Begroting 2023 Stede Broec na commissie RBFZ

Inhoud Algemeen................................................................................................................................ 4 Programmaplan........................................................................................................... 5 Programma Bestuur en dienstverlening.......................................................................5 Programma Ruimte....................................................................................................14 Programma Samenleving..........................................................................................26 Paragrafen............................................................................................................................ 32 Lokale heffingen........................................................................................................ 33 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................39 Onderhoud kapitaalgoederen....................................................................................44 Financiering...............................................................................................................48 Bedrijfsvoering...........................................................................................................

53 Verbonden partijen....................................................................................................56 Grondbeleid............................................................................................................... 68 Financiële cijfers................................................................................................................... 71 Overzicht van baten en lasten...................................................................................72 Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting.................................................78 Geprognosticeerde balans.........................................................................................81 Meerjarenraming en toelichting..................................................................................87

2/92

3/92

Algemeen De gemeente stelt jaarlijks de begroting op met de plannen voor dat jaar, wat die plannen kosten en welke inkomsten zij verwacht. In 2022 zijn er gemeenteraadsverkiezingen geweest. Er is een nieuwe raad gevormd en een coalitieakkoord gesloten. Dit coalitieakkoord is door het college van burgemeester en wethouders vertaald naar een College Uitvoeringsprogramma. Het College Uitvoeringsprogramma is verwerkt in deze begroting. Aandachtspunten in deze begroting zijn: - inwoners moeten zich betrokken voelen, - inwoners moeten goed toegang hebben tot de gemeente, - de woningmarkt, - het verkeersplan, - duurzaamheid, - klimaatverandering, - de lokale economie, - veiligheid, - criminaliteit, - voorzieningen en activiteiten en - zorg. De plannen kosten geld. De financiële positie van de gemeente blijft zorgelijk. Het geld van het Rijk voor het uitvoeren van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning is niet voldoende. Voor 2026 is het Rijk van plan de uitkering uit het gemeentefonds, wat voor de gemeente de belangrijkste inkomstenbron is, te verlagen. Dit jaar wordt door de gemeenten dan ook wel het 'ravijnjaar' genoemd. Dit heeft zijn weerslag op de plannen. De uitvoering van de plannen leidt tot kosten, maar door de bezuiniging van het Rijk komen investeringen onder druk te staan.

De begroting bestaat tenminste uit het programmaplan, de paragrafen en de financiële begroting. Het programmaplan Hier wordt voor ieder programma (samenhangend geheel van activiteiten) beschreven wat we willen bereiken en wat we ervoor gaan doen. Per programma worden de baten en lasten geraamd. De paragrafen In afzonderlijke paragrafen worden de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. De financiële begroting Dit onderdeel bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting, de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting en het overzicht met de geraamde baten en lasten per taakveld. De bedragen in de tabellen zijn, tenzij anders vermeld, maal € 1.000. 4/92

Programmaplan

Programma Bestuur en dienstverlening Inleiding De begroting 2023 is gebaseerd op het coalitieakkoord “Samenwerken, Samen leven, Samen ontwikkelen” en geeft de hoofdlijnen aan wat de bestuurlijke ambities zijn voor de komende bestuursperiode. Een bestuursperiode die zich bij de start kenmerkt door onzekerheid en naar verwachting komende jaren onzeker zal blijven, omdat door de onvoorspelbaarheid van het landelijk beleid en financiering daarvan we de komende periode met zowel onvoorziene mee- als tegenvallers te maken krijgen.

Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we willen halen. Per doelstelling geven we aan wat we daarvoor gaan doen in 2023. Bestuur en ondersteuning Ambitie Wat willen we bereiken?

De gemeente Stede Broec is een bestuurskrachtige gemeente. We willen dat de inwoners vertrouwen hebben in het gemeentebestuur. De informatievoorziening van de gemeente voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Wat gaan we ervoor doen?

·

·

We zorgen ervoor dat alle informatie die inwoners nodig hebben om besluitvorming te volgen beschikbaar, toegankelijk en leesbaar is. Informatie (inclusief besluiten en vergunningen) moet ook nietdigitaal beschikbaar blijven. We informeren actief aan inwoners en ondernemers over plannen die hun omgeving raken. De menselijke maat staat hierbij centraal.

