Raadsnieuwsbrief Energieregio NHN

RAADSNIEUWSBRIEF Energieregio Noord-Holland

Februari 2025

Raadsnieuwsbrief Energieregio Noord-Holland In de raadsnieuwsbrieven van de Energieregio Noord-Holland informeren we u over de voortang van de Regionale Energiestrategie (RES) en de warmtetransitie en over het onderwerp energieinfrastructuur. Dit keer is het enige onderwerp de uitkomsten van het congestiemanagementonderzoek van TenneT. Wilt u op de hoogte blijven? Schrijf u dan in voor onze algemene nieuwsbrief, dat kan hier. Of volg ons via Linkedin. Op 20 maart is het Congres van de Energieregio NH. U bent van harte welkom! U kunt zich hier inschrijven.

Netcongestieonderzoek TenneT Op korte termijn is er geen extra ruimte beschikbaar op het volle elektriciteitsnet in grote delen van Noord-Holland. Grootverbruikers die een stroomaansluiting willen, zoals bedrijven, supermarkten en zwembaden, staan daarom zeker de komende tien jaar op een wachtlijst. Dit concluderen netbeheerders TenneT en Liander na een uitgebreid netcongestieonderzoek.

De uitkomsten van het onderzoek zijn 18 december gepubliceerd (zie hier). Op 16 januari hebben TenneT en Liander een online toelichting gegeven op de resultaten van het congestiemanagementonderzoek (CMO). U kunt de uitzending hier terugkijken. Het elektriciteitsnet in Noord-Holland bereikte de afgelopen jaren op veel plekken de limiet van de transportcapaciteit. Oorzaak is de grote vraag naar elektriciteit, door datacenters en bedrijven die voor hun bedrijfsprocessen steeds vaker kiezen voor stroom in plaats van fossiele brandstof. Daarnaast gebruiken huishoudens steeds meer elektriciteit voor onder meer warmtepompen en laadpalen. Spitsmijden door grootverbruikers In het zoeken naar oplossingen voor het overvolle stroomnet vroegen TenneT en Liander aan Noord-Hollandse grootverbruikers of zij willen meewerken aan ‘spitsmijden’ op het elektriciteitsnet. Het idee is dat deze bedrijven minder stroom op piekmomenten, en juist meer stroom in bijvoorbeeld de nachtelijke uren gebruiken. Deze maatregel is belangrijk om nieuwe aansluitingen op het net mogelijk te maken. Toch biedt maar een gering aantal grootverbruikers die flexibiliteit. Van de 606 partijen met een aansluiting op het elektriciteitsnet groter dan 1 megawatt, zien slechts 66 gebruikers mogelijkheid voor spitsmijden.

Toch blijven de netbeheerders de komende jaren in gesprek met partijen om te kijken of er mogelijkheden voor spitsmijden zijn. Daarnaast kijken TenneT en Liander naar technische maatregelen om het regionale net de komende periode toch te ontlasten. Hiervoor gaan de netbeheerders aanvullend onderzoek doen.

2

Maatregelen tegen overbelasting Die maatregelen zijn hoe dan ook nodig om overbelasting na 2026 te voorkomen. Met name rond Beverwijk en hoogspanningsstation Vijfhuizen - inclusief Amsterdam ZuidWest en de Zuidas – neemt de elektriciteitsvraag enorm toe en bestaat een kans op overbelastingen en langdurige onderbrekingen in de stroomlevering na 2026. Alleen rond hoogspanningsstation Oostzaan - dat grote delen van Amsterdam Noord, Oost, West, Centrum en het westelijk havengebied van elektriciteit voorziet – kan een deel van de klanten op de wachtlijst van de gewenste capaciteit worden voorzien. Gevolgen voor huishoudens Huishoudens en andere klein verbruikers zouden zo min mogelijk last moeten hebben van het volle elektriciteitsnet, is het uitgangspunt van de netbeheerders en overheden. Toch is niet uit te sluiten dat zonder aanvullende maatregelen ook kleinverbruikers in delen van Noord-Holland de gevolgen merken. De netbeheerders doen er alles aan om het effect op kleinverbruikers te beperken, maar huishoudens kunnen zelf nu al helpen door bijvoorbeeld op (niet-piek) momenten de wasmachine te laten draaien of de auto op te laden. Uitbreiding hoogspanningsnet is structurele oplossing Om netcongestie op te lossen moet het elektriciteitsnet uitbreiden. Netbeheerders investeren daarom de komende jaren miljarden in het elektriciteitsnet in Noord-Holland.

