Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026
Tekst van het document
Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:
Vaststellen Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026 610104
Commissie: Raadsvoorstel:
19 juni 2025 3 juli 2025, nr. 2506-10
Portefeuillehouder: Programma:
M.G.T. Visser alle
Karakter:
Besluitvormend
Bijlagen:
-
Raadsbesluit Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026 Ombuigingen rapportage Participatielogboek
Voorgesteld besluit: 1. De Voorjaarsnota 2025 vast te stellen; 2. De Kadernota 2026 vast te stellen en op basis hiervan de Begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 op te stellen; 3. Kennis te nemen van de voorgestelde ombuigingen van € 730.000 en deze verder uit te werken in de Begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029; 4. De hoogte van de subsidieplafonds per werksoort vast te stellen; 5. De investeringen voor 2025 vast te stellen; 6. De mutaties in reserves vast te stellen; 7. De budgettair neutrale mutaties vast te stellen; 8. De mutaties onder de bovenstaande punten 1, 4, 5 en 6 via een begrotingswijziging te verwerken.
Inleiding De kadernota 2026 is tot stand gekomen op basis van de informatie zoals wij die nu kennen en biedt u de mogelijkheid om richting te geven aan de laatste begroting die door dit college tijdens deze coalitieperiode wordt voorbereid. Het betreft de begroting voor 2026, het inmiddels veelbesproken ‘ravijnjaar’. In dat jaar worden veel gemeenten door uitblijvende financiering vanuit de rijksoverheid gedwongen tot forse ombuigingen. Hoewel wij hier samen met u als raad tijdig op hebben geanticipeerd, blijft ook na het uitkomen van de voorjaarsnota 2025 van de rijksoverheid de noodzaak tot ombuigen aanwezig. Wij zijn immers in grote mate afhankelijk van rijksmiddelen. Instabiliteit van de structurele middelen van de rijksoverheid maken dat wij ons daar op een andere wijze toe moeten verhouden. Dat betekent dat we investeringen die we willen doen vaker incidenteel moeten dekken. Met deze kadernota leggen wij de nadruk op de uitvoering van reeds eerder gemaakte keuzes tijdens deze raads- en collegeperiode. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat er in het voorjaar van 2026 een nieuwe coalitie aantreedt. Wij streven ernaar deze bestuursperiode af te sluiten met een gezonde financiële huishouding, in de wetenschap dat de onderdelen uit het huidige coalitieprogramma zijn afgerond of opgenomen in de reguliere begroting.
1
Ombuigingen In het najaar van 2024 heeft uw raad de opdracht gegeven aan het college om een ombuigingspakket van € 4 miljoen uit te werken, waarvan € 2,5 miljoen aan structurele ombuigingen gerealiseerd diende te worden. Uw raad gaf daarbij aan dat er ruimte moest blijven voor politieke keuzes. Op basis van uw opdracht zijn keuzemogelijkheden uitgewerkt en is een brede inventarisatie gemaakt van potentiële ombuigingen op alle beleidsterreinen. Meerdere sessies, zowel ambtelijk, bestuurlijk als ook participerend met onze inwoners, hebben geleid tot bijgevoegde rapportage “Op weg naar een toekomstbestendige begroting”. Uit deze rapportage blijkt dat onze inwoners veel waarde hechten aan de leefomgeving. In de tussentijd heeft het Rijk de Voorjaarsnota 2025 uitgebracht. Deze bevatte onder andere incidentele compensatie voor jeugdzorgkosten en een aanpassing van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Daardoor is het zogenaamde ravijnjaar verschoven van 2026 naar 2028, en is het verwachte tekort in 2028 minder groot dan eerder geraamd. Op basis van bovenstaande ontwikkelingen heeft het college de volgende strategische keuzes gemaakt: • • •
We bieden het volledige ombuigingspakket aan, zodat uw raad de ruimte behoudt om keuzes daarin te maken. In de jaren 2026 en 2027 streven wij naar een structureel sluitende begroting, zonder ingrijpende maatregelen met grote impact op voorzieningen. Voor 2028 en 2029 presenteren wij een niet-sluitende meerjarenraming, bewust als signaal richting de Rijksoverheid. Hiermee willen wij aangeven dat structurele landelijke tekorten, zoals in de jeugdzorg, niet volledig lokaal kunnen worden opgevangen zonder aantasting van onze voorzieningen en leefbaarheid.
