Raadsbrief Evaluatie beleidplan WerkSaam 2018-2020 Stede Broec

Raadsbrief Beleidsevaluatie van WerkSaam Westfriesland Informerend Zaaknummer: 895322 Bijlage: 1. “Beleidsevaluatie Participatiewet Westfriesland juli 2018-juli 2020” van WerkSaam Westfriesland 2. Adviesrapport Berenschot “Toekomstbestendige leer-werkbedrijven”

Geachte raad, Aanleiding WerkSaam Westfriesland is gestart met het opstellen van een nieuw beleidsplan. Hiervoor hebben zij eerst hun huidige beleidsplan geëvalueerd. WerkSaam Westfriesland heeft namens het dagelijks bestuur de “Beleidsevaluatie Participatiewet Westfriesland juli 2018-juli 2020” toegezonden. WerkSaam heeft verzocht om de beleidsinformatie toe te sturen aan uw gemeenteraad. Via deze raadsbrief informeren wij u over het proces met betrekking tot de totstandkoming van het nieuwe beleidsplan van WerkSaam Westfriesland en beleidsevaluatie van WerkSaam Westfriesland. Informatieverstrekking Zoals in de aanleiding is aangeven is WerkSaam bezig om een nieuw beleidsplan op te gaan stellen. Tijdens de informatieavond van 9 februari 2021 komt WerkSaam Westfriesland input ophalen bij uw gemeenteraad. WerkSaam verricht deze stap bij alle Westfriese gemeenteraden. Ter voorbereiding op de informatieavond ontvangt u via deze raadsbrief de beleidsevaluatie van WerkSaam Westfriesland. Stellingen tijdens ophaalsessie Tijdens de ophaalsessie zal WerkSaam de beleidsevaluatie toelichten. Tevens zal u enkele stellingen worden voorgelegd waarop u wordt uitgenodigd een reactie te geven. Deze zijn: 1.

Werken moet lonen, WerkSaam moet waar mogelijk schulden voorkomen en meer doen aan kwijtschelden Toelichting: Er is in de samenleving steeds meer aandacht voor de rol van schulden bij het ontwikkelen richting werk. Meer investeren in het voorkomen van schulden is daarbij belangrijk. Dit brengt uiteraard ook extra kosten met mee. Is de raad bereid om financieel meer te investeren? 2. Streng de wet volgen en bij elke misstap een maatregel opleggen –versusMenselijke maat, WerkSaam de mogelijkheid geven om bijvoorbeeld eerst een waarschuwing te geven. Toelichting: de wet is zeer streng op dit punt. Naar aanleiding van diverse signalen en het toeslagendossier wordt het Rijk opgeroepen om de wetgeving te versoepelen. Tot die tijd wil WerkSaam polsen hoeveel ruimte de gemeenten hen willen geven om meer maatwerk toe te passen. 3. Eventuele overschotten op het BUIG-budget moet WerkSaam mogen gebruiken om meer mensen aan werk te helpen. Toelichting: In principe leiden meer investering in de begeleiding van mensen tot meer uitstroom. Westfriesland houdt de laatste jaren miljoenen over op de BUIG. WerkSaam wil polsen of gemeenten een deel van dit overschot willen inzetten voor meer begeleiding richting werk. Het overschot valt niet bij alle gemeenten naar verhouding. Drechterland en Koggenland kampen reeds een paar jaar met grote tekorten.

Indien de gemeenteraad gecharmeerd is van het principe, kan ook worden nagedacht over bepaalde voorwaarden: te denken aan een algemeen overschot voor alle gemeenten.

Inhoud beleidsevaluatie Voor de volledige beleidsevaluatie verwijs ik u naar bijlage 1 en 2. De belangrijkste zaken zijn hieronder samengevat. Algemeen Er zijn een aantal technische wijzigingen in de Participatiewet doorgevoerd. Daar waar het beleid op onderdelen knelde, zijn de beleidsregels aangepast. WerkSaam stelt dat zij met overtuiging kunnen zeggen dat het huidige beleid voldoet. Kijkend naar de afgelopen 2 jaar is te zien dat WerkSaam: - Het goed doet in het laten uitstromen van cliënten naar werk. In de najaarsnota 2020 liet WerkSaam zien dat de uitstroom naar werk bij WerkSaam 44% betreft. Landelijk is dat 35%. - Goed inzet op beschut werk. WerkSaam realiseerde meer beschut werkplekken dan het landelijk gemiddelde. WerkSaam benut de volledige taakstelling beschut werk. WerkSaam had in 2020 4,35% beschutte werkplekken en landelijk was dit 1,15%. - Uitkeringen rechtmatig verstrekt. De accountant gaf de afgelopen jaren een goedkeurende controleverklaring af. - Steeds een overschot heeft op het BUIG-budget (uitkeringen): in 2018 3,2 miljoen, in 2019 3,1 miljoen en prognose 2020 is 5,6 miljoen voor heel Westfriesland. - Een lerende en innoverende organisatie is. Er is steeds aandacht voor verbeteringen en kansen. - Te maken heeft met een veranderend cliëntenbestand.