Bestuur en ondersteuning (inwonersparticipatie) Ambitie Het gemeentebestuur luistert naar signalen uit de gemeente en inwoners voelen zich betrokken bij wat hen

5/92

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Dienstverlening Ambitie

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Regionale samenwerking Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Overhead Ambitie

aangaat. We willen bereiken dat inwoners actief participeren, zodat: · er draagvlak is voor besluiten; · het beschikbaar maatschappelijk potentieel wordt benut; · er oplossingen worden gezocht voor een gevoeld probleem. · We vragen inwoners om aan de voorkant mee te denken bij het maken van beleid en het uitvoeren van projecten. Het Manifest Burgerparticipatie gebruiken we hierbij als leidraad. · We moedigen initiatieven van inwoners aan en faciliteren deze waar mogelijk. Het Manifest Burgerparticipatie gebruiken we hierbij als leidraad. · We gaan de wijkbijeenkomsten nieuw leven in blazen om onder andere de uitdagingen op het gebied van de openbare ruimte samen met onze inwoners op te pakken. · We maken het initiatief van een groep jongeren om een SED-jongerenpanel (15 – 29 jaar, conform EU richtlijn) op te richten mogelijk.

De gemeente is een professionele organisatie met oog voor de behoeften en vragen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.  We leveren goede klantvriendelijke dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.  We vinden het belangrijk dat iedereen mee kan blijven doen.  We ontwikkelen onze dienstverleningsvisie organisatie breed verder en stellen hiervoor een uitvoeringsplan op. Regionale samenwerking draagt bij aan onze bestuurskracht. We willen een bestuurskrachtige gemeente in een sterke regio West-Friesland zijn. · Wij nemen onze verantwoordelijkheid en worden vertegenwoordigd in de regionale samenwerkingsverbanden. Tevens investeren wij in de organisatie om deze ambitie richting te geven.

De gemeente Stede Broec werkt samen met de gemeenten Enkhuizen en Drechterland, om de hedendaagse vraagstukken te kunnen oppakken.

6/92

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Een sterkere SED organisatie. · We zijn bereid om te investeren in de verdere doorontwikkeling van de SED organisatie. Ontvlechting en fusie zijn de komende vier jaar uitgesloten. · Voor de uitvoering van sommige gemeentelijke taken onderzoeken we de mogelijkheid om deze dichterbij de gemeente Stede Broec te brengen. · Wij vinden het verstandig om een gemeenschappelijke visie te ontwikkelen op de doorontwikkeling van de SEDorganisatie.

Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente bestedingsdoel is bepaald. Deze inkomsten zijn vrij te besteden. Het overzicht van algemene dekkingsmiddelen is als volgt:

waarvoor

geen

Begroting 2023 Onroerende zaakbelasting (eigendom woningen) Onroerende zaakbelasting (eigendom niet-woningen) Onroerende zaakbelasting (gebruik niet-woningen) Hondenbelasting Toeristenbelasting Forensenbelasting Algemene uitkering Dividend Saldo financieringsfunctie Verhuur gemeente eigendommen Opbrengst markt- en standplaatsen Onvoorzien 2023 Totaal

7/92

4.523 504 421 104 32 26 40.888 155 0 856 27 15 47.551

De uitkering uit het gemeentefonds (de algemene uitkering en de decentralisatie- en integratie-uitkeringen) is gebaseerd op de septembercirculaire 2022. Algemene uitkering 2023-2026

* € 1.000

2023 37.533

2024 38.724

2025 39.790

2026 38.415

2.713 642

3.813 644

4.470 601

3.127 1.705

40.888 voordelig

43.181 voordelig

44.861 voordelig

43.247 voordelig

-137 -53 -32

-412

-549

3.299

-275 -42 -32 293 3.785

-32 -227 4.400

-32 -346 3.905

voordelig

voordelig

voordelig

voordelig

Algemene uitkering Kadernota 2022-2026 Begroting 2023: - Meicirculaire 2022 - Septembercirculaire 2022 Algemene uitkering na septembercirculaire 2022 Taakmutaties: Reservering Bijdrage SED Inburgering Extra capaciteit BOA’s 25% tekort Jeugdzorg (2024-2026) Netto effect t.o.v. Kadernota 2022-2026

De algemene uitkering uit het gemeentefonds voor de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 is gebaseerd op de septembercirculaire 2022. Ten opzichte van deze berekening heeft er over de jaren 2023 tot en met 2026 een positieve bijstelling plaatsgevonden. Dit komt enerzijds doordat het Rijk heeft besloten om het accres (toename gemeentefonds) voor de jaren 2022 tot en met 2025 te bevriezen. Anderzijds door de afspraak die gemaakt is dat gemeenten de extra middelen voor jeugd, tot en met 2026, voor 100% mogen meenemen in hun ramingen. De bevriezing van het accres zorgt ervoor dat de bij de Kadernota gepresenteerde reservering voor onderuitputting kan komen te vervallen. Ten aanzien van de mogelijkheid om de extra middelen jeugd voor 100% mee te nemen geldt verder de afspraak dat ook rekening moet worden gehouden met de geplande besparing van het Rijk op de jeugdzorg in de jaren 2024 en verder. Een besparing die via een pakket van maatregelen van het Rijk zou moeten leiden tot lagere uitgaven, dan wel hogere inkomsten via de invoering van een eigen bijdrage. In de begroting 2023 en verder is met dit effect rekening gehouden gelijk aan de hoogte van de daling van de algemene uitkering als gevolg van deze besparing van het Rijk. Septembercirculaire Drie keer per jaar wordt de algemene uitkering door het Rijk aangepast. Dit wordt gedaan door middel van circulaires.

