Bespreeknotitie ODS Verhoging budget Starterslening

BESPREEKNOTITIE Aan:

Commissieleden GGZ

Cc: Van: Datum:

Dhr. Slagter W. Dudink ODS, mede namens GBS, OP, SP en ELS 12 mei Verhoging budget Starterslening Stede Broec

Onderwerp: Agendapunt:

4

Tijdens de commissievergadering wil ODS, mede namens andere fracties, graag van gedachten wisselen met de andere commissieleden over bovengenoemd onderwerp. 1. Aanleiding In het artikel van NH Nieuws (19 februari jl.- https://nos.nl/r/607327) werd duidelijk dat Stede Broec als enige Westfriese gemeente het budget voor de starterslening niet heeft verhoogd, ondanks de toegenomen vraag naar deze regeling. Dit baart ODS en een aantal andere fracties zorgen. Zij hechten grote waarde aan het bieden van perspectief aan starters in onze gemeente. Samen met VVD, GBS, OP, SP en ELS zijn hierover schriftelijke vragen gesteld aan het college op 4 april jl. Deze zijn 28 april beantwoord. Met deze bespreeknotitie vragen de indieners de commissie zich uit te spreken over de wenselijkheid van een substantieel hogere inzet op de starterslening. En als dat zo is, welk bedrag de commissie hiervoor zou wensen in te zetten. 2. Wat is de starterslening? Om een huis te kunnen kopen is een hypotheek nodig, die voor veel starters niet haalbaar blijkt. Daarom hebben verschillende gemeenten een aanvullende lening: de Starterslening. Deze maakt het voor mensen die hun eerste huis willen kopen, meer bereikbaar. Alle Wetsfriese gemeenten kennen deze regeling, waarbij Stede Broec het laagste budget hiervoor beschikbaar heeft.

De starterslening is een aanvullende lening van maximaal €35.000 die bedoeld is voor inwoners die hun eerste koopwoning willen aanschaffen in Stede Broec. Zonder dat er sprake is van subsidie, de lening wordt immers terugbetaald, veelal binnen tien à vijftien jaar.

PAGINA 1 VAN 4

De gemeente betaalt uitsluitend de rente in de eerste drie jaar. Daarna gaat de rente naar de starter en wordt het budget via aflossing weer aangevuld. Het financiële risico is, zoals uit de beantwoording van het college blijkt, zeer laag. Voor wie? Alleen echte starters komen in aanmerking (eerste woning, zelf bewonen), met een vereiste lokale binding (wonen in de gemeente of terugkeerder). De maximale koopsom (€382.500 in 2025) zorgt ervoor dat hogere inkomensgroepen niet onevenredig profiteren. Deze criteria: eerste woning, zelf bewonen, lokale binding en prijsplafond, zorgen dat de starterslening terechtkomt bij de beoogde doelgroep (lokale starters met een koopwoning in het lagere/middensegment) en niet bij andere groepen. Iedereen die aan de voorwaarden voldoet, kan in principe een gelijk beroep doen op de regeling (op=op), waardoor er geen voorkeursbehandeling voor een bepaalde groep is. 3. Inhoudelijke argumentatie Wij zijn voorstander zo veel mogelijk starters gebruik te laten maken van de Starterslening, om wel deze redenen: - Kansengelijkheid voor starters op huidige woningmarkt In de huidige tijd waar deze woningmarkt flink op slot zit is het bijzonder lastig om als starter een huis te kopen. Zeker nu een groot gedeelte ook met een flinke studieschuld opgescheept zit.

Om deze jongeren nog een kans te bieden in de huidige tijd pleiten wij voor deze maatregel die heel gericht deze groep helpt. - Jongeren trekken naar je gemeente tegen de vergrijzing. Stede Broec heeft te maken met een hoge vergrijzing, deze maatregel maakt het makkelijker voor starters en jonge gezinnen om zich te vestigen in Stede Broec. Zodat ons verenigingsleven ook in de toekomst zo bruisend blijft. - Stagnerende doorstroming in de huurwoningen. Ook kan deze maatregel helpen in de doorstromingen. Starters die nu noodgedwongen aangewezen zijn op de particuliere huur, zouden met deze maatregel net dat extra zetje kunnen krijgen om wel over een eigen koophuis te beschikken, waarbij ze dan weer een huurwoning achterlaten. - Direct effect voor inwoners: Met een verhoging naar (hier als rekenvoorbeeld, even ter indicatie) €1.800.000 kunnen naar schatting al direct 37 tot 481 extra starters geholpen worden, bovenop de bestaande 18 leningen. Dit budget vloeit terug bij afbetaling van de leningen, waardoor nog velen meer hier continu gebruik van kunnen maken. Het is een revolverend fonds.

