2

Verkenningsfase

Doorlooptijd half jaar

Met een positief besluit over de aanleg van een randweg Dinteloord en/of een verbindingsweg wordt gestart met de volgende fase in het proces, de verkenningsfase. In deze fase wordt de weg verder uitgewerkt en een noodzakelijke afgewogen keuze gemaakt voor een voorkeursalternatief. Deze fase heeft een doorlooptijd van een half jaar voor de randweg en is beperkt tot enkele maanden voor de verbindingsweg. Raadsbesluit nieuwe woningbouwplanning In de eerste helft van 2022 wordt er een hernieuwde woningbouwplanning vastgesteld, die vervolgens in de subregio West zal worden ingebracht.

Blad 15 van 21

Optimalisatie tracé Verbindingsweg Voor de aanleg van de verbindingsweg zijn er weinig optimalisatiemogelijkheden. Het gaat om een relatief beperkt stuk weg van ongeveer 400 meter. De optimalisatie kan hierdoor beperkt blijven. Randweg Voor de aanleg van de randweg in dit gebied is het raadzaam om een afweging te gaan maken over de optimalisatie van het tracé. Deze randweg kan je maar één keer goed aanleggen. Optimalisatieslag zorgt voor een beter tracé. In deze fase kan ook input uit de omgeving worden betrokken bij de optimalisatieslag die gemaakt moet worden. Ook maakt dit de afweging van de verschillende belangen inzichtelijk en geeft antwoorden op vragen die spelen in de omgeving. Bij deze studie wordt niet verwacht dat er voor de randweg aan de oostzijde verschillende varianten moeten worden afgewogen. Op basis van deze afweging wordt een keuze gemaakt voor een uitgewerkt en geoptimaliseerd voorkeursalternatief. Een optimalisatie van het tracé is een belangrijke eerste stap om tot goede besluitvorming te komen over de voorkeursvariant van de randweg.

4.3

Planuitwerkingsfase

Doorlooptijd één tot vier jaar

Met het vaststellen van het voorkeursalternatief wordt de vorige fase afgerond en start de planuitwerkingsfase. Het tracé van de randweg en/of de verbindingsweg staat nu vast en wordt vastgelegd in de planuitwerkingsfase die 1 tot 4 jaar in beslag neemt, waarbij de verwachting is dat een verbindingsweg een iets kortere doorlooptijd heeft. Bestemmingsplan/omgevingsplan Op 1 juli 2022 is de inwerkingtreding van de Omgevingswet voorzien. De nieuwe wet bundelt tientallen wetten en honderden regelingen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving en wordt praktisch uitgewerkt in vier Algemene Maatregelen van Bestuur. Afhankelijk van het moment van invoeren van de omgevingswet en het afronden van de verkenningsfase wordt gestart met het opstellen van een bestemmingsplan/omgevingsplan of een afwijking daarvan. In dit plan worden de noodzakelijke wijzigingen van de bestemmingen in het gebied doorgevoerd en onderbouwd. Ook in dit deel van het proces is sprake van participatie, zienswijzen en overleg met diverse partijen. Op basis van de onderzoeken, onderbouwing en inbreng van diverse partijen dient er een beslissing genomen te worden over het vaststellen van het bestemmingsplan/omgevingsplan of de afwijking daarvan. Naar aanleiding van dit besluit is nog beroep mogelijk.

Beroepsprocedure Het is niet uitgesloten dat er beroep wordt ingesteld door belanghebbenden, zoals direct omwonenden. Daarom is het verstandig om rekening te houden met een vertraging van minimaal een jaar vanwege ingesteld beroep bij de Raad van State tegen het vastgestelde bestemmingsplan/omgevingsplan.

Blad 16 van 21

Vergunningen Tijdens het doorlopen van de bestemmingsplanprocedure kan de randweg verder worden uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp (VO) en een definitief ontwerp (DO). Na het vaststellen van het bestemmingsplan/omgevingsplan kunnen op basis van dit DO de diverse noodzakelijke vergunningen worden aangevraagd. Verwerving De verwerving van gronden kan gedurende het gehele proces worden uitgevoerd. Hierbij wordt zoals in de gemeente Steenbergen gebruikelijk is zo veel mogelijk uitgegaan van minnelijke verwerving, waarbij in overleg met partijen tot overeenstemming wordt gekomen. Met het vaststellen van voorkeursalternatief ligt duidelijk vast welke gronden noodzakelijk zijn om te verwerven voor de ontwikkeling van de weg. Na vaststelling van het bestemmingsplan is het mogelijk om tot onteigening van gronden over te gaan van partijen waarbij het niet gelukt is de gronden minnelijk te verwerven. Onteigening biedt de gemeente de mogelijkheid om een eigenaar zijn eigendomsrecht te ontnemen. Onteigening kan alleen in het algemeen belang van het ontwikkelen, gebruiken of beheren van de fysieke leefomgeving als onteigening noodzakelijk en urgent is. Uiteraard is een zeer zorgvuldige procedure in de huidige wet en de Omgevingswet vastgelegd. Verder is het traject om tot minnelijke verwerving te komen van groot belang alvorens over kan worden gegaan tot onteigening.

