Bijlage 5 Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec def
Tekst van het document
Rapport
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2021/156
Datum juni 2021
Opdrachtgever SED Organisatie – Gemeente Stede Broec
Auteurs Liselot Marée Lisette van Noort
Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
2 van 25
Inhoudsopgave Belangrijkste uitkomsten _____________________________________________________________________ 4 1
Inleiding _____________________________________________________________________________ 6 1.1 1.2 1.3 1.4
2
Aanleiding ______________________________________ 6 Doel van het onderzoek _______________________________ 6 Onderzoeksaanpak _________________________________ 6 Respons ________________________________________ 7
Afvalscheiding en het recycletarief __________________________________________________ 8 2.1 2.2 2.3 2.4
Afval scheiden ____________________________________ 8 Voor- en nadelen van het recycletarief ______________________ 9 Maatregelen met betrekking tot het recycletarief ________________ 11 Mogelijke negatieve gevolgen van het nieuwe systeem _____________ 14
3
Maatwerk voor bepaalde groepen ___________________________________________________ 16
4
Informatievoorziening en HVC-app _________________________________________________ 18 4.1 4.2
5
Informatievoorziening over het recycletarief __________________ 18 HVC-app ______________________________________ 20
Dienstverlening van de gemeente ___________________________________________________ 22
Bijlage – Respons naar achtergrondkenmerken ______________________________________________ 23
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
3 van 25
Belangrijkste uitkomsten Ruim de helft van de inwoners scheidt hun afval naar eigen zeggen heel goed Ruim de helft van de inwoners van Stede Broec geeft aan hun afval erg goed te scheiden en dit eigenlijk niet beter te kunnen. Voor vier op de tien inwoners geldt dat zij hun afval redelijk goed scheiden, maar dat dit beter zou kunnen. Vier procent zegt hun afval niet zo goed te scheiden. Figuur 0.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… (n=1.235)
55%
0%
20%
2%
41%
40%
60%
2%
80%
100%
Ik scheid mijn afval al heel goed, het kan eigenlijk niet beter Ik scheid mijn afval al redelijk goed, maar het kan wel iets beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, dat kan veel beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
Inwoners zien bewustwording en eerlijkheid als voordelen van recycletarief Volgens inwoners zal het recycletarief zorgen voor meer bewustwording over het belang van (het recyclen van) afval en ook voor daadwerkelijk betere afvalscheiding. Ook vinden inwoners het systeem eerlijker, omdat de vervuiler betaalt. Inwoners zien hierin het voordeel dat de afvalkosten goedkoper kunnen worden voor groepen die zich er goed aan houden.
Hogere kosten en vrees voor afvaldumping als nadelen van recycletarief Inwoners verwachten dat de uiteindelijke kosten te hoog zullen worden. Daarnaast wordt verwacht dat een recycletarief de kans vergroot om afval te dumpen of bij een buurtbewoner in de afvalbak te gooien.
Helderheid over kosten om draagvlak voor recycletarief te creëren Inwoners ontvangen graag informatie over de hoogte en samenstelling van het tarief. Het moet voor hen duidelijk zijn wat er maximaal van hun rekening wordt afgeschreven en hierin moet rekening worden gehouden met de samenstelling van een huishouden. Verder wordt genoemd dat ook vooral bedrijven moeten worden gestimuleerd om afval beter te scheiden of om afvalarme producten aan te bieden.
Frequentere ophaalmomenten Als aan inwoners wordt gevraagd of er nog andere maatregelen zijn die bijdragen aan betere afvalscheiding wordt onder ander frequentere leging genoemd. De tijd tussen het ophalen is te lang en de containers zijn op dit moment al te vol. Inwoners geven bovendien aan dat zij soms hun plasticafval bij het restafval weggooien, omdat de container voor plasticafval al vol is. Tevens vrezen inwoners dat afval van buurtbewoners in hun bak wordt gegooid, wanneer de container van de buurtbewoners al vol zijn. Hierdoor zouden zij moeten betalen voor het afval van een ander.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
4 van 25
Uitzondering voor chronisch zieken De helft van de inwoners vindt dat er een uitzondering moet worden gemaakt voor chronisch zieken met veel medisch afval. Een uitzondering voor gezinnen met jongere kinderen krijgt minder steun.
Inwoners geven ruime voldoende voor afvalinzameling door gemeente Inwoners waarderen de huidige wijze van afval inzamelen gemiddeld met een rapportcijfer van 7,5. Negen op de tien inwoners beoordelen dit met een voldoende (92%).
Verantwoording I&O Research voerde dit onderzoek uit in opdracht van de SED Organisatie. Aan het onderzoek deden 1.235 inwoners van de gemeente Stede Broec van 18 jaar en ouder mee. De dataverzameling vond plaats van vrijdag 23 april tot en met zondag 16 mei 2021. De resultaten zijn gewogen op leeftijd en geslacht. Op deze manier zijn de resultaten wat betreft deze achtergrondkenmerken representatief voor de gemeente Stede Broec.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
5 van 25
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
Vanuit de Rijksoverheid is een aantal jaar geleden het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) gelanceerd. Dit programma stuurt aan op het versnellen van de transitie naar een circulaire economie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het realiseren van deze doelstelling en mogen daarin zelf bepalen op welke manier zij dit willen gaan bereiken. Hierin maken ze een afweging tussen service, milieu en kosten. Steeds meer gemeenten in Nederland stappen over op een ‘recycletarief’, een manier van afval scheiden waarbij inwoners een financiële prikkel krijgen doordat zij gaan betalen voor het inleveren van restafval. De Westfriese gemeenten, waaronder Stede Broec, zijn momenteel bezig met het formuleren van een nieuw afvalbeleidsplan waarin de invoering van een recycletarief mogelijk een plek krijgt. Dit zou de huidige afvalstoffenheffing vervangen. Dat betekent dat de inwoner per keer dat hij/zij restafval aanbiedt moet betalen. Inwoners die hun afval goed scheiden en weinig restafval hebben, betalen hierdoor minder afvalstoffenheffing. De gemeenteraad heeft besloten inwoners bij de vormgeving van het nieuwe afvalbeleidsplan te betrekken. Het resultaat van de participatie wordt als advies meegewogen in de besluitvorming.
