Bijlage economische barometer 2020 Steenbergen 2136907.pdf

15%

€ 500 € 400

447

493 10,4%

466

478

485

491

10%

5% € 300 2,6%

1,6%

1,3%

0%

€ 200 -5%

€ 100 -5,6%

€0

-10% 2014

2015

2016

2017

2018

2019

Steenbergen, absoluut Steenbergen, ontwikkeling

Bron: LISA

Economische Barometer Steenbergen 2020

37 van 76

In figuur 4.7 is de geïndexeerde ontwikkeling van de toegevoegde waarde in de periode van 2014 tot 2019 van Steenbergen vergeleken met die van haar referentiegemeenten, de Brabantse Wal en Nederland. De ontwikkeling van de toegevoegde waarde over de periode 2014-2019 is in Steenbergen vergelijkbaar met de landelijke ontwikkeling en met die van de referentiegemeenten. Dit is vooral het gevolg van een dip in 2016. In vergelijking met de Brabantse Wal is de ontwikkeling van de gecreëerde toegevoegde waarde positief. Figuur 4.7 - Geïndexeerde ontwikkeling toegevoegde waarde in constante prijzen, Steenbergen vergeleken 130

Steenbergen

125

Brabantse Wal Referentie Steenbergen

120

Nederland

115 110 105 100 95 90 85 80 2014

2015

2016

2017

2018

2019

Bron: LISA

4.2

Werkgelegenheidsfunctie

De werkgelegenheidsfunctie geeft de verhouding weer tussen het aantal banen en de totale beroepsbevolking (werkend en werkloos). De beschikbaarheid van voldoende banen voor de gehele beroepsbevolking is van belang voor een goede aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

Steenbergen kent relatief lage werkgelegenheidsfunctie Tussen 2014 en 2020 schommelt de verhouding tussen het aantal banen en de totale beroepsbevolking in Steenbergen jaarlijks tussen de 54-56 banen per 100 inwoners met een dieptepunt van 52 banen per 100 inwoners in 2018 (figuur 4.2). In vergelijking met landelijk, de referentiegemeenten en de gehele Brabantse Wal is de werkgelegenheidsfunctie in Steenbergen laag. Tabel 4.2 Werkgelegenheidsfunctie, Steenbergen vergeleken (2014–2020) Gebied

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Steenbergen

55%

56%

54%

55%

52%

54%

54%

Brabantse Wal

80%

78%

78%

79%

78%

79%

-

Referentie

68%

71%

71%

73%

73%

74%

-

Nederland

92%

92%

93%

94%

95%

96%

-

Bron: Vestigingenregister West-Brabant, LISA en CBS

Economische Barometer Steenbergen 2020

38 van 76

4.3

Werkgelegenheid naar grootteklasse

De laatste jaren is het aantal bedrijven in Steenbergen – en de rest van Nederland – toegenomen. Zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) zijn een belangrijke drijver voor deze (landelijke) trend. In de periode van 2014 tot 2020 is het aantal bedrijven met maximaal één baan van 12 uur of meer per week – ook wel: fulltimebaan (bron: LISA) – toegenomen met 20 procent. Tabel 4.3 - Ontwikkeling aantal bedrijven in Steenbergen, naar grootteklasse Grootteklasse

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19 - ′20

Absoluut

%

%

%

Geen banen van ≥12 uur

356

16%

29%

9%

1 baan van ≥12 uur

1.291

58%

20%

5%

2 t/m 9 banen van ≥12 uur

496

22%

-8%

-1%

10 t/m 49 banen van ≥12 uur

74

3%

11%

4%

50 t/m 99 banen van ≥12 uur

8

0%

-13%

0%

4

0%

-25%

0%

2.229

100%

15%

4%

100 en meer banen ≥12 uur Totaal

2020

Bron: Vestigingenregister West-Brabant In 2020 zijn er 6 procent meer zzp’ers dan in 2019 (tabel 4.4). De werkgelegenheid bij bedrijven met 2 tot 10 werknemers (-4%) en met 100 en meer werknemers (-3%) daalde. Op de langere termijn zijn vergelijkbare ontwikkelingen te zien. Tussen 2014 en 2020 groeide het aantal zzp’ers met een kwart (24%). Bij de bedrijven met 2 tot 10 werknemers (-3%) en 100 en meer werknemers (-20%) was er een daling. Ook is er op de lange termijn (2014-2020) een banenkrimp bij bedrijven met 50 tot 100 werknemers. In totaal nam de werkgelegenheid tussen 2014 en 2020 met 7 procent toe. Tabel 4.4 - Ontwikkeling aantal banen in Steenbergen, naar grootteklasse Grootteklasse

2020 Absoluut

%

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19 - ′20

%

%

Geen banen van ≥12 uur

403

5%

41%

8%

1 baan van ≥12 uur

1.390

18%

24%

6%

2 t/m 9 banen van ≥12 uur

2.274

30%

-3%

-4%

10 t/m 49 banen van ≥12 uur

2.208

29%

25%

5%

50 t/m 99 banen van ≥12 uur

732

10%

-8%

1%

100 en meer banen ≥12 uur

615

8%

-20%

-3%

Totaal

7.622

100%

7%

2%

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

39 van 76

Middelbedrijven belangrijk voor werkgelegenheid Steenbergen Hoewel het aantal zzp’ers groot is, zijn ze maar verantwoordelijk voor zo’n 17 procent van de werkgelegenheid in Steenbergen (figuur 4.8). Bedrijven met meer dan 2 en minder dan 50 banen zorgen voor bijna de helft van de werkgelegenheid (59%), in de Brabantse Wal is dit minder dan de helft (42%). In vergelijking met de Brabantse Wal, de referentiegemeenten en landelijk zijn in Steenbergen relatief weinig mensen werkzaam bij bedrijven met 100 of meer banen. Figuur 4.8 - Procentuele verdeling werkgelegenheid naar grootteklasse, Steenbergen vergeleken (2019) Steenbergen

5%

Brabantse 3% Wal Referentie

4%

Nederland 3% 0%

17%

31%

12%

19%

15% 12%

23%

20%

30%

40% 1

9%

20%

9% 50%

2 t/m 9

34%

60%

10 t/m 49

8%

33%

29% 23%

Geen fulltime banen

10%

10%

24% 18%

10%

28%

70% 50 t/m 99

80%

90%

100%

100 en meer

Bron: Vestigingenregister West-Brabant en LISA Tabel 4.5 geeft inzicht in de grootste profit en non-profit werkgevers in de gemeente Steenbergen op basis van grootteklasse-indeling. Tabel 4.5 - Top 10 vestigingen op basis van het totale aantal werkzame personen, Steenbergen (2020) Profit: top 10 bedrijven in aantal banen

Non-profit: top 10 organisaties in aantal banen

Naam

Grootte-

Naam

Grootte-

Cosun Beet Company

250-500

Gemeente Steenbergen

100-250

Jumbo Supermarkten B.V.

100-250

Stichting Tantelouise Vivensis Zorg

100-250

Fujifilm Imaging Products & Solutions

100-250

Hof van Nassau

50-100

Albert Heijn B.V.

100-250

OMO Sch.gr. Bergen op Zoom eo; 't Ravelijn

50-100

Jmt International

50-100

Stichting Tantelouise Vivensis Zorg,

25-50

klasse

klasse

Zorgcentrum Onze Stede B.V.

Zorgcentrum de Vosseme Databyte BV

50-100

Stichting Tantelouise Vivensis Zorg,

25-50

Zorgcentrum de Nieuwe H Insulcon BV

50-100

Gummarusschool

25-50

Dawn Foods International B.V.

50-100

Maria Regina School

25-50

Van Adrichem Kwekerijen B.V.

50-100

Woonlocatie Dinteloord

25-50

Progmatic

25-50

Zorghuys Steenbergen B.V.

