Reactie op bespreeknotitie ODS januari 2021

BESPREEKNOTITIE Aan: Cc: Van: Datum: Onderwer p:

Commissieleden Stede Broec Bart Nootebos Jan Ettes, fractie ODS 18 december 2020 Raadsbrief overdracht wegen HHNK

Tijdens de commissievergadering wil de fractie ODS graag van gedachten wisselen met de andere commissieleden over het bovengenoemde onderwerp. Inleiding Op 24 november jl. heeft het college de raad een brief gestuurd over de overdracht wegen vanuit het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Deze raadsbrief is bedoeld om de raad te informeren over het proces en de voortgang van deze overdracht. In deze brief staat het voornemen van de colleges van Westfriesland om de raad op basis van een businesscase het volgende voor te stellen: - scenario 1, de gemeenten beheren de wegen zelf, maar steunen elkaar financieel; - optie 3, geen kostenverhoging voor Koggenland, Opmeer, Medemblik, Drechterland, voordeel zoveel mogelijk bij Hoorn, Enkhuizen, Stede Broec; - variant 2, de financiële steun wordt gegeven voor een periode van 10 tot 12 jaar, waarbij een evaluatiemoment wordt afgesproken op 6 tot 8 jaar. In deze brief staan ook de voordelen en aantal consequenties en risico/aandachtspunten wat betreft bovenstaand voorstel genoemd. De raadsbrief en de bijbehorende businesscase zijn als bijlage bij deze bespreeknotitie gevoegd. Wat betreft de fractie ODS is er wat betreft de overdracht van de wegen van HHNK naar de gemeenten veel ongewis voor de gemeente Stede Broec.

Dit gaat zowel over de gekozen combinatie van scenario /optie/variant als over de voordelen en de consequenties / risico’s die met deze keuze samenhangen. Wij zijn niet overtuigd van alle voordelen en ook hebben wij te weinig zicht op de risico’s. Wij vinden het belangrijk om hierover tijdig van gedachten te wisselen met de andere fracties. Doel bespreking: Het doel van de bespreking is om met elkaar te verkennen of wij voldoende informatie hebben om in 2021 een besluit te nemen over de overdracht wegen. Daarnaast willen wij nagaan of en welke kaders wij aan het college kunnen meegeven voordat er een voorstel aan de raad wordt voorgelegd. 1. Inventarisatie informatiebehoefte: vragen aan he college Heeft u voldoende informatie om tot een weloverwogen besluit te kunnen komen? Zo nee, welke vragen zou u graag beantwoordt willen zien. Op de basis heeft het college voldoende informatie om een besluit te nemen. Het college heeft inzicht in wat zij gaat overnemen en onder welke condities dit plaats vindt. De risico’s voor de overname van de wegen zijn per areaal in beeld gebracht en waar het college niet voldoende inzicht heeft in het over te nemen areaal is het risico financieel begroot. Daarnaast is de financiële paragraaf onderbouwd hetgeen goed inzicht geeft in de toekomstige kosten voor onderhoud en personele kosten en wat de effecten zijn op de gemeentelijke begroting.

Wij hebben in elk geval de volgende vragen aan het college, die wij ook graag beantwoord zien bij de behandeling van deze bespreeknotitie: Vraag over de varianten: 1. De Westfriese gemeenten zullen naar alle waarschijnlijkheid een voorstel voor scenario 1, optie 3 en variant 2 - Er zijn legio mogelijkheden in de combinaties van scenario’s, opties en varianten. Welke combinaties zijn als reële alternatieven de revue gepasseerd? En waarom zijn deze alternatieven afgevallen. In hoofdstuk 8 Samenwerkingsscenario’s zijn de mogelijkheden van samenwerking beschreven. Hierbij zijn 4 van de 12 vormen van samenwerking als kansrijk beschreven waarbij de overige 8 niet haalbaar zijn. Van de 4 scenario’s die overblijven voldoet Scenario 0 niet aan de intentieovereenkomst. Scenario 2 en 3 zijn wel kansrijk maar zijn politiek gevoeliger en duurder vanwege de overhead en mogelijk minder kansrijk om een unaniem besluit te nemen over 7 raden. Bij de opties behorende bij dit scenario is met name de kostenverdeling afgewogen. Conform de intentieovereenkomst zou er geen kostenverhoging plaatsvinden voor inwoners en gemeente. Optie 3 doet het meest recht aan de intentieovereenkomst. Hierbij hebben gemeenten en inwoners geen nadeel. Bij de andere opties wordt een heffing voorgesteld zoals het HHNK dit nu ook uitvoert.

