Bijlage 1 Regionaal Kaderplan Schuldhulpverlening 2025-2028

Kaderplan Schuldhulpverlening 2025-2028 Zes Westfriese gemeenten

Inhoudsopgave

Inleiding ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3 Visie op schuldhulpverlening ……………………………………………………………………………………………………… 4 Kaders en resultaten …………………………………………………………………………………………………………………… 4

Bijlagen Evaluatie regionaal kaderplan Schuldhulpverlening 2021-2024 ……………………………………………………… 6 Praatplaat Kaderplan Schuldhulp v3 ……………………………………………………………………………………………… 10

2

Inleiding Dit onderliggende kaderplan gaat in op 1 januari 2025 en bevat de kaders van de zes Westfriese gemeenten1 (Drechterland, Enkhuizen, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec). Het kaderplan is grotendeels gebaseerd op het vorige kaderplan. We zetten het goede voort uit het vorige kaderplan en voegen waar nodig nieuwe punten toe. De afgelopen jaren waren er veel (landelijke) ontwikkelingen binnen de schuldhulpverlening. De gedeelde visie en gezamenlijke doelen voor de schuldhulpverlening helpt om te anticiperen op ontwikkelingen. De Westfriese gemeenten hebben een eigen lokaal uitvoeringsplan, waarin de doelen van dit kaderplan in concrete acties worden vertaald. Gemiddeld wachten onze inwoners met financiële problemen/schulden vijf jaar voordat zij hulp zoeken. Zo ontstaan er steeds grotere schulden waardoor een oplossing lastiger wordt. Armoede en schulden zorgen voor gevoelens van schaamte en chronische stress; dit kan leiden tot onder meer depressie2 en impact op het vermogen om problemen zelf op te lossen3. Door het niet of minder kunnen meedoen aan het maatschappelijke leven (zoals activiteiten, verenigingen en verjaardagen) kunnen gevoelens van eenzaamheid en sociaal isolement ontstaan4. We vinden het als gemeenten belangrijk om de juiste zorg te bieden aan onze inwoners.

In de huidige samenleving is een integrale benadering van sociaal beleid essentieel, en schuldhulpverlening speelt hierin een belangrijke rol. Financiële problemen hangen vaak samen met andere (sociale) problemen. Het is belangrijk om schuldhulpverlening te integreren binnen de gemeentelijke dienstverlening. Daarom werken we samen met andere afdelingen, op beleid- en uitvoeringsniveau. We geloven in de kracht van samenwerking met de professionele instellingen en vrijwilligersorganisaties. Regionaal hebben we een goede samenwerking opgebouwd met deze partners. De komende jaren zetten we dit voort. Alle partners dragen vanuit hun eigen rollen en expertises bij in de integrale aanpak. Daarnaast hebben we een wettelijke zorgplicht voor integrale schuldhulpverlening. De wet5 schrijft voor dat de gemeenteraad voor een periode van maximaal vier jaar een beleidsplan vaststelt dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening. Integrale schuldhulpverlening is preventie, vroegsignalering, hulp bij problematische schulden (curatie) en nazorg voor onze inwoners, inclusief de (ex) ondernemers.

1 De gemeente Hoorn heeft ervoor gekozen om hun lokale visie, doelen en uitgangspunten op te nemen in een eigen

beleidsvisie waarin ze verbreding in het plan hebben gezocht en alle aspecten van rondkomen hebben meegenomen (waaronder schuldhulpverlening, maar ook bijvoorbeeld inkomensondersteuning vanuit de Participatiewet en hoe daar uitvoering aan wordt gegeven). 2 Santiago, Wadsworth & Stump, 2011; Madern, 2015. 3 Nadja Jungmann en Peter Wesdorp, Mobility Mentoring: Hoe inzichten uit de hersenwetenschap leiden tot een betere aanpak van armoede en schulden, Platform 31 Januari 2017 p. 7. 4 Van Geuns, 2013; Madern, 2017. 5 Artikelen 2 en 3 Wgs.