0-25

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

40 van 76

4.4

Economische structuur van Steenbergen

Landbouw en groot- en detailhandel grootste werkverschaffers De groot- en detailhandel en landbouwsector zijn met beide 20 procent van de banen de grootste sectoren van Steenbergen (tabel 4.6). Daarnaast zorgen zakelijke dienstverlening (13%), zorg (12%) en industrie (11%) voor een noemenswaardig deel van de werkgelegenheid in de gemeente. In absolute zin zijn er in 2020 ruim 100 banen bijgekomen ten opzichte van 2019 (+2%). In de landbouwsector zijn er 65 banen bijgekomen (+4%). In de industriesector daalde het aantal banen met 33 stuks (-4%). Ten opzichte van 2014 groeide absoluut gezien de werkgelegenheid in de landbouwsector (+261 banen). Het aantal banen in de groot- en detailhandel (-87 banen) en de vervoer & opslag (-72 banen) nam in deze periode het sterkst af. Tabel 4.6 - Ontwikkeling werkgelegenheid Steenbergen, naar sector Sector

2020

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19 - ′20

%

%

Absoluut

%

Landbouw

1.527

20%

15%

21%

Industrie

808

11%

14%

9%

Nutsbedrijven

32

0%

-14%

-11%

Bouw

433

6%

15%

21%

Handel

1.524

20%

-5%

-5%

Vervoer en opslag

150

2%

-35%

-32%

Horeca

256

3%

-3%

-6%

Informatie en communicatie

154

2%

74%

73%

Financiële instellingen

46

1%

-30%

-34%

Zakelijke dienstverlening

996

13%

5%

8%

Overheid

137

2%

7%

10%

Onderwijs

312

4%

15%

22%

Zorg

879

12%

8%

11%

Overige diensten

368

5%

4%

9%

Totaal

7.622

100%

6%

7%

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

41 van 76

Landbouw en (detail)handel leveren grootste bijdrage aan toegevoegde waarde In 2019 dragen de handel en landbouw het meest bij aan de gecreëerde toegevoegde waarde in Steenbergen (figuur 4.9). Daarna volgen de zakelijke dienstverlening en de industriesector. Deze twee sectoren zorgen voor een relatief groot deel van de toegevoegde waarde in vergelijking met hun werkgelegenheidsaandeel. Bij de zorgsector en de overige dienstverlening is het omgekeerde het geval. Figuur 4.9 - Sectorale verdeling werkgelegenheid (WP) en toegevoegde waarde (TW) in Steenbergen (%, 2019) Landbouw Industrie Nutsbedrijven Bouw Handel Vervoer en opslag Horeca Informatie en communicatie Fincanciële instellingen Zakelijke diensten Overheid Onderwijs Zorg

WP

TW

Overige diensten 0%

5%

10%

15%

20%

25%

Bron: Vestigingenregister West-Brabant en LISA N.B.: Toegevoegde waarde 2020 nog niet beschikbaar.

Economische Barometer Steenbergen 2020

42 van 76

Relatief sterke groei banen en toegevoegde waarde in ICT, industrie, bouw en landbouw In Steenbergen zijn de groot- en detailhandel, landbouwsector, de zakelijke dienstverlening, de industrie en de zorg de grootste werkgevers. Tussen 2014 en 2019 heeft in de vervoer en opslag, de financiële sector en nutsbedrijven zowel een banenkrimp als een afname in gecreëerde toegevoegde waarde plaatsgevonden. In de groot- en detailhandel nam het aantal banen af en nam de gecreëerde toegevoegde waarde iets toe. Over 2014-2019 groeide de ICT-sector zowel qua werkgelegenheid (+74%) als gecreëerde toegevoegde waarde (+132%) het sterkst. Ook de landbouwsector, industrie en bouwsector maakten ten opzichte van 2014 een positieve ontwikkeling door qua werkgelegenheid en gecreëerde toegevoegde waarde. Figuur 4.10 - Ontwikkeling werkgelegenheid (WP) en toegevoegde waarde (TW) in Steenbergen naar sector (in %, 2014-2019) Landbouw Industrie Nutsbedrijven Bouw Handel Vervoer en opslag Horeca Informatie en communicatie Fincanciële instellingen Zakelijke diensten Overheid Onderwijs Zorg

WP

Overige diensten -60%

-40%

-20%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

TW 120%

140%

Bron: Vestigingsregister West-Brabant en LISA N.B.: Toegevoegde waarde 2020 nog niet beschikbaar.

Economische Barometer Steenbergen 2020

43 van 76

Sterke banenkrimp bij logistiekbedrijven en financiële instellingen Tussen 2014 en 2019 was de banenontwikkeling in relatieve zin in de logistieksector, financiële sector en nutsbedrijven in Steenbergen negatiever dan in Nederland gemiddeld (figuur 4.11). In de ICT-sector groeide de werkgelegenheid in Steenbergen (+74%) duidelijk meer dan landelijk (+19%). Dit is geldt ook voor de landbouwsector, het onderwijs en de industrie. Figuur 4.11 - Procentuele ontwikkeling werkgelegenheid, Steenbergen vergeleken met Nederland (2014-2019) Landbouw

Steenbergen

Industrie

Nederland

Nutsbedrijven Bouw Handel Vervoer en opslag Horeca Informatie en communicatie Fincanciële instellingen Zakelijke diensten Overheid Onderwijs Zorg Overige diensten Totaal -60%

-40%

-20%

0%

20%

40%

60%

80%

Bron: Vestigingsregister West-Brabant en LISA

Economische Barometer Steenbergen 2020

44 van 76

Zzp’ers belangrijke drijver voor bedrijvenpopulatie en werkgelegenheid In totaal zijn er ruim 1.652 zzp’ers (zelfstandige ondernemers met exact één fulltime werkzaam persoon en geen andere werkzame personen) in Steenbergen: 22 procent van de totale werkgelegenheid in de gemeente. Het aantal zzp’ers in de gemeente is toegenomen met 7 procent ten opzichte van 2019 (tabel 4.7). In relatieve zin is het laatste jaar het aantal zzp’ers vooral toegenomen in het onderwijs (+22%), de logistiek (+16%) en de industrie (+14%). Tabel 4.7 - Procentuele verdeling en ontwikkeling zzp’ers per sector, Steenbergen Sector

2020

Landbouw

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19 - ′20

Absoluut

%

%

Absoluut

142

9%

54%

6%

Industrie

116

7%

71%

14%

Bouw

262

16%

32%

4%

Handel

224

14%

27%

9%

Vervoer en opslag

51

3%

55%

16%

Horeca

18

1%

80%

0%

Informatie en communicatie

55

3%

20%

10%

Financiële instellingen

12

1%

33%

-14%

Zakelijke diensten

360

22%

37%

3%

Overheid

0

0%

-

-

Onderwijs

67

4%

72%

22%

Zorg

136

8%

32%

7%

Overige diensten

206

12%

12%

7%

Totaal

1.652

100%

35%

7%

Bron: vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

45 van 76

De zakelijke dienstverlening (36%), bouw (61%) en groot- en detailhandel (13%) hebben in absolute zin de meeste zzp’ers (tabel 4.7). Steenbergen kent in vergelijking met landelijk een hoge vertegenwoordiging van zzp’ers in de bouwsector, de ICT-sector, de financiële sector, het onderwijs en de logistieksector (tabel 4.8). Tabel 4.8 - Aandeel zzp’ers in totale werkgelegenheid per sector, Steenbergen vergeleken (2019) Sector

Steenbergen

Brabantse Wal

Referentie

Nederland

Landbouw

9%

11%

12%

15%

Industrie

12%

5%

8%

4%

Bouw

61%

39%

32%

28%

Handel

13%

10%

11%

9%

Vervoer en opslag

30%

5%

5%

7%

Horeca

7%

6%

6%

5%

Informatie en

32%

43%

37%

22%

29%

11%

16%

4%

36%

32%

36%

25%

communicatie Financiële instellingen Zakelijke diensten Overheid

0%

0%

0%

0%

Onderwijs

19%

13%

19%

11%

Zorg

15%

9%

13%

9%

Overige diensten

55%

50%

50%

38%

Totaal

21%

14%

16%

13%

Bron: vestigingenregister West-Brabant en LISA

Economische Barometer Steenbergen 2020

46 van 76

Sectoren uitgelicht

Economische Barometer Steenbergen 2020

47 van 76

5

Sectoren uitgelicht

Dit hoofdstuk gaat over de economische ontwikkeling van enkele gemeentelijke speerpuntsectoren. Na de zorgsector komen de groot- en detailhandel, industrie, recreatie en toerisme, logistiek en agrofoodsector aan bod. Highlights: • Er werken in 2020 879 mensen bij 199 bedrijven in de zorgsector in de gemeente Steenbergen. • Ten opzichte van 2014 groeit het aantal vestigingen dan het aantal banen (het gemiddelde aantal banen per vestiging neemt dus af). • Er zijn 1.524 banen in de groot- en detailhandel bij 360 bedrijven. Het aantal vestigingen is in 2020 opnieuw toegenomen, terwijl het aantal banen het laatste jaar licht is afgenomen • Tussen 2019 en 2020 (september) is het aantal verkooppunten exclusief leegstand in Steenbergen licht afgenomen. De totale winkelvloeroppervlakte bleef in dezelfde periode nagenoeg gelijk. • In 2020 staat 19 procent van de verkooppunten en 8 procent van de totale winkelvloeroppervlakte in de gemeente leeg. Ten opzichte van 2019 is de hoeveelheid leegstaande winkelmeters in de gemeente met een tiende afgenomen. • In 2020 werken 808 personen bij 147 vestigingen in de Steenbergse industriesector. Het aantal banen in de industriesector in Steenbergen fluctueert de afgelopen jaren en is ten opzichte van 2014 iets toegenomen. Daarentegen laat de bedrijvenpopulatie de laatste jaren een duidelijke toename zien.

