Raadsvoorstel Begroting 2026
Tekst van het document
Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:
Begroting 2026 702583
Commissie: Raadsvoorstel:
RBFZ, 3 november 2025 13 november 2025 Nr. 2511-08
Portefeuillehouder: Programma:
M.G.T. Visser Allen
Karakter:
Besluitvormend
Bijlagen:
1) Begroting 2026 2) Raadsbesluit Begroting 2026
Voorgesteld besluit: 1. De Begroting 2026 vast te stellen; 2. In te stemmen met de financiële gevolgen van de investeringen voor 2026; 3. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2027-2029; 4. Instellen van een reserve ”Investeringen”. Inleiding Voor u ligt de laatste begroting van dit college. In 2026 vinden gemeenteraadsverkiezingen plaats en start een nieuwe bestuursperiode. Deze begroting markeert daarmee een belangrijk moment van afronding én voorbereiding. In de afgelopen jaren hebben wij als college, ondanks een onrustige maatschappelijke en financiële context op landelijk niveau, de financiële stabiliteit van Stede Broec weten te behouden. Daar zijn wij trots op. Deze stabiliteit vormt een stevig fundament voor het nieuwe bestuur om ambities te realiseren en ingezette beleidslijnen, onder andere op het gebied van verkeer en duurzaamheid, voort te zetten. Binnen het sociaal domein hebben wij een duidelijke beweging ingezet richting meer preventie en versterking van het voorveld. Door hierin te investeren, kunnen inwoners eerder passende ondersteuning krijgen, wat de druk op duurdere tweedelijnszorg vermindert. We hebben ingezet op beheersing en grip op de kosten en bevinden ons in een afrondende fase. De samenwerking met ketenpartners, waaronder ONS Stede Broec, is hierin van grote waarde gebleken.
Met de komst van de Hervormingsagenda Jeugd verwachten wij dat dit fundament verder verstevigd wordt. In het ruimtelijk domein is woningbouw onze topprioriteit geweest. In Waterweide is volop gebouwd en zit in de afrondende fase. De ontwikkelingen rondom Silverwoid in Lutjebroek, Nijevoert samen met Enkhuizen en het Streekhof aan de kant van het station vorderen gestaag. De realisatie van een multifunctionele accommodatie in Bovenkarspel-Zuid en de bijbehorende gebiedsvisie zijn in uitvoering. Daarnaast zetten we stappen in de ontwikkeling van een toekomstbestendig sportlandschap. Het college uitvoeringsprogramma 2022-2026, grotendeels op basis van het coalitieprogramma 2022-2026 “Samenwerken, samen leven en samen ontwikkelen”, is nagenoeg gerealiseerd en/of geborgd binnen de reguliere begroting. Tegelijkertijd erkennen wij dat niet alle ambities zijn waargemaakt. Het onderhoudsniveau van het openbaar groen voldoet (nog) niet aan de verwachtingen. Dit vraagt om te beginnen in 2026 de nadrukkelijke aandacht.
1
Daarnaast willen wij benadrukken dat de uitvoering van het strategisch vastgoedbeleid en andere lopende trajecten vragen om blijvende financiële ruimte. Met deze begroting zorgen wij ervoor dat het nieuwe college die ruimte ook daadwerkelijk heeft. Met het oog op de komende bestuursperiode en de continuïteit van strategische opgaven stelt het college voor om een reserve “Investeringen” in te stellen. Deze reserve dient als instrument om financiële ruimte te waarborgen voor projecten die bijdragen aan de lange termijn ontwikkeling van Stede Broec, ook na afloop van deze collegeperiode. Door het instellen van een investeringsreserve wordt het mogelijk om toekomstige projecten gefaseerd en planmatig te realiseren, zonder dat dit ten koste gaat van de financiële wendbaarheid van de gemeente. De reserve kan worden gevoed vanuit incidentele meevallers, vrijvallende middelen uit afgeronde projecten en eventuele begrotingsoverschotten. Bij de besteding van de middelen wordt nadrukkelijk gekeken naar de bijdrage aan gemeentelijke beleidsdoelen, de mate van urgentie en het maatschappelijk rendement.
Wij stellen u nu voor om in te stemmen met het instellen van deze investeringsreserve en de bijbehorende spelregels voor voeding en inzet te betrekken bij een door u vast stellen nieuwe versie van de nota Reserves en Voorzieningen Argumenten De Begroting 2026 is opgesteld conform de kaders die u in de kadernota 2026 op 3 juli 2025 heeft vastgesteld. In de begroting zijn dus ook de voorgestelde ombuigingen voor een bedrag van € 730.000 opgenomen. Daarnaast zijn er door ontwikkelingen die na 3 juli 2025 hebben plaatsgevonden autonome mutaties opgenomen in de begroting. Bibliotheek Tevens menen wij er goed aan te doen om, ondanks dat dit onderdeel niet in de Kadernota 2026 is opgenomen, het onderdeel ‘Onderzoek toekomst bibliotheek’ alsnog in deze begroting te verwerken. Naar verwachting treedt eind 2026 een wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) in werking. Gemeenten worden dan verantwoordelijk voor volwaardige bibliotheekvoorzieningen en een meerjarenplan, in samenwerking met de Stichting Westfriese Bibliotheken. Gezien de complexiteit van de wetswijziging en de koppeling met andere beleidsdomeinen (zoals jeugd, onderwijs en digitale inclusie), willen we in Westfriesland externe expertise inschakelen.
