Raadsvoorstel Begroting 2023 + CUP 11-10.

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Begroting 2023 inclusief 1e jaarschijf college uitvoeringsprogramma 2023

Commissie: Raadsvoorstel:

RBFZ, 26 oktober 10 november

Portefeuillehouder: Programma:

T. Visser Allen

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1) Begroting 2023 inclusief 1e jaarschijf college uitvoeringsprogramma 2023; 2) College uitvoeringsprogramma (CUP) 2023; 3) Raadsbesluit begroting 2023 inclusief 1e jaarschijf CUP 2023.

Voorgesteld besluit: 1. De Begroting 2023 vast te stellen; 2. In te stemmen met de financiële gevolgen van alle investeringen voor 2023 en autorisatie te verlenen tot het maximum van het opgenomen investeringsbedrag (zie begroting pagina 81); 3. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2024-2026; 4. Kennis te nemen van de eerste jaarschijf van het college uitvoeringsprogramma (CUP) 2023.

Inleiding Dit is de eerste begroting die ons college deze collegeperiode aan u voorlegt. In overleg met de auditcommissies van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland is er gewerkt aan een andere opzet van de begroting waardoor deze minder programma’s kent en beter leesbaar is. Ook hebben we uitvoering gegeven aan de door de gemeenteraad aangenomen motie om de financiële gevolgen van de septembercirculaire te verwerken in de begroting. In financieel opzicht constateren we dat het voor gemeenten steeds moeilijker wordt om een stabiel financieel beleid te voeren. Enerzijds wordt dit veroorzaakt doordat de rijksuitkeringen, waaronder de uitkeringen ten behoeve van het Sociaal Domein, een steeds groter deel uitmaken van de gemeentelijke financiën en die rijksuitkeringen fluctueren aanzienlijk. Anderzijds hebben we te maken met grote landelijke opgaven waarbij er door de rijksoverheid veel taken bij gemeenten worden neergelegd. De opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, versnelde doorstroming van statushouders en de energiecrisis zijn hier voorbeelden van. Voordat wij uw een nadere toelichting geven op de verschillende beleidsambities willen uw raad kort schetsen in welke context het coalitieprogramma is uitgewerkt en financieel is vertaald. De (financiële) context waarin gemeenten opereren is fors in beweging.

De eerste jaren van de COVID pandemie liggen achter ons en het afgelopen jaar is veel inzet geweest op de opvang van met name Oekraïense vluchtelingen en de huisvesting van statushouders. Ook komt op dit moment een fors oplopende inflatie op de samenleving af die leidt tot schrijnde situaties voor vele huishoudens. De energie en de dagelijkse boodschappen leiden voor vele huishoudens tot zorgen. In de begroting 2023 is de eerste jaarschijf van het college uitvoeringsprogramma verwerkt. Het betreft een uitwerking van het coalitieakkoord Samenwerken, Samenleven, Samen ontwikkelen. Door ons te focussen op de eerste jaarschijf ontstaat de mogelijkheid om de afweging van de prioriteiten voor 2023 te

1

betrekken bij de begrotingsbehandeling en kunnen we al in 2023 starten met een aantal belangrijke ambities.

Hoewel de uitdagingen fors zijn zetten wij de schouders eronder om de onderstaande beleidsambities in 2023 te realiseren.

Dienstverlening - We zorgen er voor dat alle informatie die inwoners nodig hebben om besluitvorming te volgen beschikbaar, toegankelijk en leesbaar is - We informeren actief en vragen inwoners aan de voorkant mee te denken waarbij het door de raad vastgestelde Manifest Burgerparticipatie als leidraad gebruiken - We maken het initiatief van jongeren om een jongerenpanel op te richten mogelijk Ruimte Wonen: - We werken aan een versnelling van de woningbouwopgave met een betaalbaar, gedifferentieerd, aantrekkelijk en duurzaam woonaanbod voor iedere doelgroep - We verbeteren de positie van koopstarters in de woningmarkt - We treffen verdere voorbereidingen in het kader van de invoering van de omgevingswet - We verbeteren het onderhoudsniveau in het openbaar groen en gaan in 2023 de eerste wijkbijeenkomst organiseren - We geven uitvoering aan het verkeersuitvoeringsplan Milieu en duurzaamheid: - De bedragen die we van de rijksoverheid ontvangen in het kader van milieu en duurzaamheid zijn leidende financiële kaders voor de ambities. Voor Stede Broec betekent dit dat er € 190.000 beschikbaar is. Hiermee zullen we in ieder geval energiebesparing bij kwetsbare huishoudens stimuleren, het aandeel duurzaam opgewekte energie vergroten en bijdragen aan CO2reductie. Veiligheid: - We stellen een nieuw Integraal Veiligheidsplan op -