• In 2020 zijn er in de logistiek 150 banen bij 69 logistiekbedrijven. Het aantal vestigingen in de vervoer- en opslagsector is sinds 2014 licht gegroeid. Het aantal banen nam in deze periode af. • In 2020 zijn er 308 banen in recreatie en toerisme bij 137 bedrijfsvestigingen in Steenbergen. Het aantal banen is minder dan in 2014, met name de laatste jaren is er een daling. Het aantal vestigingen is ten opzichte van 2014 gestegen en bleef het afgelopen jaar stabiel. • In 2020 zijn in Steenbergen 2.222 mensen in de agrofood werkzaam bij 341 bedrijven. Hiermee valt 29,1 procent van de totale werkgelegenheid en 15,3 procent van de gehele bedrijvenpopulatie onder de noemer van agrofood. De werkgelegenheid in de agrofoodsector laat in Steenbergen met enkele schommelingen een stijgende lijn zien. Tussen 2019 en 2020 bleef het aantal banen nagenoeg gelijk en nam het aantal vestigingen licht toe.

Economische Barometer Steenbergen 2020

48 van 76

5.1

Zorg en welzijn

Lichte toename aantal arbeidsplaatsen en zorginstellingen In 2020 zijn er in de gemeente 879 banen in de gezondheidszorg, verdeeld over 199 vestigingen. De laatste jaren is de werkgelegenheid in de zorgsector licht toegenomen (figuur 5.1). Het aantal vestigingen nam ook opnieuw licht toe. Ten opzichte van 2014 groeit het aantal bedrijven harder dan het aantal banen. Dit betekent dat de gemiddelde omvang van bedrijven in de zorgsector iets kleiner wordt. Verder is slechts 0,5 procent van het totale aantal arbeidsplaatsen in de zorg en welzijn ingevuld door uitzendkrachten. Figuur 5.1 - Geïndexeerde ontwikkeling aantal bedrijven en banen in zorg (2014-2020) 120 115 110 105 100 95

Banen

Vestigingen

2019

2020

90 2014

2015

2016

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

2017

2018

In tabel 5.1 is de verdeling en de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de zorg weergegeven. In Steenbergen vertegenwoordigen zowel de gezondheidszorg als verpleging vier tiende van de werkgelegenheid in de zorg (respectievelijk: 39% en 42%). Tussen 2014 en 2020 steeg het aantal banen alleen in de gezondheidszorg. Ten opzichte van 2019 nam vooral het aantal banen in de verpleging en de maatschappelijke dienstverlening (zonder overnachting) toe. Tabel 5.1 - Ontwikkeling aantal banen in de drie grootste categorieën in de zorg Categorie

2020

Ontw.

Ontw.

′14- ′20

′19- ′20

Absoluut

%

Absoluut

Absoluut

Gezondheidszorg

340

39%

24

2

Verpleging verzorging en

370

42%

-18

15

169

19%

-2

6

879

100%

4

23

begeleiding met overnachting Maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting Totaal

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

49 van 76

5.2

Groot- en detailhandel

Lichte afname werkgelegenheid groot- en detailhandel In 2020 zijn in Steenbergen 1.524 personen werkzaam in de groot- en detailhandel verdeeld over 360 vestigingen. Het aantal vestigingen is in 2020 opnieuw toegenomen, terwijl het aantal banen het laatste jaar licht is afgenomen (-9 banen) (figuur 5.2). Van de totale werkgelegenheid in de sector wordt 1,0 procent ingevuld door uitzendkrachten. Figuur 5.2 - Geïndexeerde ontwikkeling aantal bedrijven en banen in de groot- en detailhandel (2014-2020) 110 105 100 95

Banen Vestigingen

90

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Bron: Vestigingenregister West-Brabant Ruim de helft van de totale werkgelegenheid in de handelssector in Steenbergen is afkomstig uit de detailhandel (61%). In vergelijking met 2019 is het aantal banen hier min of meer gelijk gebleven. Ten opzichte van 2014 zijn hier 45 banen verdwenen. In totaal zijn er in de groot- en detailhandel 87 banen minder dan in 2014 (tabel 5.2). Tabel 5.2 - Ontwikkeling aantal banen in de drie grootste categorieën in de handel, Steenbergen Categorie

Handel in en reparaties van

2020

Ontw.

Ontw.

′14- ′20

′19- ′20

Absoluut

%

Absoluut

Absoluut

159

10%

-1

3

442

29%

-41

-14

auto’s e.d. Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel

923

61%

-45

2

Totaal

1.524

100%

-87

-9

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

50 van 76

Lichte afname van verkooppunten, winkelmeters blijft nagenoeg gelijk Tussen 2019 en 2020 (september) is het aantal verkooppunten exclusief leegstand in Steenbergen licht afgenomen van 102 naar 99 (-3%) (figuur 5.3). De totale winkelvloeroppervlakte bleef in dezelfde periode nagenoeg gelijk (2020: 28.328 m2) (figuur 5.4). De winkelmeters bij de mode & luxe verkooppunten nam iets af (-6%). In de ‘detailhandel overig’ nam het aantal winkelmeters juist toe (+24%).

0

20 Dagelijks

40 Mode & Luxe

60

11

80

Vrije Tijd

In/Om Huis

9

26

25

6 6

33

2019

28

31

2020

26

Figuur 5.3 - Aantal winkels in Steenbergen, exclusief leegstand

100 Detailhandel overig

120

Bron: Locatus (peildatum: september)

0

5.000 Dagelijks

10.000 Mode & Luxe

15.000 20.000 25.000 Vrije Tijd In/Om Huis Detailhandel overig

2.326 1.881

10.423

10.467

470 470

2019

6.469

9.069

2020

6.096

8.969

Figuur 5.4 - Aantal m² winkelvloeroppervlak in Steenbergen, exclusief leegstand

30.000

Bron: Locatus (peildatum: september)

Economische Barometer Steenbergen 2020

51 van 76

Leegstaande winkelmeters Steenbergen neemt met een tiende af Het centrum van Steenbergen beschikt over het grootste deel van het totale winkelvloeroppervlak in de gemeente. Tevens heeft het centrum in vergelijking met andere winkelgebieden in de gemeente een relatief hoog leegstandspercentage14 (figuur 5.5). Het gaat hier om 14 procent leegstaand winkelvloeroppervlak. In 2020 staat 19 procent van de verkooppunten en 8 procent van de totale winkelvloeroppervlakte in de gemeente leeg. Ten opzichte van 2019 is de hoeveelheid leegstaande winkelmeters in de gemeente met een tiende afgenomen, van 4.272 m2 in 2019 naar 3.811 m2 in 2020 (-11%). Het aantal leegstaande verkooppunten nam in deze periode af met 2 (2020: 23 leegstaande verkooppunten). Figuur 5.5 - Aantal m² winkelvloeroppervlak in Steenbergen per winkelgebied Centrum Steenbergen Bedrijfsterrein Centrum Dinteloord Bebouwde kom Centrum Kruisland Buiten bebouwde kom 0

5.000 Dagelijks

10.000 Niet-dagelijks

15.000 Leegstand

Bron: Locatus (peildatum: september)

14

Leegstand detailhandel is het aandeel leegstaande winkelvloeroppervlakte detailhandel ten opzichte van de totale winkelvloeroppervlakte

detailhandel incl. leegstand (berekend met correctiefactor Locatus).