Dit is een proces dat enkele jaren in beslag kan nemen

4.4

Realisatiefase

Doorlooptijd twee tot drie jaar

Bestek opstellen Op basis van het DO wordt een bestek opgesteld. Dit kan gelijktijdig oplopen met het aanvragen van de noodzakelijke vergunningen. In het bestek worden de stukken verder uitgewerkt tot de aanbesteding kan worden opgestart. Ook hiervoor geldt dat de doorlooptijd van de verbindingsweg aanzienlijk korter kan duren dan de realisatiefase van de verbindingsweg. Aanbesteden Op basis van het DO en het bestek kan het werk worden op de markt worden gezet en aanbesteed. In de aanbestedingsprocedure wordt bepaald welke partij de uitvoering op mag pakken. Uitvoering Op basis van de aanbesteding kan de gekozen aannemer aan de slag met de aanleg van de nieuwe randweg en/of verbindingsweg.

4.5

Globale tijdsplanning Randweg De realisatie van een randweg is niet van vandaag op morgen gerealiseerd. De aanleg van andere randwegen laat zien dat een dergelijk complex proces jaren duurt, waarbij soms vertraging opgelopen wordt. Een tijdsplanning waarbij alles volgens het meest snelle scenario verloopt is daarbij niet reëel. Met name in de planuitwerkingsfase is vertraging door bijvoorbeeld beroep op

Blad 17 van 21

het bestemmingsplan/omgevingsplan of de afwijking daarvan en in de verwerving van gronden een reële mogelijkheid. Op basis van bovenstaande fases en daarbij horende werkstappen is onderstaand een globale tijdsplanning in figuur 4.1 uitgewerkt. Hieruit blijkt dat realisatie in een gunstig scenario pas na ongeveer 5 jaar te verwachten is maar reëler is uit te gaan van een doorlooptijd van 6 á 7 jaar:

Figuur 4.1 globale tijdsplanning randweg Verbindingsweg De realisatie van de verbindingsweg van 400 meter is relatief eenvoudiger te realiseren dan de randweg. Hierbij speelt mee dat er een beperkt aantal mogelijkheden zijn om deze weg te optimaliseren. Daarnaast zijn de gronden al in bezit van de gemeente en ligt het volledige tracé al in de bebouwde kom en binnen het stedelijk gebied op basis van de interim omgevingsverordening van de provincie. Desondanks moet ook hiervoor het vigerende ruimtelijk plan worden aangepast of moet er van dit plan worden afgeweken. Op basis van bovenstaande fases en daarbij horende werkstappen is onderstaand een globale tijdsplanning in figuur 4.2 uitgewerkt. Hieruit blijkt dat realisatie van de verbindingsweg in een gunstig scenario na ongeveer 3 jaar te verwachten is maar reëler is uit te gaan van een doorlooptijd van één tot enkele jaren meer:

Figuur 4.2 globale tijdsplanning verbindingsweg

Blad 18 van 21

5

Beantwoording onderzoeksvragen Aan Antea Group zijn de volgende onderzoeksvragen voorgelegd: 1. Wat is op basis van de nu bekende gegevens een reële kostenraming van de aanleg van een randweg en een verbindingsweg in Dinteloord; 2. Welke kansen en risico’s zijn er bij deze ontwikkelingen te onderscheiden; 3. Welk uitvoeringsplan/werkstappen moeten doorlopen worden om tot realisatie van deze randweg en verbindingsweg te komen. In samenwerking met de medewerkers van de gemeente zijn hiervoor de volgende antwoorden te formuleren: 1.

De totale investeringskosten voor de randweg komen uit op ca. € 16.230.000, exclusief btw, inclusief reserveringen. Naast de investeringskosten zijn de vaste onderdelen uit de SSK weergegeven in onderstaande tabel. Onderdeel Bouwkosten en Overige bijkomende kosten Engineeringskosten Vastgoedkosten

Bedrag € 10.300.000 € 2.720.000 € 3.210.000

INVESTERINGSKOSTEN

€ 16.230.000 Tabel 5.1: onderverdeling onderdelen conform SSK. Bedragen zijn excl. btw, incl. reserveringen, afgerond op 10.000-tallen. De totale investeringskosten voor de verbindingsweg komen uit op ca. € 1.990.000, exclusief btw, inclusief reserveringen. Naast de investeringskosten zijn de vaste onderdelen uit de SSK weergegeven in onderstaande tabel. Onderdeel Bouwkosten en Overige bijkomende kosten Engineeringskosten Vastgoedkosten

Bedrag € 1.570.000 € 420.000 € 0

INVESTERINGSKOSTEN € 1.990.000 Tabel 5.2: onderverdeling onderdelen conform SSK. Bedragen zijn excl. btw, incl. reserveringen, afgerond op 10.000-tallen. De gezamenlijke risicoreservering in de vaste SSK-onderdelen maakt voor ca. 15% onderdeel uit van de investeringskosten. 2.

