Raadsvoorstel Vaststellen Begroting 2024

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Begroting 2024 215229

Commissie: Raadsvoorstel:

RBFZ 31 oktober 2023 13 november 2023

Portefeuillehouder: Programma:

T. Visser Allen

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1) Begroting 2024; 2) Raadsbesluit Begroting 2024.

Voorgesteld besluit: 1. De Begroting 2024 vast te stellen; 2. In te stemmen met de financiële gevolgen van alle investeringen voor 2024 en autorisatie te verlenen tot het maximum van het opgenomen investeringsbedrag (blz. 92 Begroting 2024); 3. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2025-2027.

Inleiding Onze gemeente ervaart, net als veel andere gemeenten, financiële druk. We worden geconfronteerd met toenemende kosten voor belangrijke diensten zoals gezondheidszorg, onderwijs, openbare veiligheid en digitale (informatie)veiligheid. Deze kosten stijgen sneller dan onze inkomsten, waardoor we moeite hebben om onze financiën in evenwicht te houden. Vanaf 2026 is er zelfs sprake van ravijnjaren omdat de Algemene Uitkering die we van de rijksoverheid ontvangen vanaf dan een grote terugval laat zien en onze gemeente voor ruim 2/3 deel van de inkomsten afhankelijk is van deze uitkering. Naast de uitdagingen waarmee onze gemeente wordt geconfronteerd, ervaren onze inwoners ook financiële uitdagingen. De kosten van levensonderhoud, energie en vervoer stijgen harder dan de loonontwikkeling. We zien dat het voor sommige van onze inwoners moeilijke financiële tijden zijn. Er wordt vaker een beroep gedaan op schuldhulpverlening. Ongeveer 1/3 deel van onze inkomsten bestaat uit belastingheffing, tarieven voor dienstverlening bij bijvoorbeeld burgerzaken maar ook de toegangsprijzen voor bijvoorbeeld zwembad De Kloet. Omdat we willen dat iedereen in onze samenleving gebruik kan blijven maken van onze mooie voorzieningen, willen en kunnen we onze financiële druk niet oplossen door de rekening van de rijksoverheid door te schuiven naar onze inwoners.

Ook willen we niet nu al een discussie voeren over de betaalbaarheid van ons voorzieningenniveau.

1

De terugval van de Algemene uitkering vanaf 2026 bedraagt voor onze gemeente op dit moment 2,5 miljoen euro. Er spelen verschillende zaken waarover nog duidelijkheid moet komen van uit de rijksoverheid. Met een opschalingskorting, een gewijzigde normeringssystematiek en herverdelingseffecten maakt de rijksoverheid het voor alle gemeenten ingewikkeld. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft alle gemeenten een advies gegeven over de begroting 2024 en verdere jaren. Dit advies is: - Presenteer voor 2024 en 2025 een sluitende begroting en - Breng de lasten in de meerjarenramingen in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit de coalitieakkoorden en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven. We hebben bij het opstellen van de begroting dit VNG advies als uitgangspunt genomen. Ook de door u vastgestelde Kadernota 2024 geldt als de basis voor deze begroting. Daarom zijn er nog geen nieuwe investeringen meegenomen. We trachten op deze wijze voldoende financiële ruimte over te houden om de benodigde toekomstige investeringen zoveel mogelijk te kunnen doen.

Argumenten De begroting is opgesteld conform de kaders die u in de Kadernota 2024 op 6 juli 2023 heeft vastgesteld. Daarnaast zijn er door ontwikkelingen die na 6 juli 2023 hebben plaatsgevonden enkele nieuwe budgetten en autonome mutaties opgenomen in de begroting. Ook zijn er zaken die in de kadernota tekstueel zijn aangegeven maar financieel nog niet vertaald waren, nu ook in de begroting opgenomen. Een overzicht van alle onderwerpen die nu financieel zijn opgenomen in de begroting treft u hieronder aan: -

