Raadsvoorstel Afvalbeleidsplan Stede Broec 2023 – 2027

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Afvalbeleidsplan 2023 - 2027 45786

Commissie: Raadsvoorstel:

9 oktober 2023. 19 oktober 2023, nr. wordt ingevuld door de griffie

Portefeuillehouder: Programma:

M.G.T. Visser 6: Milieu

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Afvalbeleidsplan 2023 – 2027 (inclusief bijlagen) Raadbesluit Afvalbeleidsplan 2023 – 2027

Voorgesteld besluit: 1. Het Vaststellen Afvalbeleidsplan 2023 – 2027 vast te stellen; 2. De ambitie restafval bij te stellen naar 140 kg per inwoner per jaar; 3. De eenmalige kosten ad € 73.716 te dekken uit de exploitatie afval. Inleiding In november 2019 heeft de raad de doelen en uitgangspunten voor het afvalbeleid vastgesteld. Het voorliggende Afvalbeleidsplan is een uitwerking van deze doelen en uitgangspunten, de in het coalitieakkoord vastgestelde lijn en de nieuwe wetgeving omtrent de inzameling van groente, fruit en etensresten (gfe) die vanaf 2024 ingaat. Het Afvalbeleidsplan geeft de kaders en maatregelen voor de periode tot en met 2027. Beoogd effect Het Afvalbeleidsplan 2023 – 2027 werkt de doelen en uitgangspunten uit, zoals door de raad in november 2019 vastgesteld, zonder daarbij gebruik te maken van een prijsprikkel op fijn restafval (dat is: restafval dat aan huis wordt opgehaald). Daarnaast wordt met het plan beoogd te voldoen aan de nieuwe wetgeving omtrent de gfe-inzameling, de afvalbeheerkosten op de langere termijn betaalbaar te houden en de CO2uitstoot terug te brengen. Belangrijkste insteek van het beleid is inwoners de mogelijkheid te bieden om minder huishoudelijk afval als restafval aan te bieden en de afvalstromen die los verwerkt kunnen worden in de daarvoor bedoelde containers aan te bieden.

Deze afvalstromen kunnen vervolgens op een minder milieubelastende, efficiënte en goedkopere wijze verwerkt worden. Eveneens wordt met communicatie ingezet op het voorkomen van afval (preventie). In het beleidsplan zijn onderstaande maatregelen opgenomen. Meebewegen met nieuwe wetgeving: plaatsen cocons voor gfe afval Vanaf 1 januari 2024 zijn gemeenten volgens de herziene Kaderrichtlijn afvalstoffen (2018/851/EU) verplicht om groente, fruit en etensresten (gfe) apart in te zamelen. Voorheen kon een gemeente zich beroepen op doelmatig beheer om van de inzamelplicht af te zien, maar vanaf 2024 vereist dit meer inspanning. Deze regelgeving heeft met name gevolgen voor de inzameling bij de hoogbouw. Binnen de huidige inzameling hebben inwoners die wonen in een appartementencomplex of zijn aangewezen op een ondergrondse container geen mogelijkheid om gfe apart aan te bieden. Het plaatsen van cocons, voornamelijk bij de bestaande ondergrondse containers voor restafval, zorgt ervoor dat deze stroom ook op deze locaties apart aangeboden kan worden. Het plaatsen van de gfe-inzamelvoorzieningen vormt een belangrijk onderdeel van het voorliggend beleidsplan. Het is echter belangrijk op te merken dat, ondanks de inspanningen om dit op zo’n kosteneffectieve wijze te doen, dit project niet zal resulteren in kostenverlaging.

Plaatsen multi-minibakken voor kleine stromen op centrale locaties De voorziene multi-minibakken zijn cocons voor kleine stromen en worden geplaatst op centrale locaties met veel aanloop. Per locatie worden drie cocons geplaatst, bedoeld voor o.a. batterijen, kleine elektrische apparaten en frituurvet en zorgen ervoor dat het voor inwoners gemakkelijker wordt om deze stromen apart aan te bieden. Een deel van deze stromen leidt nu tot brandgevaar (batterijen en accu’s), bevatten waardevolle materialen zoals zink en kobalt (batterijen) of kunnen verwerkt worden tot biodiesel (frituurvet).

