Accountantsverslag 2024 2515158.pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Steenbergen Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Steenbergen Postbus 35 4530 AA STEENBERGEN Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: 2506-02954 Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Steenbergen, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 26 juni 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij machtigen u om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.
drs. A.R.M. Peelen RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten
Controleverschillen
•
De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en
Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken
omvat de jaarrekening 2024 van gemeente Steenbergen.
enkele controleverschillen. Deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van
De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt
de jaarrekening. Deze correcties worden in dit verslag toegelicht.
•
€ 830.000 in overeenstemming met het Besluit Accountantscontrole
• •
Decentrale Overheden. Bij het rapporteren van afwijkingen is een
Daarnaast constateren we, in lijn met voorgaande jaren, dat niet voor alle
grensbedrag gehanteerd van € 41.500.
lasten met betrekking tot het sociaal domein (Jeugdzorg en WMO) de
Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende
Gemeente Steenbergen de prestatielevering kan vaststellen. De onzekerheid
controleverklaring verstrekt voor de getrouwheid van de jaarrekening.
in de controle bedraagt € 1,7 miljoen.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
•
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd
WNT
in 2024. Gemeente Steenbergen heeft de rechtmatigheids-
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming
verantwoording opgenomen in de jaarrekening en de toelichting hierop
zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024
in de paragraaf bedrijfsvoering.
van de gemeente Steenbergen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting SiSa Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
Samenwerking We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee. Nog intenser dan voorgaande jaren wordt zowel de organisatie, als wij als controleteam geconfronteerd met de administratie lastendruk van de
zogenaamde SiSa-regelingen.
pagina | 6
Samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 7
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
Grondslag
Bedrag
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Goedkeuringstolerantie fouten
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 835.900
• De jaarrekening.
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 2.507.700
• Bijlagen.
Rapporteringstolerantie
€ 41.795
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 26 juni 2024 heeft u ons opdracht
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van
uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging.
controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college
Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een
opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de
beperking in de reikwijdte van onze controle.
volgende toleranties:
Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 830.000,
Goedkeuringstolerantie fouten
de uitvoeringsmaterialiteit € 581.000. Deze materialiteit sluit aan op het door
Rapporteringstolerantie
5% van de goedkeuringstolerantie
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 835.900
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 50.000
de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2024.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder
Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 1,6 miljoen
andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
en uit hoofde van de WMO € 0,1 miljoen. De genoemde fouten en
• de waardering van de grondexploitatie Buiten de Veste;
onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties.
• risico op onrechtmatige en/of onrechtmatige betalingen; • doorbreking van AO/IB door het management, hetgeen een standaard
Interne beheersing
risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de jaarrekening van
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing
de gemeente ziet dit eventuele risico specifiek toe op de waardering van
inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekening-
Buiten de Veste;
controle, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij
• de verantwoording in het kader van de Wet Normering Topinkomens (WNT).
een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij met u besproken en daarna in definitieve vorm uitgebracht d.d. 19 december 2024.
Uitkomsten Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring
Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de
te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde
interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat
controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de
daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een
jaarrekening.
eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW hebben wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan u gerapporteerd in de Management Letter. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze managementletter hebben wij wel een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven.
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
verricht:
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude
• analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
en een met betrekking tot continuïteit.
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; Frauderisico’s Het college dan wel het management bevindt zich in een unieke positie om
• analyseren van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te
• beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het
manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne
college of management zoals de waardering van de grondexploitaties.
beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico
werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn
van vooringenomenheid van het college bij deze posten;
om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkend.
• beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; • doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.
Ten opzichte van de planningsfase hebben er geen wijzigingen plaatsgevonden in onze frauderisico’s.
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten Naleving wet- en regelgeving en overige
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger
om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
gemeente Steenbergen beschikt over een intern inkoop- en
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of
aanbestedingsbeleid.
vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van
taken te vervullen.
dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Gemeente Steenbergen heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te
Corruptie en omkopingsrisico’s
controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed.
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
gecontroleerd.