Het Rijk heeft de septembercirculaire 2022 uitgegeven. De toezichthouder verplicht de gemeenten om de meicirculaire op te nemen. Op verzoek van de raad van gemeente Stede Broec is in deze begroting de septembercirculaire opgenomen. De wijzigingen ten opzichte van de meicirculaire zijn: 8/92

Accresontwikkeling De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. In de meicirculaire is het accres bevroren voor de jaren 2022 t/m 2025. Het accres wijzigt nu alleen nog door de toegepaste loon- en prijsontwikkeling. Het Rijk heeft in de septembercirculaire de inflatie voor 2023 bijgesteld. Hierdoor stijgt het accres voor Stede Broec met € 436.000. Overhead Overhead moet centraal worden begroot (begroting) en verantwoord (jaarstukken). Onder overhead wordt het geheel van functies verstaan dat gericht is op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden hiervan zijn: leidinggevenden primair proces, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën en toezicht en controle op de eigen organisatie. Het uitgangspunt is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. In het BBV worden baten en lasten van overhead niet meer onder de afzonderlijke beleidsprogramma’s geregistreerd, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld. Onderdeel

lasten

baten

Kapitaallasten Bijdrage aan de SED organisatie Overige kosten Totaal

164 5.146 1.801 7.111

0 0 1.031 1.031

Vennootschapsbelasting Voor het jaar 2023 wordt rekening gehouden met een nihil last. Met een deel van de activiteiten wordt geen onderneming gedreven, doordat niet wordt voldaan aan één of meerdere ondernemingscriteria. Een deel van de activiteiten wordt wel als ondernemersactiviteit gezien. Het resultaat behaald van de meeste van deze activiteiten is echter vrijgesteld van belastingen. Indien de Belastingdienst van mening is dat de vrijstelling niet van toepassing is, dan is de gemeente wel belasting verschuldigd. De VPB-last van resultaten uit de grondexploitaties wordt bij de jaarrekening berekend. Het verschuldigde bedrag zal naar verwachting gering zijn en zal niet leiden tot een materiële last voor de gemeente. Onvoorzien Voor onvoorzien is een bedrag van € 15.000 geraamd. De doelstelling van de post onvoorzien is het kunnen opvangen van de kosten van onvoorziene omstandigheden of gebeurtenissen.

Met wie werken wij samen?

9/92

Voor het programma Bestuur en ondersteuning werken we samen met de volgende verbonden partijen, deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen:  SED organisatie,  Shared Service Center DeSom,  Westfries Archief,  Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS),  Alliander NV en  NV Bank Nederlandsche gemeenten (BNG). Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

Verplichte indicatoren Hieronder vindt u de verplichte set aan beleidsindicatoren die horen bij programma 1. De indicatoren komen van de site https://www.waarstaatjegemeente.nl. Aan de hand van de indicatoren zien of we het goed of minder goed doen ten opzichte van andere gemeenten. De uitkomsten gebruiken we, zo nodig, om onze bedrijfsvoering aan te passen. We lichten dit verder toe in de paragraaf Bedrijfsvoering. Naam indicator Formatie Bezetting

Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners

Bron SED organisatie SED organisatie

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

Eigen begroting

Externe inhuur Overhead

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten extern*) % van totale lasten

Meest recent * * 1 3,55

SED organisatie

*

Eigen begroting

10,09%

*) Het presenteren van deze indicatoren heeft geen nut. Een vergelijk met andere gemeenten geeft een onjuist beeld, omdat de ambtelijke ondersteuning is ondergebracht bij de SED organisatie.

Wat mag het kosten? Werkelijk 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Totaal lasten

9.384

10.400

10.478

Totaal baten Saldo van baten en lasten

43.357 33.973

44.706 34.306

48.598 38.120

Toevoeging aan reserves

0

0

0

Onttrekking aan reserves Resultaat

1.753 35.726

131 34.437

80 38.200

Toelichting op de cijfers Toelichting afwijkingen begroting 2023 t.o.v. begroting 2022 10/92

Bedrag V/N

Incidentele budgetten 2022

-647 N

In de begroting 2023 opgenomen mutaties: Inflatie (BG 2023) Stelpost Bijdrage SED organisatie (BG 2023) Hondenbelasting (BG 2023) Verzekeringen (BG 2023) Uitkering gemeentefonds (BG 2023) Onroerendezaakbelasting Specifieke uitkering stimulering sport (BG 2023) Bijdrage SED organisatie (BG 2023) Bijdrage GR-en (BG 2023) Kapitaallasten (BG 2023)

