Raadsvoorstel Rekenkamercommissie onderzoek doeltreffendheid woonbeleid

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Rekenkamercommissie SED onderzoek naar doeltreffendheid van het woonbeleid Zaak

Commissie:

.

Raadsvoorstel:

wordt ingevuld door de griffie

Portefeuillehouder : Programma:

N.S. Slagter

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Programma 3

Rapport Rekenkamercommissie inclusief bestuurlijke reactie college Presentatie Rekenkamercommissie aan de commissie GGZ op 9 januari 2023

Voorgesteld besluit: 1. De aanbevelingen uit het rapport van de Rekenkamercommissie SED naar de doeltreffendheid van het woonbeleid over te nemen. 2. Het college opdracht te geven met de aanbevelingen aan de slag te gaan, met inbegrip van de bestuurlijke reactie van het college en voor zover deze al niet zijn opgepakt 3. en de raad hierover tweemaal per jaar te informeren (voorjaarsnota/najaarsnota). Samenvatting Uw Rekenkamercommissie heeft de doeltreffendheid van het woonbeleid binnen de SED onderzocht. Hoofdvraagstelling van het onderzoek is: “In hoeverre is het woonbeleid in de periode 2018-2022 doeltreffend en in hoeverre hebben de raden hierbij invulling gegeven aan hun rol?” De hoofdconclusie is dat het woonbeleid doeltreffend is geweest op basis van de beoogde doelen in de woonvisie. De raden hebben daarbij een sterke invulling gegeven aan haar kaderstellende rol. Ze zijn echter nog niet in positie gesteld, middels goede informatie en monitoring van doelstellingen, om hun controlerende rol in te vullen. De hoofdaanbevelingen zijn monitor de doelstellingen. Niet alleen de kwantitatieve target uit de regionale woonvisie, maar met name de variatie naar doelgroepen uit het lokaal beleid is hierbij essentieel. Behoud de sterke betrokkenheid en inzet van de raad bij de kaderstelling.

Het is wel van essentieel belang de raad veel beter in positie te brengen voor zijn controlerende rol. Beoogd effect Het beoogde effect van dit onderzoek is om de doeltreffendheid van het woonbeleid in beeld te brengen inclusief de rol van de raad daarbij. In het rapport worden conclusies getrokken en aanbevelingen gegeven om met name de controlerende rol van de raad beter in te vullen. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Hoewel een groot aantal aanbevelingen zich richt tot het college (om de raad beter in positie te brengen om de controlerende rol in te vullen), is het aan uw raad om een uitspraak te doen over deze aanbevelingen. In zijn bestuurlijke reactie geeft het college aan het eens te zijn met de aanbevelingen en al gestart te zijn met enkele verbeteringen. Argumenten De hoofdconclusies, voor college en raad, zijn: a. Doeltreffendheid. Het woonbeleid van de SED-gemeenten is doeltreffend geweest in de periode 2018-2022 op basis van de beoogde doelen in de woonvisie. De gemeenten liggen op schema om voldoende woningen toe te voegen. Kanttekening hierbij is dat in Drechterland hiervoor nog wel een deel van de zachte plannen tijdig moet worden gerealiseerd. De doelstellingen rond de variatie in woningbouw zijn in Drechterland en Stede Broec wel vastgelegd op het gebied van verhouding huur en koop, en bijbehorende prijsklassen.

De voortgang is niet strak te controleren, mede door de grote hoeveelheden (zachte) plannen waar nog geen typering van

1

woning of prijsklasse op geplakt is. Doelstellingen naar specifieke doelgroepen (zoals starters, statushouders en senioren) zijn niet gekwantificeerd en dus niet controleerbaar. b. Rol van de raad. De raden hebben een sterke invulling gegeven aan haar kaderstellende rol. Ze zijn echter nog niet in positie gesteld, middels goede informatie en monitoring van doelstellingen, om hun controlerende rol in te vullen. De raad in Drechterland heeft de meest pro-actieve houding op dit gebied, en heeft extra informatiemomenten georganiseerd om geïnformeerd te blijven op de doelstellingen. De raden in Stede Broec en Enkhuizen hebben deze positie tot op dit moment nog niet gepakt en worden primair geïnformeerd via de jaarstukken. De hoofdaanbevelingen, voor college en raad, zijn: a. Doeltreffendheid. Monitor de doelstellingen. Niet alleen de kwantitatieve target uit de regionale woonvisie, maar met name de variatie naar doelgroepen uit het lokaal beleid is hierbij essentieel. Krijg hierbij ook zicht op de eventuele discrepanties tussen behoefte en het (gecreëerde) aanbod van woningen geschikt voor specifieke doelgroepen, zoals starters, statushouders en senioren. b. Rol van de raad. Behoud de sterke betrokkenheid en inzet van de raad bij de kaderstelling.