Onderdeel van het participatietraject is een inwonersenquête waarin de randvoorwaarden voor invoering van een gedifferentieerd tariefsysteem (recycletarief of diftar) centraal staan.
1.2
Doel van het onderzoek
Het onderzoek dient inzicht te geven in de wijze waarop inwoners van Stede Broec denken over tariefdifferentiatie en welke aspecten en randvoorwaarden zij belangrijk vinden bij de invoering ervan. De centrale vraag is: Op welke manier en onder welke condities is voldoende draagvlak voor het recycletarief onder inwoners te creëren, zodat het succesvol kan worden ingevoerd?
1.3
Onderzoeksaanpak
Voor het onderzoek zijn 2.500 inwoners van de gemeente Stede Broec van 18 jaar en ouder benaderd. Alleen inwoners die minimaal één jaar (en niet in verpleeg- of verzorgingstehuizen) in de gemeente wonen zijn aangeschreven. De inwoners zijn door de gemeente via een gestratificeerde steekproef geselecteerd uit de Basisregistratie Personen (BRP).1 Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een online enquête. De geselecteerde inwoners kregen een uitnodigingsbrief met een unieke inlogcode. Halverwege het veldwerk is een herinneringsbrief verstuurd. De dataverzameling vond plaats van vrijdag 23 april tot en met zondag 16 mei 2021.
1
Om een representatief beeld te krijgen van de opinie van de inwoners is voor iedere leeftijdsgroep een bepaald aantal inwoners geselecteerd. Vanwege de verwachte lagere respons onder jongeren zijn inwoners van 18-34 jaar relatief oververtegenwoordigd in de steekproef. Hier vallen ook thuiswonende jongeren onder. Voor een deel van hen zal de vragenlijst minder relevant zijn, omdat zij in mindere mate te maken hebben met de wijze van afvalinzameling en de kosten die hiermee gemoeid zijn. Door de manier van steekproeftrekking is het helaas niet mogelijk geweest om hierop vooraf te selecteren.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
6 van 25
1.4
Respons
In totaal hebben 1.235 inwoners de vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een responspercentage van 49 procent. Dit is een relatief hoge respons: gemiddeld is de respons bij onderzoeken met dezelfde methode en in vergelijkbare gemeenten ongeveer tussen de 25 procent en 30 procent. Meerdere redenen kunnen een rol hebben gespeeld voor het feit dat relatief veel inwoners bereid waren om hun mening te geven door aan het onderzoek deel te nemen. Ten eerste is dit een onderwerp dat inwoners raakt omdat zij hier dagelijks mee te maken hebben. Ten tweede is het gemeentelijk beleid rondom afvalinzameling van invloed op de portemonnee. Tot slot is duurzaamheid in het algemeen – en afvalscheiding en recycling in het bijzonder – een thema dat tegenwoordig veel in de belangstelling staat. Deze respons is voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. De resultaten zijn gewogen op leeftijd en geslacht. Dit betekent dat de verhoudingen naar leeftijd en geslacht zijn teruggebracht naar de werkelijk bestaande verhouding in de gemeente Stede Broec. Op deze manier zijn de resultaten wat betreft deze achtergrondkenmerken representatief voor de gemeente Stede Broec.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
7 van 25
2
Afvalscheiding en het recycletarief
2.1
Afval scheiden
De inwoners van de gemeente Stede Broec zeggen in grote mate aan afvalscheiding te doen. In totaal zegt 96 procent dit heel goed (55%) of redelijk goed (41%) te doen. De rest van de inwoners (4%) zegt dit niet zo goed te doen. Inwoners van 45 jaar en ouder vinden vaker dan hun jongere gemeentegenoten dat zij hun afval heel goed scheiden en dat het eigenlijk niet beter kan. Inwoners die alleen wonen of samenwonen zonder kinderen geven vaker aan hun afval goed te scheiden dan samenwonende inwoners met kinderen. Figuur 2.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval…
55%
0%
2%
41%
2%
20% 40% 60% 80% Ik scheid mijn afval al heel goed, het kan eigenlijk niet beter
100%
Ik scheid mijn afval al redelijk goed, maar het kan wel iets beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, dat kan veel beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
Tabel 2.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.235
n=112
n=354
n=460
n=273
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter
55%
35%
44%
59%
71%
Redelijk goed, maar het kan wel iets beter
41%
61%
51%
38%
27%
Niet zo goed, dat kan veel beter
2%
3%
3%
1%
2%
Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
2%
1%
3%
2%
-
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Tabel 2.2 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=1.235
n=163
n=432
n=467
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter
55%
58%
63%
50%
Redelijk goed, maar het kan wel iets beter
41%
36%
34%
46%
Niet zo goed, dat kan veel beter
2%
3%
2%
2%
Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
2%
3%
1%
2%
Totaal
100%
100%
100%
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
8 van 25
2.2
Voor- en nadelen van het recycletarief
De gemeente Stede Broec onderzoekt de invoering van het recycletarief als vervanging voor het huidige afvalstoffentarief. Aan inwoners legden we de volgende tekst voor: Het recycletarief is een manier van afval inzamelen waarbij u de hoogte van de afvalstofheffing voor een deel zelf kan beïnvloeden. Hoe beter u het afval scheidt en dus minder restafval heeft, hoe minder u betaalt. Andersom werkt dit ook: als u veel restafval heeft, betaalt u meer. Er is niet aan inwoners gevraagd of zij voor of tegen de invoering van een recycletarief zijn. Wel is gevraagd welke voordelen en nadelen inwoners zien in een dergelijk tarief. Ook is gevraagd onder welke voorwaarden inwoners het invoeren van het recycletarief (meer) acceptabel zou vinden. De antwoorden zijn in te delen in verscheidene categorieën, waarbij steeds een aantal opvallende citaten wordt uitgelicht.