Wij zijn trots op de voorzieningen en de gemeenschap van Stede Broec. In lijn met de opdracht van uw raad willen wij deze zoveel mogelijk in stand houden. Vandaar dat wij terughoudend zijn met het ombuigen van voorzieningen met grote maatschappelijke impact in de komende twee jaren.
Beoogd effect Deze kadernota vormt het vertrekpunt voor de opstelling van de programmabegroting 2026 die in de raadsvergadering van 13 november 2025 door u zal worden behandeld. In deze kadernota zijn de beleidsmatige en financiële kaders opgenomen die richting geven aan de keuzes voor het komende begrotingsjaar. Daarbij is het uitgangspunt dat de op te stellen begroting voldoet aan de toetsingscriteria zoals die door de provinciale toezichthouder zijn vastgesteld en dat voor onze gemeente het repressieve toezicht regime blijft gelden. Daarnaast is de voorjaarsnota 2025 ook onderdeel van het besluit dat nu voorligt. Hiermee beogen we een bijstelling van de begroting 2025 op basis van de meest actuele informatie.
Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De kadernota vindt haar grondslag in artikel 4 van de Financiële verordening Stede Broec 2023. Hierin is vastgelegd dat het college van burgemeester en wethouders de gemeenteraad jaarlijks een kadernota aanbiedt met een voorstel voor de beleidsmatige en financiële kaders voor het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming. De wettelijke basis hiervoor ligt in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), dat gemeenten verplicht tot een ordentelijke, transparante en meerjarige financiële planning. Hoewel het BBV geen expliciete verplichting tot het opstellen van een kadernota bevat, is dit document wel opgenomen in de door uw raad vastgestelde Financiële verordening. De kadernota biedt u de gelegenheid om in een vroeg stadium richting te geven aan de begroting 2026. Daarbij kan kunt u binnen de wettelijke kaders en het toezichtkader van de provincie, prioriteiten stellen en keuzes maken op het gebied van nieuw beleid, bijstellingen of financiële aanpassingen.
2
Argumenten Met het vaststellen van dit document worden de kaders bepaald op basis waarvan het college de Begroting 2026 en de meerjarenraming opstelt. Ook wordt de begroting 2025 op basis van de voorjaarsnota 2025 aangepast door middel van een begrotingswijziging. Voorgestelde kaders voor de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 zijn hieronder kort opgenomen. In de kadernota worden ze uitgebreider beschreven.
1. Financiële uitgangspunten o Indexatie van prijzen en salarissen op basis van de Septembercirculaire 2025. o Rentepercentage voor nieuwe investeringen vastgesteld op 3,5%. o Subsidies worden geïndexeerd met 3,44% (voor GR-en gehanteerde indexatie minus bezuiniging). o Algemene uitkering uit het gemeentefonds gebaseerd op de Septembercirculaire 2025. o Bijdragen aan GR-en en de SED-organisatie conform hun begrotingen 2026.
2. Nieuw beleid Programma Ruimte • Beheer Waterweide: Structureel € 18.000 per jaar wordt opgenomen voor het beheer en onderhoud van openbaar groen, verhardingen en bomen in de wijk Waterweide, die binnenkort aan ons wordt overgedragen. • Woningbouw en gebiedsontwikkeling: Voor het realiseren van de woningbouwambities uit de Woondeal 2.0 wordt € 200.000 per jaar gereserveerd voor regie, planvorming en gebiedsontwikkeling. Het voorstel is dit bedrag te dekken uit de Reserve Grondbedrijf. • Doorontwikkeling Omgevingswet: Vanaf 2026 wordt structureel € 44.000 ingezet voor het borgen van regie en monitoring op de fysieke leefomgeving in het kader van de implementatie van de Omgevingswet. • Voorbereiding doorfietsroute Zesstedenweg: In 2026 wordt incidenteel € 290.000 beschikbaar gesteld voor het ontwerp en de subsidieaanvraag ten behoeve van een hoogwaardige fietsverbinding langs het Lint. Programma Samenleving • Eerstelijnszorg: De pilot versterking eerstelijnszorg wordt structureel voortgezet met een jaarlijks budget van € 473.000, gericht op vroegtijdige ondersteuning van hulpvragen en het ontlasten van tweedelijnszorg. Deze keuze lichten we op de volgende pagina verder toe. • Special Class Copernicus: In 2027 wordt incidenteel € 102.000 gereserveerd als regionale bijdrage aan de uitbreiding van het voortgezet speciaal onderwijs op havo/vwo-niveau in Hoorn.
