nhn-thematafels

Windenergie Om de inpasbaarheid van windenergie te vergroten moet zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van locaties waar al sprake is van geluidshinder en ‘horizonvervuiling’, zoals langs snelwegen of op industrieterreinen. Windturbines laten zich goed combineren met hoogbouw. En plaats kleinere, bijvoorbeeld verticale Savonius-turbines, langs snelwegen. Het helpt om windenergie ‘normaal’ te maken en draagt op kwantitatieve wijze bij aan het bod. Je moet duurzame opwek overal tegenkomen, redeneren de jongeren. Ook op onverwachte plekken en in verrassende vormen. Een windturbine als kunst of hotel of

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

Noord-Holland Noord

29

Hoe de RES een succes wordt De wortel en de stok Eén van de uitdagingen van de energietransitie is het creëren van draagvlak voor en overzicht in de maatregelen. Het moet voor burgers en bedrijven duidelijk zijn waarom de energietransitie noodzakelijk is, welke uitdagingen en voordelen de transitie met zich meebrengt en wat de rol van burgers en bedrijven kan zijn. De energietransitie moet zichtbaarder zijn, vinden de jongeren: “We moeten er bij wijze van spreken constant tegenaan lopen.” De RES is hierbij belangrijk. Het brengt de transitie dichtbij. De hoeveelheid en kwaliteit van voorlichting over het RESproces moet omhoog om de participatie te verhogen. ‘Influencers’ kunnen hierbij een grote rol spelen – zeker voor jongeren.

van de energietransitie. Om burgers meer financiële zekerheid te bieden kan de overheid investeringsrisico’s deels wegnemen door een garantiefonds dat lagere opbrengsten dekt. Voor de bedrijven geldt: Beloon goed gedrag. Bedrijven die ‘groen presteren’ zouden aanspraak moeten kunnen maken op bijvoorbeeld lagere energielasten of belastingen. De stok Het opleggen van boetes is minder effectief om de slagingskans van de RES te vergroten, vinden jongeren. Dit is een laatste redmiddel om ‘achterblijvers’ in beweging te brengen. Wanneer er toch boetes worden opgelegd, bijvoorbeeld voor milieuovertredingen, gebruik die dan nu al als investeringspotje voor burgers, woningcorporaties en bedrijven die wel (willen) bijdragen aan de energietransitie.

Wortel Wil de RES enige kans van slagen hebben, dan is het van groot belang dat de kosten en baten van de energietransitie duidelijk zijn voor burgers, bedrijven en andere stakeholders. Bovendien moet het lonen om nu in te stappen. De overheid moet burgers subsidiëren naar financiële draagkracht (meer subsidie voor mensen met een lager inkomen), om te voorkomen dat burgers met meer financiële middelen ook meer profiteren

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

“Hopelijk neemt Nimby-isme af, als beter in beeld gebracht wordt dat andere regio’s ook hun verantwoordelijkheid nemen.” 

Nimby = Not in my backyard

Noord-Holland Noord

30

Proces en communicatie Geen ver-van-hun-bedshow

‘’Geef jongeren verantwoordelijkheid. Er is een probleem, hoe lossen we dat samen op?’’

Jongeren zijn tot dusver nog niet expliciet in het RES-proces betrokken. Dit terwijl zij de rest van hun leven te maken krijgen met de gevolgen van klimaatverandering. De klimaatprotesten lieten zien dat dit voor jongeren geen ver-van-hun-bedshow is, maar een belangrijk onderdeel van hun toekomst. Voor jongeren is online participatie laagdrempeliger dan fysieke bijeenkomsten. Met een Zoom-bijeenkomst of een online enquête bereik je jongeren makkelijker dan met een bijeenkomst in een buurthuis. Via lesprogramma’s in het hoger onderwijs kunnen jongeren in aanraking worden gebracht met vraagstukken over energietransitie en (lokale) energieplannen. De jongeren erkennen daarbij dat het lastig is om een diverse groep te bereiken met de gangbare participatietrajecten: je treft al snel hoger opgeleide jongeren die al met duurzaamheid bezig zijn. Neem daarom lokale influencers mee in de communicatie, betrek scholen, installeer een jongerenraad, en zet gericht sociale media in.

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

Jongeren willen zich gehoord voelen. Hun input moet serieus worden gewogen bij besluitvorming. Zorg daarom voor een helder en afgebakend kader met handvatten om ideeën kwijt te kunnen in deze ingewikkelde discussie. En biedt jongeren ook perspectief en verantwoordelijkheid om zelf bij te dragen aan de energietransitie en verbetering van de biodiversiteit. Laat jongeren niet alleen meedenken, maar ook meedoen. Ze hebben zat ideeën! Zo heeft één lid van de jongerentafel al een fotowedstrijd voor basisscholen uitgevoerd.