-226 -137 -15 -15 3.889 938 98 -29 26 44

College Uitvoeringsprogramma

-114 N

Reserves: Onttrekking AR t.b.v. budgetten Overhevelingsbesluit (OHB 2022) Totaal verschil

-49 N 3.763 V

N N N N V V V N V V

Incidentele budgetten Begroting 2022 (€ 647.000 nadeel) In de Begroting 2022 zijn voor € 647.000 aan incidentele inkomsten opgenomen. Inflatie (€ 226.000 nadeel) In de begroting 2022 is voor 2022 en 2023 rekening gehouden met een inflatie van 1,4%. Op basis van het inflatiecijfer uit de septembercirculaire 2022 worden de budgetten in 2022 opgehoogd met een inflatie van 4,1%. Voor 2023 is de extra uitkering i.v.m. inflatie € 436.000. De prijsgevoelige budgetten zijn voor 2023 ook met € 436.000 opgehoogd. Stelpost bijdrage SED organisatie (€ 137.000 nadeel) In de Begroting 2023 van de SED wordt uitgegaan van een indexatie van 2,0% op lonen. De verwachting is dat de loonindexatie hoger gaat uitvallen. Hiervoor is een reservering opgenomen. Als er een bijstelling komt van de begroting van de SED dan is dit gedekt. Hondenbelasting (€ 15.000 nadeel) Op basis van vorige jaren wordt een opbrengst verwacht van € 100.000. Door het toepassen van inflatie is de begrote opbrengst echter gestegen tot € 115.000. In deze begroting wordt de verwachte opbrengst gecorrigeerd. Verzekeringen (€ 15.000 nadeel) Door nieuwe aanbestedingen in de afgelopen jaren zijn de lasten gestegen. Vorig jaar is het budget ook al bijgeraamd. De verwachte lasten zijn € 275.000.

Uitkering gemeentefonds (€ 3.889.000) De begrote uitkering is gebaseerd op de septembercirculaire 2022.

11/92

In 2023 is er een nieuwe herverdeling (aanpassing van de maatstaven). De gemeente Stede Broec is voordeelgemeente voor € 7,50 per inwoner. Dit loopt in 2025 op tot € 37,50 per inwoner. De accresontwikkeling ('samen trap op, samen trap af') is voor de jaren 2022-2025 bevroren. De uitkering wordt nog wel aangepast aan de inflatie, maar niet door gewijzigde uitgaven van het Rijk. In 2022 is de uitkering € 715.000 incidenteel hoger door de extra uitkering voor de energietoeslag. Onroerendezaakbelasting (€ 938.000 voordeel) Voor de onroerendezaakbelastingen is het uitgangspunt dat de opbrengststijging is gekoppeld aan het inflatiecijfer uit de septembercirculaire 2022. Dit is exclusief de areaaluitbreiding. Ook hier geldt dat het uiteindelijke tarief voor belastingjaar 2023 eind 2022 door de raad wordt vastgesteld. Voor de dekking van het beheer en onderhoud voor de ‘Overdracht wegen’ van het HHNK naar de gemeente wordt met ingang van 2023 de onroerendzaakbelasting voor eigenaren en gebruikers verhoogd met € 645.000. Hierbij vervalt met ingang van 2023 de heffing van het HHNK voor de inwoners. Specifieke uitkering stimulering sport (€ 98.000 voordeel) Sinds 1 januari 2019 kunnen gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen de btw die hen in rekening wordt gebracht voor investeringen in sport niet meer in aftrek brengen.

Om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen te stimuleren, kunnen gemeenten sinds die datum gebruikmaken van de Regeling specifieke uitkering stimulering sport. De verwachte investeringen zijn hoger dan 2022. Daarbij verwachten we ook dat een hoger percentage van wat wordt ingediend ook daadwerkelijk wordt terugbetaald. Bijdrage SED organisatie (€ 29.000 nadeel) De bijdrage aan de SED organisatie voor 2022 is € 11.875.000. Voor 2023 is de bijdrage € 12.412.000. De bijdrage wordt in de administratie van de gemeente toegerekend aan de taakvelden. Voor alleen dit programma stijgt de bijdrage met € 29.000. Bijdrage GR-en (€ 26.000 voordeel) SSC DeSom gebruikt het inwoneraantal als sleutel voor de bijdrage. De SED hanteert een andere sleutel waardoor als correctie nog een bedrag werd betaald aan de gemeente Enkhuizen. Bij het vaststellen van de nieuwe sleutel is dit meegenomen waardoor de begrote bijdrage aan Enkhuizen komt te vervallen. Kapitaallasten € 44.000 voordeel) Voor 2023 zijn de kapitaallasten € 203.000 hoger dan 2022. De rentelasten zijn € 54.000 hoger en de afschrijvingslasten zijn € 149.000 hoger. De hogere rentelasten worden veroorzaakt door de overdracht van het onderhoud van de buitenwegen. Stede Broec moet daarbij een bijdrage betalen aan de nadeelgemeenten. De kapitaallasten worden toegerekend aan de programma's.

