Accountantsverslag 2021 Steenbergen.pdf

Accountantsverslag Gemeente Steenbergen Boekjaar 2021 10/06/2022

© Baker Tilly

1

Aan de Gemeenteraad van de Gemeente Steenbergen Postbus 6 4650 AA Steenbergen Goes, 13 juni 2022

Geachte leden van de Gemeenteraad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat is opgesteld in het kader van de opdracht om de jaarrekening 2021 van de gemeente Steenbergen te controleren. Dit accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden uit hoofde van de jaarrekeningcontrole 2021 naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Bij de jaarrekening over boekjaar 2021 zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. De bevindingen in dit verslag doen dan ook geen afbreuk aan ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening.

Vanwege de corona-maatregelen hebben wij afgelopen jaar de controles en werkzaamheden deels digitaal uitgevoerd. Hierdoor gingen afstemmingen over bevindingen en het proces ook dit jaar anders dan gebruikelijk. Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de inhoud van deze rapportage graag nader aan u toe. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

drs. A.R.M. Peelen RA Partner

2

Inhoudsopgave

1. Bestuurlijke samenvatting

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

3. Rechtmatigheid

5. Bevindingen interne beheersing

6. Trends en ontwikkelingen

Bijlagen

4. Financiële positie

3

1. Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

5

1. Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens een goedkeurende verklaring te verstrekken ten aanzien van de getrouwheid en de rechtmatigheid van de jaarrekening 2021.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2021.

Covid-19: De gemeente heeft net als vorig jaar in de jaarrekening 2021 opnieuw de ontwikkelingen als gevolg van Covid-19 toegelicht in een afzonderlijke paragraaf. Onze belangrijkste werkzaamheden zagen toe op de verantwoording inzake de Tozo-regelingen.

Wij hebben voor € 0,3 miljoen aan ongecorrigeerde controleverschillen geconstateerd ten aanzien van financiële rechtmatigheid en € 0,2 miljoen ten aanzien van de getrouwheid die wij op basis van de rapporteringstolerantie aan u rapporteren. De gemeente heeft deze verschillen om praktisc he redenen niet gecorrigeerd.

6

1. Bestuurlijke samenvatting De begrotingsoverschrijdingen passen binnen het bestaande beleid en zijn goed toegelicht .

Vorig jaar rapporteerden we dat voor de kosten van Jeugdwet en de Wmo de gemeente (deels) steunt op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Hierbij rapporteerden we dat op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen er een onzekerheid is inzake de kosten Jeugdwet en Wmo. Er resteert geen onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering van de Wmo uitkeringen.Ten aanzien van Jeugdwet resteert een onzekerheid van 1,09 miljoen ten aanzien van de prestatielevering. Wij hebben geconstateerd dat de gemeente stappen heeft ondernomen om in de toekomst onafhankelijk te opereren van de afrekening vanuit zorgaanbieders en de ambitie heeft om dit in komende tijd verder te professionaliseren.

Het boekjaar 2021 sluit met een financieel resultaat van € 1,2 miljoen voordelig. De totale vermogenspositie van de gemeente Steenbergen bedraagt € 32,2 miljoen (2020: € 34,7 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 53% (2020: 65%). Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit met 7,6 miljoen toereikend is.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel merken we op dat ten opzichte van voorgaand jaar het aantal te verantwoorden regelingen fors is toegenomen. Dit heeft een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat d e jaarrekening 2021 van de gemeente Steenbergen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

7

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - het jaarverslag (programmaverant woording + paragrafen); - de jaarrekening; - bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 7 oktober 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 700.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol . Grondslag

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 700.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 2.100.000

Rapporteringstolerantie

€ 35.000

Goedkeuringstolerantie fouten

Interne professionele richtlijnen

Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: − Waardering van de grondexploitaties. − Rechtmatigheid van lasten in het kader van de Europese aanbestedingsregelgeving − De verantwoording in het kader van de Wet Normering Topinkomens (WNT). − De prestatielevering ten aanzien van de inkopen. − De getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten Sociaal Domein. − De automatiseringsomgeving binnen de gemeente. − Het risico dat het management van de gemeente de procesafspraken kan doorbreken, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico met name toe op de schattingsposten in de grondexploitatie en rondom begrotingsrechtmatigheid. Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2021 enkele wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen op basis van de financiële verordening 2021.

Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel.

9

2.2 Waardering van de grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is een significant risico in onze controleaanpak, vanwege de hogere mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen twee jaar weergegeven.