Economische Barometer Steenbergen 2020

52 van 76

5.3

Industrie

Sterke vertegenwoordiging in vervaardiging van voedingsmiddelen Het aantal banen in de industriesector in Steenbergen fluctueert de afgelopen jaren en is ten opzichte van 2014 met 10 procent toegenomen (figuur 5.6). De bedrijvenpopulatie laat de laatste jaren een duidelijke toename zien. In de industriesector in de gemeente zijn 808 personen werkzaam, verdeeld over 147 vestigingen. Ongeveer een op de negen (11,3%) banen zijn uitzendbanen. Figuur 5.6 - Geïndexeerde ontwikkeling aantal bedrijven en banen in industrie (2014-2020) 150 Banen

140

Vestigingen

130 120 110 100 90 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Bron: Vestigingenregister West-Brabant In de gemeente valt meer dan de helft van de arbeidsplaatsen in de industrie onder de vervaardiging van voedingsmiddelen (56%) (tabel 5.3). Ten opzichte van 2014 is het aantal arbeidsplaatsen toegenomen met 70 banen (+9,5%). Het afgelopen jaar daalde het aantal banen met 33 (-3,9%). Met name het aantal banen in de vervaardiging van voedingsmiddelen laat ten opzichte van 2014 en 2019 een krimp zien. Tabel 5.3 - Ontwikkeling aantal banen in de vijf grootste industriesectoren, Steenbergen Categorie

2020

Abs. ontw. ′14- ′20

Abs. ontw. ′19- ′20

Absoluut

%

Absoluut

Absoluut

Vervaardiging van voedingsmiddelen

453

56%

-11

-42

Reparatie en installatie van

93

12%

45

8

52

6%

8

-1

44

5%

7

1

35

4%

-5

-1

machines en apparaten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van overige machines en apparaten Vervaardiging van prod. van metaal (geen machines en app.) Overig

131

16%

26

2

Totaal

808

100%

70

-33

Bron: vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

53 van 76

5.4

Logistiek (vervoer en opslag)

Werkgelegenheid in de vervoer en opslag blijft nagenoeg gelijk Na een sterke banenkrimp in de logistieksector in 2015, is het aantal banen in 2016 tot en met 2020 min of meer hetzelfde gebleven (+5 banen). In 2020 zijn er in de logistiek 150 banen bij 69 logistiekbedrijven. Het aantal vestigingen in de vervoer- en opslagsector is sinds 2014 gegroeid (figuur 5.7). Het aantal banen nam in deze periode af. Dit betekent dat de gemiddelde omvang van bedrijven in de logistiek afneemt. Figuur 5.7 - Geïndexeerde ontwikkeling aantal bedrijven en banen in logistiek (2014-2020) 130 110 90 70

Banen Vestigingen

50

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Bron: Vestigingenregister West-Brabant In tabel 5.4 is de samenstelling en de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de logistiek weergegeven. De werkgelegenheid in de logistiek is vooral te vinden in het ‘vervoer over de weg’ (71%) en de ‘opslag en dienstverlening’ (24%). Ten opzichte van 2014 is de werkgelegenheid in de logistiek met 72 arbeidsplaatsen afgenomen. Het afgelopen jaar kwamen er 5 arbeidsplaatsen bij. Tabel 5.4- Ontwikkeling aantal banen in logistiek, Steenbergen Categorie

2020

Ontw.

Ontw.

′14- ′20

′19- ′20

Absoluut

%

Absoluut

Absoluut

Vervoer over spoor

0

0%

0

0

Vervoer over weg

106

71%

-59

7

Vervoer over water

5

3%

-6

-3

Vervoer door de lucht

1

1%

0

0

Opslag en dienstverlening t.b.v.

36

24%

0

2

vervoer Post & koeriers

2

1%

-7

-1

Totaal

150

100%

-72

5

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

54 van 76

5.5

Recreatie en toerisme

Lichte herstel toeristische sector In 2019 zijn er in de recreatie- en toerismesector15 308 personen werkzaam bij 137 bedrijven. Sinds 2018 laat de sector een banenkrimp zien (figuur 5.8). Ook in 2020 daalde de werkgelegenheid in de sector met 7 procent. Ten opzichte van 2019 is het aantal bedrijven nagenoeg gelijk gebleven. Figuur 5.8 - Geïndexeerde ontwikkeling aantal bedrijven en banen in R&T (2014-2020) 115 110 105 100 95 90 85

Banen Vestigingen

80 75 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

15

Voor de recreatie- en toerismesector zijn de statistieken van het aantal werkzame personen (banen) en aantal vestigingen (bedrijven) bepaald op

basis van de door de LISA stichting ontwikkelde rapportagetool. Met deze tool kunnen met behulp van wegingsfactoren enkele statistieken van de recreatie en toerisme sector inzichtelijk gemaakt worden: https://www.lisa.nl/data/gratis-data-recreatie-toerisme/gegevens-recreatie-toerisme.

Economische Barometer Steenbergen 2020

55 van 76

In tabel 5.5 is de ontwikkeling van het aantal banen binnen de recreatie- en toerismesector weergegeven. Zes op de tien van de arbeidsplaatsen (58%) in de recreatie en toerisme zijn te vinden in de horeca. Ten opzichte van 2014 en 2019 is het aantal banen in de horeca met 11 procent afgenomen. Tabel 5.5 - Ontwikkeling aantal banen in recreatie en toerisme, Steenbergen Categorie

2020

Ontw.

Ontw.

′14- ′20

′19- ′20

Absoluut

%

Absoluut

Absoluut

Detailhandel/ groothandel

5

2%

81%

-2%

Logiesverstrekking

47

15%

-11%

0%

Horeca

178

58%

-11%

-11%

Vervoer

15

5%

-22%

-6%

Cultuur, recreatie en amusement

23

7%

5%

10%

Sport

17

6%

42%

10%

Overig T&R

12

4%

-40%

0%

Watersport

12

4%

-42%

-22%

Totaal

308

100%

-12%

-7%

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

56 van 76

5.6

Agrofood (agri & food)

De topsector agri & food – ook wel agrofood – is sterk vertegenwoordigd in West-Brabant en in Steenbergen in het bijzonder. Deze paragraaf gaat in op de omvang en ontwikkeling van agrofood in de gemeente Steenbergen. De uitkomsten worden met de regionale en landelijke trends vergeleken.

Bijna drie op de tien banen Steenbergen in agrofood In 2020 zijn in Steenbergen 2.222 mensen in de agrofood werkzaam bij 341 bedrijven. Hiermee valt 29,1 procent van de totale werkgelegenheid en 15,3 procent van de gehele bedrijvenpopulatie onder de noemer van agrofood. Daarmee is de sector in Steenbergen belangrijk en sterker vertegenwoordigd dan elders in de Brabantse Wal.

Werkgelegenheid nagenoeg hetzelfde als 2019 De werkgelegenheid in de agrofoodsector laat in Steenbergen met enkele schommelingen een stijgende lijn zien (figuur 5.9). In 2014 waren er 1.943 mensen werkzaam in de agrofood in Steenbergen, in 2020 zijn dit er 14 procent meer. Tussen 2019 en 2020 bleef het aantal banen nagenoeg gelijk (+0,5%) en nam het aantal vestigingen met 10 toe (+3,0%). Figuur 5.9 - Geïndexeerde ontwikkeling aantal bedrijven en banen in agrofoodsector Bergen op Zoom (20142020) 120 Banen Vestigingen 110

100

90 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Sterke vertegenwoordiging teelt eenjarige en meerjarige gewassen Binnen de agrofoodsector zijn met name de werkgelegenheid in de teelt van eenjarige gewassen (33%), de teelt van meerjarige gewassen (11%) en de vervaardiging van overige voedingsmiddelen (13%) sterk vertegenwoordigd.