Voordelen van het recycletarief ▪ ▪ ▪ ▪
Het systeem leidt tot betere afvalscheiding, wat beter is voor het milieu; Er ontstaat meer bewustwording over het belang van afval scheiden; Het systeem is eerlijker en – voor bepaalde groepen – naar verwachting goedkoper; Met de randvoorwaarde dat anderen geen afval in jouw bak kunnen gooien. •
“Brengt een eerlijkere verhouding in te verrekenen tarief omdat je als eenpersoons huishouden een veel kleiner aanbod van huisvuil hebt na een goede scheiding hiervan.”
•
“Als het zo is dat niemand anders iets in jouw bak kan gooien, is het een goed idee.”
•
“Betalen voor de hoeveelheid afval en niet een gelijk tarief per persoon.”
•
“Grote vervuilers gaan meer betalen.”
•
“Aangezien wij met ons tweepersoonshuishouden relatief weinig afval hebben, kan dit voor ons een kostenbesparing betekenen.”
•
“Bewust met afval omgaan en er een sport van maken om zo weinig mogelijk te betalen.”
•
“ALS iedereen netjes blijft scheiden is het dus beter voor de recycling.”
Nadelen van het recycletarief ▪ ▪ ▪ ▪
▪ ▪
Inwoners verwachten dat de kosten te hoog worden; Het nieuwe systeem is oneerlijk voor bepaalde groepen; Inwoners zijn bang dat anderen hun restafval in andere afvalbakken zullen plaatsen; Men is bang voor een verslechtering van de relatie met buren: enerzijds doordat buren afval stiekem in hun bak zullen plaatsen, en anderzijds doordat buren minder snel geneigd zijn elkaar te helpen als de bak van de een vol zit; Men verwacht dat het nieuwe systeem tot dumpingen in de openbare ruimte leidt; Men is bang voor ongedierte en stankoverlast. •
“Het beïnvloedt de omgang met elkaar en creëert verdeeldheid. Wat als de buurman zijn restafval bij mijn bak gaat gooien als deze aan de weg staat?”
•
“Zullen mensen hun rest afval niet in de verkeerde bak gaan doen om betaling te voorkomen en zo het recyclesysteem verstoren?”
•
“Alleen de grijze container wordt nu ook 1x in de 4 weken geleegd. Ik vind het fijn om (ondanks dat de grijze container halfvol is) hem toch te legen. Op deze manier beperkt de onfrisse lucht die uit het afval kan komen.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
9 van 25
•
“Heel vervelend om aan het einde van het jaar nog een rekening te krijgen. Wordt er goed in kaart gebracht wat de kosten zijn per keer dat je een container aanbiedt? Alleen op deze manier is het bij te houden wat de verwachtte kosten op de eindafrekening zijn.”
•
“Als je meerdere kinderen in de luiers hebt zul je dus heel veel moeten betalen, luiers zijn zwaar en vullen snel je grijze bak. Dit heeft dan niks met wel of niet goed recyclen te maken.”
•
“Geen controle op je eigen afvalbak. Hij staat verderop in de straat. En hij wordt later op de dag opgehaald.”
•
“Gezinnen met kinderen zullen er de dupe van zijn aangezien die meer afval hebben. Dit kunnen ook gezinnen zijn die al weinig te besteden hebben.”
•
“Het wordt elk jaar al duurder terwijl we al optimaal afval scheiden. Met een variabel tarief aan het einde van het jaar ben ik bang dat je opeens nog een flinke rekening betaalt. Plus nu worden mijn gemeentelijke belastingen maandelijks afgeschreven en dat kan dan misschien ook niet meer. Ik wil gewoon van tevoren weten waar ik aan toe ben en geen onverwachte kosten hebben aan het einde van het jaar.”
Wat wilt u de gemeente meegeven waardoor u het recycletarief (meer) acceptabel vindt? ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Duidelijke communicatie over de hoogte en samenstelling van het tarief; Heldere instructies over afvalscheiding; Bedrijven moeten ook gestimuleerd worden afval beter te scheiden; De kosten voor inwoners mogen niet (te veel) stijgen; Inwoners mogen geen toegang tot andermans afvalbak hebben; Rekening houden met samenstelling van het huishouden; Vaker legen van, met name plastic-afvalbakken. •
“Stel een realistisch grensgewicht per jaar; blijf je daaronder, dan krijg je juist belastinggeld terug!”
•
“Alstublieft niet doen! U krijgt straks extra kosten voor het legen van openbare prullenbakken, ongediertebestrijding en bermafval en het levert weinig milieuwinst op. Belast niet de consument, maar zorg voor betere verpakkingen van producten (landelijk beleid) en een goede centrale verwerking van restafval.”