Het is wel van essentieel belang de raad veel beter in positie te brengen voor zijn controlerende rol, met name in Stede Broec en Enkhuizen. Doe dit door adequate, actuele informatie te vragen, te verschaffen en te bespreken over realisatie van doelstellingen, ontwikkeling en onderbouwing van de woningbehoefte, zicht op totaal van bouwplannen en spreiding over doelgroepen. Deelconclusies:  Regionaal beleid leidend voor aantallen; lokaal beleid geeft enige richting aan variatie.  SED-gemeenten gebruiken beperkt deel instrumenten om variatie te beïnvloeden.  SED-gemeenten lijken kwantitatieve doelstellingen te halen; zicht op behalen doelen variatie beperkt  Kaderstellende rol raden met name in lokaal beleid sterk; meer grip nodig voor controlerende taken Concretisering aanbevelingen en reactie van het college a. Allen: verken de noodzaak om verfijnde doelstellingen vast te stellen op doelgroepniveau (bijvoorbeeld starters, senioren, statushouders) en – indien gewenst – op het niveau van kernen. Het college neemt deze aanbeveling in overweging (zie de bestuurlijke reactie van het college). b. Allen: ga een prioritering aanbrengen in de zachte plannen op basis van het effect van deze plannen op de realisering van de doelen uit het lokaal beleid en/of aansluiting bij de woonwensen. Het college gaat met deze aanbeveling aan de slag om een projectenmonitor op te stellen. c.

Voor Enkhuizen.

d. Voor Drechterland e. Allen: Ga na of er op details nog mogelijkheden kunnen zijn om de sturing op variatie te verbeteren. Denk hierbij aan het opstellen van een doelgroepenverordening, het gebruik maken van erfpacht, tenderen bij kavelontwikkeling en regels voor beleggers. Zie hiervoor als handvat bijlage 15 in de Nota van Bevindingen. Het college neemt deze aanbeveling in overweging (zie de bestuurlijke reactie van het college). f.

Allen: bekijk hoe de monitoring (en bijbehorende informatievoorziening richting de raad) kan worden versterkt, bijvoorbeeld door een dashboard die meer inzicht geeft in de stand van zaken op de lokale doelstellingen i.r.t. variatie in woningbouw. Hiermee wordt de raad ook beter gepositioneerd voor haar kaderstellende rol. Deze informatie staat namelijk aan de basis van de beeldvorming van en besluitvorming door de raad. De raad kan hiervoor ook zijn raadsinstrumenten (actieve informatieplicht) gebruiken. Het college neemt bij het aanvullen van de projectenmonitor met een prioritering en een kwantitatieve planning mee hoe de raad beter geïnformeerd kan worden. De aanbeveling neemt het college verder in overweging.

2

Samenvatting commissiebehandeling 9 januari 2023 De fracties zijn blij met het rapport van de Rekenkamercommissie ook al loopt het achter de feiten aan vanwege de grote veranderingen op de woonmarkt. Het is goed om te lezen dat Stede Broec het op veel punten goed doet. De fracties zien uit naar de projectenmonitor die ook inzichtelijk wordt voor de raad. Daarmee is dit een belangrijk instrument in het toetsen of het college op een juiste manier de raadskader uitvoert. Wanneer de projectenmonitor komt, weet de wethouder niet. De fracties zijn tevreden met de manier waarop het college – vaak mondeling – de raad(scommissie) informeert over de voortgang op de woningmarkt. Het college overweegt om naast de mondelinge informatievoorziening de raad ook schriftelijk te informeren. Hoewel dit laatste meer tijd kost en ten koste kan gaan van de actualiteit. De wethouder noemt als voorbeeld Florapark waarbij de raad in de loop van de eerste helft van dit jaar het ambitiedocument vaststelt. De fracties zijn blij met de toezegging van de wethouder om de raad te informeren over de zachte en harde plannen en het effect hiervan op de streefwaardes. De woonvisie heeft een lange doorlooptijd. Sinds de vaststelling van de woonvisie is er heel veel veranderd. Niet alleen is er een woondeal (die niet uitvoerbaar is), maar er gaat nog veel meer veranderen.

De wethouder weet nog niet wanneer de woonvisie wordt geëvalueerd en mogelijk geactualiseerd. De woondeal moet rond de zomer gereed zijn. Mogelijk dat de evaluatie en actualisatie van de woonvisie daarna volgt. De wethouder zegt toe om een algemene ambitie te formuleren met streefwaardes waar we op de lange termijn naartoe werken. De raad moet zich daar wel bij realiseren dat de markt erg in ontwikkeling is. Enige flexibiliteit van zowel college als raad is geboden. Kanttekeningen / alternatieven Gezien het feit dat er zowel binnen de raadscommissie als binnen het college veel draagvlak is voor de conclusies en aanbevelingen, zijn er geen alternatieven. In de bestuurlijke reactie maakt het college wel enkele kanttekeningen bij de aanbevelingen. Draagvlak Zowel in de raadscommissie als bij het college is er veel draagvlak voor de conclusies en aanbevelingen in het rapport van de Rekenkamercommissie. Zie hiervoor ook de argumenten. Planning, evaluatie en verantwoording In de bestuurlijke reactie geeft het college aan dat de raad medio 2023 wordt geïnformeerd over de stappen die in dit dossier zijn gemaakt. Financiën Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Bovenkarspel, 13 januari 2023 M.P. van der Horst Griffier

3