20260618 Beantwoording technische vragen dhr. Verbeek Jaarrekening 2025 - Jeugd.pdf

Beantwoording technische vragen (t.a.v. Jeugdhulp) van Jos Verbeek aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Steenbergen inzake de jaarrekening 2025. Een groot deel van de vragen gaan over aantallen dossiers, in- en uitstroom, resultaten van hulpverlening en uitgaven binnen specifieke grootboeknummers van de Jeugdwet. Gelet op de omvang van onze gemeente en de relatieve aantallen jeugdigen en gezinnen die gebruikmaken van specialistische jeugdhulp, achten wij het niet wenselijk om op dit detailniveau informatie te verstrekken. Ook wanneer geen namen worden genoemd, kunnen specifieke gegevens over aantallen, perioden, zorgvormen en kosten in onderlinge samenhang leiden tot indirecte herleidbaarheid naar individuele kinderen, gezinnen of zorgsituaties. De gemeente heeft hierbij een verantwoordelijkheid om de privacy van betrokken inwoners zorgvuldig te beschermen. De afwijkingen binnen de jeugdhulp dienen bovendien te worden bezien in de context van de open einderegeling van de Jeugdwet, landelijke en regionale ontwikkelingen, de beperkte beïnvloedingsmogelijkheden van gemeenten op verwijzingen door derden, de ontwikkeling van tarieven en indexaties, en de onvoorspelbaarheid van zowel instroom als de aard, omvang en duur van de benodigde ondersteuning. Daarnaast zijn de genoemde grootboeknummers primair financiële administratieve categorieën.

Deze sluiten niet één-op-één aan op individuele dossiers, arrangementen of gezinssituaties. Een uitsplitsing naar individuele dossiers geeft daardoor geen volledig of representatief beeld van de oorzaken van de financiële afwijkingen. De gestelde vragen sluiten wel aan bij de bredere ontwikkeling om het inzicht in de uitvoering en financiële ontwikkeling van de jeugdhulp verder te versterken. De komende periode wordt onderzocht hoe de beschikbare informatievoorziening en sturingsinformatie hierop verder kunnen worden doorontwikkeld, binnen de mogelijkheden die wet- en regelgeving bieden. Opstellen van de begroting Bij het opstellen van de begroting wordt gebruik gemaakt van de meest recente gegevens die op dat moment beschikbaar zijn. Voor de begroting 2025 waren dat de cijfers van de jaarstukken 2023 en ontwikkelingen t/m medio 2024. De gezamenlijke raming voor 2025 voor de alle onderdelen van de jeugdhulp hebben we op basis daarvan verhoogd naar € 4.595.000. Ter informatie: de totale uitgaven in 2023 bedroegen € 4.452.000 en de bijgestelde raming van 2024 bedroeg € 4.433.000. In de tussenrapportage van 2025 hebben wij op basis van de op dat moment bekende ontwikkelingen de ramingen voor de jeugdhulp met € 1.158.000 verhoogd naar € 5.748.000.

Uiteindelijk kwamen de totale uitgaven uit op € 7.475.000, waarbij met name de ambulant lokale hulp een uitzonderlijke stijging liet zien. Gedurende een jaar kunnen zich nieuwe situaties voordoen waarbij direct specialistische of hoogcomplexe jeugdhulp noodzakelijk is. Ook kan tussen het moment waarop een arrangement wordt afgegeven en het moment waarop de zorg daadwerkelijk start of wordt gefactureerd aanzienlijke tijd zitten. Hierdoor kunnen afwijkingen ten opzichte van de begroting zich pas later in het jaar aftekenen. Ten aanzien van jeugdhulp zijn er een aantal factoren waarop we weinig invloed hebben. Die maken het opstellen van reële ramingen erg lastig. Helaas moeten wij met u constateren dat wij voor 2025 dit onvoldoende reëel hebben geraamd, met name het grootboeknummer 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal. Wij zijn ons daarvan bewust en doen ons best om dat te verbeteren. In juni 2026 zal de gemeenteraad geïnformeerd worden over het kostenbeheersingsonderzoek

dat wij hebben laten uitvoeren en de resultaten daarvan, zodat hierop verdere acties kunnen worden uitgezet. Beantwoording op hoofdlijnen Om de hiervoor genoemde redenen stellen we voor de gestelde vragen op hoofdlijnen te beantwoorden en de financiële afwijkingen toe te lichten vanuit de belangrijkste beleidsmatige, wettelijke en financiële ontwikkelingen die hieraan ten grondslag liggen. Per grootboeknummer zullen we in algemene termen omschrijven wat er voor zorg geboekt staat. •