Voor de gemeenten i Westfriesland heeft dit gevolgen voor de gemeentelijke begroting. Bij de varianten behorende bij de scenario’s is met name de solidariteit afgewogen. De colleges zijn het op de basis eens dat een solidariteitsregeling tot in de oneindigheid niet realistisch is voor zowel voor- als nadeel gemeenten. Hierbij heeft Variant 2, het steunen van elkaar voor een periode van 10-12 jaar, het meest draagvlak bij de 7 colleges. Vraag over de voordelen: 1. In de voordelen staat genoemd dat de kosten zullen dalen. - Waarop is deze aanname gebaseerd? Waaruit blijkt dat? Het grootste voordeel is dat de gemeente deels geen BTW hoeft af te dragen en de indexering op de jaarlijkse begroting bij de gemeente lager is dan bij het HHNK (4%). Daarnaast heeft Stede Broec het voordeel dat de solidariteitsbijdrage op termijn afloopt en de bijdrage aan de nadeel gemeenten na 10-12 jaar vervalt. Vragen over de consequenties en risico/aandachtspunten: 1. De overdracht van de wegen kan niet in iedere gemeente op dezelfde datum plaatsvinden. - Wat zijn de eventuele consequenties en risico’s van een ongelijktijdige overdracht? Indien alle gemeenteraden in Westfriesland een unaniem besluit (Q2-21) nemen met het voorstel om de wegen over te dragen zijn er geen financiële consequenties.

De overdracht kan om organisatorische redenen voor het HHNK en een aantal gemeenten die een groot areaal overnemen niet haalbaar zijn of in hetzelfde jaar plaatsvinden. Voor de gemeente Medemblik bijvoorbeeld heeft de overdracht grote gevolgen en vraagt meer voorbereiding. Dit heeft geen financiële consequenties. Indien een gemeenteraad geen besluit neemt of het voorstel niet aanneemt ontstaat er een nieuwe situatie. Er dient dan een nieuwe businesscase opgesteld te worden. Gemeenten die geen besluit nemen hebben de keus om scenario 0 uit te voeren waarbij iedere gemeente het afzonderlijk regelt met het HHNK. 2. Aan de overname van de wegen zijn risico's verbonden zoals vervuiling van de ondergrond, slechte fundering, essentaksterfte en ontbreken van gegevens. De risico’s zijn beschreven in hoofdstuk 12 van de businesscase en gebudgetteerd om de risico’s te beperken. - Wat is hier het risico op ‘lijken uit te kast’?

2/3

De risico’s zijn ambtelijk verkend en waar geen of onvoldoende inzicht is het risico zoveel mogelijk ingecalculeerd in het budget. Met name de verontreiniging in de verharding kan kostenverhogend zijn en is meegerekend als uitgangspunt. Om de risico’s te bepreken wordt risico-gestuurd beheer toegepast. Dit betekent dat alleen onderhoud wordt uitgevoerd als dat echt noodzakelijk is. Hierdoor blijven de kosten beperkt. Daarnaast heeft uw raad bij complexe of grote investering het budgetrecht om investering in de kadernota toe te kennen. 3. Bij de risico’s staat benoemd “Met de overname van de wegen dient ook de ambtelijke organisatie te worden uitgebreid. Met de schaarste op de arbeidsmarkt kan dit een probleem vormen. Voor de inzet van de SED-organisatie zou een uitbreiding van ca 6 fte nodig zijn”. - Hoe kijkt de portefeuillehouder aan tegen dit risico? Hoe reëel is dit risico? Hoe kan geborgd worden dat de deze 6 fte ook daadwerkelijk voor dit doel worden ingezet? Het risico is dat eventuele werving van personeel meer tijd kost. Op dit moment ervaart de organisatie op een aantal beleidsvelden en vacatures ook een probleem is, echter wordt het merendeel nog vervuld. Mocht werving op lange termijn niet haalbaar zijn dan dient de organisatie alternatieven in te zetten. 2.

Samenwerking: discussievraag aan de commissieleden In de voorgestelde combinatie van scenario/optie/variant staat de samenwerking met de Westfriese gemeenten voorop. Hoe kijken jullie aan tegen deze samenwerking als het gaat om de overdracht van de wegen? Voorzien jullie hierin problemen /risico’s als het gaat om de financiële component en/of belangen van de verschillende gemeenten. Zo ja, welke zijn dat en op welke wijze zouden wij in dat geval hier wat meer zekerheden voor kunnen vastleggen?

Vervolg Afhankelijk van de uitkomst van de discussie kan de raad kaders meegeven aan het college, die voor de gemeente Stede Broec belangrijk zijn voor de overdracht van de wegen. Hiervoor kan een raadsinstrument worden ingezet. Graag nodigt ODS u uit om hierover van gedachten te wisselen. Jan Ettes, ODS Bijlagen: Raadsbrief overdracht wegen HHNK + businesscase

3/3