Gehanteerde parameters De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door de gemeente Steenbergen gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat:

Ten opzichte van 31 december 2020 is de boekwaarde van de post grondexploitatie afgenomen met € 4,3 miljoen. De afname van de boekwaarde per 31 december 2021 is als volgt samen te vatten:

Parameter

2021

2020

Kostenstijging





Opbrengstenstijging





Rekenrente





(x € 1.000)

2021

2020

Boekwaarde per 1 januari

(2.186)

(1.023)

Investeringen

1.027

1.362

Programmering





Grondverkopen

(5.435)

(2.651)

Verkoopprijzen





108

126

(6.486)

(2.186)

Tussentijdse winst/ verliesneming Boekwaarde per 31 december

Legenda status:  = evenwichtig  = optimistisch  = voorzichtig  = controleverschil

Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 5% voor de korte termijn en afnemend naar 2,5% voor de middellange termijn (2025 e.v.) (2020: 2,50%) en ligt daarmee in lijn met de landelijke prijsindexcijfers en de outlook van marktpartijen. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren. Opbrengstenstijgingen Het college rekent met een opbrengstenstijgingen van 0% (m.u.v. buiten de Veste, hier is 2% langjarig ingerekend) (2020: 0%). Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter voorzichtig. Gezien de ontwikkelingen in de markt achten wij het van belang dit goed te blijven volgen. Verk oopprijzen De verkoopprijzen voor zowel woningen als bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Gedurende 2021 hebben verkopen voor bedrijven plaatsgevonden, waarbij de ingerekende prijs is gerealiseerd.

10

2.2 Waardering van de grondexploitaties Rek enrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0% (2020: 0%). De gemeente Steenbergen heeft geen leningenportefeuille. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Steenbergen. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op interne en externe onderzoeken.

11

2.3 Sociaal domein Algemeen De gemeente Steenbergen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

ISD Brabantse Wal

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

WVS Groep

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de begroting

Jeugdwet

Zelfstandig

N.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Wmo

Zelfstandig

N.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Onderdeel

Uitkeringen (Participatiewet) Het uitvoeren van de Participatiewet is door de gemeente Steenbergen uitbesteed aan de verbonden partij ISD Brabantse Wal. De accountant van de Intergemeentelijke Sociale Dienst heeft bij de controle van de uitkeringen in 2021 geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd die op basis van de rapporteringstolerantie aan u gemeld zouden moeten worden.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Het kabinet heeft de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo) in 2021 verlengd om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Op basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee soorten voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. De uitvoering van deze taken is gemandateerd aan ISD Brabantse Wal. Er zijn in 2021 129 aanvragen behandeld en uiteindelijk is via ISD Brabantse Wal een bedrag van € 0,6 miljoen verstrekt aan zelfstandigen. Belangrijke voorwaarde in de uitvoering van de Tozo is het hebben van beleid aangaande Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). Om te waarborgen dat er geen misbruik wordt gemaakt van de faciliteiten heeft de ISD Brabantse Wal, overeenkomstig aan de gestelde eisen, dit specifieke M&O-beleid geformuleerd voor de Tozo. De accountant van de ISD heeft de opzet, bestaan en werking van dit beleid gecontroleerd. Met dit beleid, dat onder meer bestaat uit een controleplan wordt, naast controles op het aanvraagproces, achteraf vastgesteld dat er geen misbruik is gemaakt. Het belangrijkste onderdeel van dit controleplan is welke signalen van het Inlichtingenbureau worden onderzocht, in welke diepgang deze signalen worden onderzocht en binnen welke periode deze signalen worden onderzocht.

Waar geconstateerd wordt dat de aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had volgen terugvorderingen.

De ISD Brabantse Wal heeft in 2021 de IB-signalen opgevolgd conform het vastgestelde M&O-beleid. De accountant van de ISD heeft de werking van het M&O beleid en de opvolging van de IB-signalen gecontroleerd. Hieruit zijn geen bevindingen naar voren gekomen. Voor de verantwoording van de Tozo lasten en baten steunen we de controleverklaring die ontvangen is van de accountant van ISD Brabantse Wal.