•
“Afvaldepots te openen met een pasje gekoppeld aan je huisadres zodat je van die containers af bent en niet afhankelijk bent van maar 1x per 4 weken legen van je container. Geldt met name voor het legen van het plastic afval.”
•
“Door de inwoners goed in te lichten over hoe afval het efficiëntst gescheiden kan worden en wat te voordelen zijn naast kostenbesparing.”
•
“Aparte inzameling voor luiers.”
•
“Als er een waterdicht systeem is, zodat ik niet voor een ander ga betalen.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
10 van 25
2.3
Maatregelen met betrekking tot het recycletarief
De gemeente overweegt verschillende maatregelen die ervoor kunnen zorgen dat de nieuwe manier van afvalinzameling goed kan gaan werken. Hiervoor is in ieder geval nodig dat er voldoende voorzieningen zijn voor het scheiden van afval. Voor inwoners die in laagbouw wonen zijn andere voorzieningen belangrijk dan voor inwoners die in hoogbouw wonen.
Inwoners laagbouw Negen op de tien inwoners van laagbouw vinden het belangrijk dat afval dat gescheiden is ingezameld ook daadwerkelijk opnieuw gebruikt wordt, en dat de kosten lager zullen zijn wanneer zij het afval goed scheiden. Ook is het voor ruim acht op de tien inwoners (85%) van belang dat andere inwoners ook hun afval beter gaan scheiden en dat er voldoende glasbakken aanwezig zijn in de buurt (81%). Een extra bak aan huis voor gft- en etensresten is voor een minderheid van de inwoners (38%) van belang voor het (beter) scheiden van afval. Figuur 2.2 – Wat is voor u van belang om te zorgen dat u voortaan uw afval (nog) beter gaat scheiden? (n=1.180) Basis: inwoners van laagbouw Dat gescheiden ingezameld afval echt opnieuw gebruikt wordt
91%
6% 4%
Dat het daadwerkelijk goedkoper wordt
90%
7% 3%
Dat anderen hun afval ook beter gaan scheiden
85%
Voldoende glasbakken in de buurt
81%
Voldoende textielcontainers in de buurt
9% 6%
76%
Verruimde openingstijden van het afvalbrengstation
25%
38%
0%
20%
(Zeer) belangrijk
60%
(Zeer) Onbelangrijk
10% 17%
44%
40%
6%
18%
65%
Dat ik een extra bak aan huis heb voor gft en etensresten
6%
13%
80%
100%
Weet niet / n.v.t.
Naast de gegeven opties is gevraagd of er andere zaken zijn die ervoor kunnen zorgen dat inwoners afval (nog) beter gaan scheiden. Hierbij wordt genoemd dat afval scheiden al bij de bron begint en er dus ook een verantwoordelijkheidsrol is weggelegd voor producenten en winkeleigenaren. Wat betreft afvalscheiding kan er volgens inwoners nog veel geleerd worden: inwoners ontvangen graag extra voorlichting over waar welk afval thuishoort en wat er later mee gebeurt. Daarnaast zijn inwoners bezorgd dat buurtgenoten in hun afvalbak afval dumpen en zij hiervoor moeten betalen. Naast bovenstaande argumenten wordt vaak genoemd dat de vuilnisbakken frequenter geleegd moeten worden. Zo ervaren veel inwoners dat een maand tussen de leegmomenten te lang is en dat hun afvalbakken te klein zijn. Dit zijn bijvoorbeeld inwoners uit grotere huishoudens of huishoudens met veel luiers of incontinentiemateriaal als afval. Ook wordt de zomer genoemd, waarbij door hogere temperaturen het afval sneller gaat broeien en stankoverlast tot gevolg heeft.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
11 van 25
• •
• • • •
•
• •
“Dat bakken in de zomer vaker dan eens in de 4 weken geleegd wordt i.v.m. stank en ongedierte overlast.” “Mijn advies zou zijn te overwegen of de groene bak in de hete zomermaanden vaker opgehaald kan worden. En dat te compenseren met het minder vaak ophalen van de groene bak in de winter.” “Betere voorlichting over wat in welke bak mag.” “Dat de winkels meer gaan doen aan verpakkingsmaterialen. Minder alles in plastic verpakken.” “Afvalscheidingsprullenbak voor in huis aanbieden (groen, grijs en oranje).” “Als het loont om je afval beter te scheiden, denk ik dat mensen het eerder geneigd zijn om te doen. Korting op het huidige tarief zou voor mij zeker aanleiding zijn om nog beter te scheiden.” “Dat als ik een keer naar de stort moet ik niet een discussie aan hoef te gaan met de mensen daar omdat ik wellicht een tweede keer binnen een korte tijd kom. Bijvoorbeeld heb je eens in de zoveel jaar klussen in en om huis. Dit geeft meer afval dan gewoon, waardoor je vaker bij de stort komt. Dit moet geen probleem zijn, en zeker geen discussie opleveren.” “Als je een kind in de luiers hebt zit je automatisch vast aan hogere kosten, dat vind ik wel een nadeel. Of wasbare luiers zouden aantrekkelijker gemaakt moeten worden.” “Mijn grootste zorg is als ik het goed scheid en iemand anders mijn bak volgooit. Dan betaal ik meer.”