1

Apart inzamelen van deze stromen draagt niet alleen bij het herwinnen van deze specifiek waardevolle materialen, maar helpt ook gevaarlijke situaties (brandgevaar) te voorkomen bij inzameling en verwerking. Inzetten op gerichte communicatie en afvalcoaching Veel inwoners willen afval scheiden, maar beschikken niet over voldoende informatie (denk bijvoorbeeld aan de chipszak, speelgoed en plantenpotjes). Om deze reden worden gerichte campagnes ingezet op onder meer afvalpreventie en informatie beschikbaar gesteld in de HVC app over onder meer welk afvalproduct in welke container hoort. Daarnaast worden in wijken waar structureel afkeur van stromen plaats vindt, afvalcoaches ingezet om inwoners te helpen bij het op de juiste manier scheiden van de afvalstromen. Uitwerken Ja/Ja sticker Momenteel ontvangen huishoudens reclamefolders op de deurmat, tenzij zij een sticker op de brievenbus hebben geplakt met het bericht dat zij dit niet willen (nee/nee of nee/ja sticker). Verschillende gemeenten in het land hebben dit omgedraaid: huishoudens ontvangen alleen reclame als zij dit hebben aangegeven via een sticker op de brievenbus (Ja/Ja sticker). Het uitwerken van de mogelijkheden om de Ja/Ja sticker in te voeren is in lijn met de motie zoals op 28 november 2019 door de raad is aangenomen en zal naar verwachting leiden tot 10% minder aanbod van papier.

Omdat hierover eerst met de betrokken partijen gesproken moet worden (verenigingen, brancheorganisatie reclame en HVC) en samenwerking met omliggende gemeenten wordt gezocht, worden de mogelijkheden in 2024 aan de raad voorgelegd. In onderstaande tabel zin de verwachte resultaten opgenomen op het gebied van milieu, kosten en service. Voor meer informatie over de voorgestelde maatregelen en een vergelijking met ongewijzigd beleid, zie Afvalbeleidsplan. Tabel 1: Verwachte resultaten milieu, kosten en service bij maatregelen Afvalbeleidsplan ten opzichte van 2022 Verwachte resultaten milieu, kosten en service Milieu: Hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (VANG) en afvalscheiding Kosten: Afvalbeheerkosten (DVO-tarief) per huishouden Service: Rapportcijfer inzameling

146 kg (- 2 kg) + € 4,79 7+

Aanpassen doel: 140 kg per inwoner per jaar De bovenstaande maatregelen leiden niet tot het eerder door de raad vastgestelde doel van maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar. Dit doel is alleen te behalen met een prijsprikkel (diftar/recycle-tarief), welke met het oog op de afspraken in het coalitieakkoord niet is uitgewerkt. Met de voorgestelde maatregelen wordt verwacht te komen tot 146 kg per inwoner per jaar. Met het oog op een realistische ambitie wordt geadviseerd het doel van 100 kg per inwoner per jaar bij te stellen naar 140 kg. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Het Nederlandse afvalbeleid wordt in belangrijke mate bepaald door het Europese afvalbeleid. De belangrijkste Europese richtlijn op het gebied van afval is de Kaderrichtlijn Afvalstoffen (2008/98/EG). Vanuit de Wet milieubeheer (Wm) hebben gemeenten de wettelijke zorgplicht voor het inzamelen van huishoudelijk afval. De gemeenten zijn verplicht het huishoudelijk afval bij of nabij elk perceel in te zamelen. De gemeente is eveneens verplicht, waar mogelijk, de afvalstromen separaat in te zamelen.

Naast het Europese afvalbeleid is het eveneens belangrijk om het afvalbeleid onder het kader van CO2 reductie plaatsen, waarbij belangrijke kaders en doelen worden gesteld in onder meer het Klimaatakkoord, de Europese Green Deal en het onder brengen van de afvalverbrandingsinstallaties onder het Emission Trade System (Europees handelssysteem voor CO2). Vanaf 1 januari 2024 zijn gemeenten volgens de herziene Kaderrichtlijn afvalstoffen (2018/851/EU) verplicht om groente, fruit en etensresten (gfe) apart in te zamelen. Voorheen kon een gemeente zich beroepen op doelmatig beheer om van de inzamelplicht af te zien, maar vanaf 2024 vereist dit meer inspanning. Deze regelgeving heeft met name gevolgen voor de hoogbouw en locaties die zijn aangewezen op ondergrondse containers.