Noord-Holland Noord

31

Bijlage B.1 A9 rapport Het A9 rapport is hier te downloaden.

B.2 A7 rapport Het A7 rapport is hier te downloaden.

B.3 9 Gebiedsaanpak Diemerscheg Inleiding Ruimtelijke samenhang en -kwaliteit zijn veelgenoemde thema’s in de gesprekken met de overheden en partners in het RES-proces. Ook de Provincie Noord-Holland vindt dit een belangrijk vraagstuk. Het gaat dan bijvoorbeeld om de vraag hoe individuele zoekgebieden uit de RES zich tot elkaar verhouden. In NoordHolland is zorgvuldig ruimtegebruik van groot belang om ruimte te kunnen blijven bieden aan de uiteenlopende ruimteclaims. Wanneer de zoekgebieden uit de RES van de verschillende deelregio’s integraal worden bekeken, valt het op dat veel zoekgebieden worden gekoppeld aan grootschalige infrastructuur, zoals snel- en vaarwegen, en dat er bepaalde clusters ontstaan bij gemeente en/ of deelregio grenzen. Dit brengt het risico met zich mee dat belangrijke ruimtelijke structuren worden opgeknipt door (deel)regio’s en dat bestuurlijke grenzen zichtbaar worden in het

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

landschap doordat iedere regio of gemeente op zijn/haar eigen manier invulling geeft aan de zoekgebieden. Het is belangrijk dat ook op een hoger schaalniveau samenhang ontstaat. Daarom is in aanloop naar de RES 1.0 op 3 september 2020 de thematafel “ruimtelijke samenhang” georganiseerd. Hierbij is –door de provincie i.s.m. gemeenten, waterschappen, netbeheerder, etc- een inventarisatie gemaakt van gebieden of structuren waarvoor een gebiedsaanpak gestart zou moeten worden. Dit zijn gebieden (of clusters van zoekgebieden) met een (deel) regio overstijgend karakter. Hiervoor zijn in Noord-Holland 10 prioritaire gebieden met elkaar gedefinieerd zoals het IJsselmeer en het Noordzeekanaalgebied. In vier van deze prioritaire gebieden voor ruimtelijke samenhang heeft de provincie Noord-Holland de regie genomen om een traject op de zetten voor ruimtelijke samenhang, namelijk A9, A7, Greenports en de Diemerscheg.

Noord-Holland Noord

32

Integraal invulling geven aan de verscheidenheid aan opgaven in de Diemerscheg- en daarbinnen het concretiseren van de RES-zoekgebiedenwordt door de gemeenten in het gebied al opgepakt. Door de gedane landschappelijke analyse, het in kaart brengen van veiligheids-, milieu en planologische restricties en het ontwikkelen van gebiedsvisies door de diverse gemeenten is er een brede basis van inzichten om bij de concretisering van de RES-zoekgebieden op voort te bouwen. Het is echter van belang om deze veelheid aan informatie, belangen, projecten en processen op een goede manier op elkaar af te stemmen, te coördineren en met elkaar in verband te brengen. En op basis daarvan te kijken of er regionale afspraken gemaakt kunnen worden ten aanzien van ruimtelijke samenhang en –kwaliteit.

Figuur 4: A1 vanaf de Diemerzeedijk © Theo Baart

De Diemerscheg De Diemerscheg is één van deze prioritaire gebieden. De Diemerscheg is een groene zone tussen het IJmeer, AmsterdamZuidoost en Weesp. Hierbij kent de Diemerscheg bijzondere landschappelijke, recreatieve en ecologische kwaliteiten. Tegelijkertijd bevindt het gebied zich in een sterk verstedelijkte omgeving waarbij grote infrastructuren zoals de A1, A9, spoorlijnen,

elektriciteitsinfrastructuur en het AmsterdamRijnkanaal het gebied doorkruisen. Voor dit gebied ligt er een herinrichtingsopgave met nieuwe functies die een plek zoeken. Met het inbrengen van een nieuwe duurzame energie-laag in het landschap kan verdere versnippering op de loer liggen, tenzij daar expliciet aandacht voor is. In dat geval biedt het ook een kans om de samenhang en kwaliteit van het gebied te versterken.