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
• Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed,
rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door
constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als
de tegenpartij.
aandachtspunt in onze controle meegenomen. Uit bovenstaande zijn geen bijzonderheden gebleken t.a.v. corruptie.
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Steenbergen een sluitende meerjarenbegroting heeft.
Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Steenbergen kent een gezonde financiële positie.
Wel verwijzen wij naar pagina 19 inzake de verwachtingen voor komende jaren (vanaf boekjaar 2026).
pagina | 14
3
Financiële positie
pagina | 15
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
In het samenvattend beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde
31 december 2024 volgens de jaarrekening € 33,7 miljoen.
verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in
40.000
de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als
35.000
incidenteel zijn aan te merken. Het jaarrekeningresultaat is € 3 miljoen
30.000
voordeliger dan begroot.
25.000 20.000 15.000 10.000
De belangrijkste afwijkingen zien toe op:
5.000
• Aanvullende baten vanuit het Rijk voor vluchtelingenopvang Oekraïne en
0 2021
2022 Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat
2023
2024
aanvullende kosten voor het uitbreiden van de opvangcapaciteit • Tussentijdse winstneming op Buiten de Veste
Van de totale reserves ter hoogte van € 29,9 miljoen is € 10,7 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is
Een groot deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium
ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 1,1 miljoen.
voorzien worden, enkele afwijkingen ons inziens mogelijk wel. We adviseren u, in
Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 3,7 miljoen.
lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om meer aandacht te hebben voor afwijkingen op baten en lasten, niet zijnde begrotingsoverschrijdingen.
Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 3,7 miljoen positief.
Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.
In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 0,7 miljoen positief.
16
Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
Hiernaast hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en
landelijke ontwikkelingen weergegeven.
risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële
kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
Op basis van de kengetallen van de Gemeente Steenbergen constateren wij de volgende punten: − De schuldquote is licht gestegen in 2024, maar blijft laag. − De solvabiliteit daalt naar 37,47% in 2024. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De Gemeente Steenbergen kent derhalve een gezonde financieringspositie. − Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.
Gemeente Kengetal
Landelijk
Provincie
− Belastingcapaciteit: de lastendruk in de Gemeente Steenbergen ten opzichte
2024
2023
2023
2023
Netto schuldquote
-9,92%
-13,06%
56,5%
54,3%
Netto schuldquote gecorrigeerd
-2,52%
-6,03%
32,3%
50,8%
− Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte
Solvabiliteit
37,47%
40,43%
39,1%
35,9%
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige
Grondexploitaties
-7,56%
-11,20%
5,6%
9,7%
begroting op te vangen. Hier ontstaat op basis van de jaarrekening 2024 meer
Belastingcapaciteit
92,78%
94,81%
99,7%
93,8%
ruimte.
Structurele exploitatieruimte
2,53%
-1,11%
3,3%
1,5%
van het landelijk gemiddelde bedraagt 92,78% en is daarmee licht gedaald ten opzichte van 2023.
17
Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn:
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag
− Sociaal domein (wijzigingen in wet- en regelgeving, problematiek bij
is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
zorgaanbieders, toenemende vergrijzing etc.) − Daling algemene uitkering als gevolg van Rijksbezuinigingen en wijzigingen in verdeelsystematiek − Aansprakelijkheid gegarandeerde geldlening − Inflatie als gevolg van crisissituaties
Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een
− Mogelijke tekorten bij verbonden partijen
kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele
weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.
We merken op dat in de incidentele weerstandscapaciteit voldoende is om de incidentele risico’s op te vangen.
We merken op dat in de incidentele weerstandscapaciteit voldoende is om de incidentele risico’s op te vangen.
Weerstandsratio
Betekenis
>= 2.0
Uitstekend
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
2024
2023
2022
1.0 < 1.4
Voldoende
Weerstandscapaciteit
9,3
9,1
7,7
0.8 < 1.0
Matig
Risico’s
2,8
2,9
2,9
0.6 < 0.8
Onvoldoende
Weerstandsratio
3,2
3,1
2,7
< 0.6
Ruim onvoldoende
18
Financiële positie Ravijnjaar
De begroting 2025-2028 laat het volgende beeld zien:
Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor 2025
2026
2027
2028
Incidenteel resultaat
135
97
0
0
Structureel resultaat
451
-250
64
419
586
-153
64
419
Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes: vasthouden aan bestaande taken en voorzieningen of ingrijpende hervormingen doorvoeren.
Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de
De begrote resultaten laten een structureel sluitende begroting zien, waarbij in
commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus
2026 (het ravijnjaar) een duidelijk tekort is. In deze begroting is nog geen
van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting.
onttrekking aan het surplus in uw reserves opgenomen.
Dit surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s
(weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een
Om als gemeenteraad de financiële impact van keuzes te kunnen bepalen is
gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor
inzicht in structurele en incidentele resultaten van groot belang.
het dekken van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. De inzet van het surplus algemene reserve
Wij adviseren de gemeente om een (oorzaak-)analyse uit te voeren over de
(= vrije reserve) wordt door dit gebruik als structurele bate bestempeld en is
gerealiseerde afwijkingen in de incidentele / structurele resultaten en vanuit hier
daarmee ook een uitzondering op de regel dat reservemutaties incidenteel
de impact voor de begroting in kaart te brengen en dit middels
zijn. Het weerstandsvermogen moet naar het oordeel van de toezichthouder
begrotingswijzigingen aan te passen.
voldoende zijn.
19
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 20
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente heeft er evenwel voor
Inleiding
gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
het jaarverslag. Dat is ook zo vastgelegd in de gemeentelijke financiële
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald.
verordening (ex artikel 212 Gemeentewet). Op deze wijze heeft de gemeente
Sinds voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen
invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op
in de jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college
te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling
zelf verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad,
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
verantwoording.
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante weten regelgeving.
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 50.000) worden in de
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over
jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en
het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten,
oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast.
lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de
Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en
rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid
het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten over
van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde
boekjaar 2024 nog niet de verplichting tot het opnemen van de
rechtmatigheidsfouten.
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie rechtmatigheids-
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
criteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
misbruik en oneigenlijk gebruik.
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
Voorwaardencriterium
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde
zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen,
budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
(1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde
of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de
wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende
begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3).
voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheids-
Wij hebben vastgesteld dat de gerealiseerde lasten op een aantal
verantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of
programma’s de geautoriseerde begroting na wijziging overschrijden,
cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
voor een totaal van € 929.000, die als niet acceptabel zijn geduid. Een totaal van € 1.769.000 is als acceptabel geduid. De overschrijdingen op
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
de kredieten bedragen € 67.000.
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
Daarnaast hebben wij geconstateerd dat niet alle begrotingswijzigingen,
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
die zijn doorgevoerd in de jaarstukken gemeld zijn. Dit gaat over een totaal
uitgevoerd.
van € 92.000 aan inkomsten en € 158.000 aan uitgaven. Wij hebben hiervoor een ongecorrigeerd controleverschil opgenomen.
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor een
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
drietal gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen
totaal € 323.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de
ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag
deze conclusie.
aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
Vanuit de werkzaamheden blijkt daarnaast dat er een aantal keer wordt
Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld.
geconcludeerd dat de mandaatregeling niet wordt nageleefd, wij hebben
Het college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk
hierover reeds gerapporteerd in de management letter en adviseren u
wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn
nadere afspraken te maken met betrekking tot contracten met een waarde
geen zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden.
boven de Europese Aanbestedingsgrens. Uitkomst rechtmatigheidsverantwoording Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is
Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout.
(€ 2,3 miljoen) en het voorwaardencriterium (€ 0,3 miljoen) gezamenlijk
Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de
boven de verantwoordingsgrens uitkomen, heeft het college terecht
naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de
geconcludeerd in de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de
wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de
jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet
paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de
rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.
paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor niet noodzakelijk.
pagina | 24
Belangrijkste bevindingen Grondexploitaties
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in
De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen
opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden
en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen
uitgevoerd.
de afgelopen jaren hoog en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De complexiteit in de projectontwikkeling omvat de
Ontwikkeling grondexploitaties
volgende risico’s:
Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post
• De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod.
grondexploitatie gewijzigd van € - 8,1 miljoen naar € - 6,1 miljoen.