Als antwoord op de technische vragen was de maximale lening €35.000. Van de uitstaande 18 leningen met ons huidige budget (€490.000) is het gemiddelde echter eerder rond de €27.222 per lening. Rekenen we met de maximale hoogte, dan kom je op 37 starters uit. Kijk je echter naar de huidige gemiddelde hoogte, dan kom je op 48 uit. 1

PAGINA 2 VAN 4

- Sterke lokale binding: De lening is uitsluitend voor inwoners van Stede Broec of mensen met een langdurige binding. Zo hebben specifiek onze eigen inwoners een streepje voor. - Bewezen populair en effectief: De regeling wint al jaren aan populariteit en blijkt een belangrijke eerste stap naar betaalbaar wonen voor jongeren en jonge gezinnen. Zie ook het eerder aangehaalde artikel. - Geen prijsopdrijving: Uit verschillende landelijke en lokale rapportages blijkt dat de starterslening geen invloed heeft op woningprijzen. (zie ook antwoord technische vragen) - Minimale kosten, maximaal bereik: De gemeente financiert slechts de rente van de eerste drie jaar. Daarna wordt deze lening door de koper afgelost. Budget dat terugvloeit, kan hergebruikt worden. - Inhaalslag nodig: Stede Broec blijft qua beschikbaar budget fors achterlopen op buurgemeenten. Het is de enige gemeente in West-Friesland met een lege pot, die niet extra geld uittrekt voor deze regeling. Het gaat om miljoenen budget minder dan andere gemeenten. Zelfs flink minder dan onze directe buren. Als starter ben je in iedere andere West Friese gemeente dus beter af.

(Om niet alleen simpelweg de bedragen in het fonds te noemen zonder de grootte van de gemeente daarin mee te wegen, hebben we besloten tussen haakjes het bedrag van de begroting 2025 van iedere gemeente te zetten, met daarachter het percentage wat het fonds van deze begroting uit zou maken. Dit geeft een meer afgewogen beeld.)

Gemeente

Totaal in fonds

Max hoogte starterslening

Stede Broec

€ 490.000 (72M) 0,7%

€35.000

Enkhuizen

€ 2.050.000 (74M) 2,8%

€35.000

Drechterland

€ 1.350.000 (58M) 2,3%

€35.000

Medemblik

€ 6.300.000 (167M) 3,8%

€40.000

Opmeer

€ N.n.b. * (44M) (2M?→4,5%)

€35.000

Koggenland

€ N.n.b. * (83M) (4M?→4,8%)

€40.000

Hoorn

€ 23.000.000 (330M) 7,0%

€50.000

*Informatie aangevraagd maar (nog) niet ontvangen, online gevonden bronnen: https://onswestfriesland.nl/2024/nieuws_opmeer/college-van-bw-wil-budget-voorstartersleningen-aanvullen-tot-2-miljoen-euro https://raad.koggenland.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad/2024/16-december/19:30/RVToekenning-krediet-starterslening

PAGINA 3 VAN 4

- Financiële gevolgen van een verhoging: Uit de beantwoording van de technische vragen blijkt dat het financiële risico voor de gemeente beperkt is. Over dit onderwerp heeft de Raad van Hoorn een beslissing genomen. Uit het raadsvoorstel in Hoorn2 blijkt het volgende: Om de verhoging te financieren wordt (als nodig) extra geleend door de gemeente. Deze kosten worden pas daadwerkelijk gemaakt, indien de gemeente geld leent om een starterslening te verstrekken. Het beschikbaar stellen van extra budget voor leningen betekent voor de gemeente een balansmutatie en is in de basis budgettair neutraal. Aangezien de gemeente de middelen terugontvangt door rente en aflossingen staat hier een vordering tegenover. (De aflossing op de startersleningen vloeit terug naar de gemeente.) De huidige rente voor het aantrekken van geld (uit de technische vragen blijkt 3%) ligt onder het rentetarief van de Starterslening (4%3). Daarom zal er op dit moment waarschijnlijk een positief resultaat ontstaan. Vanuit dit positieve resultaat kunnen dan de beheerskosten worden voldaan. Wel moet rekening worden gehouden met de extra financieringslasten (rente). De eerste drie jaar wordt er namelijk nog geen rente ontvangen over de verstrekte leningen, terwijl de gemeente zelf wel rente moet betalen over de aangetrokken middelen.

De gemeente krijgt de eerste drie jaar geen rente omdat dit het voordeel van de starterslening is. De starter gaat vanaf jaar vier rente betalen. Voorgesteld kan worden het (tijdelijke) effect op de rentelasten mee te nemen in de bijstelling van de rente in de P&Ccyclusdocumenten. 4. Verzoek aan de commissie Deze fracties stellen voor dat de commissie zich uitspreekt over de wenselijkheid van een substantieel hogere inzet op de starterslening. Wij onderzoeken graag de mogelijkheid om dit via een breed gedragen motie aan de raad voor te leggen. Wij vragen: 1. Hoe kijken de andere fracties aan tegen een verhoging van het budget voor de starterslening? 2. Als positief, hoe groot zou deze verhoging moeten zijn? Tot slot De starterslening is een laagdrempelig, effectief en een gericht instrument om onze jonge inwoners aan een eerste woning te helpen. Wij geloven dat investeren in starters ook investeren is in de toekomst van Stede Broec. We hopen dat de raad dit net zo ziet.

W. Dudink

2 3

https://channel.royalcast.com/hoorn/#!/gemeentehoorn/20230413_1 https://www.svn.nl/rentetarieven/

PAGINA 4 VAN 4