• Toezicht station Bovenkarspel-Grootebroek: Voor het voortzetten van toezicht op het station wordt in 2026 incidenteel € 16.000 beschikbaar gesteld, in samenwerking met WerkSaam.
3. Subsidieplafonds 2026 Het totaal beschikbare subsidiebedrag bedraagt € 3.380.000, verdeeld over o.a. welzijn, zorg, sport, cultuur en huisvestingskosten maatschappelijke accommodaties.
In deze Voorjaarsnota 2025/Kadernota 2026 zijn wij voor de ramingen van kosten voor zowel jeugd als Wmo uitgegaan van de werkelijke cijfers 2024, verhoogd met een reguliere indexatie van 2,7%. Bij zowel jeugd als Wmo laten we het “voorspelmodel” los omdat we bij jeugd een stabiele populatie zien en bij Wmo de verwachting hebben dat door de invoering van het abonnementstarief er minder toestroom van aantallen zullen zijn.
3
Het door de rijksoverheid verschuiven van het ravijnjaar 2026 naar min of meer 2028 heeft de noodzaak om per 2026 fors om te buigen in een ander daglicht gezet. Door de incidentele vergoedingen voor de jaren 2026, 2027 en (deels) 2028 is er financieel een andere situatie ontstaan wat voor de korte termijn een lagere opgave vraagt qua ombuigen. Wij hebben voor de jaren 2026 t/m 2029 gekozen voor ombuigingen op onderdelen uit de begroting zonder ingrijpende maatregelen met grote impact op onze voorzieningen. Onderstaand treft u daar een overzicht van aan. 2026
2027
2028
2029
Inkoopvoordeel assurantie
100
100
100
100100
Kostendekkende leges
30
30
30
Vrijval post onvoorzien
15
15
15
Archief
60
60
60
OZB bedrijven 10% verhogen
110
110
110
Toeristen/forensen 15%
15
15
15
330
330
330
Kinderopvang
40
40
40
Buig budget
50
50
50
Leerlingenvervoer
50
50
50
140
140
140
Algemeen onvoorzien vrij laten vallen
30
30
30
Doorbelasten aanleg inritten
10
10
10
30 30 10 10
Onderhoudsbudget verlichting
15
15
15
15 15
Luchtfoto’s
20
20
20
Subtotaal
75
75
75
20 75
Knop: Sport, cultuur en recreatie Hogere opbrengsten zwembad
150
150
150
150 150
Sportbevordering Sportbevordering
20
20
20
Erfgoed
15
15
15
Subtotaal
185
185
185
20 15 185
Totaal ombuigingen
730
730
730
730
Ombuigingen Knop: Gemeente
Subtotaal
3030 15 15 60 110 1515 330
60 110
Knop: Zorg en onderwijs
Subtotaal
40 40 50 50 50 50 140
Knop: Onze leefomgeving
20
20
-----------------
Ondanks de noodzaak tot én de opgave om ombuigingen, zowel aan de uitgaven – als aan de inkomsten kant, te realiseren, hebben wij ook gemeend investeringen te moeten opvoeren. Immers, stilstaan is achteruit gaan. Eén van de investeringen is het structureel opvoeren van de pilot eerste lijnszorg.