• Stijgende energie- en grondstofprijzen.
De wijziging van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te
• Krapte op de arbeidsmarkt.
vatten:
• Stikstofproblematiek en verduurzamingsopgave
(x € 1.000)
• Beschikbaarheid van aansluitingen nutsvoorzieningen. • Stijgende rente.
De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
- 8.106
- 8.735
Investeringen
1.520
623
Grondverkopen
- 496
- 552
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
937
558
- 6.146
- 8.106
grondexploitaties. Boekwaarde per 31 december
pagina | 25
Belangrijkste bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
Rekenrente
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk
Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een
van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s
toekomstige rekenrente van 1% (2023: 1%). De rekenrente is gebaseerd op
stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn
de huidige leningenportefeuille van de gemeente Steenbergen.
opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en
Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente
bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze
gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
parameter evenwichtig.
De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat:
Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de
Parameters
Schatting 2024
Schatting 2023
Rekenrente
is aflopend ingeschat (2025 4,5%, 2026-2027 3,5%, 2028 2%) en is
Kostenstijging
plausibel. Op basis hiervan achten wij deze parameter evenwichtig.
Opbrengstenstijging
landelijke prijsindexcijfers. De gehanteerde parameter voor de kostenstijging
Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren.
Programmering
pagina | 26
Belangrijkste bevindingen Opbrengstenstijging
Tussentijdse winstneming
De gemeente Steenbergen houdt voor de verhoging van de opbrengsten
Bij twee grondexploitaties is er in 2024 sprake van een
voor 2025 rekening met een stijging tussen de 0 – 5% voor Buiten de Veste
tussentijdse winstneming, namelijk bij Reinierpolder I voor € 39.500 en bij
en 1% voor de Reinierpolder. Voor Buiten de Veste is gekozen om
Buiten de Veste voor een bedrag van € 1.090.500.
uitsplitsing te maken tussen vrije sector, betaalbaar en sociaal. Voor 2026 en 2027 wordt met een stijging van 1 – 4% gerekend en voor 2028 en verder
Schattingsonzekerheden grondexploitaties
met 1 – 2%. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw
Programmering
complexen.
De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Steenbergen. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig
Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de
jaar en is onder andere gebaseerd op interne en externe onderzoeken.
jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen. Belangrijke elementen hierbij zijn:
Verliesvoorziening
• Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen.
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2023 met
• Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid.
€ 149.000 afgenomen. Deze afname ziet toe op de vrijval van de volledige verliesvoorziening voor complex Welberg ad € 381.000 en door het
Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de paragraaf grondbeleid een
nieuwe complex de Boogerd. Bij dit complex wordt een negatief resultaat
nadere toelichting heeft opgenomen voor de risico’s per complex.
verwacht ad € 232.500.
pagina | 27
Belangrijkste bevindingen Buiten de Veste
Deze kosten zijn door ons meegenomen in het bepalen van de
In 2024 is besloten om de ontsluitingsweg op de Dinteloordseweg uit het
resterende onzekerheid in deze post.
plan te halen waardoor de grondexploitatie met € 4,7 miljoen fors is
bijgesteld. Dit is door de raad impliciet goedgekeurd door middel van het
Door de aanpassing in de ontsluitingsweg is daarnaast een bedrag van
besluit om randwegvariant 3 verder uit te werken. Op 22 mei 2025 is de
€ 1,4 miljoen toegevoegd aan de planstructurele voorzieningen voor
herziene grondexploitatie Buiten de Veste alsnog door de raad vastgesteld.