12

2.3 Sociaal domein Jeugdwet De gemeente is in de basis verantwoordelijk voor de inrichting en afspraken rondom de jeugdzorg. Bij veel gemeenten is zichtbaar dat intensief wordt gewerkt aan de beheersing van de zorg en de hiermee samenhangende controles op getrouwheid en rechtmatigheid. Vanuit de controle is samen met Adlasz inzichtelijk gemaakt welke stromen er aan Jeugdlasten in de financiële administratie worden verantwoord. Op basis van de verantwoording is beoordeeld of er is voldaan aan de prestatielevering. De prestatielevering is vastgesteld middels de geïmplementeerde interne beheersingsmaatregelen en/of middels de productieverantwoordingen bij lasten groter dan € 125.000,-. Het bedrag waar nu (nog) geen productieverantwoording met goedkeurende controleverklaring voor is ontvangen bedraagt € 1,09 miljoen. Wij adviseren de gemeente om minder afhankelijk te worden (geldt tevens ook voor Wmo) van de productieverantwoordingen die zorgverleners verstrekken aan gemeente over de behaalde prestatieleveringen. Inmiddels heeft de gemeente Steenbergen stappen gezet om dit te bewerkstelligen. In de 1 ste lijn zijn nog verbeteringen te behalen waarmee gedurende het proces de prestatielevering wordt geborgd. Nu gebeurt dit veelal achteraf.

Een productieverantwoording kan daarbij verder dienen als sluitstuk (externe controle) of de prestatielevering daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en versterkt de positie van de gemeente en verantwoorde lasten in het kader van rechtmatigheid.

Jeugdwet (50/50 arrangementen) In de regio West-Brabant West is besloten om gezamenlijk over te gaan op resultaatgerichte contracten met de zorgaanbieders. Afgesproken is om vanaf 2016 af te rekenen op basis van de behaalde resultaten. Voor een behoorlijk aantal trajecten betekent dit dat 50% van de kosten van het traject vooraf worden gefactureerd. Ongeacht het resultaat, zijn dit lasten voor de gemeente Steenbergen. De tweede 50% van het traject wordt door de gemeente Steenbergen betaald en verantwoord als last wanneer het resultaat bereikt is. Evenals voorgaand jaar is door de regio beoordeeld of voldoende betrouwbare informatie beschikbaar is om een nauwkeurige inschatting van de verplichting te kunnen maken. Uit de gegevens van Steenbergen en de regio gemeenten blijkt dat per arrangement de spreiding tussen de doorlooptijden in combinatie met het aantal trajecten nog te omvangrijk is om een betrouwbare inschatting te maken. Conform de verslaggevingsstandaarden is de maximale verplichting toegelicht onder de niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen. Wij merken hierbij op dat deze verplichting naar alle waarschijnlijkheid in 2021 ten laste van de exploitatie zal komen, afhankelijk van de afronding van de resultaatgerichte contracten.

Wij kunnen ons vinden in deze wijze van verantwoorden, maar merken wel op dat de gemeente (in combinatie met de regio) zal moeten blijven onderzoeken op welke wijze wel tot een betrouwbare inschatting gekomen kan worden.

13

2.3 Sociaal domein Wmo Conform voorgaande jaren heeft de gemeente Steenbergen de lasten van de Wmo afgerekend met zorgaanbieders waardoor de getrouwheid en rechtmatigheid geborgd is. Daar vorig jaar een onzekerheid is gerapporteerd is dit niet van toepassing op boekjaar 2021 doordat de zorgaanbieders tijdig hun verantwoording hebben verstrekt aan de gemeente inclusief een goedkeurende controleverklaring van de externe accountant. Wij merken op dat aan de totstandkoming van de afrekeningen een adequaat proces ten grondslag ligt. Daarnaast is gemeente binnen de Wmo tevens bezig om IB-maatregelen in het proces te waarborgen. Conform de managementletter heeft de gemeente waarborgen in het proces geïmplementeerd met inachtneming van de in 2019 uitgebracht SDO notitie om minder afhankelijk te zijn van de productieverantwoordingen van zorgaanbieders. De belangrijkste stap die de gemeente nu heeft te zetten is het borgen van het vaststellen of aannemelijk maken van de prestatielevering in het primaire proces (‘in de lijn’).

PGB’s De Sociale Verzekeringsbank (SVB) treedt op als serviceorganisatie voor uw gemeente voor de behandeling en verwerking van PGB’s voor Jeugdzorg en Wmo. De SVB heeft over 2021 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGBstromen Jeugdwet en Wmo ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB niet voldoende zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. Uit de ontvangen stukken van de SVB heeft de gemeente een maximale fout voor Jeugd van € 210 en voor Wmo ad € 10.594. De betreffende bedragen zijn in het kader van de controle en rechtmatigheid verwaarloosbaar. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Aangezien uw gemeente zelfstandig werkzaamheden uitvoert om deze onzekerheid weg te nemen. Bij deze controle zijn er geen bijzonderheden geconstateerd.

Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. Voor de gemeente Steenbergen gaat dit om een bedrag van circa € 149.000 in 2021. De gemeente heeft de onzekerheden omtrent de eigen bijdragen Wmo in de jaarrekening 2021 toegelicht. 14

2.4 Covid-19 Impact Covid-19 voor de gemeente De belangrijkste effecten van de corona-crisis voor de gemeente zijn nader toegelicht in een afzonderlijke paragraaf. De belangrijkste impact voor de gemeente en voor onze controle is hieronder benoemd: • Uitvoeren Tozo regeling; • Besluiten om verstrekte subsidies in beginsel niet terug te vorderen, ook wanneer prestatieafspraken niet of gedeeltelijk gerealiseerd zijn. • Risicoanalyse mogelijke Covid-19 impact op balansposities (o.a. in het kader van mogelijke oninbaarheid); • Toelichting met betrekking tot corona in jaarverslag en jaarrekening.

Aanvullend Steunfonds corona gemeente Steenbergen Door de gevolgen van de corona crisis heeft de gemeente Steenbergen een steunfonds ter grootte van € 1 miljoen gevormd ten laste van de Algemene Reserve in het voorgaande boekjaar. Dit steunfonds heeft als doel om extra ondersteuning te bieden aan de inwoners en bedrijven van gemeente Steenbergen in deze crisis. In de afzonderlijke ‘corona’-paragraaf zijn in detail de bestedingen ten laste van dit steunfonds gepresenteerd.

Verstrekte subsidies Het college heeft besloten om de in 2021 beschikbaar gestelde (reguliere) subsidiebedragen in beginsel niet terug te vorderen, ook al zijn de activiteiten waarvoor ze beschikbaar zijn gesteld niet of niet volledig gerealiseerd. Subsidies waarbij prestaties zijn uitgesteld naar 2022 of later zijn in boekjaar 2021 verantwoord als vooruitbetaalde subsidiebijdragen. Op basis hiervan concluderen wij dat de subsidielasten in boekjaar 2021 getrouw en rechtmatig zijn.

Verrichte controlewerk zaamheden Wij hebben conform uw verzoek de in het jaarverslag opgenomen toelichting inzake het coronasteunfonds getoetst op de volgende elementen: - Vastgesteld dat het gevormde fonds voortkomt uit een door de raad genomen besluit; - Vastgesteld dat alle mutaties in het steunfonds gedurende 2021 individueel groter dan € 35.000 rechtmatig onttrokken zijn en op basis van de bijlage bij het Raadsbesluit overeenkomen met de doelstelling van het steunfonds.

Het toelichten van de corona-impact in het jaarverslag en in de jaarrekening De gemeente Steenbergen heeft ervoor gekozen om een afzonderlijke paragraaf op te nemen in het jaarverslag waarin de impact van Covid-19 is beschreven. Hiermee geeft u een goed inzicht in deze bijzondere gebeurtenis.

Daarnaast constateren wij tijdens de controle dat de gelden die onttrokken worden in het kader van de steunfonds gebruikt worden voor de daartoe bestemde doelen. Het saldo per 31 december 2021 bedraagt nog € 477.000.

15

2.5 Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2021 is opgenomen.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:

Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Verenigbaar

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Element jaarverslag Vereisten BBV

Onze waarneming Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het Overeenstemming

jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een

Informatiewaarde

adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Uw gemeente heeft ervoor gekozen om een

Covid-19

afzonderlijke paragraaf op te nemen waarin de impact als gevolg van Covid-19 is beschreven. Hiermee geeft u een goed inzicht in deze bijzondere gebeurtenissen.

16

2.6 SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.

De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Sinds enkele jaren geldt de Wet normering topinkomens (WNT). Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2021 geen wijzigingen voorgedaan. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.

De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

17

3. Rechtmatigheid

3. Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2021 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat in 2021 voor één gemeentelijke inkooptraject met een inkoopwaarde van in totaal € 0,1 miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben dit bedrag daarom als financiële onrechtmatigheidsfout aangemerkt. Verder hebben we tijdens de uitvoering van de controle op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd dat voor enkele crediteuren niet de interne richtlijnen zijn gevolgd met betrekking tot het verrichten van inkopen. Een voorbeeld is dat alle ingehuurde medewerkers via Flex West-Brabant dienen te worden ingehuurd. Dit is voor inhuur medewerkers m.b.t. ziekteverzuim/ Corona gerelateerde zaken niet gebeurd. Het niet volgen van de eigen richtlijnen geeft verhoogd risico op het mogelijk niet naleven van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Daarnaast heeft de gemeente enkele langlopende contracten met crediteuren, waarvan de waarde van het contract door de huidige ontwikkelingen in de markt boven de Europese aanbestedingsrichtlijnen dreigt te komen.