Er zijn diverse kansen en risico’s gesignaleerd voor de ontwikkeling van de randweg en verbindingsweg. Deze zijn per thema uitgewerkt in beleidsmatige en ontwerptechnisch kansen en risico’s. Onderstaand enkele belangrijke kansen en risico’s per thema.

Blad 19 van 21

Beleidsmatige kans Randweg Gebruik maken van de lokale kostendragers in de vorm van ruimtelijke ontwikkelingen in de directe omgeving van de randweg door woningbouw en bedrijventerreinen biedt een kleine kans om de kosten deels bij deze ontwikkelingen te verhalen. Er zijn een aantal grote kanttekeningen gemaakt. Deze liggen met name op het programmatische vlak (wat kan er waar gebouwd worden in de gemeente en regio). Verbindingsweg Voor de verbindingsweg liggen er door de ligging binnen bestaand stedelijk gebied en de beperkte omvang meer mogelijkheden om gebruik te maken van ruimtelijke ontwikkelingen die een bijdrage kunnen leveren in de aanleg. Algemeen Tevens zijn er enkele kansen gesignaleerd die breder gaan. Dit gaat dan om de herstructurering van locaties die veel zwaar verkeer aantrekken in de kern of net daarbuiten. Door het verplaatsen van deze bedrijven vermindert de hoeveelheid zwaar verkeer in Dinteloord. Beleidsmatig risico Randweg De gebieden waarvoor de provincie heeft bepaald dat verstedelijking afweegbaar zijn, liggen niet rondom de beoogde randweg. Gezien de programmatische opgave is de vraag of uit onderzoek gaat blijken dat er in dit gebied op korte of middellange termijn op grotere schaal gebouwd kan worden.

Ontwerptechnische kans Randweg In het huidige ontwerp voor de randweg zijn nog enkele optimalisaties mogelijk die de randweg kunnen verbeteren en de kosten kunnen verlagen. Ook is het goed op basis van deze optimalisaties een afgewogen integrale keuze te maken. Algemeen Tevens wordt een kans gezien in een onderzoek uit te voeren naar mogelijkheden van het optimaliseren van bestaande wegen specifiek voor landbouwverkeer. Dit in samenwerking met verschillende belanghebbenden. Bij het niet kunnen realiseren van een randweg of een alternatief, dient de afwikkeling van zwaar landbouwverkeer meegenomen te worden in het ontwerp van de Steenbergseweg en Westvoorstraat. Dit geldt des te meer omdat alternatieven niet gelijk gerealiseerd zijn, waardoor met een goede inrichting de bestaande overlast ook in de komende jaren kan worden beperkt. Tevens is de aanbeveling gedaan om een integrale afweging van verschillende oplossingsmogelijkheden te maken en hierbij ook de kosten en de baten hiervan tegen elkaar af te zetten.

Blad 20 van 21

3.

Voor zowel de randweg als de verbindingsweg is onderzocht welke stappen doorlopen moeten worden en welk tijdspad hiervoor doorlopen moet worden. Randweg De realisatie van een randweg is een complex proces dat jaren duurt. Een tijdsplanning waarbij alles volgens het meest snelle scenario verloopt is daarbij niet reëel. Met name in de planuitwerkingsfase is vertraging door bijvoorbeeld beroep op het bestemmingsplan/omgevingsplan en in de verwerving van gronden een reële mogelijkheid. Op basis van de in hoofdstuk 4 uitgewerkte planfases en daarbij horende werkstappen is onderstaand een globale tijdsplanning in figuur 5.1 uitgewerkt. Hieruit blijkt dat realisatie in een gunstig scenario pas na ongeveer 5 jaar te verwachten is, maar reëler is uit te gaan van een doorlooptijd van 6 á 7 jaar.

Figuur 5.1 globale tijdsplanning randweg Verbindingsweg De realisatie van de verbindingsweg van 400 meter is relatief eenvoudiger te realiseren dan de randweg. Hierbij speelt mee dat er een beperkt aantal mogelijkheden zijn om deze weg te optimaliseren. Daarnaast zijn de gronden al in bezit van de gemeente en ligt het volledige tracé al in de bebouwde kom en binnen het stedelijk gebied op basis van de interim omgevingsverordening van de provincie. Desondanks moet ook hiervoor het vigerende ruimtelijk plan worden aangepast of moet er van dit plan worden afgeweken. Op basis van de in hoofdstuk 4 uitgewerkte planfases en daarbij horende werkstappen is onderstaand een globale tijdsplanning in figuur 5.2 uitgewerkt. Hieruit blijkt dat realisatie van de verbindingsweg in een gunstig scenario na ongeveer 3 jaar te verwachten is maar reëler is uit te gaan van een doorlooptijd van 4 tot 5 jaar.

Figuur 5.2 globale tijdsplanning verbindingsweg

Blad 21 van 21

De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden is niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct melding te maken bij security@anteagroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ OOSTERHOUT Postbus 40 4900 AA OOSTERHOUT E. gertjan.leeuw@anteagroup.nl

www.anteagroup.nl

Copyright © 2021 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.