3

Visie op schuldhulpverlening Schuldhulpverlening is beschikbaar en toegankelijk voor al onze inwoners en ondernemers ongeacht de omvang van hun financiële problemen. Er wordt vooral ingezet op het voorkomen van (nieuwe) schulden of deze in een zo vroeg mogelijk stadium aanpakken. We bieden passende hulp aan inwoners met financiële problemen. In de schuldhulpverlening werken we integraal; we kijken breder dan alleen naar de financiële problemen. Onze samenwerkingspartners delen deze visie en hebben de volgende input gegeven:

Vakgebieden die raken met schuldhulpverlening

Doelgroep van schuldhulpverlening

Met deze visie willen we een solide basis leggen voor financiële stabiliteit en welzijn van alle inwoners en ondernemers in onze gemeenschap. We streven naar een samenleving waarin iedereen de kans krijgt om financiële problemen het hoofd te bieden en een gezonde, stabiele toekomst op te bouwen. Kaders en resultaten Kader

Resultaat

We werken waar mogelijk preventief en voeren onze wettelijke taak voor vroegsignalering uit

  



6

We zijn aangesloten bij het landelijk convenant vroegsignalering. In de overeenkomst met vaste lasten partners6 leggen we vast hoe we samenwerken. We pakken alle meldingen over betalingsachterstanden van de vaste lasten partners in de vroegsignalering op binnen 28 dagen en geven een terugkoppeling aan de vaste lasten partners. In 2028 ligt ons percentage huishoudens dat reageert op meldingen van betalingsachterstanden vanuit vroegsignalering 10 procentpunt hoger dan het landelijk gemiddelde.

Zorgverzekeraars, energieleveranciers, drinkwaterbedrijven en woningcorporaties

4

We zijn duidelijk over onze aanpak

 Inwoners met geldzorgen weten welke hulp ze kunnen verwachten.

 We communiceren met onze inwoners op een passend taalniveau.

 Ondernemers kunnen personeelsleden met financiële zorgen informeren en verwijzen naar de juiste hulp.

We werken integraal samen, omdat geldzorgen niet altijd alleen komen

Inwoners met problematische schulden worden zo goed mogelijk geholpen

Inwoners komen niet opnieuw in de financiële problemen

 We zoeken onze ketenpartners actief op om kennis te

delen en de samenwerking te versterken door onder andere minimaal één netwerkbijeenkomst per jaar te organiseren.  We blijven samenwerken met andere beleidsterreinen zoals; minima, onderwijs, laaggeletterdheid, inburgering, economische zaken, kwetsbare inwoners, jeugd en Wmo.  Om de kwaliteit te borgen van de hulpverlening bij problematische schulden kopen we de uitvoering van schuldhulpverlening (deels) in bij organisaties die lid zijn van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK)7.  We zetten gespecialiseerde hulpverlening in voor ondernemers met schulden8.  De uitvoeringsorganisatie schuldhulpverlening die we gezamenlijk inkopen scoort minimaal een 7 in hun klanttevredenheidsonderzoek.  De medewerker schuldhulpverlening voert binnen vier weken na aanmelding een eerste gesprek met de inwoner, hiermee voldoen we aan de wettelijke wachttijd uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs).  De medewerker schuldhulpverlening besluit binnen acht weken of er recht is op schuldhulpverlening, hiermee voldoen we aan de wettelijke doorlooptijd uit de Wgs.  We wijzen inwoners met geldzorgen op voorzieningen voor kinderen, zodat kinderen zo goed mogelijk mee kunnen doen.  Het percentage terugkerende inwoners (= recidive) dat een schuldregeling (schuldbemiddeling of saneringskrediet) heeft doorlopen blijft in de periode 2025-2028 minder dan 10%.

 Inwoners die opnieuw om schuldhulpverlening vragen of waar eerder sprake was van fraude worden niet op voorhand uitgesloten.