De gemeente heeft aangegeven dat de betreffende contracten op korte termijn Europees worden aanbesteed om te voldoen aan de aanbestedingsrichtlijnen. Wij adviseren het college de aanbestedingen en de rechtmatigheid van deze contracten specifiek te monitoren en te borgen dat tijdig actie wordt ondernomen. Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd.

Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen.

Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening 2021. Vooruitlopend hierop zijn wij hiervan reeds uitgegaan bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings)rechtmatigheid. Wij constateren de volgende overschrijdingen op lastenniveau ten opzichte van de gewijzigde begroting, die groter zijn dan de rapporteringstolerantie: Lastenoverschrijding

Verklaring begrotingsafwijking

Programma Mens en samenleving (totaal € 1,1 miljoen)

De overschrijding wordt verklaard door hogere lasten voor maatwerkdienstverlening. Het begrote bedrag bleek in 2021 niet toereikend. Daarnaast zijn voor de Jeugd- en jongerenwerk bij de herijking van het subsidiebudget van WijZijn Traverse de kosten van inzet jongerenwerkers niet meegenomen.

Programma Leefomgeving en duurzaamheden (totaal € 1,2 miljoen)

De overschrijding wordt verklaard door de mutaties in de grondexploitaties. Het verloop van de grondexploitaties zijn toegelicht in de jaarrekening (paragraaf grondbeleid).

Programma Economie, toerisme en recreatie (totaal € 0,6 miljoen)

De overschrijding worden verklaard doordat er voor Covid-19 meer beroep is gedaan op de bijzondere bijstand (€ 0,2 miljoen), uitvoeringskosten voor 2021 zijn door correcties eerdere jaren verhoogd (€ 0,2 miljoen), hogere afrekening ISD re-integratie bijzondere bijstand (€ 0,1 miljoen). De overschrijdingen die gedaan zijn passen binnen het beleid en telt niet mee in ons oordeel. 19

3. Rechtmatigheid Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren dat er geen overschrijdingen op investeringsniveau aanwezig zijn ten opzichte van de gevoteerde kredieten. Mutaties in de reserves Uit onze controle inzake de mutaties in de reserves zijn geen bevindingen voortgekomen, aan de mutaties liggen raadsbesluiten ten grondslag. De rechtmatigheid is door middel van een statistische controle door ons vastgesteld. Financiering In 2021 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en het schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Steenbergen zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening.

20

4. Financiële positie

4. Ontwikkelingen in de jaarcijfers 4.1 Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2021 volgens de jaarrekening € 32,2 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

4.2 Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 2,6 miljoen nadelig. In de begroting was rekening gehouden met een negatief resultaat van € 4 miljoen.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 156 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening.

45.000

40.000 35.000 30.000

25.000 20.000 15.000

10.000 5.000 0 2018

2019

2020

2021

Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves is € 8,9 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 2,4 miljoen. Per saldo is gedurende 2021 € 3,8 miljoen onttrokken aan de reserves. Deze onttrekking (ten gunste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten (€ 2,6 miljoen nadelig) het gerealiseerde resultaat van € 1,2 miljoen.

22

4. Financiële positie 4.3 Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven. We hebben alleen de landelijke kengetallen voor 2020 opgenomen, omdat er nog geen definitieve landelijke cijfers voor 2021 beschikbaar zijn. Kengetallen (afgerond naar hele percentages)

Gemeente

NoordBrabant

2021

2020

2020

Netto schuldquote

-9

-9

60

Netto schuldquote gecorrigeerd

-4

-5

55

Solvabiliteit

53

65

27

Grondexploitaties

-10

-4

9

Belastingcapaciteit

98

116

100

Structurele exploitatieruimte

0

-2

3

Schuldpositie De schuldpositie van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente afhankelijk is van externe middelen bij het realiseren van haar doelstellingen. Ook geeft het inzicht in welk deel van de inkomsten van de gemeente gebruikt moet worden om de rente en aflossing van de schulden te kunnen betalen. De gecorrigeerde netto schuldquote is aangepast voor leningen die de gemeente ‘doorleent’ aan derden (zoals woningbouwverenigingen). De netto schuldquote bedraagt -10% en is daarmee gedaald ten opzichte van voorgaand boekjaar (2020: -9%). Deze ratio geeft aan in hoeverre de inkomsten hoger zijn dan de jaarlijkse schulden. Een ratio die kleiner is dan 100% duidt op hogere baten dan schulden in een boekjaar. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen (bron: VNG, Handleiding houdbaarheidstest gemeentefinanciën). Uw gemeente voldoet ultimo 2021 aan die norm.

Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. De solvabiliteit daalt van 55% in 2020 naar 53% in 2021. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. We merken op dat de solvabiliteit in de afgelopen goed is en boven de signaalwaarde ligt. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.

23

4. Financiële positie Belastingcapaciteit De lastendruk in de gemeente Steenbergen ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 98%. Dit is lager dan in 2020 wat aangeeft dat de totale woonlasten zijn gedaald en opzichte van het landelijk gemiddelde. Structurele exploitatieruimte Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. 4.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. De weerstandsratio kwalificeert als uitstekend.

.

Weerstandsratio

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

8,8

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

2,4

2,1

1.0 < 1.4

Voldoende

3,4

4,2

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

(x € 1 m iljoen)

2021

2020

2019

Weerstandscapaciteit

7,6

8,1

Risico’s

2,6

Weerstandsratio

3,0

24

5. Bevindingen interne beheersing

5. Bevindingen interne beheersing 5.1 Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2021 hebben wij op 24 december jl. een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Dit betreffen de volgende risico’s: − waardering van uw grondexploitaties; − rechtmatigheid van lasten in het kader van de Europese aanbestedingsregelgeving; − het risico dat het management van de gemeente de procesafspraken kan doorbreken, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico met name toe op de schattingsposten in de grondexploitatie.

5.2 Automatisering Onze controle was niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

5.3 Fraude, corruptie en naleving wet- en regelgeving Fraude Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het college gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van onze beroepsregels (NV COS 240/250), de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude.

26

5. Bevindingen interne beheersing Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren, zoals vastgoed, constructie en infrastructuur. Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: − Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. − Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. − Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. − Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Steenbergen beschikt over een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen om het bewustzijn van de medewerkers te vergroten. Aandachtspunten voor uw organisatie zijn het opstellen van een frauderisicoanalyse en de zichtbare monitoring op de werking en naleving van het frauderisicobeleid.

27

6. Trends en ontwikkelingen

6. Trends en ontwikkelingen Fraude en continuïteit in de controleverklaring Als reactie op de rapporten van de Commissie Toezicht Accountancysector en Monitoring Commissie Accountancy heeft de NBA in de 2e helft van 2020 aangekondigd dat zij het beleid op de gebieden Fraude en Continuïteit meer concreet en meer zichtbaar tot uitdrukking wil brengen. In het voorjaar van 2021 is een pilot uitgevoerd waarbij aan accountantsorganisaties is gevraagd aandacht aan deze onderwerpen te besteden in de controleverklaring. Het gaat niet om een uitbreiding van uit te voeren werkzaamheden maar over het rapporteren over onze werkzaamheden. Inmiddels is de volgende stap gezet en zijn in december 2021 de beroepsregels (vastgelegd in de Nadere Voorschriften Controle en Overige Standaarden) aangepast.

De aanvulling in Standaard 700 komt er in hoofdlijnen op neer dat afzonderlijke secties voor de onderwerpen continuïteit en fraude in de controleverklaring worden opgenomen. Hierin wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. Als aanvulling kan de accountant ook de uitkomsten van deze werkzaamheden of belangrijke waarnemingen met betrekking tot het onderwerp toelichten. De beide secties worden in alle controleverklaringen (verplicht) opgenomen; ook in situaties waar geen sprake is van ernstige continuïteitsonzekerheid of spraakmakende fraudecasuïstiek. Deze verplichting geldt voor de verklaring bij de jaarrekening 2022. Omdat binnen de publieke sector het begrip continuïteit minder relevant is, zijn de stakeholders nog in overleg hoe de accountant hier voor de publieke sector invulling aan gaat geven. Ten aanzien van de fraudecasuïstiek zou idealiter de nieuwe sectie in de controleverklaring moeten aansluiten op de frauderisico-analyse opgesteld door het college, dan wel de toelichting van het college op eventuele frauderisico’s in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag.