Aan programma 1 wordt minder toegerekend, maar aan de andere 2 programma's meer. College Uitvoeringsprogramma (€ 114.000 nadeel) De items uit het CUP zijn opgenomen in de begroting.

12/92

Onttrekking aan de Algemene reserve (€ 49.000 nadeel) Het budget in 2022 voor het onderzoek toekomst SED organisatie is gedekt door een onttrekking aan de reserve.

13/92

Programma Ruimte Inleiding Wonen en bouwen We willen een gezonde evenwichtige woningmarkt met passende woningen, voor nu en later. Het college geeft in 2023 uitvoering aan onder meer de volgende zaken op het vlak van bouwen en wonen, zowel op regionaal niveau als op lokaal niveau: - wij treffen voorbereidingen voor de ontwikkeling van diverse woningbouwprojecten zoals Florapark, het Centrumplan en de locatie Groot Vriend en starten wij ook na 2023 met de voorbereidingen voor de ontwikkeling van de locatie Molensloot-Zuid; - wij werken in 2023 in regionaal verband onder meer aan een woonbehoefteonderzoek voor de regio; - wij geven in 2023 verder uitvoering aan het uitvoeringsprogramma van de woonvisie; - wij geven in 2023 verder uitvoering aan het implementeren van de Omgevingswet. Veiligheid Stede Broec is een veilige gemeente en om dit te borgen en waar nodig te verbeteren geeft het college in 2023 uitvoering aan onder meer de volgende zaken op het vlak van veiligheid: - wij breiden de inzetbare uren van de Boa’s uit en zal een professionalisering van het vakmanschap plaats vinden; - wij geven uitwerking aan de aanpak alcohol-, drugsgebruik, gokverslaving en criminaliteit; - wij meer bewustwording creëren over cybercriminaliteit bij inwoners en ondernemers; - wij de weerbaarheid tegen ondermijning versterken.

Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Veiligheid Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Stede Broec is een veilige gemeente. Verbeterde veiligheid in de wijk.  Wij stellen een nieuw Integraal Veiligheidsplan op en geven hier uitvoering aan.  De handhaving professionaliseren en zichtbaarder maken, middels uitbreiding van de lokale handhaving in de wijken.  Wij zetten buurtbemiddeling voort.  Wij zetten waar nodig de inzet van cameratoezicht flexibel in, zoals bij evenementen.

Zorg en Veiligheid 14/92

Ambitie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Stede Broec is een veilige gemeente. We geven uitwerking aan de aanpak alcohol-, drugsgebruik, gokverslaving en criminaliteit onder de jeugd. Maar ook betere aanpak op verslaving bij volwassenen.  Intensiveren aanpak van criminaliteit, overmatige alcohol- en drugsgebruik en aandacht voor verslavingsproblematieken.  De maatschappelijke veranderingen door bezuinigingen in o.a. jeugd, gezondheidszorg en verslavingszorg, vraagt extra uitvoering op gebied van zorg en veiligheid (OOV).

Crisisbeheersing en cybercrime Ambitie De gemeente is digitaal weerbaar. Wat willen we bereiken? Bewustwording creëren over cybercriminaliteit bij inwoners en ondernemers. Wat gaan we ervoor doen?  We geven voorlichting over cybercriminaliteit.  We bereiden ons voor op cybercrises en online aangejaagde ordeverstoring.  We werken in onze eigen SED organisatie als ook DeSom aan bewustwording op dit gebied. Ondermijning Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Het bestuur, de SED organisatie en de maatschappij is weerbaarder tegen ondermijning. Weerbaarheid tegen ondermijning versterken.  We creëren interne en externe bewustwording over ondermijning, versterken de informatiepositie en geven structureel opvolging aan signalen.  We combineren preventie en repressie door bijv. voortzetting en/of inzet van het KVO/parkmanagement en integrale controles.  Ondersteuning initiatieven tegengaan ondermijning.  We voorkomen, bestrijden en beschermen slachtoffers van mensenhandel en uitbuiting middels het opstellen van beleid en het versterken van de informatiepositie.  We gaan ondermijning tegen op bedrijventerreinen.  We prioriteren handhavingszaken en voldoen aan de WKB.  Handhaving oneigenlijk gebruik woningen en controles voor humane en veilige arbeidshuisvesting.  De mogelijkheden onderzoeken van de invoering van de bestuurlijke boete op een aantal beleidsterreinen.

Beheer openbare ruimte: Openbare verlichting Ambitie De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde

15/92

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

kwaliteitsniveau brengen en houden. De openbare verlichting veilig en functioneel houden. Wij vervangen delen van de openbare verlichting om de bedrijfszekerheid, sociale veiligheid en verkeersveiligheid van de straatverlichting te waarborgen.