Branchevereniging voor schuldhulpverlening Gemeenten hebben de wettelijke verplichting (vanuit de Wgs) om ook aan ondernemers, in de zin van een natuurlijke persoon (bijv. eenmanszaak of vof), met (dreigende) problematische schulden schuldhulpverlening bieden. 7 8

5

Bijlage 1

Evaluatie regionaal kaderplan Schuldhulpverlening 2021-2024 Zes Westfriese gemeenten Juli 2024 Aanleiding Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht op het terrein van integrale schuldhulpverlening. Dit bestaat uit preventie, vroegsignalering, hulp bij problematische schulden (curatie) en nazorg. Vanaf 2021 maken zes Westfriese gemeenten een regionaal kaderplan (Stede Broec, Enkhuizen, Drechterland, Koggenland, Medemblik en Opmeer). In 2021 stelden de gemeenteraden van deze gemeenten het kaderplan Schuldhulpverlening 2021-2024 vast. Visie en uitgangspunten De zes gemeenten hebben in 2021 een gedeelde visie en gezamenlijke doelen opgesteld. De gemeenten hebben hiermee ingezet op het voorkomen van problematische schulden bij inwoners en het tegen gaan van bestaande schuldenproblemen. Hiervoor staan er in het kaderplan 20212024 zes uitgangspunten benoemd: 1. We zijn duidelijk over onze aanpak 2. We voorkomen schulden 3. We staan open voor iedereen met schulden 4. We kijken verder dan de schuld alleen 5. We werken samen in de schuldhulpverlening 6. We streven naar kwalitatief goede hulpverlening De vertaling naar concrete acties die hieruit volgen staan in de lokale uitvoeringsplannen. Meetbare doelen Naast de uitgangspunten staan er in het kaderplan 2021-2024 ook doelen.

De afgelopen jaren is er ingezet op het behalen van de volgende meetbare resultaten: Voorkomen van (grote) schulden Met minimaal 60% van de inwoners met een betalingsachterstand die gemeld is door een schuldeiser van Vroegsignalering contact krijgen in de vorm van een eerste gesprek. 

Dit is in 2024 regionaal gemiddeld 20%.

Maximaal 10% van de aanmeldingen is recidivist.  Hieraan is voldaan. Incidenteel is er sprake van recidive. Kwaliteit van dienstverlening We voldoen 100% aan de wettelijke termijnen voor wachttijd (max. 4 weken) en doorlooptijd (max. 8 weken).  Hieraan is voldaan. We scoren minimaal een 7 in de klanttevredenheidsonderzoeken van de aanbieder van schuldhulpverlening.

6

 Het rapportcijfer uit het klanttevredenheidsonderzoek van de Kredietbank is 7,9 (2023). Minimaal 90% van de trajecten wordt positief beëindigd (hieronder wordt verstaan: betalingsregeling, schuldbemiddeling, saneringskrediet, verzoek of toelating WNSP of dwangakkoord, doorstroming beschermingsbewind of kan zelf schulden regelen).  Hieraan is voldaan. Het doel wat niet behaald is, is het doel waarbij gesteld is dat minimaal 60% van de inwoners met een betalingsachterstand, die gemeld is door een schuldeiser van Vroegsignalering, contact krijgt in de vorm van een eerste gesprek. Er zijn een aantal oorzaken waardoor het doel niet behaald is: 

De doelstelling van 60% was te ambitieus. De score van 20% is vergelijkbaar met het landelijke percentage (19%)9.



Bij de voorbereidingen van het Kaderplan in 2020 was vroegsignalering nog geen wettelijke verplichting maar een pilot met een paar partijen die betaalachterstanden doorgeven. Inmiddels zijn dat er per gemeente meer dan 100. Dit betekent ook meer meldingen. Daarnaast nemen sinds 2023 het aantal meldingen van betaalachterstanden toe door de verhoogde energiekosten en inflatie. Hierdoor konden naar verhouding minder huisbezoeken afgelegd worden.



In de Corona-periode konden huisbezoeken niet doorgaan.



Het blijkt dat niet alle meldingen van Vroegsignalering correct zijn, waardoor het beeld vertroebelt. Zo zien we dat mensen soms onterecht op de meldingslijst met betaalachterstanden staan.