Inwoners hoogbouw2 Inwoners van hoogbouw vinden het erg belangrijk dat er voldoende containers zijn in de wijk om hun gft-afval, etensresten en glas weg te gooien. Verder is het ook voor inwoners van hoogbouw belangrijk het daadwerkelijk goedkoper wordt en dat gescheiden ingezameld afval werkelijk wordt hergebruikt. Figuur 2.3 – Wat is voor u van belang om te zorgen dat u voortaan uw afval (nog) beter gaat scheiden? (n=52) Basis: inwoners van hoogbouw Voldoende glasbakken in de buurt
93%
7%
Dat het daadwerkelijk goedkoper wordt
93%
7%
Dat anderen hun afval ook beter gaan scheiden
90%
Voldoende wijkcontainers voor gft en etensresten in de buurt
86%
Dat gescheiden ingezameld afval echt opnieuw gebruikt wordt
83%
Voldoende textielcontainers in de buurt
82%
Verruimde openingstijden van het afvalbrengstation
7%
(Zeer) belangrijk
20%
16% 32%
40%
(Zeer) onbelangrijk
8%
17%
59%
0%
2
8%
60%
80%
3% 9%
100%
Weet niet / n.v.t.
Vanwege het kleine aantal deelnemers onder inwoners van hoogbouw zijn de onderzoeksresultaten voor deze groep indicatief.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
12 van 25
Ook aan inwoners van hoogbouw is gevraagd of er andere zaken zijn die ervoor zorgen dat inwoners afval (nog) beter gaan scheiden. In deze antwoorden wordt nogmaals benadrukt dat de kosten niet mogen stijgen. Verder wordt geopperd om een camera te plaatsen, om dumpingen te voorkomen en na te denken over oudere inwoners die minder goed ter been zijn. •
•
•
“Dat men denkt aan de bejaarden, die niet de hele wijk door moeten om te kunnen scheiden. En dat het niet duurder wordt. Ook niet na een periode van invoer! Dus kosten laag houden.” “Laten we het eens hebben over de reden waarom we zoveel restafval hebben? Wij zijn consument maar zijn verplicht een groot deel van al onze aankopen verpakt te zien in allerlei flauwekul waarvan wij nu de spreekwoordelijk vruchten plukken. De producenten laten meebetalen werkt ook niet, want die belasten dit gewoon weer door aan de consument. Een vicieuze cirkel waarbij de consument maar blijft (belasting) betalen. Lang verhaal kort: als de optie er is om te recyclen zullen wij dit doen, maar als dit EXTRA gaat kosten t.o.v. wat we nu betalen, gaat er iets mis lijkt me.” “Zou eerst eens beginnen met een camera bij de bak op de Kloosterpoort, anders blijven ze het ernaast zetten.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
13 van 25
2.4
Mogelijke negatieve gevolgen van het nieuwe systeem
Een mogelijk risico van het invoeren van een recycletarief is dat inwoners proberen zonder kosten hun afval kwijt te raken. Voorbeelden hiervan zijn: ▪ Bijplaatsingen (afval naast een ondergrondse container plaatsen); ▪ Dumpingen (afval in openbaar gebied dumpen); ▪ Oneigenlijk gebruik van de openbare prullenbakken (restafval in de prullenbakken gooien) ▪ Restafval in andere bakken stoppen (zoals wijkcontainers voor gft-afval en bakken aan huis voor plastic, blik en drinkpakken). De gemeente wil het hierboven bedoelde negatieve gedrag zoveel mogelijk beperken. Aan de inwoners is gevraagd of zij ideeën of suggesties hebben om deze negatieve gevolgen van het invoeren van een recycletarief tegen te gaan. Een deel van de inwoners denkt dat meer toezicht en handhaving de negatieve gevolgen kunnen voorkomen. Zij denken hierbij bijvoorbeeld aan het uitvoeren van controles, de inzet van camera’s of het uitdelen van waarschuwingen en boetes. Tegelijkertijd wordt door een deel van de inwoners aangeven dat de inwoners die het goed doen moeten worden beloond en dat de tarieven niet te hoog moeten uitvallen. Volgens hen werkt dit beter dan het bestraffen van slecht gedrag. Ook vinden inwoners het belangrijk dat de voordelen van afvalscheiding voor het milieu worden benadrukt, zodat er bewustzijn wordt gecreëerd van het belang van afvalscheiding.
Omdat de angst bestaat dat anderen afval in hun afvalbak gooien, wordt geopperd om een slot of pasjessysteem te gebruiken, om de toegang te blokkeren. Tot slot is het gemak van het inleveren van gescheiden afval van belang. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door te zorgen voor voldoende (openbare) containers en door vaker de afvalbakken te legen. •
“Zorgen dat bv oud papier en plastic dan vaker opgehaald worden aangezien mensen het niet kwijt kunnen.”
•
“Vast bedrag per jaar voor afval en achteraf een korting bij goed scheiden/minder restafval.”
•
“Zelf een meldlijn opzetten voor illegale dumping. Boete voor dumping gelijktrekken met een hoog jaartarief voor recycling.”
•
“Vertel de negatieve effecten aan de bewoners zodat ze hopelijk begrijpen dat dit echt niet goed is voor het milieu.”
•
“Zo veel mogelijk controleren door politie, sociale controle, camera's op open plekken?”
•
“Van het begin gelijk hard aanpakken, hoge boetes uitdelen. Er in het begin bovenop zitten. Absoluut niet gedogen.”
•
“Weg met de bakken en allemaal met pasjes voor een container.”
•
“Op het moment dat de bak aan de weg wordt gezet bijvoorbeeld afsluiten met een persoonlijke zegel, die je kan registreren op een website. Zo kan HVC bijvoorbeeld zien dat de bak niet door een ander persoon open gemaakt is. Wil de eigenaar er dan toch nog iets bij gooien, dan moet er een nieuwe zegel op met een nieuwe registratie..”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
14 van 25
Ten slotte is er een grote groep inwoners die het onvermijdelijk acht dat deze negatieve gevolgen bij de invoering van een nieuwe manier van afval inzamelen zullen optreden, en die daardoor geen voorstander zijn van dit nieuwe systeem. •
“Zorgen dat het tarief niet wordt ingevoerd, heb je er ook minder last van.”