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

De werkwijze De inzet is om bestaande processen te versterken en op elkaar aan te sluiten. De Provincie Noord-Holland heeft hierin een coördinerende rol opgepakt om dit te faciliteren, uiteraard in samenwerking met de gemeenten. Hiervoor zijn in januari 2021 twee bijeenkomsten georganiseerd.

Noord-Holland Noord

33

Met deze bijeenkomsten zijn de relevante partijen die werken aan opgaven in het gebied samengebracht. Gemeenten, provincie, waterschappen, Rijkswaterstaat, Liander en andere stakeholders op het gebied van natuur en landschap nemen zo deel aan dit gezamenlijke Diemerschegtraject. Gezamenlijk gesprek gestart Tijdens de eerste bijeenkomsten is kennis gedeeld en een gezamenlijk beeld geschetst van de (ruimtelijke) context en dynamiek in de Diemerscheg. Gemeenten bevinden zich in verschillende fases rond de concretisering van de zoekgebieden voor windenergie en zonneenergie. Deelnemers hebben oog voor elkaars belangen en zien de noodzaak om voor de concretisering van de zoekgebieden in de Diemerscheg gezamenlijk op te trekken. Een paar belangrijke bouwstenen daarbij zijn de volgende. Voor de start van de RES is al gestart met het werk aan het Ontwikkelperspectief Diemerscheg, een samenwerking van gemeenten en stakeholders uit de Diemerscheg. Het ontwikkelperspectief is een ruimtelijke visie voor de Diemerscheg waarin op basis van de landschappelijke dragers kwaliteit en samenhang versterkt worden.

Figuur 2: Inspiratie energielandschap langs grootschalige infrastructuur © Ontwikkelperspectief Diemerscheg

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

Noord-Holland Noord

34

Uiteindelijk doel is om recreatiemogelijkheden in het gebied te verbeteren en het netwerk tussen stad en landschap verder te versterken. Vanuit landschappelijk oogpunt wordt hierin ook bekeken hoe duurzame energie hierin kan bijdragen. Deze studie is een belangrijke bouwsteen bij de verdere concretisering van de zoekgebieden.

•

• Een ander belangrijk aspect in de Diemer- scheg zijn de provinciale beschermingsregimes (Natuur Netwerk Nederland, Bijzonder Provinciaal Landschap en UNESCO-werelderfgoed) en energie infrastructuur. Vraag voor de doorontwikkeling is hoe landschappelijke kwaliteiten en de RES opgave samen kunnen gaan. Inventarisatie belangrijkste inhoudelijke punten vanuit deelnemers: • Er bestaat het risico dat er geen samenhangend beeld in de Diemerscheg ontstaat als er op individueel zoekgebied niveau wordt gekeken naar uitwerking. • Kies niet voor de makkelijkste oplossing om tot de gewenste opwekkingsvermogen te komen. Kijk juist integraal (draagvlak/ planologisch/landschappelijk etc) naar de opgave en probeer hierbij projecten met meerwaarde te realiseren.

•

•

 aast het RES-vraagstuk spelen er nog N andere opgaven in dit gebied. Waarbij de invulling van RES-opgave nu, de ontwikkelingen in de toekomst van andere opgave niet in de weg moet gaan zitten. En vice versa. Er dient integraal te worden gewerkt aan de verschillende opgaven in de Diemerscheg. Het is van belang om bottom-up en topdown RES processen bij elkaar te gaan brengen. Zodat er in afstemming met elkaar goede ruimtelijke keuzes kunnen worden gemaakt. Het is lastig landschappelijke wenselijkheid met de planologische werkelijkheid in overeenstemming te brengen. Veel van de zoekgebieden overlappen met provinciale beschermingsregimes, vooral het NNN. Mochten deze zoekgebieden verder uitgewerkt gaan worden dan dient dit in nauw overleg met de provincie te gaan. Een van de daarbij belangrijke uitgangspunten zijn de zgn meerwaardebepaling. Dit houdt o.a. in dat er natuurcompensatie plaats moeten vinden. Uitgangspunt is dat deze compensatie in de buurt plaats moet vinden. Echter de ruimte hiervoor lijkt beperkt.

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

•

•

 e landschappelijke ambitie moet verder D reiken dan enkel NNN compenseren. Investeer op zelfde schaal in landschap als in energie. Er is ruimte voor de opwekking van energie binnen de huidige energie infrastructuur. Mits deze wordt afgestemd met de geplande uitbreiding van de energie infrastructuur. Hiervoor worden nu locaties voor een nieuw station onderzocht. Daarnaast is het van belang wind en zon te combineren en bestaande installaties goed te benutten.