We investeren in veiligheid “in de wijk” door verschillende soorten maatregelen We versterken de weerbaarheid tegen ondermijning en cybercriminaliteit

Samenleving Sociaal Domein: - We evalueren de pilot “versterken eerste lijn Jeugd en WMO” en brengen in kaart welke preventie activiteiten er zijn om hiaten en overlap te voorkomen - We evalueren het subsidiebeleid Onderwijs: - We stellen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) op en werken de plannen rondom een Integraal Kind Centrum (IKC) verder uit. - We gaan een inclusieagenda opstellen - Het eenzaamheidsbeleid wordt geëvalueerd College uitvoeringsprogramma (CUP) Bij de totstandkoming van de college uitvoeringsprogramma’s zijn de colleges van Enkhuizen en Drechterland nauw betrokken geweest. Tijdens een aantal afstemmingsoverleggen is op een constructieve wijze geprobeerd om de prioriteiten (waar mogelijk) op elkaar af te stemmen. Daarbij is gezamenlijk gesproken over het aanbrengen van een ordening in de volgorde van uitvoering. Het jaar 2023 is nu zo concreet mogelijk ingevuld. Het college uitvoeringsprogramma bestaat uit zowel lokale ambities en gezamenlijke ambities die alle drie de SED gemeenten hebben opgenomen in hun

2

programma’s. Deze gezamenlijke ambities leveren doorgaans efficiency op in de uitvoering door de SED organisatie. Veel zaken kunnen binnen de bestaande capaciteit worden uitgevoerd in 2023 maar aantal zaken vraagt een extra investering. We hebben de keuze gemaakt om gelet op het gewenste maatschappelijke effect van diverse opgaven een aantal ambities in 2023 uit te voeren en hebben daarvoor extra financiële middelen opgenomen in de begroting. Voor de jaren 2024 t/m 2026 zullen er wederom per jaar jaarschijven van de CUP worden uitgewerkt zodat die in de desbetreffende jaren bij de begrotingsbehandelingen betrokken kunnen worden. Argumenten De begroting is opgesteld conform de kaders, die u in de Kadernota 2023 op 30 juni 2022 heeft vastgesteld. Daarnaast zijn er door ontwikkelingen die na 30 juni 2022 hebben plaatsgevonden enkele nieuwe budgetten en autonome mutaties opgenomen in de begroting. De ontwikkelingen en mutaties worden separaat in dit voorstel toegelicht. Er is in de begroting en de meerjarenraming rekening gehouden met de uitgangspunten uit de Kadernota 2023. In die kadernota zijn wel een aantal onderdelen tekstueel aangegeven maar financieel nog niet vertaald. Dit had verschillende redenen. Er waren in de kadernota bijvoorbeeld nog geen bedragen voor het klimaatakkoord opgenomen omdat er nog geen duidelijkheid was vanuit de rijksoverheid.