Werk, re-integratie en ontwikkeling WerkSaam concludeert dat het huidige beleid met betrekking tot werk, re-integratie en ontwikkeling kan worden voortgezet, met de volgende aanpassingen: - Het aantal doelgroepen en trajecten/instrumenten uitbreiden. - De mogelijkheden voor ‘work-first’ onderzoeken, het meteen aanbieden van betaald werk bij de intake. - Stoppen met het instrument ‘participatieladder/doelladder’ en vanaf 2022 met een nieuw instrument werken. Werkgeversdienstverlening en Werkgeversservicepunt WerkSaam concludeert met betrekking tot de werkgeversdienstverlening en het werkgeversservicepunt dat zij door kunnen gaan met de ingezette koers om samen met werkgevers arrangementen te ontwikkelen die tot win-win situaties leiden. Discriminatie op de arbeidsmarkt WerkSaam heeft hier geen huidig beleid op. Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat er behoefte is aan een kader over het tegengaan van discriminatie op de arbeidsmarkt en de rol van WerkSaam hierin. Maatregelen: Handhaving op re-integratie (‘afstemming’) WerkSaam concludeert dat het huidige beleid met betrekking tot handhaving kan worden voortgezet, met deze aanpassingen: - Met instemming van gemeenten WerkSaam meer maatwerk toe te laten passen op afstemming, wanneer de situatie van de cliënt hierom vraagt. - Cliënten regelmatig informeren over rechten en plichten.

Leerwerkbedrijven In de kadernota 2020 heeft WerkSaam aangegeven dat zij de leer-werkbedrijven in 2020 evalueert. WerkSaam heeft een externe organisatie de evaluatie laten uitvoeren. Deze volledige evaluatie van de leerwerkbedrijven treft u in bijlage 2.

De conclusie van het rapport Berenschot is dat WerkSaam succesvol is in de bemiddeling van mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt en de begeleiding van mensen in een beschutte omgeving. De kansen liggen bij WerkSaam in het ontwikkelen van ‘de middengroep’: cliënten die op termijn bemiddelbaar zijn, maar zich nog moeten ontwikkelen. Hiervoor zijn werkomgevingen nodig die aansluiten bij reguliere werkomgevingen (van tempo, tot samenwerking, tot wijze van aansturing). Op basis van de adviezen van Berenschot heeft WerkSaam ervoor gekozen om de leerwerkbedrijven nog nadrukkelijker als ‘vliegwiel’ voor re-integratie in te zetten. Met vliegwiel wordt bedoeld dat WerkSaam cliënten een vliegende start zal geven, dat de inzet van de leerwerkbedrijven re-integratie bespoedigd. De keuze om de leerwerkbedrijven nog nadrukkelijker als ‘vliegwiel’ in te zetten, heeft geleid tot een actieagenda bij WerkSaam. De eerste verbeteringen zullen in 2021 zichtbaar moeten zijn. Er komt meer diversiteit in trajecten en werksoorten, zodat het aanbod zowel beter aansluit bij de arbeidsmarkt als de behoefte (ontwikkelpunten) van cliënten. Naast het bedrijfsleven zijn ook gemeenten opdrachtgever voor de leerwerkbedrijven en genereren zo werk en omzet. WerkSaam gaat graag met gemeenten in gesprek om de werksoorten (opdrachten) meer aan te laten sluiten bij de doelgroepen van WerkSaam.

Door hele nieuwe werksoorten te introduceren of door bestaande opdrachten (bijvoorbeeld in het Groen) te verbreden. Inkomen WerkSaam concludeert dat het huidige beleid met betrekking tot inkomen kan worden voortgezet, met deze aanpassingen: - De aanvraagprocedure efficiënter en klantvriendelijker in te richten (bij een deel van de aanvragers is minder informatie nodig); - Inkomstenvrijlating aanpassen, zodat meer cliënten er gebruik van maken; - Kwijtscheldingsbeleid verruimen zodat werken meer loont. Taal/Inburgering WerkSaam trekt de volgende conclusies met betrekking tot Taal/Inburgering: - WerkSaam blijft inzetten op het verbeteren van het taalniveau van cliënten die onvoldoende taalbeheersing hebben, dit is noodzakelijk om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. -

In 2021 bepalen gemeenten het beleid voor inburgering, WerkSaam ziet veel mogelijkheden in de duale trajecten bij inburgering (combinatie taal en werk). WerkSaam wil een nieuw traject inzetten voor inburgeraars om psychische, mentale en fysieke problemen aan te pakken.

Financiën WerkSaam concludeert dat het huidige beleid met betrekking tot financiën kan worden voortgezet, met deze aanpassing: - Voorstellen in het nieuwe beleid op te nemen om het BUIG budget ook in te zetten ter realisering van uitstroom (met instemming van gemeenten). Vervolg Nadat bij alle gemeenteraden input is opgehaald zal WerkSaam verder werken aan het nieuwe concept beleidsplan. Deze zal voor uw zienswijze via de raadsvergadering van 28 oktober 2021 worden voorgelegd.

Bovenkarspel, 19 januari 2021 Burgemeester en wethouders van Stede Broec De secretaris, De burgemeester,

A. Huisman

R.A.P. Wortelboer