De landelijk voorgeschreven manier van registreren betekent dat de gemeente binnen 28 dagen een terugkoppeling geeft aan de vaste lasten partner. In de praktijk zien we dat inwoners ook later reageren, dit wordt niet meegeteld in het systeem als contact, maar we bereiken de inwoner dan wel.

Input van ketenpartners We organiseerden in april 2024 een bijeenkomst waarbij ruim 30 aanwezigen meedachten over de invulling van het kaderplan 2025-2028. Uitgangspunt hierbij was dat we uit het huidige kaderplan willen behouden wat nog steeds relevant is en werkt. Aanwezigen waren de adviesraden van de zes Westfriese gemeenten, gemeentelijke consulenten, beleidsmedewerkers schuldhulpverlening, minimabeleid en inburgering en maatschappelijke partijen zoals bijvoorbeeld Stichting Leergeld, Vangnet&Advies, Schuldhulpmaatje en Humanitas. De resultaten van deze bijeenkomst zijn meegenomen in het nieuwe kaderplan Schuldhulpverlening.

9

Bron: Jaarrapportage 2023 van de Divosa Monitor Vroegsignalering Schulden

7

Resultaten van de bijeenkomst: 

De ketenpartners delen de visie van het huidige kaderplan Schuldhulpverlening; inzetten om te voorkomen dat inwoners problematische schulden krijgen en schuldenproblemen op een goede manier tegen gaan.



Veel ketenpartners geven aan dat schuldhulpverlening voor iedereen is; van inwoners met geldzorgen tot en met problematische schulden. Daarnaast noemen ze een paar doelgroepen: gezinnen, (jonge) zzp-ers, laaggeletterden, alleenstaande ouders, jongeren en inwoners die werken en evengoed geldzorgen hebben.



Er zijn twee redenen waarmee gemeenten volgens de wet kan weigeren: als een inwoner al eerder gebruik heeft gemaakt van schuldhulpverlening of als een inwoner strafrechtelijk is veroordeeld of een bestuurlijke sanctie heeft gekregen voor fraude. Dit kan de gemeente opnemen in het kaderplan. De ketenpartners adviseren de gemeenten om op voorhand niemand uit te sluiten, net als in het huidige kaderplan. En als er sprake is van recidive te kijken wat er voor die persoon dan nodig is (zoals maatschappelijk werk, GGD Vanget&Advies).



Er raken veel vakgebieden aan schuldhulpverlening; zo noemt men onder andere inburgering en laaggeletterdheid, armoederegelingen, zorg (waaronder oggz, ggz, Wmo en maatschappelijk werk), vrijwilligers en partijen zoals de Belastingdienst, woningbouwverenigingen, bewindvoerders, energieleveranciers. Dit benadrukt de samenwerking met andere beleidsterreinen van de gemeente en met de verschillende ketenpartners.



Vroegsignalering is een heel belangrijk instrument voor gemeenten om inwoners met geldzorgen te bereiken.



De ketenpartners geven aan dat niet iedereen bereikt zal worden. En dat als iemand bereikt is, dit ook niet betekent dat men de hulp vraagt vanwege schaamte of men denkt geen probleem te hebben.

Genoemde tips voor de uitvoering: -

Informeer jongeren als ze 18 jaar worden.

-

Zorg voor voorlichting op scholen.

-

Maak het proces van de schuldhulpverlening duidelijk. Dit kan misschien ook gedeeld worden in nieuwsbrieven van scholen of verenigingen.

-

Wees duidelijk over vroegsignalering; de gevolgen van een melding.

-

Zet ook andere partijen in voor signaleren van geldzorgen en motiveren om hulp te zoeken. Hierbij kan gedacht worden aan vrijwilligers van bijvoorbeeld WonenPlus of Ouderenbond, de Zonnebloem, scholen, Stichting Leergeld, artsen, sportclubs, muziekverenigingen en buurthuizen.

-

Zorg voor een toegankelijke website.

-

Kijk naar de rol van cliëntondersteuner.

-

Let op de nazorg/coachen om gedragsverandering te bereiken.

8

Doelgroep van schuldhulpverlening

Vakgebieden die raken met schuldhulpverlening

Behoeften in de samenwerking

9

10