De belangrijkste netuitbreidingen om de netcongestie structureel op te lossen zijn de realisatie van een nieuwe 380 kV hoogspanningsverbinding ten noorden van het Noordzeekanaal richting de Kop van Noord-Holland en nieuwe 380.000 volt hoogspanningsstations in Amsterdam Zuidoost en aan de westkant van Amsterdam. Afbeelding 1

3

Tot 2033 verwacht Liander in Noord-Holland bovendien 42 grotere en 40 kleinere elektriciteitsstations te bouwen of uit te breiden, 6.000 kilometer kabel aan te leggen of te vervangen en 6.600 elektriciteitshuisjes te vervangen of nieuw te plaatsen. Met deze maatregelen komt er vanaf 2031 stapsgewijs extra ruimte beschikbaar op het net in Noord-Holland. Maar het duurt tot zeker 2036 voor het provinciale hoogspanningsnet overal is uitgebreid, mits alle uitbreidingen zonder verdere vertragingen verlopen. Lees hier meer over de opgave in Noord-Holland. Afspraken voor het vervolg De netbeheerders, provincie Noord-Holland, gemeenten en het ministerie van Klimaat en Groende Groei hebben afgesproken om in drie sporen verder te werken: 1. Nadere analyse (deep-dive) per deelnet (zie afbeelding 2) 2. Uitwerken van een effectief maatregelenpakket 3. Versnellen drie belangrijkste projecten (zoals afgebeeld op afbeelding 1) Ad 1: een nadere analyse per deelnet Afbeelding 2

Er is voor de verschillende deelnetten nader onderzoek, een deepdive, nodig. Liander en TenneT staan hiervoor aan de lat. De deepdives geven input aan een nog op te stellen gericht actieplan. Het algemene doel is: Voorkomen van ingrijpen bij kleinverbruik klanten en maximale inzet om de grootverbruikers wachtrij zoveel als mogelijk te verkleinen. Hiervoor is het nodig om vermogen vrij te spelen op het hoogspanningsnet, per deelnet en per periode/ jaartal. Ervaring 4

leert dat dit 6 tot 9 maanden kan duren voordat deze deepdive in zijn geheel is afgerond. Daarna is duidelijker welke specifieke maatregelen per deelnet genomen kunnen/moeten worden. Omdat de nood het hoogst is in het deelnet Vijfhuizen en Noord-Holland Noord wordt hiermee gestart. De analyse over waar veel potentie zit heeft prioriteit. Op basis daarvan kan worden bepaald welke maatregelen bij voorrang worden uitgezocht, en welke mogelijke (bestuurlijke) besluiten nodig zijn om maatregelen daadwerkelijk te nemen. Ad 2: Uitwerken van een maatregelenpakket De uitkomsten van het CMO zijn dermate ernstig dat het ook verstandig is al te kijken naar maatregelen die als no-regret zouden kunnen worden aangemerkt. Zoals netbewuste nieuwbouw en netbewust laden. Wel zijn de uitkomsten van de deepdive cruciaal voor het gericht uitzetten van effectieve maatregelen. Veel maatregelen zijn ingewikkeld en kosten tijd om te implementeren. Daarom wordt direct gestart met het in kaart brengen van maatregelen en de randvoorwaarden en acties die daarvoor nodig zijn. Uiteraard wordt daarbij gebruik gemaakt van alle reeds beschikbare informatie en kennis vanuit de partners. Ad 3: Versnellen drie belangrijkste projecten Tijdige uitbreiding van het net zijn benodigd om de problemen structureel op te lossen.

Van bovenregionaal belang zijn: - Uitbreiding 380 kV naar Kop van Noord-Holland; - 380/150 kV station A9 Zuid/Spaarndam; - 380/150 kV station Amsterdam Zuidoost/Weesp. De projecten doorlopen langdurige ruimtelijke processen en de partners zouden bereid moeten zijn om alle mogelijkheden om te versnellen aan te grijpen. Dit vraagt om het afwijken van gebaande paden en de moed om soms beslissingen nemen zonder 100% zekerheid. Voor deze drie projecten wordt gezocht naar versnellingsopties. Vervolg Wij zullen u via deze nieuwsbrief van de Energieregio regelmatig op de hoogte houden over dit onderwerp.

5