Deze partij stelt een integraal advies op dat dient als basis voor een nieuw convenant en meerjarenplan, passend bij de maatschappelijke opgaven en wettelijke zorgplicht. OZB Bij het proces Ombuigingen is een verhoging van de opbrengst OZB voor niet-woningen opgenomen van € 110.000. Zoals uit de najaarsrapportage 2025 blijkt is de OZB-opbrengst 2025 hoger dan verwacht. Doordat dit een structurele verhoging betreft is de opbrengst voor 2026 ook hoger en zijn wij van mening dat het gelet op de financiële ontwikkelingen niet nodig is de OZB voor niet-woning extra ter verhogen. Het eerder genoemde bedrag in de ombuigingen van € 110.000 is in de begroting 2026 daarom niet opgenomen. Op basis van de Kadernota 2026 en de hierboven aangegeven onderdelen die ook in de begroting zijn opgenomen, ontstaat het onderstaande financiële beeld, dat voor de volledigheid van de tabel op de volgende pagina staat: Budget verzekeringen In de ombuigingen die bij de kadernota zijn gepresenteerd was een post van €100.000 voor inkoopvoordeel assurantie opgenomen. Bij nadere beschouwing blijkt dat hier €23.000 minder op kan worden bespaard. Bijstelling budgetten Samenleving Binnen programma Samenleving is naar aanleiding van de ombuigingsopdracht verder gezocht naar financiële ruimte. Daarbij zijn een aantal posten gevonden waar zonder maatschappelijke gevolgen structureel op kan worden afgeraamd.
2
bedragen * € 1.000) Saldo baten minus lasten (begrotingsresultaat) 2026 inc struct Tot en met raad mei 2025 -36 -2.134 Voorjaarsnota: Autonoom -83 2.151 Voorjaarsnota: Investeringen 78 Saldo na Voorjaarsnota 2025 -119 95 Mutaties Kadernota 2026 -306 -501 Mutaties Ombuigingen: 730 Tussensaldo -425 323 Overige mutaties: Inflatie prijsgevoelige budgetten 16 Algemene uitkering 2.192 Bijdrage SED organisatie 33 Budget rente 191 Budget verzekeringen -23 Leges Burgerzaken 52 Leges verkeer 206 Bijstelling opbrengst OZB 203 Correctie ombuigingen: OZB -110 niet-woningen Leadersubsidie (2024 tm 2028) Bijstelling overige budgetten -12 Riolering 28 Afval 84 Storting in Reserve Klimaat en -698 duurzaamheid Eigen bijdrage Wmo -148 WerkSaam -283 Cliëntgebonden kosten -905 Bijstelling budgetten 293 Samenleving Onderzoek toekomst -15 bibliotheek Saldo Begroting 2026 -1.138 2.140
2027 inc struct -22 -2.189 -7 2.222 58 -29 91 -102 -370 730 -131 450
-131
inc
2028 struct -2.803 1.241 38 0 -1.524 -168 730 0 -962
inc
2029 struct -2.286 1.336 -2 0 -953 -553 730 0 -776
9 1.293 92 0 -23 52 0 203
-3 917 53 0 -23 52 0 203
-385 992 352 0 -23 52 0 203
-110
-110
-110
11 10 84
12 125 84
26 14 161 84
-283 -919
-283 -919
-283 -919
293
293
293
1.162
0
-561
0
-318
Beoogd effect Door de begroting vast te stellen wordt voldaan aan het gestelde in artikel 191 van de Gemeentewet. U als raad ziet erop toe dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Dit is voor het jaar 2026 het geval. Hiervan kan worden afgeweken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De Gemeentewet schrijft voor dat gemeenten vóór 15 november een begroting voor het volgend jaar aanbieden aan de provincie en geeft enkele vereisten waaraan de genoemde documenten dienen te voldoen. Deze zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
3
De gemeenteraad is bevoegd een begroting vast te stellen. Na vaststelling is het college op grond van artikel 191 van de Gemeentewet verplicht deze vóór 15 november aan Gedeputeerde Staten van de provincie NoordHolland te zenden. Wij houden er rekening mee dat sommige activiteiten in doorlooptijd, prioriteit en benodigde middelen kunnen wijzigen, hierover zullen we u via de cyclusdocumenten informeren. Ook wijzen wij op de maatschappelijke realiteit van het college uitvoeringsprogramma en vragen daarom om begrip dat er altijd rekening gehouden moet worden met onverwachte (maatschappelijke) dringende kwesties. Ook om deze reden kan verschuiving van prioriteiten onontkoombaar zijn. Planning, evaluatie en verantwoording De vastgestelde begroting wordt vóór 15 november 2025 aan de provinciale toezichthouder toegestuurd. Financiën Als wij de financiële consequenties van de Begroting 2026 verwerken ontstaat het onderstaande financiële beeld over de jaren 2026 t/m 2029:
(bedragen * € 1.000) Saldo baten minus lasten (begrotingsresultaat) 2026
2027
inc
struct
Saldo na raad september 2025
-119
Mutaties o.b.v. de Kadernota 2026
2028
2029
inc
struct inc
struct
inc
struct
95
-29
91
0
-1.524
0
-953
-306
-501
-102
-370
0
-168
0
-553
Proces Ombuigingen
0
730
0
730
0
730
0
730
Correctie Ombuigingen: OZB niet-woningen
0
-110
0
-110
0
-110
0
-110
Nieuw beleid: Onderzoek toekomst bibliotheek
-15
0
0
0
0
0
0
0
Overige mutaties begroting 2026
-698
1.926
0
821
0
511
0
568
-1.138
2.140
-131 1.162
0
-561
0
-318
Begrotingssaldo
Wij concluderen dat op basis van de regels van de toezichthouder en het BBV de begroting voor 2026 structureel sluitend is.
Bovenkarspel, 14 oktober 2025 Burgemeester en wethouders van Stede Broec, De secretaris, De burgemeester,
A. Huisman
R.A.P. Wortelboer
4