2

Op 28 november 2019 heeft de raad de doelen en uitgangspunten voor het afvalbeleid vastgesteld. Daarbij heeft de raad het college opdracht gegeven om drie beleidsscenario’s uit te werken: 1) ongewijzigd beleid, 2) optimaliseren en 3) optimaliseren met een prijsprikkel. Met het coalitieakkoord 2022 - 2026 ‘Samenwerken, Samen leven, Samen ontwikkelen’ is gekozen voor het scenario optimaliseren. Om deze reden is de optie om over te gaan op een recycletarief niet opgenomen in het Afvalbeleidsplan. In het beleidsplan wordt eveneens ingegaan op de amendementen en moties van 28 november 2019 omtrent het beleid voor de Ja/Ja sticker, nascheiding en de kleine PBD container.

Argumenten Meebewegen met nieuwe wetgeving Op basis van de gewijzigde Kaderrichtlijn Afvalstoffen wordt met ingang van 2024 van gemeenten verwacht dat zij groente, fruit en etensresten (gfe) bij alle woonhuisaansluitingen gescheiden inzamelen. Met het plaatsen van gfe-voorzieningen op locaties waar inwoners zijn aangewezen op ondergrondse containers voldoet de gemeente tijdig aan de nieuwe wetgeving. Beleid is uitwerking van eerder vastgestelde doelen en uitgangspunten Het voorgestelde beleid leidt tot daling van het restafval en zorgt op termijn voor een betere beheersing van de afvalbeheerskosten, in acht nemende de nieuwe wetgeving omtrent gfe, en zonder dat er een prijsprikkel in wordt gevoerd. Met het oog op een realistisch beleidsdoel wordt de eerder vastgestelde maximale hoeveelheid restafval per inwoner per jaar bijgesteld naar het niveau dat te bereiken is zonder prijsprikkel. Restafval is een dure stroom Restafval is voor de gemeente een dure stroom om te verwerken. Met de landelijke wetgeving, waaronder de belasting op het verbranden van restafval en de verwachte CO2-belasting voor afvalverbrandingsinstallaties, is de verwachting dat de verwerking van restafval doorlopend duurder wordt. Eveneens zijn andere stromen, zoals gfe, goedkoper te verwerken.

Daarnaast wordt de plastic, blik en drankkartonnen (PBD) stroom gefinancierd vanuit het Afvalfonds, waardoor de gemeente een vergoeding ontvangt voor elke ton gescheiden PBD. Afzonderlijke verwerking van de stromen leidt hiermee tot minder kosten voor verwerking. Minder restafval leidt tot minder CO2 uitstoot bij afvalverbranding. De gemeente zet eveneens in op het verminderen van (rest)afval vanuit milieu overwegingen, waarbij het terugdringen van de CO2 uitstoot een belangrijke motivator is. Dit is in lijn met o.a. het Klimaatakkoord en de Europese Green Deal. Maatregelen houden rekening met prikkels, aanbiedmogelijkheden en kennis van inwoners Omdat er geen recycletarief wordt ingevoerd, mist een directe prikkel om het restafval verder omlaag te brengen. Het plaatsen van de gfe cocons en containers voor kleine stromen biedt voor inwoners mogelijkheden om beter te scheiden. De inzet van campagnes en afvalcoaches leidt tot verbeterde kennis bij inwoners over afvalscheiding.

Kanttekeningen / alternatieven Doelstelling 100 kg per inwoner per jaar wordt niet gehaald Uit landelijke onderzoeken van onder meer IPR Normag en COELO komt naar voren dat een prijsprikkel op restafval nodig is om deze stroom onder de 100 kg per inwoner per jaar te brengen. Mocht in de toekomst de wens ontstaan om het restafval verder omlaag te brengen, kan invoering van het recycletarief opnieuw overwogen worden.

Handhaving Met het plaatsen van de gfe cocons en de multi-minibakken ontstaan meer locaties waar afval aangeboden wordt. Omdat deze veelal verbonden zijn aan de bestaande locaties voor restafval worden geen extra dumpingen en bijplaatsingen verwacht.