•
“Nee. Sterker nog: ik ga er keihard aan meedoen!”
•
“O, hier had ik nog niet aan gedacht. Dit is niet te voorkomen vrees ik. Er is al zoveel zwerfafval, dus wat dat betreft zal het juist verslechteren. Dan beter geen recycletarief, we moeten hoe dan ook toch wel meer gaan betalen en een schoner milieu is wel belangrijk.”
•
“Zo is de mens nu eenmaal. We betalen al zoveel.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
15 van 25
3
Maatwerk voor bepaalde groepen
Voor sommige huishoudens is het lastiger om afval te scheiden en restafval te verminderen. Een recycletarief kan daardoor voor deze huishoudens extra kosten met zich meebrengen. Het is mogelijk dat de gemeente een uitzondering maakt voor deze huishoudens. Het maken van uitzonderingen kan leiden tot hogere tarieven voor inwoners voor wie deze uitzondering niet geldt. De meningen zijn verdeeld over of het acceptabel is dat er uitzonderingen worden gemaakt voor groepen die dat nodig hebben. Ongeveer vier op de tien inwoners (37%) vinden dit een goed idee, en eenzelfde aandeel (42%) wil liever niet dat dit gebeurt. Het merendeel van de inwoners (75%) ziet liever niet dat hun tarief hoger wordt als gevolg van het maken van uitzonderingen voor bepaalde groepen inwoners. Figuur 3.1 – In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? (n=1.235) Ik vind het acceptabel dat er uitzonderingen worden gemaakt voor groepen die dat nodig hebben Ik vind het acceptabel dat het maken van uitzonderingen leidt tot een hoger tarief voor mij (Helemaal) eens
37%
11%
Neutraal
19%
13%
42%
75%
(Helemaal) oneens
Weet niet
Aan inwoners hebben we gevraagd of zij vinden dat het recycletarief ook voor huishoudens moet gelden die vanwege bepaalde omstandigheden meer restafval hebben. Hierbij legden we twee doelgroepen voor: ▪ Gezinnen met jonge kinderen die veel restafval hebben door gebruik van wegwerpluiers; ▪ Chronisch zieken met veel medisch afval dat bij het restafval hoort. De helft van de inwoners vindt dat de gemeente een uitzondering moet maken voor chronisch zieken. Voor de andere doelgroep, gezinnen met jonge kinderen – hoeft volgens twee op de drie inwoners geen uitzondering gemaakt te worden. Figuur 3.2 – In hoeverre vindt u dat er voor de volgende groepen een uitzondering mogelijk moet zijn? (n=1.235)
35% 65%
51%
Het recycle-tarief moet ook voor hen gelden De gemeente moet voor hen een uitzondering maken Weet niet / geen mening
22% 13%
14%
Gezinnen met jonge kinderen
Chronisch zieken
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
16 van 25
Daarnaast is gevraagd of er nog andere groepen zijn waarvoor de gemeente een uitzondering zou moeten maken. Een aantal groepen wordt hier genoemd, maar er is niet één bepaalde doelgroep die zeer vaak wordt genoemd en er duidelijk uitspringt. Voorbeelden van groepen die zijn genoemd: ▪ Huishoudens met een lager inkomen; ▪ Dementerenden die nog thuis wonen; ▪ Gastouders; ▪ Mensen met een beperking; ▪ Ouderen; ▪ Grote gezinnen; ▪ Alleenstaanden/eenoudergezinnen. Een deel van de inwoners geeft aan dat er in het geheel geen uitzonderingen gemaakt moeten worden, volgens inwoners roept alleen maar extra vragen op en leidt het tot misbruik en extra administratie. Met name jongere inwoners vinden dat er maatwerk voor gezinnen met jonge kinderen moet zijn: 29 procent van de inwoners van 18-27 jaar en 33 procent van de inwoners van 28-44 jaar vindt dat er een uitzondering voor deze groep gemaakt moet worden. Toch vindt een groter aandeel van niet, dit geldt voor alle leeftijdsgroepen. Tabel 3.1 – In hoeverre vindt u dat er voor gezinnen met jonge kinderen een uitzondering mogelijk moet zijn? Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.235
n=112
n=354
n=460
n=273
Het recycletarief moet ook voor hen gelden
65%
58%
54%
76%
65%
De gemeente moet voor hen een uitzondering maken
22%
29%
33%
13%
20%
Weet niet / geen mening
13%
12%
13%
10%
15%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
17 van 25
4
Informatievoorziening en HVC-app
4.1
Informatievoorziening over het recycletarief
Aan de inwoners is gevraagd waarover zij meer zouden willen weten wanneer de gemeente kiest voor een recycletarief. Hierop antwoordde driekwart van de inwoners duidelijkheid te willen hebben over de kosten (75%). Vier op de tien inwoners ontvangen graag informatie over de afvalscheiding en duidelijkheid over het proces rondom de besluitvorming. Bij optie ‘anders’ gaven inwoners aan informatie te willen ontvangen over de manier waarop de prijs wordt berekend, bijvoorbeeld per kilo of lichting. Ook willen inwoners graag weten hoe de gemeente dumpingen van afval wil voorkomen. Verder zijn inwoners benieuwd of andere opties worden overwogen en op welke manier inwoners worden betrokken in het besluitvormingsproces. Figuur 4.1 – Stel de gemeente kiest voor recycle-tarief. Waarover zou u graag meer willen weten? (n=1.235) Meerdere antwoorden mogelijk Wat de kosten zullen zijn
75%
Meer informatie over de inzamelresultaten/afvalscheiding
40%
Het proces rond de besluitvorming
39%
Wat er met het ingezamelde afval gebeurt
37%
Anders
8%
Ik hoef hier geen informatie over
9%
Weet ik niet