Economische Barometer Steenbergen 2020

57 van 76

Functioneren bedrijventerreinen en winkelgebieden

Economische Barometer Steenbergen 2020

58 van 76

6

Functioneren bedrijventerreinen en winkelgebieden

In dit hoofdstuk wordt ingezoomd op de economische ontwikkeling van de bedrijventerreinen en het centrum van Steenbergen (zie figuur 6.1). Hierbij gaat het vooral over het aantal bedrijven, het aantal banen en de gecreëerde toegevoegde waarde. Highlights: • Negen procent van de 2.229 bedrijven in Steenbergen is gevestigd op een bedrijventerrein. Acht op de tien bedrijven die op een bedrijventerrein gevestigd zijn, zitten op Reinierpolder of Reinierpolder II fase 1. • In het centrum van Steenbergen zitten 184 bedrijven. Dat is 8 procent meer dan in 2014. De detailhandelssector vertegenwoordigt een kwart van de bedrijven in het centrum. • De bedrijven op bedrijventerreinen zorgen samen voor 24 procent van de 7.622 banen in Steenbergen. Reinierpolder, Reinierpolder II fase 1 en AFC Nieuw Prinsenland zijn de grootste bedrijventerreinen qua werkgelegenheid. • Er zijn 847 mensen werkzaam in het centrum van Steenbergen. Dit is minder dan in 2014 (-6%) en 2019 (-2%). • Ongeveer een derde van de toegevoegde waarde in de gemeente wordt gecreëerd door bedrijven op bedrijventerreinen. De toegevoegde waarde is in 2019 (meest recente peiljaar) 2 procent meer dan in 2018. Bedrijven op Reinierpolder en AFC Nieuw Prinsenland creëerden de meeste toegevoegde waarde. Beide bedrijventerreinen laten ten opzichte van 2014 een duidelijke groei zien.

• De gecreëerde toegevoegde waarde van bedrijven in het centrum is in 2019 met 8 procent gedaald. De detailhandel (35%) is in 2019 verantwoordelijk voor het grootste deel van deze toegevoegde waarde. Ten opzichte van 2014 groeide de toegevoegde waarde in deze sector in het centrum. Ten opzichte van 2018 is de toegevoegde waarde nagenoeg gelijk gebleven. Figuur 6.1 - Bedrijventerreinen in Steenbergen en centrum Steenbergen

Bron: IBIS

Economische Barometer Steenbergen 2020

59 van 76

6.1

Ruimtelijke spreiding van bedrijven

In 2019 zijn er in totaal 2.229 bedrijven in Steenbergen. Hiervan is 9 procent op een bedrijventerrein te vinden (2019: 8%). Binnen de gemeente vertegenwoordigen Reinierpolder en Reinierpolder II fase 1 een groot deel van de op bedrijventerreinen gevestigde gemeenten (83%) (tabel 6.1). Tabel 6.1 - Ontwikkeling bedrijven per bedrijventerrein (2014-2020) Bedrijventerrein

2014

2019

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19- ′20

Abs.

Abs.

Abs.

2020 %

%

%

AFC NIEUW PRINSENLAND

5

11

12

6%

140%

9%

DINTELOORDSEWEG

2

3

3

2%

50%

0%

FRANSEWEG

1

1

1

1%

0%

0%

HAVENWEG

2

2

2

1%

0%

0%

MOLENKREEK

9

12

14

7%

56%

17%

MOLENKREEK II

3

3

2

1%

-33%

-33%

OLMENDREEF

2

1

1

1%

-50%

0%

REINIERPOLDER

89

95

112

57%

26%

18%

REINIERPOLDER II

49

54

51

26%

4%

-6%

162

182

198

100%

22%

9%

FASE 1 Totaal

Bron: IBIS, Vestigingenregister West-Brabant N.B. Er is afgeweken van IBIS-indeling: AFC Nieuw Prinsenland is inclusief Beaumond (Suikerfabriek) Het aantal bedrijven op Reinierpolder is ten opzichte van 2014 (+26%) en 2019 (+18%) toegenomen. Op Reinierpolder II (fase 1) nam het aantal bedrijven toe ten opzichte van 2014 (+4%) en af ten opzichte van 2019 (-6%) (zie figuur 6.2). De overige bedrijventerreinen bevatten een stuk minder bedrijven. Bovendien zijn op vrijwel al deze locaties het aantal bedrijven min of meer gelijk gebleven. Het aantal bedrijven op Agro Food cluster Nieuw Prinsenland nam toe met 7.

Economische Barometer Steenbergen 2020

60 van 76

Figuur 6.2 - Ontwikkeling bedrijven bedrijventerreinen Steenbergen (2014 en 2020) REINIERPOLDER

112

89 51 49

REINIERPOLDER II FASE 1 MOLENKREEK

14

9

AGRO FOOD CLUSTER NIEUW-PRINSENLAND

5

12

DINTELOORDSEWEG HAVENWEG MOLENKREEK II 2020

FRANSEWEG

2014

OLMENDREEF 0

20

40

60

80

100

120

Bron: IBIS, Vestigingenregister West-Brabant N.B. Er is afgeweken van IBIS-indeling: AFC Nieuw Prinsenland is inclusief Beaumond (Suikerfabriek)

Opnieuw afname winkels (detailhandel) in centrum Steenbergen Het grootste deel van de vestigingen in het centrum van Steenbergen bestaat uit winkels (27% van de bedrijven), zorg (15%) en zakelijke dienstverlening (13%). In het geheel is het aantal bedrijven in het centrum ten opzichte van 2014 met 8 procent toegenomen. Het aantal bedrijven in de detailhandel nam met 23 procent af ten opzichte van 2014. Het afgelopen jaar nam het aantal bedrijven in de detailhandel af met 8 procent. Het totale aantal bedrijven nam af met 3 procent. Tabel 6.2 - Ontwikkeling bedrijven centrum Steenbergen (2014-2020) Sector

2014

2019

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19- ′20

Abs.

Abs.

Abs.

2020 %

%

%

Industrie

7

9

10

5%

43%

11%

Bouw

7

12

17

9%

143%

42%

Handel

66

58

52

28%

-21%

-10%

waarvan detailhandel

64

53

49

27%

-23%

-8%

Vervoer en opslag

0

1

1

1%

-

0%

Horeca

17

20

19

10%

12%

-5%

Informatie en

5

3

4

2%

-20%

33%

Financiële instellingen

5

3

3

2%

-40%

0%

Zakelijke diensten

21

30

23

13%

10%

-23%

Overheid

0

5

6

3%

-

20%

Onderwijs

2

4

4

2%

100%

0%

Zorg

21

29

27

15%

29%

-7%

Overige diensten

14

13

15

8%

7%

15%

Overig

6

2

3

2%

-50%

50%

Totaal

171

189

184

100%

8%

-3%

Communicatie

Bron: Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

61 van 76

6.2

Bedrijventerreinen en winkelgebieden

6.2.1

Werkgelegenheid

Reinierpolder (II fase1) en AFC Nieuw Prinsenland grootste werkverschaffers In 2019 zijn er 7.622 banen in Steenbergen. De bedrijven op de bedrijventerreinen zijn verantwoordelijk voor 24 procent van de werkgelegenheid in de gemeente. Ten opzichte van 2019 is de werkgelegenheid op bedrijventerreinen hetzelfde gebleven en ten opzichte van 2014 is het aantal banen met 11 procent toegenomen. Ten opzichte van 2014 nam op Reinierpolder en Reinierpolder II fase 1 het aantal banen toe met respectievelijk 14 procent en 21 procent (tabel 6.3). Over deze periode nam het aantal banen op AFC Nieuw Prinsenland toe met 13 procent. Tabel 6.3 - Ontwikkeling werkgelegenheid bedrijventerreinen Steenbergen (2014-2020) Bedrijventerrein

2014

2019

2020

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19- ′20

Abs.

Abs.

Abs.