Buiten de Veste. Wij hebben de inschatting van deze kosten uitgebreid getoetst en met u besproken. Voor deze kosten ontbreekt op bepaalde
Civieltechnische kosten
onderdelen nog een p*q raming of onderbouwing van de gehanteerde
Het totaal aan planstructurele voorzieningen voor Buiten de Veste is
percentages.
geraamd op circa € 2,6 miljoen. De kosten van het aanleggen c.q. aanpassen van de ontsluitingswegen van circa € 5,4 miljoen zijn ten opzichte van vorig jaar uit deze kosten gehaald. Wij constateren dat voor de civieltechnische kosten sprake is van een sterk verouderde berekening uit
Voor een totaal van € 356.000 heeft u geen nadere onderbouwing beschikbaar. Deze kosten zijn door ons meegenomen in het bepalen van de resterende onzekerheid in deze post.
2011, die tot op heden nog niet van een update is voorzien en waarbij een uitgebreide p*q-raming ontbreekt. Wij hebben de onderdelen binnen deze planstructurele voorzieningen uitgebreid met u besproken en de aanvullende onderbouwingen geanalyseerd. Voor een totaal aan € 729.000 kunnen de kosten niet nader onderbouwd worden.
Het totaal van de nog te realiseren kosten welke niet nader onderbouwd kunnen worden komt hierbij neer op € 1.085.000. Wij hebben de onzekerheid
geanalyseerd in relatie tot het opgenomen resultaat van het project en de bijbehorende waardering in de jaarrekening. Wij komen tot de conclusie dat geen sprake is van een materiële onzekerheid voor het beeld van de jaarrekening 2024. De onzekerheid kan niet worden gekwantificeerd en is derhalve als PM correctieverschil opgenomen.
pagina | 28
Belangrijkste bevindingen Wij hebben in voorgaande jaren het belang van een update van de sterk verouderde berekening uit 2011 benadrukt. U heeft aangegeven hier, door capaciteitsproblemen op de afdeling, nog geen opvolging aan te hebben
Planontwikkelingskosten Voor het opstellen van de plankosten voor Buiten de Veste is een p*q-raming aanwezig, maar deze dateert van 1 januari 2018.
gegeven. Wij adviseren de gemeente om de p*q-raming van de planontwikkelingsWij willen hierbij nogmaals benadrukken dat het van groot belang
kosten op korte termijn van een update te voorzien.
is om de berekening te updaten en voor de opgenomen kosten een actuele p*q raming op te stellen, alsmede de gehanteerde percentages voor opslagen te onderbouwen.
Daarnaast benadrukken wij dat een deel van de nog te realiseren kosten binnen de benchmarks vallen, maar dat deze soms ruim zijn. De nog te realiseren kosten kunnen derhalve nog sterk veranderen als gevolg van inspraak en participatie, waardoor de uiteindelijke kosten en het project resultaat kunnen afwijken.
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein
Voor een deel van de kosten die binnen de regio verdeeld wordt, zijn de
De gemeente Steenbergen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
kosten lokaal gemaakt. De betreffende gemeente is daarbij zelf
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben
verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering.
wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
De complicerende factor hierbij is dat de gemeente Steenbergen vooralsnog
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
onvoldoende beheersmaatregelen heeft om vast te stellen dat de prestatie vanuit de zorgaanbieder aan de cliënt wordt geleverd. Eind 2024 heeft de
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
ISD Brabantse wal
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
WVS Groep
Vaste bijdrage op basis van de begroting
Jeugdwet
Zelfstandig
Afrekening op basis van de werkelijke lasten
WMO
Zelfstandig
Afrekening op basis van de werkelijke lasten
PGB’s
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
gemeente een plan van aanpak opgesteld om de afhankelijkheid van de productieverantwoordingen van de zorgaanbieders te verkleinen. Het deel waarvan de prestatielevering niet kan worden vastgesteld bedraagt € 1,6 miljoen (2023: € 1,7 miljoen).
WMO Vanuit de controle is inzichtelijk gemaakt welke stromen er aan WMO-lasten in de financiële administratie worden verantwoord. Op basis van de verantwoording is beoordeeld of is voldaan aan de prestatielevering.
Jeugdwet
De prestatielevering is vastgesteld door middel van productieverant-
Voor de uitvoering van de Jeugdzorg heeft de gemeente voor een deel van
woordingen. Het bedrag waar nu (nog) geen productieverantwoording met
de geldstroom op regionaal niveau contracten afgesloten met
goedkeurende controleverklaring voor is ontvangen bedraagt € 0,1 miljoen
zorgaanbieders.