3%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Ruim de helft (56%) geeft aan informatie over het recycletarief graag te ontvangen via een huisaan-huis bezorgde brochure (figuur 4.2). Voor 37 procent is de gemeentewebsite de ideale plek hiervoor. Bij de open antwoorden werd geopperd dat de gemeente de informatie kan verstrekken via een geadresseerde brief naar alle inwoners. Jongere inwoners (tot en met 44 jaar) noemen naar verhouding vaak de gemeentelijke sociale media als gewenste informatiebron. De jongste leeftijdsgroep (tot en met 27 jaar) noemen van alle middelen de lokale krant/huis-aan-huisblad vaker dan gemiddeld. Onder oudere inwoners (65+) zijn de huis-aan-huis bezorgde brochure en de lokale krant de meest gewenste informatiebronnen. Een (online) gemeentelijke informatiebijeenkomst heeft onder deze doelgroep minder de voorkeur.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
18 van 25
Figuur 4.2 – Stel de gemeente kiest voor recycle-tarief. Hoe zou u hier graag over geïnformeerd willen worden? (n=1.235) Meerdere antwoorden mogelijk Huis-aan-huis bezorgde brochure
56%
Website van de gemeente
37%
Lokale krant/huis-aan-huisblad
31%
HVC-app
26%
Op de website van HVC
24%
Sociale media van de gemeente
16%
(online) Gemeentelijke informatiebijeenkomst
8%
Sociale media van HVC 7% Anders
8%
Ik hoef hier geen informatie over 3% Weet ik niet
2%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Tabel 4.1 – Stel de gemeente kiest voor recycle-tarief. Hoe zou u hier graag over geïnformeerd willen worden? Meerdere antwoorden mogelijk Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.235
n=112
n=354
n=460
n=273
In een huis-aan-huis bezorgde brochure
56%
56%
54%
56%
57%
Op de website van de gemeente
37%
43%
37%
38%
31%
In de lokale krant/huis-aan-huisblad
31%
39%
22%
31%
37%
In de HVC-app
26%
26%
33%
28%
18%
Op de website van HVC
24%
31%
22%
25%
21%
Op de sociale media van de gemeente
16%
24%
20%
14%
9%
Een (online) gemeentelijke informatiebijeenkomst
8%
11%
11%
8%
3%
Op de sociale media van HVC
7%
11%
10%
6%
5%
Anders
8%
5%
11%
7%
4%
Ik hoef hier geen informatie over
3%
2%
2%
3%
4%
Weet ik niet
2%
2%
3%
1%
2%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
19 van 25
4.2
HVC-app
Het afvalverwerkingsbedrijf HVC heeft een eigen afval-app waarin inwoners bijvoorbeeld informatie kunnen vinden wanneer de volgende leging is en wat er in welke bak hoort. In de gemeente Stede Broec gebruikt de helft van de inwoners deze app. Voor 29 procent van de inwoners is deze app nog niet bekend. Jongere inwoners (tot en met 27 jaar) zijn minder bekend met de app en zeggen iets minder vaak de app te gebruiken dan gemiddeld. Inwoners die alleen wonen gebruiken minder vaker de app (40%) in vergelijking met inwoners die samenwonen met (55%) en zonder (56%) kinderen. Figuur 4.3 – Bent u bekend met de HVC afval-app? (n=1.235)
29%
Ja, en ik gebruik de app ook Ja, maar ik gebruik de app niet
50%
Nee, ik kende de app nog niet 21%
Tabel 4.2 – Bent u bekend met de HVC afval-app? Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.235
n=112
n=354
n=460
n=273
Ja, en ik gebruik de app ook
50%
38%
51%
54%
52%
Ja, maar ik gebruik de app niet
21%
19%
23%
23%
18%
Nee, ik kende de app nog niet
29%
44%
26%
24%
30%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Tabel 4.3 – Bent u bekend met de HVC afval-app? Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=1.235
n=163
n=432
n=467
Ja, en ik gebruik de app ook
50%
39%
56%
55%
Ja, maar ik gebruik de app niet
21%
25%
19%
21%
Nee, ik kende de app nog niet
29%
35%
25%
24%
Totaal
100%
100%
100%
100%
We vroegen of inwoners nog iets in de app misten waardoor het gemakkelijker zou zijn om afval te scheiden. Een groot deel van de inwoners heeft geen specifieke wensen en is tevreden met de app. Waar er wel wordt gesproken over verbeteringen, wordt genoemd dat niet bij iedereen de pushnotificaties werken, ook wanneer zij dit in de instellingen wel hebben aangegeven. Verder
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
20 van 25
wordt genoemd om het mogelijk te maken om de afvalkalender te synchroniseren met je telefoonagenda. Ook ontvangen mensen graag een duidelijke lijst wat er wel of niet in de bepaalde bakken mag. Hierbij wordt de optie tot het scannen van de barcode van een verpakking genoemd om er op deze manier achter te komen welke bak de juiste is. Tot slot zouden inwoners het fijn vinden wanneer de app de locatie onthoudt, of het mogelijk maakt om een favoriete locatie in te vullen.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
21 van 25
5
Dienstverlening van de gemeente
Inwoners waarderen de huidige wijze van afval inzamelen gemiddeld met een rapportcijfer van 7,5. Negen op de tien inwoners beoordelen dit met een voldoende (92%). Inwoners van 65 jaar en ouder geven een hogere beoordeling dan gemiddeld, inwoners tussen de 28 en 44 jaar zijn minder tevreden over de huidige wijze van afvalinzameling. Alleenwonende inwoners en inwoners die samenwonen zonder kinderen geven een hogere beoordeling (7,7) dan gemiddeld, inwoners die samenwonen met kinderen zijn minder tevreden en geven voor de wijze van afvalinzameling een 7,2. Tabel 5.1 – Welk rapportcijfer geeft u voor de huidige wijze van afval inzamelen in uw gemeente? Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.215
n=106
n=349
n=455
n=271
7,5
7,6
7,3
7,4
7,9
Rapportcijfer
Tabel 5.2 – Welk rapportcijfer geeft u voor de huidige wijze van afval inzamelen in uw gemeente?