29

6. Trends en ontwikkelingen Environmental Social and Governance rapportage In april 2021 heeft de Europese Commissie de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) gepubliceerd. Als gevolg van deze richtlijn worden grote bedrijven verplicht om met ingang van het boekjaar 2023 te rapporteren over hun impact op milieu- en sociale zaken. De richtlijn heeft tot doel de kwaliteit van de gerapporteerde informatie met betrekking tot ESG-aangelegenheden te verbeteren, met als uiteindelijk doel de transformatie naar een duurzamere economie te ondersteunen in lijn met de klimaatverbintenis van Parijs. De volgende informatie is o.a. vereist om in de ESG-rapportage op te nemen: −

welke duurzaamheidstrends en -ontwikkelingen een materiële impact kunnen hebben op de onderneming (bijv. tekort aan middelen, bedrijfsonderbrekingen door slechte weersomstandigheden); − welke materiële impact de onderneming heeft op haar omgeving (mens en milieu); − informatie over langetermijndoelstellingen van de onderneming met betrekking tot ESG en de geboekte vooruitgang daarin; − informatie over immateriële activa (bijv. sociaal kapitaal).

Btw-besparende schoolconstructies De Hoge Raad heeft op 4 februari 2022 geoordeeld dat een gemeente bij de levering van een nieuw schoolgebouw aan een scholenstichting als btwondernemer handelt (i.e. een economische activiteit verricht), ondanks dat de levering plaatsvindt tegen een niet-kostendekkende vergoeding. De Hoge Raad merkt namelijk op dat algemeen bekend is dat gemeenten werkzaamheden met betrekking tot onroerende zaken verrichten en dat zij in dit kader worden aangemerkt als ondernemer in de zin van de btw. Dat in bepaalde situaties geen kostendekkende vergoeding wordt bedongen, doet niet af aan het btwondernemerschap. Ondanks dat de Belastingdienst de schoolconstructies met diverse middelen actief bestrijdt, blijkt uit deze zaak dat gemeenten onder bepaalde voorwaarden en omstandigheden de btw op de bouwkosten van schoolgebouwen in aftrek kunnen brengen.

Momenteel is de rapportage over duurzaamheid alleen van toepassing voor grote bedrijven. Maatschappelijk staat duurzaamheid echter hoog op de agenda en dat betekent dat in de toekomst mogelijk ook een rapportageverplichting voor u als gemeente gaat gelden. Wij gaan graag met u in gesprek over hoe ESG binnen de gemeente is vormgegeven en hoe ontwikkelingen hierover worden gemonitord. Wij kunnen u ondersteunen bij de uitwerking van uw duurzaamheidsstrategie, het adviseren omtrent te nemen acties omtrent uw duurzaamheidsstrategie en u te ondersteunen bij de bewaking van de realisatie van de strategie door middel van KPI’s en dashboarding.

30

6. Trends en ontwikkelingen Soft controls De huidige maatschappelijke ontwikkelingen en toegenomen aandacht voor cultuur en gedrag alsmede de omgang met ethische dilemma’s, maakt dat ook van de accountant wordt verwacht dat anders wordt gekeken naar risico’s op dat gebied. Daarmee zijn soft controls, als belangrijke aspecten van cultuur en gedrag, een relevant onderdeel in de jaarrekeningcontrole.

Cultuur en gedrag zijn brede begrippen. Cultuur is een gemeenschappelijke verzameling van normen, waarden en gedragsuitingen die gedeeld worden door de leden van de organisatie. Of anders gezegd: ‘zo doen we dat hier’. Gedrag kan worden omschreven als een verzameling van bewuste of onbewuste, (niet-) tastbare handelingen die gestuurd worden door bijvoorbeeld overtuigingen en omgeving.

In de herziene Standaard 315 Risico’s op een afwijking van materieel belang identificeren is in paragraaf 21b vermeld: ‘De accountant dient door het uitvoeren van risico-inschattingswerkzaamheden inzicht te verwerven in de interne beheersingsomgeving. De accountant doet dit door te evalueren of: • het management, onder het toezicht van de met governance belaste personen, een cultuur van eerlijkheid en ethisch gedrag heeft gecreëerd en gehandhaafd; • de sterke punten in de elementen van de interne beheersingsomgeving samen een geschikte basis vormen voor de andere componenten van het interne beheersingssysteem van de entiteit gezien de aard en complexiteit van de entiteit, en; • tekortkomingen in de interne beheersingsomgeving de andere componenten van het interne beheersingssysteem van de entiteit ondermijnen.’

Organisaties die bewust hun cultuur managen zijn beter in het realiseren van doelen en het managen van risico’s vergeleken met organisatie die dat niet doen. Het bewust managen van de cultuur gebeurt vanuit vier invalshoeken: 1. verantwoordelijk zijn, is cruciaal voor het realiseren van noodzakelijke veranderingen in een organisatie. De mate waarin een gemeente centraal of decentraal is georganiseerd is vanzelfsprekend van invloed op de rol- en verantwoordelijkheids verdeling. 2. Processen en procedures: het besef dat het opleggen en handhaven van regels, het gedrag van mensen niet genoeg verandert. 3. Soft controls: het cultiveren van alle niet-tastbare maar wel gedragbeïnvloedende factoren in organisaties die kunnen helpen bij het realiseren van doelen en het managen van risico’s. 4. Organisatie en besturing: het besef dat alle organisatieonderdelen goed inzicht in soft controls levert samen met de analyse van hard controls een completer beeld op van de interne beheersingsomgeving en de mogelijke effectiviteit van de genomen interne beheersingsmaatregelen.