Beheer openbare ruimte: Wegen Ambitie De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat willen we bereiken? De wegen conform vastgesteld kwaliteitsniveau veilig en toegankelijk houden. Wat gaan we ervoor doen?  Wij voeren in 2023 groot onderhoud uit aan het asfalt en elementenverhardingen waarbij wij de toegankelijkheid van voetpaden verbeteren.  Wij werken in 2023 aan het achterstallig onderhoud aan het asfalt weg door deze wegen te voorzien van een nieuwe asfalt-deklaag. De werkzaamheden combineren we met het verkeersveiliger inrichten van de wegen en fietspaden. Openbare ruimte: Openbaar Groen bomen Ambitie De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat willen we bereiken? Duurzaam beheer bomenbestand. Wat gaan we ervoor doen? Wij geven uitvoering aan de uitgangspunten uit het omgevingsprogramma bomen voor het beheer en onderhoud van de bomen. Openbare ruimte: Openbaar groen Ambitie De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden.

Wat willen we bereiken? Onderhoud van de openbare buitenruimte op basisniveau in de woonwijken en een lager kwaliteitsniveau in de noordelijke en zuidelijke groenstroken. Wat gaan we ervoor doen? Wij bewaken de beeldkwaliteit door 4 keer per jaar het reguliere beheer en onderhoud te monitoren.

Openbare ruimte: Bruggen en oeververdediging Ambitie De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat willen we bereiken? Het in stand houden van veilige en functionele

16/92

Wat gaan we ervoor doen?

verkeersbruggen en fiets- en voetgangersbruggen. Wij voeren in 2023 klein- en groot onderhoud aan de bruggen uit en vervangen beschoeiing en brengen natuurvriendelijke oevers aan waar mogelijk.

Openbare ruimte: Watergangen Ambitie De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat willen we bereiken? Een goed onderhouden watersysteem. Wat gaan we ervoor doen? Wij stellen een baggerplan op voor het water dat in beheer blijft bij onze gemeente. Beheer openbare ruimte Ambitie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Openbaar groen Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

De wegen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken in het buitengebied worden veilig en functioneel gehouden. De openbare ruimte in het buitengebied voldoet aan de norm 'Veilig'. Vanaf 1 januari 2023 is de gemeente verantwoordelijk voor het onderhoud van de openbare ruimte in het buitengebied. Wij voeren het onderhoud in het buitengebied uit voor het openbare groen, de bermsloten en het klein- en groot onderhoud aan de wegen, openbare verlichting, bruggen en riolering. Stede Broec is een leefbare, groene en goed onderhouden gemeente. Het onderhoudsniveau wordt verbeterd.  We zetten in op een effectievere wijze van bestrijding van exoten en onkruid.  We nemen biodiversiteit integraal mee in groenonderhoud.  We hebben oog voor o.a. wandelpaden en buitenfitnessapparaten.

17/92

Openbare buitenruimte Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Openbare buitenruimte Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Verkeer Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Economie bedrijfsleven Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Stede Broec is een leefbare, groene en goed onderhouden gemeente. Borgen van huidige recreatievoorzieningen  We bieden meer ruimte voor natuurlijke ontwikkelingen rondom het Streekbos.  We houden varend recreëren aantrekkelijk. Stede Broec is een leefbare, groene en goed onderhouden gemeente. Inwoners worden betrokken.  Wij betrekken bewoners bij het onderhoud in de buurt/straat.  We blazen wijkbijeenkomsten nieuw leven in door het ontwikkelen van een wijkaanpak Stede Broec kent een goed wegennetwerk met een goede doorstroming. De kwaliteit en doorstroming van het wegennetwerk wordt verbeterd.  We geven uitvoering aan het uitvoeringsplan en circulatieplan. Stede Broec heeft een bloeiende lokale economie. Bevorderen van gezond en vitaal bedrijfsleven met een actieve winkeliersvereniging en een enthousiaste bedrijvengroep.  We geven uitvoering aan de lokaal economische agenda zodat de samenwerking met ondernemersverenigingen gecontinueerd en versterkt wordt.  We hebben aandacht voor borging Keurmerk Veilig Ondernemen winkelgebied/bedrijventerreinen in samenwerking met OOV.  We faciliteren huisvesting voor buitenlandse seizoenarbeiders in afstemming met de regio.  We voeren in SED-verband locatieonderzoek uit voor uitbreiding / nieuwvestiging van bedrijven.  We dragen bij aan de Regionaal Economische Agenda (REA).

18/92

Economie toerisme Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Stede Broec heeft een bloeiende lokale economie Versterken toeristisch product.  We stimuleren toeristische samenwerking in Stede Broec.  Stimuleren toeristische samenwerking in Westfriesland.