de uitkomsten van het proces Lucht in de begroting, de uitkomsten van de mei- en septembercirculaire 2023, een verhoogde bijdrage aan de SED organisatie, het inflatiecijfer uit de septembercirculaire 2023, aanpassing van de bijdrage aan de gr-en op basis van de door de Algemene Besturen van deze GRen vastgestelde begroting 2024 van deze gr-en, kapitaallasten van een investering in het gemeentehuis; een budget voor Landelijke Aanpak Adreskwaliteit, huuropbrengsten voor het pand op Industrieweg 35, mutaties op bestaande reguliere budgetten. Dit zijn: • een bijstelling van het budget voor rente, • een bijstelling van het budget voor afschrijvingslasten, • een bijstelling van het budget opbrengst leges Burgerzaken, • een bijstelling van het budget voor onderhoud vastgoed, • een bijstelling van het budget voor het afhandelen van bezwaren woz, • een bijstelling van het budget voor BUIG, • een bijstelling van het budget voor Wmo, • een bijstelling van het budget voor Jeugdzorg, • een bijstelling van het budget voor OZB gemeentelijke gebouwen, • een bijstelling voor het budget voor afvalinzameling en • een bijstelling van het budget voor riolering.

2

In de begroting wordt op al deze bovengenoemde onderdelen een uitgebreide toelichting gegeven. Toch lichten we er een aantal uit: Lucht in de begroting: In de kadernota 2024 hebben we ons vanwege de financiële onzekerheid en het nog niet beschikbaar zijn van de mei- en septembercirculaire, beperkt tot wettelijke, onontkoombare bijstellingen en actualisaties van budgetten door bijvoorbeeld inflatie. Gezien het “hoge” jaarresultaat 2022 én de onzekerheid over de financiering vanuit het Rijk, hebben we zoals we hebben aangegeven in de kadernota, kritisch gekeken naar de onderdelen in de begroting waar wellicht structureel financiële ruimte te vinden is. We hebben u ook aangegeven dat u daarover bij de begroting 2024 zou worden geïnformeerd. Het proces om kritisch naar structurele budgetten te kijken hebben we “lucht in de begroting” genoemd. De kritische blik en analyse heeft er toe geleid dat we afgerond een bedrag van € 243.000 aan aangepaste budgetten in deze begroting hebben verwerkt. Deze budgetten zitten verspreid door de 3 programma’s heen waarbij per programma het totaalbedrag uit dat programma wordt weergegeven. Opgemerkt dient wel te worden dat met deze exercitie direct de door u opgenomen “stelpost” binnen programma Samenleving van € 107.000 is weggewerkt. Ontwikkeling Wmo We hebben u in de Kadernota 2024 voorgesteld om, in afwachting van o.a.

de ontwikkelingen rondom abonnementstarieven Wmo/Jeugd en de nieuwe aanbesteding Wmo/Jeugd, het budget Wmo in de begroting op basis van de uitkomsten van het Wmo voorspelmodel vanaf 2024 te bevriezen. Dit betreffende onderdeel is dan ook op die wijze opgenomen in de voorliggende begroting. De komende periode verwachten we meer duidelijkheid te krijgen (en u dus te kunnen geven) over de gevolgen voor onze (meerjaren)begroting van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo en de regionale aanbesteding inkoop Wmo/Jeugd.

Nadere toelichting op onderdelen uit de Kadernota 2024: In de Kadernota 2024 hebben we aangegeven onder andere door het ontbreken van duidelijkheid van het Rijk op bepaalde onderdelen/middelen voor sommige onderdelen ten tijde van de begroting 2024 terug te komen. Dit betrof o.a.: - Groot onderhoud wegen Gezien de nog steeds stijgende prijzen voor lonen, materialen, energie en olie alsook de afweging tot daadwerkelijke noodzaak voor groot onderhoud hebben we ervoor gekozen om voor de begroting 2024 geen extra middelen te reserveren voor dit groot onderhoud. Daarnaast is het meerdere malen voor gekomen dat het beschikbare budget in de reguliere begroting nooit helemaal gebruikt werd. Des te meer redenen om voor nu geen extra middelen op te voeren. Het niet opvoeren van extra middelen heeft vooralsnog geen effect op het huidige onderhoud. - Investeringen Integraal Huisvestingsplan (IHP) In de raadsvergadering van 19 oktober 2023 heeft u het IHP primair onderwijs vastgesteld. Dit IHP is in gezamenlijkheid met de schoolbesturen tot stand gekomen. Het vastgestelde IHP zelf heeft geen financiële consequenties. Iedere ontwikkeling op zich, leidt tot een separaat voorstel dat ter besluitvorming aan u zal worden voorgelegd.