(2023: € 0,3 miljoen).
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of
Hierdoor is vanuit de SVB niet voldoende zekerheid over de nauwkeurigheid
een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van
en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. Uit de ontvangen
de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de
stukken van de SVB zijn de betreffende bedragen in het kader van de
berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd
controle en rechtmatigheid verwaarloosbaar.
door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en
Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de
volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen.
prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen.
Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en
De gemeente Steenbergen heeft zelfstandig werkzaamheden uitvoert om
hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente
deze onzekerheid weg te nemen. Bij deze controle zijn geen bijzonderheden
Steenbergen heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend
geconstateerd.
toegelicht. PGB’s De Sociale Verzekeringsbank (SVB) treedt op als serviceorganisatie voor uw gemeente voor de behandeling en verwerking van PGB’s voor Jeugdzorg en WMO. De SVB heeft over 2024 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen.
pagina | 31
Belangrijkste bevindingen Onderhoudsvoorzieningen
Overlopende posten
Voor de voorziening onderhoud gebouwen/sportparken is vastgesteld dat
Wij hebben geconstateerd dat de gemeente een bedrag van € 829.000 heeft
geen uitgebreid beheerplan aanwezig is, welke apart door de raad wordt
gepresenteerd als vooruitbetaalde aflossing (€ 500.000) en rente
goedgekeurd, maar dat het beheer via de paragraaf Onderhoud
(€ 329.000) onder de vooruitbetaalde activa. Deze betaalde rente heeft
Kapitaalgoederen en onderliggende berekeningen impliciet wordt
betrekking op 2024 en is ook als zodanig in de exploitatie verantwoord.
goedgekeurd. Wij adviseren u een uitgebreid beheerplan op te stellen en
Echter, is er aan de passiva zijde van de balans een nog te betalen post
deze middels raadsbesluit expliciet te laten goedkeuren.
gepresenteerd van € 329.000. Deze dient derhalve gecorrigeerd te worden t.l.v. de vooruitbetaalde aflossing. Daarnaast dient de aflossing ook als
Daarnaast wordt door de gemeente jaarlijks een actualisatie van de
zodanig verwerkt te worden, door deze in minder te brengen op de
beheerplannen voor de overige voorzieningen groot onderhoud doorgevoerd.
langlopende leningen. Dit is door u gecorrigeerd in de jaarrekening.
Deze wijzigingen vinden plaats door opname van de actualisatie in begrotingen, maar worden niet geupdate in het beheerplan. Wij adviseren u
Balansclassificaties
de actualisaties van de uitgangspunten jaarlijks aan de raad voor te leggen
We hebben geconstateerd dat er binnen de balansposten niet altijd de juiste
en dit niet enkel via de begrotingen te laten verlopen.
classificatie is gekozen. Als gevolg hiervan constateren wij een aantal correcties op dit onderdeel. De classificatieverschillen zijn door de gemeente
U heeft aangegeven dat in 2025 nieuwe beheerplannen worden opgesteld.
gecorrigeerd.
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Verbonden partijen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
met verbonden partijen van de gemeente Steenbergen. In het kader van
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
onze controle hebben wij vastgesteld dat:
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen.
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
• Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het
Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze
jaarverslag opgenomen:
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Alle verplichte paragrafen, behoudens de paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. Paragrafen
De inhoud welke in de paragraaf Openbaarheid zou moeten staan is wel opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. De commissie BBV heeft echter geadviseerd om vooruitlopend op de gewijzigde BBV hiervoor al een aparte paragraaf voor op te nemen.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. U heeft in de paragraaf Planning en Control gerapporteerd over de frauderisicoanalyse.
pagina | 34
4. Belangrijkste bevindingen SiSa Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere
specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota
verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
verwachtingen accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende
aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.
rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: • € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
• 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
aan € 1.000.000 is.
het CBS.