Structureel verlengen Pilot eerste lijnszorg
4
In de raadsvergadering van december 2023 heeft de raad het college verzocht om structurele middelen te zoeken om de pilot versterking 1e lijn vanuit Ons Stede Broec definitief te implementeren. In 2025 loopt de pilot af. De samenwerking tussen de consulenten van de SED en Ons Stede Broec hebben geleid tot goede resultaten ten aanzien van de versterking 1e lijn en het out-reachend werken. Slechts een gering gedeelte van de cliënten binnen de pilot is doorverwezen naar de zwaardere en vaak duurdere tweedelijns. Het overgrote gedeelte van de cliënten kon worden geholpen door Ons Stede Broec of het eigen netwerk. Het structureel bestendigen van de pilot betekent dat er in de toekomst nog meer inwoners op deze manier geholpen kunnen worden. Daarom hebben wij in deze Kadernota structureel een bedrag van € 473.000 vanaf 2026 opgevoerd. We hebben ervoor gekozen om dit bedrag structureel op te nemen in de begroting om u bij het afwegen van alle financiële belangen bij de begroting een volledig overzicht te kunnen bieden. We blijven wel evalueren of het bijdraagt aan de doelstelling om enerzijds onze inwoners in de eigen omgeving te kunnen helpen en doorverwijzing naar duurdere tweede lijn te voorkomen.
Investeringen die voor nu alsnog niet zijn meegenomen in de financiële verwerking in deze kadernota maar wel degelijk binnen afzienbare tijd aan bod komen, zijn in willekeurige volgorde: - MFA Bovenkarspel Zuid; - Voortgang sportlandschap; - Strategisch vastgoedbeleid; - Voortgang centrumontwikkelingen. Naar verwachting zullen deze investeringen een nadere uitwerking (inclusief de verkenning om een bestemminsgreserve voor deze investeringen in te stellen) krijgen ten tijde van het aanbieden van de Begroting 2026 of via een separaat voorstel via de reguliere vergadercyclus.
Onderstaand treft u een overzicht aan van een aantal reserves inclusief de effecten van voorgestelde besluitvorming uit de jaarstukken, voorjaarsnota en kadernota. (bedragen * € 1.000) Omschrijving Algemene reserve Reserve Grondbedrijf
Stand na besluiten raad 3 juli 10.894*
Reserve Centrumontwikkelingen
3.150 1.003
Totaal
15.047
‘* inclusief besluit over jaarresultaat 2024
5
Financiën Het verwachte begrotingssaldo is na alle mutaties als volgt: bedragen * € 1.000) Saldo baten minus lasten (begrotingsresultaat) 2025 2026 2027 2028 2029 inc struct inc struct inc struct inc struct inc struct Tot en met raad mei 2025 -889 772 -36 -2.134 -22 -2.189 0 -2.803 0 -2.286 Voorjaarsnota: Autonoom (2.2) -117 903 -83 2.151 -7 2.222 0 1.241 0 1.336 Voorjaarsnota: Investeringen (2.3) 0 0 0 78 0 58 0 38 0 -2 Kadernota: Uitgangspunten 0 0 0 32 0 162 0 363 0 -21 begroting 2026 (3.1) Kadernota: Nieuw beleid (3.2) 0 0 -306 -535 -102 -535 0 -535 0 -535 Na Voorjaarsnota 2025 en -1.006 1.675 -425 -408 -131 -282 0 -1.696 0 -1.509 Kadernota 2026 Voorstel college Ombuigingen 2026
2025
Gemeente Zorg en onderwijs Leefomgeving Sport, cultuur en recreatie
0 0 0 0
Na voorstel college Ombuigingen 2026
2026 0 0 0 0
0 0 0 0
-1.006 1.675 -425
2027 330 140 75 185
2028
2029
0 0 0 0
330 140 75 185
0 0 0 0
330 140 75 185
0 0 0 0
330 140 75 185
322 -131
448
0
-966
0
-779
Bovenkarspel, 27 mei 2025 Burgemeester en wethouders van Stede Broec, De secretaris, De burgemeester,
A. Huisman
R.A.P. Wortelboer
6