%

%

%

AFC NIEUW PRINSENLAND

364

451

413

23%

13%

-8%

DINTELOORDSEWEG

13

6

6

0%

-54%

0%

FRANSEWEG

1

1

1

0%

0%

0%

HAVENWEG

25

22

22

1%

-12%

0%

MOLENKREEK

123

109

106

6%

-14%

-3%

MOLENKREEK II

15

11

9

0%

-40%

-18%

OLMENDREEF

174

174

193

11%

11%

11%

REINIERPOLDER

598

653

681

38%

14%

4%

REINIERPOLDER II

312

372

376

21%

21%

1%

1.625

1.799

1.807

100%

11%

0%

FASE 1 Totaal

Bron: IBIS, Vestigingenregister West-Brabant N.B. Er is afgeweken van IBIS-indeling: AFC Nieuw Prinsenland is inclusief Beaumond (Suikerfabriek)

Economische Barometer Steenbergen 2020

62 van 76

In absolute zin is tussen 2014 en 2020 vooral het aantal banen op Reinierpolder (+83 banen) en Reinierpolder II fase 1 (+64 banen) toegenomen (figuur 6.3). Figuur 6.3 - Ontwikkeling werkgelegenheid bedrijventerreinen Steenbergen (2014 en 2020) 681

REINIERPOLDER

598 413

AGRO FOOD CLUSTER NIEUW-PRINSENLAND

364 376

REINIERPOLDER II FASE 1

312 193 174

OLMENDREEF 106 123

MOLENKREEK HAVENWEG

22 25

MOLENKREEK II

9

DINTELOORDSEWEG 2020 2014

FRANSEWEG 0

100

200

300

400

500

600

700

Bron: IBIS, Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

63 van 76

Opnieuw lichte banenkrimp centrum Steenbergen In 2020 zijn in het centrum van Steenbergen 847 personen werkzaam: iets minder dan in 2019 (863) (tabel 6.4). In 2014 waren er nog bijna 900 banen in het centrum, sindsdien is dit met 6 procent gedaald. In 2020 zorgen de detailhandel (46%), zorg (20%) en horeca (15%) voor het grootste deel van de banen. Sinds 2014 nam vooral het aantal banen af in het centrum bij de zorg (-52 banen; -27%) en financiële instellingen (-18 banen; -69%). In de horeca kwamen er in deze periode 48 banen (+62%) bij. De werkgelegenheid in de horecasector groeide ook licht ten opzichte van 2019 (+2%). Tabel 6.4 - Aantal banen naar sector in het centrum van Steenbergen (2014-2020) Sector

2014

2019

Ontw. ′14 - ′20

Ontw. ′19- ′20

Abs.

Abs.

Abs.

2020 %

%

%

Industrie

17

20

21

2%

24%

5%

Bouw

8

12

17

2%

113%

42%

Handel

428

406

394

47%

-8%

-3%

waarvan detailhandel

426

399

389

46%

-9%

-3%

Vervoer en opslag

0

10

10

1%

-

0%

Horeca Informatie en Communicatie

77

122

125

15%

62%

2%

5

3

4

0%

-20%

33%

Financiële instellingen

26

9

8

1%

-69%

-11%

Zakelijke diensten

55

48

46

5%

-16%

-4%

Overheid

0

5

6

1%

-

20%

Onderwijs

2

5

5

1%

150%

0%

Zorg

232

185

170

20%

-27%

-8%

Overige diensten

37

30

32

4%

-14%

7%

Overig

10

8

9

1%

-10%

13%

Totaal

897

863

847

100%

-6%

-2%

Bron: Locatus en Vestigingenregister West-Brabant

Economische Barometer Steenbergen 2020

64 van 76

6.2.2

Toegevoegde waarde op bedrijventerreinen

Steenbergse bedrijventerreinen zorgen voor een derde van totale toegevoegde waarde In 2019 bedraagt de gecreëerde toegevoegde waarde in Steenbergen ruim 491 miljoen euro. De bedrijventerreinen zijn belangrijk voor de Steenbergse economie: ongeveer een derde van de gemeentelijke toegevoegde waarde wordt gecreëerd op bedrijventerreinen (32%) (tabel 6.5). In 2019 is de gecreëerde toegevoegde waarde op de bedrijventerreinen in Steenbergen met 2 procent gestegen ten opzichte van 2018. Ten opzichte van 2014 gaat het om een groei van 19 procent. De gecreëerde toegevoegde waarde op Reinierpolder, Reinierpolder II fase 1 en AFC Nieuw Prinsenland waren het hoogst. Tabel 6.5 - Toegevoegde waarde per bedrijventerrein in Steenbergen – x €1 miljoen (2014, 2018 en 2019) Sector

2014

2018

2019

Ontw. ′14 - ′19

Ontw. ′18- ′19

Abs.

Abs.

Abs.

%

%

%

AFC NIEUW PRINSENLAND

40

45

48

10%

21%

7%

DINTELOORDSEWEG

2

2

2

0%

-11%

-3%

FRANSEWEG

0

0

0

0%

46%

4%

HAVENWEG

2

2

2

0%

5%

11%

MOLENKREEK

15

12

12

2%

-19%

3%

MOLENKREEK II

1

1

1

0%

83%

-5%

OLMENDREEF

4

4

4

1%

-8%

-1%

REINIERPOLDER

41

57

55

11%

33%

-3%

REINIERPOLDER II

25

30

31

6%

21%

2%

Overig

316

332

336

68%

6%

1%

Totaal

131

153

155

32%

19%

2%

447

485

491

100%

10%

1%

FASE 1

bedrijventerreinen Totaal (incl. overig)

Bron: IBIS, LISA N.B. Er is afgeweken van IBIS-indeling: AFC Nieuw Prinsenland is inclusief Beaumond (Suikerfabriek)

Economische Barometer Steenbergen 2020

65 van 76

In 2019 was de gemiddelde toegevoegde waarde per arbeidsplaats op de bedrijventerreinen € 88.000 (tabel 6.6). Dit is een stijging van 2 procent ten opzichte van 2018. Ten opzichte van 2014 gaat het om een stijging van 9 procent. In de periode 2018-2019 nam de toegevoegde waarde per baan het sterkst toe op AFC Nieuw Prinsenland en Franseweg (beide +4%). Op Molenkreek II daalde dit met 5 procent. In vergelijking met 2014 is vooral op Molenkreek II de toegevoegde waarde per baan sterk gestegen (+149%). Ook op de Dinteloordseweg groeide de toegevoegde waarde per baan relatief sterk over de periode 2014-2019 (+93%). Met gemiddeld € 299.000 is de toegevoegde waarde per baan daar het hoogst. Tabel 6.6 - Toegevoegde waarde per baan op bedrijventerreinen in Steenbergen – x €1.000 (2014, 2018 en 2019) Bedrijventerrein

2014

2018

2019

%. Ontw. ′14- ′19

%. Ontw. ′18- ′19

AFC NIEUW PRINSENLAND

109

102

107

-2%

4%

DINTELOORDSEWEG

155

309

299

93%

-3%

FRANSEWEG

37

52

54

46%

4%

HAVENWEG

91

108

108

20%

1%

MOLENKREEK

120

109

110

-8%

1%

MOLENKREEK II

51

134

127

149%

-5%

OLMENDREEF

24

23

23

-2%

-1%

REINIERPOLDER

69

86

86

24%

0%

REINIERPOLDER II

81

83

83

2%

0%

Overig

58

60

58

1%

-2%

Totaal

80

86

88

9%

2%

63

66

65

4%

-1%

FASE 1

bedrijventerreinen Totaal (incl. overig)

Bron: IBIS, LISA N.B. Er is afgeweken van IBIS-indeling: AFC Nieuw Prinsenland is inclusief Beaumond (Suikerfabriek)

Economische Barometer Steenbergen 2020

66 van 76

Detailhandel belangrijk voor centrum Steenbergen In het centrum van Steenbergen is in 2019 € 34,9 miljoen aan toegevoegde waarde gecreëerd (tabel 6.7). Dit is 7 procent van de totale gecreëerde toegevoegde waarde in Steenbergen en 8 procent minder dan in 2018. Ten opzichte van 2014 is dat 23 procent minder. De detailhandel (35%) is in 2019 verantwoordelijk voor het grootste deel van deze toegevoegde waarde. De bouw (+41%), de ICT-sector (+33%) en ‘de overige diensten’ (+14%) voegen duidelijk meer waarde toe dan een jaar eerder. Bij de zakelijke dienstverlening is het omgekeerde juist het geval (-24%). Tabel 6.7 - Toegevoegde waarde in centrum van Steenbergen – x €1.000 (2014, 2018 en 2019) Sector

2014

2018

Ontw. ′14- ′19

Ontw. ′18- ′19

Abs.

Abs.

Abs.