3

Nascheiding De keuze voor bron- of nascheiding is afhankelijk van de mate van gewenste dienstverlening, kosten en de aard van de bebouwing. In Stede Broec bestaan goede mogelijkheden voor gescheiden inzameling, door met name het lage aandeel aan hoogbouw, waarmee bronscheiding anno 2023 qua kosten en afvalscheiding de beste keuze is. Mocht er vooralsnog interesse bestaan voor het invoeren van nascheiding, dan is dit mogelijk. Daarbij dient rekening gehouden te worden met de hogere kosten (circa € 24 per huishouden). Zie het Afvalbeleidsplan voor een verdere uiteenzetting en de financiële gevolgen. Toegankelijkheid Binnen het voorliggende beleidsplan worden geen wijzigingen voorzien in de toegankelijkheid van de afvalinzameling. Het huidige beleid, waarbij grote gezinnen en inwoners met medisch afval een uitzondering kunnen aanvragen, blijft bestaan. Ook het geldende minimabeleid wordt voortgezet. Draagvlak Het voorstel is een uitwerking van de door de raad vastgestelde doelen en uitgangspunten en de lijn zoals verwoord in het coalitieakkoord. Bij het opstellen van het beleidsplan is een inwonersonderzoek uitgevoerd en de resultaten hiervan zijn meegenomen. In navolging van hetgeen opgenomen in het coalitieakkoord is in voorliggend beleidsplan geen recycletarief uitgewerkt.

Planning, evaluatie en verantwoording Stelt de raad het Afvalbeleidsplan vast, dan kan gelijk gestart worden met de uitvoering van de maatregelen. Voor de gfe cocons en de multi-minibakken voor kleine stromen heeft al vooronderzoek plaatsgevonden; afvalcoaching en communicatie kan eveneens direct ingezet worden. De mogelijkheden voor invoering van de Ja/ja sticker worden begin 2024 verwacht. Voorliggend beleidsplan behelst het beleid voor de aankomende periode tot en met 2027 jaren. Dit beleid heeft geen effect op eventuele aanbesteding voor de afvalinzameling. Financiën In opdracht van, en in samenwerking met, de gemeente heeft HVC de in dit plan genoemde maatregelen uitgewerkt en een offerte uitgebracht. Met de invoering van de in maatregelen wordt een stijging van het DVO tarief verwacht van € 44.247 (excl. btw; incl. verbrandingsbelasting). Dit betekent circa € 4,79 per woonhuisaansluiting. In onderstaande tabel zijn de kosten/opbrengsten per project opgenomen. Tabel 2 Mutaties DVO tarief nieuw beleid (prijspeil 2023) Mutaties kosten HVC € 42.599 € 10.823 Mutaties kosten/inkomsten derden Vergoedingen en belastingen € -9.175 Totaal mutaties structurele uitgaven gemeente Totaal € 44.247 Gfe inzameling uitbreiden Multi-minibakken

De eenmalige kosten die worden gemaakt om de optimalisaties mogelijk te maken bestaan uit o.a. projecten communicatiekosten HVC en het werk in de openbare ruimte anderzijds (plaatsing containers), zie onderstaande tabel. De kosten zijn meegenomen in de aanbieding van HVC. Voor onvoorziene bijkomende kosten voor de gemeente voor werk in de openbare ruimte (bijv. verplaatsing objecten) wordt € 10.000 voorzien. Tabel 3 Eenmalige kosten

Project- en communicatiekosten HVC Werk openbare ruimte gemeente Totaal

Eenmalige kosten € 63.716 € 10.000 Totaal eenmalige kosten € 73.716

4

Kosten bij ongewijzigd beleid (scenario 1) Bij ongewijzigd beleid worden geen wijzigingen doorgevoerd in de inzameling en verwerking, uitgezonderd van de uitbreiding van de gfe-inzameling die vanaf 2024 wettelijk verplicht is. Het is belangrijk op te merken dat deze maatregel niet resulteert in een kostenverlaging of het gelijk blijven van de kosten. In onderstaande twee tabellen staan de verwachte kosten opgenomen. Tabel 4: Mutaties DVO tarief ongewijzigd beleid Mutaties DVO ongewijzigd beleid € 42.599

Gfe inzameling uitbreiden

Tabel 5: Eenmalige kosten ongewijzigd beleid

Project- en communicatiekosten HVC Werk openbare ruimte gemeente Totaal eenmalige kosten

Eenmalige kosten € 40.000 € 8.000 Totaal eenmalige kosten € 48.000

Naast de in de tabel weergegeven kosten wordt opgemerkt dat de beheerkosten stijgen door indexering op het DVO tarief, autonome ontwikkelingen in de markt en eventuele verlaging van de vergoedingen voor onder meer PBD en papier.

Bovenkarspel, 26 september 2023 Burgemeester en wethouders van Stede Broec De secretaris, De burgemeester,

A. Huisman

R.A.P. Wortelboer

5