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal Onder dit grootboeknummer vallen maatwerkarrangementen. Dit betreft zeer specifieke (hoogcomplexe) zorg dat regionaal (tijdelijk) niet beschikbaar is bij gecontracteerde aanbieders. Omschrijving Aantal (unieke) cliënten Duurste unieke cliënt

•

2024 526

2025 521

6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk Onder dit grootboeknummer vallen de landelijke transitie arrangementen (LTA). Dit betreft hoogspecialistische jeugdhulp die landelijk wordt georganiseerd vanwege de beperkte beschikbaarheid en specifieke expertise die hiervoor nodig is. Gemeenten hebben op de inzet en kosten van deze zorg weinig tot geen beïnvloedingsmogelijkheden, terwijl gemeenten wel financieel verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Omschrijving Aantal (unieke) cliënten

•

2025 45 € 502.064

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal Binnen de jeugdhulpregio WBW wordt gewerkt middels een arrangementensystematiek met gecontracteerde aanbieders ten aanzien van laagcomplexe en hoogcomplexe zorg (zonder verblijf), deze worden onder dit grootboeknummer geregistreerd. De gemeente zet in op een integrale, gezinsgerichte aanpak waarbij het gehele gezinssysteem centraal staat. Hierdoor verschuift de inzet van individuele begeleiding naar intensievere trajecten gericht op onderliggende gezinsproblematiek. Hoewel het aantal arrangementen relatief stabiel blijft, leidt deze ontwikkeling tot hogere gemiddelde kosten per traject. Omschrijving Aantal (unieke) cliënten

•

2024 21 € 87.467

2024 31

2025 38

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal Binnen de jeugdhulpregio WBW wordt gewerkt middels een arrangementensystematiek met gecontracteerde aanbieders ten aanzien van woon-, pleeg- en hoogcomplexe (met verblijf) zorg en crisiszorg, deze worden onder dit grootboeknummer geregistreerd. Voor deze zorg is ook zeer lastig een prognose te maken ten aanzien van aantallen, zwaarte van zorg, duur van de zorg en benodigde inzet. Onderdeel hiervan zijn namelijk plaatsingen ten aanzien van JeugdzorgPlus (gesloten jeugdhulp). Er is dan sprake van een juridische maatregel waarin de rechter beoordeelt of en hoe lang een gesloten plaatsing

noodzakelijk is. De gemeente heeft geen invloed op deze beslissing, maar is wel verantwoordelijk voor de financiering van de benodigde zorg. Deze zorg is kostbaar, waarbij de afgenomen zorgdagen leidend zijn voor de totale kosten van de maatregel. Omschrijving Aantal (unieke) cliënten jeugdhulp met verblijf Specifieke kosten JeugdzorgPlus

2024 25

2025 42

€ 178.730

€ 373.000

Sturing en monitoring Hoewel de gemeente niet op alle aspecten van de jeugdhulp directe beïnvloedingsmogelijkheden heeft, wordt actief gestuurd op de rechtmatigheid, doelmatigheid en passendheid van de ingezette ondersteuning. Dit gebeurt onder andere door periodieke monitoring van zorggebruik, kostenontwikkelingen en complexe casuïstiek, zowel lokaal als binnen de jeugdhulpregio WestBrabant West. Bij zorgtrajecten met een grote financiële impact wordt nadrukkelijk gekeken of de ingezette ondersteuning nog aansluit bij de hulpvraag, of de gestelde doelen worden behaald en of afschaling naar een lichtere vorm van ondersteuning mogelijk is. Daarbij wordt steeds afgewogen welke ondersteuning noodzakelijk is voor de veiligheid en ontwikkeling van het kind en het gezin. Tegelijkertijd geldt dat de gemeente binnen de wettelijke kaders van de Jeugdwet niet kan sturen op de toegang tot alle vormen van jeugdhulp. Verwijzingen door huisartsen, gecertificeerde instellingen, medisch specialisten en rechterlijke uitspraken zijn voor gemeenten niet beïnvloedbaar. De gemeente stuurt daarom primair op een passende, effectieve en doelmatige uitvoering van de zorg, niet op het onthouden van noodzakelijke ondersteuning. Daarnaast wordt deze maand een nieuwe verordening jeugd aan uw raad voorgelegd (25 juni 2026 besluitvormende gemeenteraadsvergadering).