Duurzaamheid en milieu: Riolering Ambitie Voldoen aan de zorgplichten op het gebied van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Wat willen we bereiken? Doelmatig beheer van afvalwater, overtollig grondwater en regenwater. Wat gaan we ervoor doen? Acties uitvoeren conform het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) Stede Broec. Duurzaamheid en milieu Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Duurzaamheid en milieu Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Duurzaamheid en milieu Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Duurzaamheid en milieu Ambitie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

De gemeente Stede Broec is een duurzame organisatie. Verduurzamen eigen organisatie.  We stellen een Routekaart verduurzaming eigen vastgoed op. Stede Broec is een duurzame gemeente, met oog voor de identiteit van de wijken. CO2 reduceren door verduurzamen bebouwde omgeving.  Wij voeren het duurzaamheidsbeleid uit conform de financiële kaders zoals opgenomen in de meicirculaire 2022. Stede Broec is een duurzame gemeente, met oog voor de identiteit van de wijken. Ontwikkelen energie-neutrale bedrijventerreinen.  We geven uitvoering aan energiescans voor bedrijven in samenwerking met het Duurzaam Ondernemersloket.  We stellen kaders op voor opwekking duurzame energie voor agrarische bedrijven.  We stellen een ontwikkelingsprogramma op. Stede Broec groeit actief mee met klimaatverandering om in 2050 hetzelfde beschermingsniveau als nu te hebben. Klimaatbestendig en waterrobuust te zijn ingericht ten aanzien van de thema’s wateroverlast, hittestress, droogte en gevolgen van overstromingen.  Wij voeren het duurzaamheidsbeleid uit conform de financiële kaders zoals opgenomen in de meicirculaire 2022.

19/92

Duurzaamheid en milieu: Afval Ambitie Stede Broec beschikt over een adequate afvalinzamelingen verwerking. Wat willen we bereiken? Goede afweging tussen kosten, dienstverlening en milieuresultaat. Wat gaan we ervoor doen?  We evalueren de DVO met HVC.  We optimaliseren de afvalinzameling en stellen een nieuw Afvalbeleidsplan op.  We verkennen, al dan niet samen met de Westfriese gemeenten de toekomstige vorm voor afvalverwerking. Ruimtelijke ontwikkeling: Centrum Ambitie Het Centrum is een gezellig verblijfsplein. Wat willen we bereiken? Meer horeca, detailhandel, gratis parkeren en betaalbare appartementen voor jong en oud Wat gaan we ervoor doen? We werken de benodigde planologische onderdelen uit om te komen tot o.a. een bestemmingsplan. Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Middengebied Stede Broec Zuidwest, Sportlandschap (tussen Raadhuislaan en Voetakkers). We streven naar helderheid qua ontwikkelmogelijkheden voor dit gehele gebied. We voeren een bestuursopdracht uit om een planologische uitwerking op te maken.

Ruimtelijke ontwikkeling: Omgevingswet Ambitie Stede Broec is goed voorbereid op ruimtelijke ontwikkelingen. Wat willen we bereiken? Invoeren Omgevingswet, wet kwaliteitsborging en regelgeving overzichtelijk en duidelijk maken.

Wat gaan we ervoor doen?

Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie

Uitvoering geven aan de erfgoednota.  Geheel van OW en alles wat daarmee samenhangt, zit in de begroting opgenomen inclusief bijbehorende middelen.  Nadat besluitvorming heeft plaatsgevonden wordt er uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda behorende bij de erfgoednota.

Omgevingsvisie. Vaststellen van integrale visie op de fysieke omgeving van Stede Broec. Wij bereiden samen met inwoners, bedrijven en instellingen een omgevingsvisie voor en leggen deze in de 2e helft van 2024 ter vaststelling aan de raad voor.

Een gezonde evenwichtige woningmarkt met passende

20/92

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

woningen, voor nu en later. Versnelling van de woningbouwopgave met/en een betaalbaar, gedifferentieerd, aantrekkelijk en duurzaam woonaanbod voor iedere doelgroep.  We geven uitvoering aan de woonvisie: o.a. opstellen uitvoeringsprogramma woningbouw met prioritering van (grotere) woningbouwprojecten.  We bouwen de komende vier jaar duurzame nieuwe woningen, met name betaalbare huur- en koopwoningen.  We werken integraal samen aan woon-zorg concepten.  We stellen een projectenmonitor op.  We verbeteren de positie van koopstarters in de woningmarkt (raadsbesluit).

Ruimtelijke ontwikkeling: Woonregio Ambitie Een gezonde evenwichtige woningmarkt met passende woningen, voor nu en later. Wat willen we bereiken? Westfriesland behoort tot de top 10 woonregio’s. Wat gaan we ervoor doen?