3

Op basis van de kadernota en alle hierboven aangegeven onderdelen die ook in de begroting zijn opgenomen ontstaat het onderstaande financiële beeld:

bedragen * € 1.000) Saldo baten minus lasten (begrotingsresultaat) 2024 inc struct Saldo na raad juli 2023 Mutaties Begroting 2024: Lucht in de begroting Algemene uitkering Bijstelling bijdrage gr-en Rente Afschrijvingen Leges burgerzaken Landelijke aanpak adreskwaliteit Huur pand Industrieweg Afhandelen bezwaren WOZ-waarde BUIG Wmo Jeugdzorg Toerekening rente en SED bijdrage aan Afvalinzameling Toerekening SED bijdrage aan riolering Te betalen OZB gebouwen Onderhoud vastgoed Pacht Geerling Stelpost CAO 2024 Aanpassing indexatie op basis van septembercirculaire Overig Beoordeling incidentele baten en lasten

-515

Saldo

2025 Inc struct

50 -190

1.575

2026 inc struct

2027 inc struct

-82

-22

-1.456

-1.581

244 1.629 -387 183 160 64 -25

244 1.478 -317

244 1.003 -297

244 1.501 -273

64 -25

64 -25

64 -25

-35 -116 -146 -789

-35 -116 -24 -789

-116 -24 -789

-116 -24 -789

104

104

104

104

-31 -56 -34 13 -321

-24 -56 -34 13 -321

-18 -56 -34 13 -321

-14 -56 -34 13 -321

39

-6

-217

-186

88

-1 -88

60

6 -60

6

242

2 -242

-219

306 -102

1.563

-22

-1.979

54

-22

Beoogd effect Door de begroting vast te stellen wordt voldaan aan het gestelde in artikel 191 van de Gemeentewet. De raad ziet erop toe dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Dit is voor het jaar 2024 het geval. Hiervan kan worden afgeweken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De Gemeentewet schrijft voor dat gemeenten vóór 15 november een begroting voor het volgend jaar aanbieden aan de provincie en geeft enkele vereisten waaraan de genoemde documenten dienen te voldoen. Deze zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De gemeenteraad is bevoegd een begroting vast te stellen. Na vaststelling is het college op grond van artikel 191 van de Gemeentewet verplicht deze vóór 15 november aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland te zenden.

4

-1.487

We houden er rekening mee dat sommige activiteiten in doorlooptijd, prioriteit en benodigde middelen kunnen wijzigen, hierover zullen we u via de cyclusdocumenten informeren. Ook wijzen we op de maatschappelijke realiteit van het college uitvoeringsprogramma en vragen daarom om begrip dat er altijd rekening gehouden moet worden met onverwachte (maatschappelijke) dringende kwesties. Ook om deze reden kan verschuiving van prioriteiten onontkoombaar zijn. Planning, evaluatie en verantwoording De vastgestelde begroting wordt vóór 15 november 2023 aan de provincie toegestuurd. Financiën Indien we alle financiële consequenties van de raadsbesluiten tot nu toe, van de begroting en van Najaarsnota 2023 verwerken ontstaat het onderstaande financiële beeld over de jaren 2024 t/m 2027:

(bedragen * € 1.000) Saldo baten minus lasten (begrotingsresultaat) 2024 inc

2025 struct

inc

2026 struct

inc

2027 struct

inc

struct

Saldo na raad september 2023

-515

50

-190

1.575

-82

-1.456

-22

-1.581

Begroting 2024 (voorlopig)

296

256

88

67

60

-523

0

94

0

-48

0

-48

0

-48

0

-48

-219

259

-102

1.595

-22

-2.027

-22

-1.535

Najaarsnota 2023 (incl. NJN SED) Saldo na Najaarsnota 2023

We concluderen dat op basis van de regels van de toezichthouder en het BBV de begroting voor 2024 structureel sluitend is. Voorlopig wachten we op maatregelen van het Rijk die het financiële ravijn moeten opvangen. Dat houdt in dat we de noodzakelijke werkzaamheden uitvoeren en dat we wensen aan u voorleggen op basis van de financiële mogelijkheden.

Bovenkarspel, 17 oktober 2023 Burgemeester en wethouders van Stede Broec De secretaris, De burgemeester,

A. Huisman

R.A.P. Wortelboer

5