Doel is voor het vervolg om tot een gezamenlijke aanpak te komen voor het gebied waarbij de diverse belangen worden afgewogen en er aandacht is voor ruimtelijke kwaliteit en – samenhang. De deelnemers hebben na afloop van de gesprekken met elkaar de intentie afgesproken om gezamenlijk gesprek voort te zetten. Hiervoor is in de toekomst een zekere coördinatie nodig. De provincie zal komende periode met een voorstel komen om te kijken of/hoe de samenwerking in de Diemerscheg op een meer structurele wijze vorm kan krijgen Zodat ruimtelijke samenhang en -kwaliteit in de Diemerscheg ook na de RES 1.0 de aandacht krijgt die nodig is.

Noord-Holland Noord

35

Colofon Dit katern biedt achtergrondinformatie bij de RES 1.0 Noord-Holland Noord en NoordHolland Zuid.

Thematafel RES in uitvoering: lokaal eigendom en stimulerend beleid Aan deze thematafel hebben meegewerkt: Gemeenten Staphorst, Westerwolde en Wijk bij Duurstede en VEINH, MNH. Daarnaast een brede vertegenwoordiging vanuit de 47 gemeenten, 3 waterschappen en de provincie Noord-Holland betrokken bij RES NHN en NHZ. De deelnemers waren veelal REScoördinatoren, maar ook beleids- en juridisch medewerkers. Inhoudelijke, redactionele en tekstuele ondersteuning: Participatiecoalitie Noord-Holland en APPM

Thematafel Ruimtelijke ontwikkelprincipes zonne- en windenergie Aan deze thematafel hebben meegewerkt: VEINH, Dorpswerk Noord-Holland, Landschap Noord-Holland, HVC, Natuuren Milieufederatie Noord-Holland, Oer IJ, Natuurmonumenten, Vogelbescherming, recreatie Noord-Holland, omgevingsdienst Noord-Holland Noord, omgevingsdienst IJmond, bedrijfsleven, Bouwend Nederland, Liander, Rijkswaterstaat, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, vertegenwoordigers van bewonersorganisaties en dorpsraden, Veiligheidsregio, GGD, PWN, provincie NoordHolland, gemeenten en waterschappen in Noord-Holland (beleidsmedewerkers natuur).

Thematafel warmte uit water Aan deze thematafel hebben meegewerkt: Overmorgen, Waternet, PWN, HET coöperatie, Energie coöperatie Wijdemeren, VEINH, Schoutentechniek,Provincie Noord-Holland, Alliander, Gemeente Zaanstad, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Hoogheemraadschap Rijnland, Waternet, Gemeente Hoorn, Gemeente Velsen, Gemeente Heemstede Inhoudelijke ondersteuning: APPM

Inhoudelijke ondersteuning: Tauw en Decisio

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

Noord-Holland Noord

36

Thematafel Energietransitie: kansen voor agrariërs Aan deze thematafel hebben meegewerkt: LTO Noord, Campina, Cono Kaasmakers, Provincie Noord-Holland, Gemeente Hollands Kroon, Gemeente Medemblik, Gemeente Heerhugowaard, Gemeente Schagen, Gemeente Haarlemmermeer, Provincie Noord-Holland, Waterschap HHNK, Liander, Greenpoort Aalsmeer, Greenpoort NoordHolland Noord, Natuurmonumenten, KAVB, Landschap Noord-Holland, RVO Inhoudelijke ondersteuning: APPM

Thematafel Ruimtelijke samenhang Aan deze thematafel hebben meegewerkt: Provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat, Natuurmonumenten, Waternet, Gemeenten binnen de Provincie Noord-Holland, Waterschap Rijnland, Alkmaardermeeromgeving, Smartland, Groenlicht, Alliander, Staatsbosbeheer, ECW Energy, Natuur en Milieufederatie, Mixst Urbanisme

Thematafel Jongeren en de RES Aan deze thematafel hebben meegewerkt: Programma RES NHZ en RES NHN, Participatiecoalitie Noord-Holland, Jongeren uit Noord-Holland

Consortium van APPM, CE Delft, Desicio, Generation.Energy, Tauw Consortium van ontwerpers: Bright, van Paridon - de Groot, Generation Energy, Posad Maxwan, Fabrications

Meer informatie is te vinden op www.energieregionhn.nl

Thematafels Energieregio Noord-Holland Noord

Design: Beautiful Minds

April 2021

Noord-Holland Noord

37