%

%

%

Industrie

0,6

0,8

0,8

2%

30%

9%

Bouw

0,6

0,9

1,3

4%

103%

41%

Handel

12,1

13,2

12,8

37%

6%

-3%

waarvan detailhandel

11,5

12,5

12,3

35%

7%

-1%

Vervoer en opslag

0,0

1,8

1,7

5%

-

-6%

1,9

2,9

3,0

9%

58%

4%

0,3

0,3

0,4

1%

26%

33%

Horeca Informatie en communicatie

2019

Financiële instellingen

3,4

1,1

1,1

3%

-66%

1%

Zakelijke diensten

16,2

8,2

6,3

18%

-61%

-24%

Onderwijs

0,1

0,4

0,3

1%

247%

-8%

Zorg

8,8

7,5

6,2

18%

-30%

-17%

Overige diensten

1,0

0,7

0,8

2%

-14%

14%

Totaal

45,0

37,8

34,9

100%

-23%

-8%

Bron: LISA

Economische Barometer Steenbergen 2020

67 van 76

6.2.3 Ruimtegebruik van bedrijventerreinen De beschikbaarheid van voldoende aantrekkelijke ruimte is van belang voor een goed ondernemings- en vestigingsklimaat. In 2020 is in Steenbergen 170 hectare netto uitgegeven bedrijventerrein. Bedrijventerreinen kunnen gekwalificeerd worden door te kijken naar het aantal banen en toegevoegde waarde per hectare. Tabel 6.8 laat zien dat Olmendreef (afgerond 54 banen per hectare) en Reinierpolder II fase 1 (afgerond 27 banen per hectare) per hectare voor de meeste arbeidsplaatsen zorgen. De Molenkreek en Reinierpolder II fase 1 hebben de hoogste gecreëerde toegevoegde waarde per hectare (beide ruim 2 miljoen per hectare). Tabel 6.8 - Netto aanbod en uitgegeven bedrijventerrein Steenbergen (2020, 2019: TW x €1 miljoen) Bedrijventerrein

Netto

Uitgeefbaar

(hectare)

(hectare)

Banen Absoluut

TW (x €1 miljoen)

Banen/ha

Absoluut

TW/ha

Havenweg

5

0

22

4,9

2

0,5

Molenkreek Reinierpolder II Fase I

6

0

106

18,9

12

2,1

14

0

376

27,2

31

2,2

Molenkreek II

2

0

9

5,3

1

0,8

Dinteloordseweg

18

0

6

0,3

2

0,1

Reinierpolder

37

6

681

18,2

55

1,5

Olmendreef

4

0

193

53,6

4

1,0

Franseweg AFC Nieuw Prinsenland

4

0

1

0,3

0

0,0

81

0

413

5,1

48

0,6

170

6

1.807

10,7

155

0,9

Totaal

Bron: IBIS, Vestigingsregister West-Brabant en LISA N.B. Er is afgeweken van IBIS-indeling: AFC Nieuw Prinsenland is inclusief Beaumond (Suikerfabriek)

Economische Barometer Steenbergen 2020

68 van 76

Circulaire economie en energieverbruik bedrijven

Economische Barometer Steenbergen 2020

69 van 76

7

Circulaire economie en energieverbruik bedrijven

Dit hoofdstuk geeft inzicht in de ontwikkelingen rondom circulaire economie, alsmede de ontwikkeling in de hoeveelheid geleverde energie (aardgas en elektriciteit) aan bedrijven via het openbare net. Highlights: • In 2019 werken 439 mensen in Steenbergen bij 135 bedrijven die onderdeel zijn van de circulaire economie volgens de PBL-definitie. • De R-ladder van circulariteit bevat zes niveaus: niveau 1 is het meest circulair, niveau 6 het minst. Het grootste deel van de bedrijven en werkgelegenheid in de circulaire economie van Steenbergen is van niveau 4. • In de periode 2014-2019 groeide de werkgelegenheid in de Steenbergse circulaire economie met 1 procent. Dat is minder dan de regionale (Brabantse Wal), de provinciale en landelijke ontwikkeling. • De bedrijven in Steenbergen ontvangen in 2019 duidelijk meer aardgas en elektriciteit dan in 2014. Ten opzichte van 2018 daalde de ontvangst van elektriciteit licht (-1%) en nam het aardgasverbruik toe (+28%).

7.1

Circulaire economie

Wereldwijd is er een eindige hoeveelheid grondstoffen. De wereldbevolking neemt al jaren snel toe en de gemiddelde consumptie per inwoner stijgt ook (International Energy Agency). De laatste jaren is er daarom ook steeds meer aandacht voor het hergebruik van grondstoffen en het gebruik van duurzame energie. Het efficiënter gebruiken van grondstoffen staat centraal in de circulaire economie. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft een methodiek ontwikkeld om de circulaire economie in kaart te brengen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de zogeheten R-Ladder. Het idee is dat aan verschillende bedrijfstakken en sectoren een bepaalde mate van circulariteit kan worden toegekend. Dit gaat op basis van zes R-niveaus waarbij niveau 1 de meeste circulariteit kent en niveau 6 de minste. Activiteiten die helemaal niet circulair zijn vallen buiten de ladder. De R-ladder kent de volgende niveaus: 1 Refuse and rethink: het afzien van bepaalde producten of het intensiever gebruiken van producten door ze te delen of multifunctioneel te maken. Voorbeeld: deelplatformen om gereedschap te delen. 2 Reduce: het efficiënter fabriceren van producten of het efficiënter maken van producten in gebruik. Voorbeeld: het aanbieden van licht als dienst door Philips. Hierdoor heeft de producent ook een prikkel om het licht zo efficiënt mogelijk te leveren.

3 Reuse: de levensduur van producten kan verlengd worden door hergebruik. Voorbeeld: kringloopwinkels. 4 Repair and manufacture: het verlengen van de levensduur van producten door reparatie. Voorbeeld: aanbieders van ‘refurbished’ producten. 5 Recycle: het verwerken en het hergebruiken van grondstoffen. Voorbeeld: het verwerken en scheiden van afvalstoffen of het terugwinnen van materialen uit gebruikte telefoons. 6 Recover: het terugwinnen van energie uit (gebruikte materialen). Voorbeeld: het verbranden van afval om energie uit te genereren.

Economische Barometer Steenbergen 2020

70 van 76

Veel recycling in gemeente Steenbergen In 2019 zijn in Steenbergen 135 bedrijfsvestigingen die onderdeel zijn van de circulaire economie volgens de PBL-definitie. Samen zijn deze bedrijven goed voor 439 banen. Net als in de rest van de Brabantse Wal zijn er nauwelijks bedrijven die onder niveau R1 vallen (tabel 7.1). Ook in Nederland gaat het maar om 89 R1-bedrijven. Het grootste deel van de circulaire bedrijven in Steenbergen (91%) zijn van het type ‘repair en manufacture’. Ze bieden samen 90 procent van de circulaire werkgelegenheid. In de Brabantse Wal en Noord-Brabant zijn er in verhouding net zoveel R4-bedrijven als in Steenbergen. Een op de twintig circulaire bedrijven in Steenbergen is een recyclingbedrijf. Samen zijn ze goed voor 8 procent van de werkgelegenheid in de circulaire economie. Dit is naar verhouding lager dan het landelijke niveau. De resterende 4 procent circulaire bedrijven in Steenbergen richt zich vooral op het hergebruiken van producten. Tabel 7.1 - Samenstelling circulaire economie naar R-level, Steenbergen vergeleken. Werkgelegenheid Steenbergen

Brabantse Wal

R1 Refuse and rethink

0%

R2 Recycle

8%

R3 Reuse

Aandeel vestigingen Nederland

Steenbergen

Brabantse Wal

Nederland

0%

0%

0%

0%

0%

5%

13%

5%

6%

7%

2%

2%

2%

4%

4%

5%

R4 Repair and manufacture

90%

93%

85%

91%

90%

88%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

100%

Bron: LISA en PBL *Data van 2020 waren op het moment van de analyse nog niet beschikbaar.

Figuur 7.1 laat zien dat de circulaire economie in Steenbergen in 2014 sterk is gekrompen. Vanaf 2015 is er een sterke groei zichtbaar (+18%). Tussen 2015 en 2019 groeide de circulaire economie in Steenbergen elk jaar. De werkgelegenheid groeide vooral in R3-niveau ‘Reuse’ (11%) sterk (2014-2019). Figuur 7.1 - Ontwikkeling werkgelegenheid in circulaire economie, Steenbergen vergeleken (2014-2019; 2014=100).