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
pagina | 35
Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en
de WNT. Onze correcties inzake de WNT-verantwoording zijn juist
de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
aangepast in de concept versie van de jaarrekening.
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Sinds juli 2024 zijn beide
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling
topfunctionarissen bij de Gemeente Steenbergen in loondienst.
(het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij
Vóór juli 2024 is er sprake van een topfunctionaris zonder dienstbetrekking.
andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en
accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek
eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een
naar doen en zo nodig handhavend optreden.
publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
pagina | 36
5
Overige onderwerpen
pagina | 37
5. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
Kwaliteitsborging
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar
objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming
onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen.
met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
Deze maatregelen omvatten onder meer:
assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht
•
en ondersteunende stafdiensten
accountantsorganisaties (Wta). •
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten
Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid hebben ontvangen met een waarde van meer dan € 100.
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel
Op deze controleopdracht zijn geen aanvullende specifieke maatregelen getroffen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.
pagina | 38
5. Overige onderwerpen Controleaanpak en uitvoering
Inschakeling van interne / externe deskundigen
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte
Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de
werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts.
werkzaamheden van externe deskundigen. Wel hebben wij voor de WNT-
Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteits-
controle gebruik gemaakt van interne deskundige.
borgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder
Schriftelijke bevestigingen
aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze
Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het
controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze
kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de
controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog
verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de
nader in op de samenwerking met de andere accountants en de
jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het
ingeschakelde experts.
aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Daarnaast hebben wij niet om specifieke schriftelijke bevestigingen verzocht.
Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de
voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2024 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 10 van dit verslag.
pagina | 39
5. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV
grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief toevoegingen
Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV)
aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de reserves.
en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd
De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025
aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant
maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag
gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden
bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten,
op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een
inclusief toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de
Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te
uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de
kijken of aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening,
controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.
het controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen. Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld. Daarnaast wijzigt ook de
pagina | 40
5. Overige onderwerpen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
Duurzaamheidsverslaggeving kwam hierin ook aan de orde. In dit webinar
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability
spraken Michiel Ellens, business developer decentrale overheid van de BNG,
Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel
en David Zijlmans, partner Business Advisory van Baker Tilly, over dit
geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer
onderwerp. Bij een poll onder de deelnemers aan het webinar blijkt dat van de
verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.
populatie van gemeenten, waterschappen en provincies, 40% een zelfstandig programma duurzaamheid heeft opgenomen in de P&C documenten. In 26%
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen
van de aanwezige populatie wordt gebruik gemaakt van een paragraaf
bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),
duurzaamheid. De overige 34% heeft geen specifiek onderdeel in begroting en
mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,
jaarrekening opgenomen.
zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen
Michiel Ellens geeft aan dat de BNG, als belangrijke financier van de decentrale
en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd
overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen
vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
voor sustainable finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie
inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld
Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek
dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de
bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG. Het rapporteren
doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot
ten aanzien van duurzaamheid is dus niet iets wat bij nul begint.
in 2030 ten opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame
Onlangs hebben wij een webinar gehouden voor de publieke sector.
initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.
pagina | 41
5. Overige onderwerpen Kortom op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor
aangeboden aan de commissie BBV, de commissie BADO en het
andere banken) inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van
Ministerie van BZK. Wij hebben als Baker Tilly zelf een ESG Overheidskompas
gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
ontwikkeld, waarin wij onze expertise vanuit de rapporteringsverplichtingen voor het bedrijfsleven hebben ingezet om tot een overheidsvariant te komen. In dit ESG Overheidskompas komen ook de welbekende 3W-vragen aan de orde: •Wat willen we bereiken? •Wat gaan we daarvoor doen? •Wat mag het kosten? Zo sluit dit ESG Overheidskompas naadloos aan op de richtlijnen voor de
David Zijlmans gaat in op mogelijke instrumenten die kunnen worden ingezet
programmabegroting en -verantwoording.