Deze biedt een actueler en beter toepasbaar kader voor de uitvoering van de jeugdhulp en de inzet van beschikbare instrumenten. Oorzaken en invloeden op de onvoorspelbaarheid van jeugdhulp Open einderegeling De uitgaven binnen de Jeugdwet kennen het karakter van een open einderegeling. De gemeente heeft een wettelijke verantwoordelijkheid om noodzakelijke jeugdhulp te financieren wanneer de jeugdhulpverplichting wordt vastgesteld of opgelegd. Daarbij hebben wij te maken met een beperkte voorspelbaarheid van zowel de instroom, zwaarte en duur van de benodigde ondersteuning. Verhuizingen van gezinnen naar onze gemeente kunnen daarbij eveneens leiden tot onverwachte kostenontwikkelingen (nieuw woonplaatsbeginsel sinds januari 2022). Landelijke en regionale ontwikkelingen Daarnaast zien wij landelijke en regionale ontwikkelingen die invloed hebben op de beschikbaarheid en de kosten van jeugdhulp. Zo wordt vanuit het Rijk ingezet op de afbouw van JeugdzorgPlus en daarmee het terugbrengen van gesloten plaatsingen naar nul in 2030. Hoewel deze ontwikkeling breed wordt ondersteund, zijn passende alternatieven nog in ontwikkeling en niet altijd direct beschikbaar. Hierdoor kunnen zwaardere en soms kostbaardere vormen van ondersteuning noodzakelijk zijn.

Als jeugdhulpregio West-Brabant West, waaronder de gemeente Steenbergen, proberen wij deze alternatieven vorm te geven zoals de beweging aandachtsvol wonen: Prezent Wonen, Thuis in West. Hiervan is in april 2026 ook een locatie geopend in de

gemeente Steenbergen. Landelijk Transitie Arrangement Ook de stijging van de kosten binnen de Landelijke Transitie Arrangementen (LTA) draagt bij aan de financiële druk. Deze vormen van hoogspecialistische zorg worden landelijk georganiseerd en gelden landelijke tarieven. Hieronder vallen onder andere specialistische jeugd-GGZ voor zeer complexe situaties, forensische jeugdpsychiatrie en behandeling en verblijf voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen. Verwijzingen door derden Verder wordt de toegang tot jeugdhulp niet uitsluitend bepaald door de gemeente. Verwijzingen door huisartsen, gecertificeerde instellingen, medisch specialisten en rechterlijke uitspraken kunnen leiden tot zorginzet waarop de gemeente geen directe invloed heeft, maar waarvoor wel een financieringsverantwoordelijkheid bestaat. Integrale en gezinsgerichte aanpak Inhoudelijk zetten wij steeds sterker in op een integrale en gezinsgerichte aanpak. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar het gehele gezinssysteem in plaats van uitsluitend naar individuele begeleiding van een kind. Hoewel deze werkwijze naar verwachting op langere termijn effectiever en duurzamer is, kan het op korte termijn leiden tot hogere kosten doordat meerdere gezinsleden ondersteuning ontvangen.

Stevig Lokaal Team Tegelijkertijd werken wij, in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd, aan de verdere ontwikkeling van het Stevig Lokaal Team. Doel hiervan is om ondersteuning zo dichtbij mogelijk te organiseren, tijdig passende hulp te bieden en waar mogelijk een beroep op zwaardere vormen van jeugdhulp te voorkomen.