110 105 100 95 90 85 2014

2015 Steenbergen

2016 Brabantse Wal

2017 Noord-Brabant

2018

2019 Nederland

Bron: LISA en PBL *Data van 2020 waren op het moment van de analyse nog niet beschikbaar.

Economische Barometer Steenbergen 2020

71 van 76

7.2

Energieverbruik bedrijven

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat woningen in Nederland van het gasnet afgaan. Maar bedrijven halen ook een deel van hun energie uit gas. Daarnaast gebruiken ze elektriciteit. Figuur 7.2 laat zien dat het elektriciteitsverbruik van bedrijven na een toename in 2016 een jaar later weer daalde. In 2018 en 2019 nam het verbruik van elektriciteit bij bedrijven in Steenbergen weer licht toe. Ten opzichte van 2014 is het elektriciteitsgebruik in 2019 76 procent lager. Het gasverbruik nam in deze periode sterk toe (+183%). Bedrijven zijn naar verhouding dus meer gas gaan gebruiken ten opzichte van elektriciteit. Al met al werd er in 2019 239 miljoen kubieke meter aardgas en 170 miljoen kWh elektriciteit geleverd aan bedrijven in de gemeente Steenbergen. Ten opzichte van een jaar eerder gaat het om een toename van het gasverbruik (+28 procent) en een lichte afname van het elektriciteitsverbruik (-1 procent). Figuur 7.2 - Geïndexeerde ontwikkeling geleverd aardgas en geleverde elektriciteit aan bedrijven; Steenbergen (2014-2019) 300 250 200

Geleverd aardgas Geleverde elektriciteit

150 100 50 0 2014

2015

2016

2017

2018

2019

Bron: CBS *Data van 2020 waren op het moment van de analyse nog niet beschikbaar.

Economische Barometer Steenbergen 2020

72 van 76

Bijlagen

Economische Barometer Steenbergen 2020

73 van 76

A Begrippenlijst Begrip

Omschrijving Betaalde activiteit(en) verricht op of vanuit een vestiging: meewerkende eigenaar (directie, bedrijfshoofd), meewerkend gezinslid, zelfstandige beroepsbeoefenaar en/of werknemer. Uitzendkrachten zijn werknemers en worden meegeteld in het totaal aantal banen. In vestigingenregisters wordt onderscheid gemaakt naar fulltimebanen (ook wel grote banen) van gemiddeld 12 uur of meer per week en parttimebanen (ook wel kleine banen) van gemiddeld minder dan 12 uur per week.

Baan

Beroepsbevolking

Bijstandsuitkering

Circulaire economie

Fulltime werkzaam Grootteklasse vestigingen Geregistreerde Werkzoekende (UWV) ICT-sector Kleinbedrijven Netto participatiegraad Niet-beroepsbevolking Potentiële beroepsbevolking Parttime werkzaam Toegevoegde waarde

Vestiging

Alle personen van 15 tot en 74 jaar die: • betaald werk hebben (werkzame beroepsbevolking), of • geen betaald werk hebben, recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn (werkloze beroepsbevolking). Een uitkering die door de gemeente wordt verstrekt aan mensen die geen andere inkomsten (meer) hebben en ook geen groot eigen vermogen (in geld of goederen) hebben. Personen met bijstandsuitkering: ingaande 1 januari 2015 is de Wet werk en bijstand opgegaan in de Participatiewet. Eenieder die kan werken maar daarbij ondersteuning nodig heeft, valt sinds 1 januari 2015 onder de Participatiewet. Een model van productie en consumptie, waarbij bestaande materialen en producten zo lang mogelijk worden gedeeld, verhuurd, hergebruikt, hersteld, opgeknapt en gerecycleerd om meer waarde te creëren. Op deze manier wordt de levenscyclus van producten uitgebreid. Gemiddeld 12 uur of meer per week werkzaam. Indeling van vestigingen op basis van het aantal fulltime werkzame personen. Personen van 15 tot 75 jaar die als werkzoekend bij UWV staan geregistreerd met een WWuitkering, Bijstandsuitkering, Wajong-uitkering, WGA-uitkering, WAO-uitkering en dienstverlening van UWV of gemeenten ontvangen, of een actief cv op werk.nl (UWF WERKbedrijf) hebben. Information and communications technology (IT: information technology). Ook wel: informatie- en communicatiesector.

Bedrijven met 0 tot en met 9 fulltimebanen. Het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de potentiële beroepsbevolking. Personen zonder betaald werk die niet recent naar werk hebben gezocht of daarvoor niet direct beschikbaar zijn. Alle 15-74-jarigen, bestaande uit de beroepsbevolking en niet-beroepsbevolking. Gemiddeld minder dan 12 uur per week werkzaam. De toegevoegde waarde is het verschil tussen de marktwaarde van productie en de daarvoor ingekochte grondstoffen. Het is dus gelijk aan de omzet minus het aankoopbedrag (niet gelijk aan omzet minus de kosten, dit is winst). De toegevoegde waarde drukt de essentie van produceren uit, namelijk het toevoegen van waarde aan een goed. Locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrijfsruimte, dan wel elk complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal 1 werkzaam persoon.

Werkloze beroepsbevolking

Personen (15 tot en met 74 jaar) zonder werk, die actief op zoek zijn naar betaald werk voor twaalf uur of meer per week en die daarvoor direct beschikbaar zijn.

Werkloosheidsuitkering Werkzame beroepsbevolking

Uitkering in het kader van de Werkloosheidswet (WW). Personen (15 tot en met 74 jaar) die in Nederland wonen en werken.

Werkzame persoon

Wet Werk en Bijstand (WWB) Winkelvloeroppervlak (WVO)

Persoon die betaalde activiteiten verricht op of vanuit de vestiging: meewerkende eigenaar (directie, bedrijfshoofd), meewerkend gezinslid, zelfstandige beroepsbeoefenaar en/of werknemer. Uitzendkrachten zijn werknemers en worden meegeteld in het totaal aantal werkzame personen. Wet uit 2004, bedoeld voor mensen die niet in staat zijn om in hun eigen onderhoud te voorzien en ook geen beroep kunnen doen op een andere sociale verzekeringswet. In 2015 opgegaan in de Participatiewet. Het oppervlak van een (winkel)unit dat voor het publiek vrij toegankelijk is, dan wel zichtbaar is, inclusief de ruimten die direct met de verkoop samenhangen.

Economische Barometer Steenbergen 2020

74 van 76

B Overzicht kernindicatoren Stand

Stand jaar eerder

Peiljaar

Vestigingen

2.229

2.134

2020

Zzp'ers (parttime en fulltime)

1.652

1.545

2020

Banen

7.622

7.499

2020

Banen per 1.000 inwoners

312

299

2020

€ 491.404.040

€ 485.069.465

2019

Inwoners

24.416

25.054

2020

Groene druk

32,6%

31,4%

2020

Bedrijven en banen

Toegevoegde waarde Inwoners en beroepsbevolking

Grijze druk

36,9%

34,5%

2020

Beroepsbevolking (15-75 jaar)

14.000

14.000

2020

Netto arbeidsparticipatie

69,9%

69,8%

2020

GWU-ers (zonder dienstverband)

840

840

2020

Werkloosheidspercentage

3,2%

3,0%

2020

Bijstandsgerechtigden

440

420

2020

Ruimtegebruik Direct uitgeefbaar bedrijventerrein

6

7

2020

32.139

32.584

2020

Leegstand gemeente detailhandel*

8%

9%

2020

Leegstand centrumgebied detailhandel*

14%

10%

2020

Vestigingen detailhandel

360

348

2020

Banen detailhandel

1.524

1.533

2020

Vestigingen industrie

147

136

2020

Banen industrie

808

841

2020

Vestigingen logistiek

69

63

2020

Banen logistiek

150

145

2020

Vestigingen zorgsector

175

168

2020

Banen zorgsector

707

705

2020

Vestigingen recreatie en toerisme

137

138

2020

Banen recreatie en toerisme

308

330

2020

Winkelvloeroppervlak (incl. leegstand)

Detailhandelssector

Industrie

Logistiek

Zorgsector

Recreatie en toerisme

* O.b.v. Locatusformule

Economische Barometer Steenbergen 2020

75 van 76

I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802

I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam T (020) 308 48 00 E info@ioresearch.nl

www.ioresearch.nl Economische Barometer Steenbergen 2020

76 van 76