Rapportcijfer
Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=1.215
n=163
n=429
n=459
7,5
7,7
7,7
7,2
Aan de inwoners is gevraagd om aan te geven hoe de gemeente en/of HVC de dienstverlening rondom afvalinzameling zou kunnen verbeteren. •
“De supermarkten vragen om fabrikanten vaan veel plastic te weren. Zodat zij gaan nadenken over een alternatief en het probleem niet bij de gewone burger eindig. Maar de oplossong begint bij de fabrikanten.”
•
“Het gaat naar mijn mening prima, althans dat is wat ik in mijn straat zie. Kleinere grijze bakken verplichten zal bijdragen aan een betere scheiding. Voor een grote bak sowieso hogere kosten in rekening brengen. Papierbak is ook echt wel een toevoeging. Ook bij het halen van de bakken even een snelle blik de bak in zou helpen. Als er in oranje of groen iets zit wat er niet hoort, niet legen en de betreffende hier direct op aan (laten) spreken. Desnoods door een Boa. Bij herhaling boete.”
•
“3 wekelijkse cyclus i.p.v. een maandelijkse, dus bijv. gft, rest, oranje, dan weer gft, rest en oranje. Dan zal er minder zwerfafval en dumpingen zijn. Afval hebben de mensen toch al maar moeten het wel kwijt.”
•
“Kijken of er nog andere opties zijn dan de manier die de gemeente nu voor ogen heeft en hier ook de bewoners over te bevragen.”
•
“De plaats van de afvalbakken. Ze staan nu op de hoek van een straat waar ook auto's staan. Dit is niet handig en vervelend omdat er al te weinig parkeer plekken zijn.”
•
“Klantvriendelijkheid, behulpzaamheid op afvalbrengstation verhogen. Ik denk als men daar een bezoeker een goed gevoel kan bezorgen, deze meer en vaker geneigd is om spullen te brengen i.p.v. uit angst voor negatieve houdingen van medewerkers soms dingen toch maar in de restcontainer te gooien.”
•
“De gft-bak in de zomermaanden elke week legen wegens de stank en ongedierte last. Sneller reageren op mails van hun bewoners.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
22 van 25
Bijlage – Respons naar achtergrondkenmerken Tabel A1 – Respons naar kern Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Bovenkarspel
370
30%
379
31%
Broekerhaven
41
3%
37
3%
Grootebroek
458
37%
455
37%
Kloosterhof
31
3%
30
2%
Lutjebroek
119
10%
119
10%
Oostersluis
14
1%
13
1%
Plan Zuid
43
3%
44
4%
Princenhof
34
3%
35
3%
Rozeboom
85
7%
84
7%
Anders
17
1%
16
1%
Onbekend
23
2%
23
2%
Totaal
1.235
100%
1.235
100%
Tabel A2 – Respons naar geslacht Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Man
594
48%
593
48%
Vrouw
596
48%
597
48%
Anders
3
0%
3
0%
Onbekend
42
3%
42
3%
Totaal
1.235
100%
1.235
100%
Tabel A3 – Respons naar leeftijd Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
16 t/m 27 jaar
112
9%
200
16%
28 t/m 44 jaar
354
29%
281
23%
45 t/m 64 jaar
460
37%
399
32%
65 jaar en ouder
273
22%
319
26%
Onbekend
36
3%
36
3%
Totaal
1.235
100%
1.235
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
23 van 25
Tabel A4 – Respons naar huishoudensamenstelling Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Ik woon alleen
163
13%
171
14%
Ik woon alleen (zonder partner) met kinderen
46
4%
40
3%
Ik ben gehuwd/woon samen zonder thuiswonende kinderen
432
35%
452
37%
Ik ben gehuwd/woon samen met thuiswonende kinderen
467
38%
398
32%
Ik woon bij mijn ouder(s)/verzorger(s)
66
5%
114
9%
Anders
19
2%
18
1%
Onbekend
42
3%
41
3%
Totaal
1.235
100%
1.235
100%
Tabel A5 – Respons naar type woning Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Hoogbouw
46
4%
52
4%
Laagbouw
1.185
96%
1.180
96%
Anders
4
0%
4
0%
Totaal
1.235
100%
1.235
100%
* Hoogbouw
Woning op de eerste verdieping of hoger bijv.: flat of appartement, maisonnette, boven- of benedenwoning flat of appartement.
Laagbouw
Woning vanaf de begane grond, bijv. 2-onder-1-kap, rijenwoning, hoekwoning, vrijstaande woning, bungalow, woonboot.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
24 van 25
I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl KVK-nummer 08198802
I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam T (020) 308 48 00 E info@ioresearch.nl
Inwonersraadpleging afvalinzameling Stede Broec
www.ioresearch.nl
25 van 25