om de duurzaamheidsprestaties in kaart te brengen. Hij roept daarbij op om selectief te zijn, zeker in het begin, start bij zaken die al meetbaar zijn en dus
En dan wilt u natuurlijk nog het antwoord op de vraag:
ook kunnen worden gerapporteerd. Maak ook gebruik van bronnen en data die
duurzaamheidsverslaggeving een last of een must have? – In onze overtuiging
al beschikbaar zijn. Wees daarbij alert dat een publieke organisatie enerzijds te
een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening:
maken heeft met de prestaties van de eigen organisatie, maar anderzijds ook
stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed op kan
de prestaties van het eigen areaal kan beïnvloeden door gerichte beleids-
uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op basis van
vorming. Landelijk zijn er meerdere initiatieven rondom duurzaamheids-
de uitkomsten. Dan is het een must have voor beleidsontwikkeling.
verslaggeving door de decentrale overheid. Zo is er een handreiking
pagina | 42
5. Overige onderwerpen Grip op grote projecten In een snel veranderende wereld beïnvloeden interne en externe factoren de
Webinar: Duurzaamheid en (financiële) grip op majeure projecten
uitvoering van grote projecten. Budgetoverschrijdingen en vertragingen liggen
Hoe houd je controle over grote projecten en benut je daarnaast duurzaamheid
op de loer, maar met een sterke voorbereiding en strategische sturing zet je
als kans? Vier experts deelden praktijkervaringen en strategieën.
risico’s om in kansen. Transparantie over je projectdoelen en
Partner Winnie Grondel-Kort sprak met Marcel van Alderliesten (projectleider
(samen)werkprocessen geven je grip. De juiste strategische aanpak maakt
a.i. Waterschap Scheldestromen) over financiële beheersbaarheid van
grote projecten succesvol en toekomstbestendig.
majeure projecten in onzekere tijden. Michiel Ellens (BNG) lichtte toe hoe financiers duurzaamheid meenemen in hun afwegingen en welke verplichtingen
In het kader van natuurlijk advies delen wij praktische inzichten met u om te
daarbij komen kijken. Partner David Zijlmans bood concrete handvatten voor
zien hoe dit er in de praktijk uitziet. In dit praktijkverhaal vertellen we over het
duurzaamheidsverslaggeving oor lokale overheden.
omvangrijke Zeeuwse project ‘Dijkversterking Hansweert’, dat binnen tijd én budget wordt uitgevoerd.
Wilt u ook waardevolle kennis en tips om grip te houden op majeure projecten en duurzaamheidsverslaggeving? Meldt u hier aan en kijk het webinar terug.
pagina | 43
5. Overige onderwerpen Audit Wet politiegegevens (Wpg)
Hoe ziet de cyclus eruit?
Zet uw organisatie opsporingsambtenaren in? Heeft u als gemeente boa's in dienst? In dat geval zijn de Wet politiegegevens (Wpg) en Besluit
Interne audit
politiegegevens buitengewoon opsporingsambtenaren (Bpg boa)
(jaarlijks)
Doorvoeren verbeteringen (jaarlijks; indien nodig)
waarschijnlijk voor uw organisatie van toepassing. Wij informeren u graag over de auditplicht.
Verschil Wpg en AVG? Bij specifieke taken op het gebied van opsporing is voor de beveiliging van persoonsgegevens de Wet politiegegevens van toepassing, niet de
Rapporteren aan AP (voor 1 maart 2026)
Externe audit (één keer in de vier jaar; nu over 2024)
Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Wpg komt in grote lijnen overeen met de AVG. Toch zijn er ook belangrijke verschillen.
Wpg-audit 2024
Het meest in het oog springende verschil is de auditplicht op de gegevens-
In 2025 dient de externe Wpg audit over 2024 te worden uitgevoerd.
verwerking bij opsporingstaken. Jaarlijks bent u verplicht om een
Uiterlijk 1 maart 2026 dienen Boa-werkgevers de Wpg assurance rapportage
interne Wpg audit uit te voeren. Eenmaal in de vier jaar dient uw organisatie
over 2024 in te leveren bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het is van
een externe Wpg audit uit te laten voeren. De diepgang van de externe Wpg