Een overzicht van alle onderwerpen die nu financieel zijn opgenomen in de begroting treft u hieronder aan: -

de uitkomsten van de mei- en septembercirculaire 2022, een stelpost voor de bijdrage aan de SED organisatie het inflatiecijfer uit de septembercirculaire 2022, aanpassing van de bijdrage aan de gr-en op basis van de begroting 2023 van deze gr-en, dekking voor de stelpost binnen Samenleving door een financieel voordeel op de BUIG, een budget voor de Omgevingswet, een budget n.a.v. het Energiebesparingsakkoord, - overige mutaties. Dit zijn: • een bijstelling van het budget voor verzekeringen, • een bijstelling van de opbrengst hondenbelasting, • een budget voor biodiversiteit (amendement), • een bijstelling van het budget voor energie openbare verlichting, • een budget voor uitbreiding bomenbestand, • een budget voor het verbeteren van het onderhoud groen, • een bijstelling van het budget voor Afvalinzameling, • een budget voor Woonakkoord, • een bijstelling van het budget onderhoud wegen, • een bijstelling van het budget re-integratie, • een bijstelling van het budget Wet sociale werkvoorziening, • een bijstelling van het budget Welstand, • een budget voor inzet BOA’s en • een bijstelling van het budget Inburgering.

In de begroting wordt op al deze onderdelen een uitgebreide toelichting gegeven. Op twee specifieke onderdelen gaan we hieronder kort in.

Inflatiepercentage: Er is op dit moment sprake van een hoog oplopende inflatie. Dit zorgt er voor, net als in de rest van Nederland, dat de kosten stijgen, met name in het ruimtelijk domein. Onze aanname ten tijde van het opstellen van de kadernota was dat met name de hoge inflatie door de rijksoverheid gecompenseerd zou gaan worden in de Algemene Uitkering. We hebben er daarom voor gekozen de inflatie niet te verwerken in de kadernota maar dit pas te doen als de mei- en septembercirculaire bekend zijn. De rijksoverheid rekent in de septembercirculaire met een bedrag van € 436.000 ter compensatie van de inflatie. Dit bedrag is budgettair neutraal verwerkt in de begroting. Gelet op de huidige, hoge inflatie is de vraag of dit bedrag

3

voor heel 2023 voldoende zal zijn. Indien we er voor kiezen om een hoger inflatiebedrag in de begroting 2023 te berekenen, is er zonder het toepassen van bezuinigingen en/of het verhogen van belastingen geen

reëel sluitende begroting te presenteren. We houden de verwachting dat in toekomstige circulaires bij aanhoudende hoge inflatiecijfers er meer compensatie zal komen. Heffingen en tarieven: In de begroting 2023 is het inflatiepercentage van 5,9% toegepast op de heffingen en (belasting)tarieven. In de raadsvergadering van december zullen we u de verordeningen ter besluitvorming aanbieden. Op dat moment is er alle ruimte om de belastingdruk integraal af te wegen en eventueel gewenste aanpassingen door te voeren. De financiële consequenties van de besluitvorming in december m.b.t. de tarieven kunnen daarna worden verwerkt in de voorjaarsrapportage.

Op basis van de kadernota en alle hierboven aangegeven onderdelen die ook in de begroting zijn opgenomen ontstaat het onderstaande financiële beeld:

bedragen * € 1.000)

2023

2024

inc

struct

inc

Saldo na raad juni 2022

-293

-769

-203

Aankoop politiebureau (raad oktober) *

-20

-94

Saldo na raad oktober 2022

-313

2025

struct

2026

inc

struct

inc

struct

-426

-93

25

0

-2.027

0

-94

0

-94

0

-94

-863

-203

-520

-93

-69

0

-2.121

53

3.302

42

4.122

0

5.298

0

5.178

0

-137

0

-275

0

-412

0

-549

0

-1.127

0

-1.269

0

-1.412

0

-1.558

0

0

0

293

0

-227

0

-346

0

0

0

122

0

609

0

609

-161 -61 -482

-155 -370 650

-85 -42 -288

-155 -60 -247 0 3.385 -60

-155 -188 870

Begroting 2023: - Mei- en septembercirculaire 2022 - Reservering inflatie bijdrage SED organisatie - Inflatie obv de circulaires - Extra middelen Jeugdzorg (100% v h tekort) - Extra besparing Jeugdzorg (Hervorm.agenda) - College Uitvoeringsprogramma - Overige mutaties Saldo na vaststellen begroting 2023

-155 -280 2.038

-60 0 -153

* onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad

4

Beoogd effect Door de begroting vast te stellen wordt voldaan aan het gestelde in artikel 191 van de Gemeentewet. De raad ziet erop toe dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan worden afgeweken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht.

Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De Gemeentewet schrijft voor dat gemeenten vóór 15 november een begroting voor het volgend jaar aanbieden aan de provincie en geeft enkele vereisten waaraan de genoemde documenten dienen te voldoen. Deze zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De gemeenteraad is bevoegd een begroting vast te stellen. Na vaststelling is het college op grond van artikel 191 van de Gemeentewet verplicht deze vóór 15 november aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland te zenden.

Kanttekeningen / alternatieven De SED organisatie kent diverse uitdagingen om de verschillende beleidsambities te realiseren. Los van de landelijke ontwikkelingen is het vinden en binden van medewerkers een uitdaging. Niet uitgesloten is dat uw raad financiële middelen beschikbaar stelt maar dat een ambitie niet kan worden gerealiseerd omdat er geen mensen te vinden zijn die de klus kunnen klaren of de financiële middelen door de oplopende inflatie niet toereikend zijn. Wij houden er daarom rekening mee dat sommige activiteiten in doorlooptijd, prioriteit en benodigde middelen kunnen wijzigen, hierover zullen wij u via de cyclusdocumenten informeren. Ook wijzen wij op de maatschappelijke realiteit van het college uitvoeringsprogramma en vragen daarom om begrip dat er altijd rekening gehouden moet worden met onverwachte (maatschappelijke) dringende kwesties. Ook om deze reden kan verschuiving van prioriteiten onontkoombaar zijn. Tot slot achten wij het raadzaam een waarschuwing af te geven inzake de SED-loonkosten: in de Najaarsnota 2022 van de SED Organisatie is onder andere opgenomen dat in het voorjaar van 2022 een overschrijding van de loonkosten is geprognotiseerd.

Evenals voorgaande jaren is in de Najaarsnota 2022 niet overgegaan tot het maken van een begrotingswijziging voor het geprognosticeerde nadelig resultaat op de personeelslasten omdat de werkelijke uitkomsten nog onzeker zijn.

Draagvlak/harmonisatie Het college uitvoeringsprogramma is tot stand gekomen na overleg met de colleges van de gemeenten Enkhuizen en Drechterland. Een vergelijkbaar document ligt in november 2022 ook bij de raden van deze gemeenten ter besluitvorming voor.

Planning, evaluatie en verantwoording De vastgestelde begroting wordt vóór 15 november 2022 aan de provincie toegestuurd. De in de drie college uitvoeringsprogramma’s verzamelde acties worden verwerkt in een concern-werkplan voor de SED organisatie. Dat is feitelijk de inhoudelijke afspraak (dienstverleningsovereenkomt (DVO)) tussen de drie colleges en (het bestuur van) de SED organisatie.

5

Financiën Indien we alle nu bekend zijn financiële consequenties van de raadsbesluiten tot nu toe, inclusief de najaarsrapportage 2022 en de begroting, verwerken ontstaat het onderstaande financiële beeld over de jaren 2022 t/m 2026:

bedragen * € 1.000) Saldo baten minus lasten (begrotingsresult aat) 2022 2023 Inc struct inc struct Saldo na vaststellen -422 -681 -482 650 begroting 2023 Najaarsnota 2022 (incl. NJN 1.075 SED) Saldo na raad november 653 2022

-550 -1.231 -482

2024 inc struct

2025 inc struct

-288 2.038 -153

0

0 -321

0 -324

329

-288 1.714 -153

inc

2026 struct

3.385 -60

870

-334

0

-333

3.051 -60

537

We concluderen dat op basis van de regels van de toezichthouder en het BBV de begroting voor 2023 en verdere jaren structureel in evenwicht is. We zullen ons in blijven zetten om dit evenwicht te bewaren en waar mogelijk te verbeteren.

Bovenkarspel, 11 oktober 2022 Burgemeester en wethouders van Stede Broec De secretaris, De burgemeester,

A. Huisman

R.A.P. Wortelboer

6