Het is voor de accountant dus van belang om inzicht te verkrijgen in de cultuur van een organisatie en het gedrag van het management en de medewerkers. Dit kan zelfs al een rol spelen in het proces van opdrachtacceptatie en -continuering.

In samenwerking met onze HR consultants gaan wij graag met u over dit onderwerp in gesprek.

31

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2022 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer

Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Specifieke uitkering

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

JenV A12B Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen medeoverheden) FIN B2 Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek (deel 2) BZK C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

BZK C43

Regeling reductie energiegebruik woningen

BZK C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

OCW D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

OCW D14

Regeling specifieke uitkeringen inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijs vertragingen

EZK F9

Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie

IenW E20

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021

IenW E44

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend 33

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2022 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

SZW G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2021

SZW G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2021

SZW G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggings regeling (Tozo) _gemeentedeel 2021

SZW G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire

VWS H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

VWS H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

VWS H16

Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

Zie volgende pagina’s

34

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg - Tozo) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2022 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

G4

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 2

G4

Tozo 3

G4

Tozo 4

G4

Tozo 5

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

35

Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college m oeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag met een min ervoor heeft een negatief effect op het resultaat. Rechtmatigheidsfouten kunnen niet gesaldeerd worden.

Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid Activa

Passiva

Onrechtmatige aanbestedingen Diverse reclassificatiefouten zonder resultaatimpact Vooruit ontvangen (nog niet bestede) deel SiSa H4 Spuk sport Verschil specificatie gemeentelijke belastingen en overige vorderingen Correctie voorziening afvalstoffenheffing (zie ook Raadsbesluit RD2200116) Totaal ongecorrigeerde controleverschillen

-

Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaand boekjaar Totaal

Eigen vermogen

Baten & lasten

0

0

0

0

-66

+66

+66

0

0

0

0

+38

-38

-38

-38

-80

0

-80

-80

-80

0

+71

-71

-71

-71

26

215

-73

-189

-255

0

0

0

144

0

- 26

215

-73

-55

-255

Onzekerheden Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Rechtmatigheid

Getrouwheid Activa

Passiva

Rechtmatigheid

Eigen vermogen

Baten & lasten

Onzekerheden prestatielevering uitkeringen Jeugdwet

0

0

0

0

1.087

Totaal

0

0

0

0

1.087

36

Bijlage C – Gecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde controleverschillen boven de door ons gehanteerde rapporteringstolerantie van € 35.000. Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid Activa

Passiva

Rechtmatigheid

Eigen vermogen

Baten & lasten

Diverse SiSa-correcties

0

0

-157

-157

157

Correctie lastenverlaging Veiligheidsregio

0

0

+53

+53

53

Totaal gecorrigeerde controleverschillen

0

0

-104

-104

104

37

Bijlage D – Controleaanpak Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgings maatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2021 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag. Inschakeling van interne / externe deskundigen Voor de jaarrekening van de gemeente Steenbergen maken wij gebruik van diverse verbonden partijen/gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties.

De samenwerking met ISD ten aanzien van het sociaal domein is van significant belang in het kader van de jaarrekeningcontrole. Wij maken gebruik van de werkzaamheden van de accountant van het ISD inzake de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten participatiewet en daarmee verbonden SiSa-regelingen. .

Verbonden partijen Ten aanzien van de verbonden partijen van gemeente Steenbergen hebben wij vastgesteld dat: − de (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; − geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude; − geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Significante uitdagingen/moeilijkheden tijdens de controle Er zijn geen significante uitdagingen/moeilijkheden geweest tijdens de controle. Significante schattingsposten De belangrijkste schattingsposten binnen de jaarrekening van gemeente Steenbergen betreffen: − waardering van uw grondexploitatie; − waardering van uw materiële vaste activa; − nauwkeurigheid en volledigheid van de voorzieningen. − de waardering en nauwkeurigheid van de overlopende posten.

Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant van de gemeenteraad beoordelen wij deze door het college gemaakte schattingen. Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemaakte schattingen door het college aanvaardbaar zijn.