Met wie werken wij samen? Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende verbonden partijen, deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen: · Omgevingsdienst Noord-Holland Noord, · Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, · Archeologie West-Friesland, · Recreatieschap Westfriesland, · Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en · Afvalbeheer Westfriesland (ABWF). Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

21/92

Verplichte indicatoren Naam indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning

Eenheid Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bron Bureau Halt CBS CBS CBS

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

2021: 5,5

LISA

2021: 38,2

Huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit Gemiddelde WOZ waarde

% Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Kg/inwoner % x € 1.000

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen

2021: 8,4

Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuis- houden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

%

CBS

2022: 80,1

In euro's

COELO

2021: 800

In euro's

COELO

2021: 922

Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)

Meest recent 2021: 7 2021: 0,7 2021: 3,2 2021: 1,1

LISA

2021: 115,7 2020: 140 2020: 12,5 2021: 265

CBS RWS CBS

Wat mag het kosten? Werkelijk 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Totaal lasten

12.587

14.515

14.695

Totaal baten

6.692

5.581

5.851

Saldo van baten en lasten

-5.895

-8.934

-8.874

Toevoeging aan reserves

118

0

17

Onttrekking aan reserves

277

1.860

173

-5.736

-7.074

-8.688

Resultaat

22/92

Toelichting op cijfers Toelichting afwijkingen begroting 2023 t.o.v. begroting 2022 Incidentele budgetten 2022

Bedrag V/N 1.842 V

Incidentele budgetten 2023: Onderhoud overdracht wegen (VJN 2023) Gemeentebreed Omgevingsplan Stede Broec (KN 2023)

-654 -100

N N

In de begroting 2023 opgenomen mutaties: Inflatie (BG 2023) Energie openbare verlichting (BG 2023) Uitbreiding bomenbestand (BG 2023) Onderhoud wegen (BG 2023) Woonakkoord (BG 2023) Bijdrage SED organisatie (BG 2023) Bijdrage GR-en (BG 2023) Kapitaallasten (BG 2023) Welstand Inzet BOA's (taakmutatie AU) Verbeteren kwaliteit openbaar groen College Uitvoeringsprogramma

-134 -10 -15 -200 -8 -288 11 -82 -10 -32 -47 -177

N N N N N N V N N N N N

-1.593 -24 -94 -1.614

N N N N

Reserves: Onttrekking AR t.b.v. budgetten Overhevelingsbesluit (OHB 2022) Onttrekking aan reserve Omgevingsfonds (VJN 2022) Onttrekking aan Algemene reserve (JR 2021) Totaal verschil

Incidentele budgetten Begroting 2022 (€ 1.842.000 voordeel) In de Begroting 2022 zijn voor € 1.842.000 aan incidentele budgetten opgenomen. Hierdoor is het begrotingstotaal in 2022 € 1.842.000 hoger dan het begrotingstotaal in de begroting 2023. Budgetten Kadernota 2023 (€ 754.000 nadeel) In de Kadernota 2023 en Voorjaarsnota 2022 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt voor 2023: - Overdracht wegen (€ 654.000 nadeel) en - Gemeentebreed Omgevingsplan Stede Broec (€ 100.000 nadeel). De lasten voor de overdracht buitenwegen worden gedekt door een hogere opbrengst onroerendezaakbelasting. De lasten voor de parkeerplaatsen bij het gezinspaviljoen worden gedekt door een onttrekking aan de Reserve omgevingsfonds. Inflatie (€ 134.000 nadeel) In de begroting 2022 is voor 2022 en 2023 rekening gehouden met een inflatie van 1,4%. Op basis van het inflatiecijfer uit de septembercirculaire 2022 worden de budgetten in 2022 opgehoogd met een inflatie van 4,1%. Voor 2023 is de extra uitkering i.v.m. inflatie € 436.000. De prijsgevoelige budgetten zijn voor 2023 ook met € 436.000 opgehoogd. Energie openbare verlichting (€ 10.000 nadeel)

23/92

Door de stijgende prijzen van gas, water en elektra zijn er meer lasten. Uitbreiding bomenbestand (€ 15.000 nadeel) Tijdens de behandeling van het omgevingsprogramma bomen is de intentie uitgesproken om het kroonbedekkingsvolume van 50% bij speelvoorzieningen te realiseren en te komen tot een vergroening van de wijken. Deze uitwerking geeft een geleidelijke invulling van enkele doelstellingen uit het omgevingsprogramma Bomen. Daarnaast zullen er hogere kosten gemaakt moeten worden voor een duurzame groeiplaatsinrichting. Onderhoud wegen (€ 200.000 nadeel) In 2021 heeft er een wegeninspectie plaatsgevonden door een extern bureau om de kwaliteit van de verhardingen te bepalen voor de aankomende vijf jaar. De inspectieresultaten zijn volgens de landelijke norm CROW-systematiek voor wegbeheer vastgelegd in een rapportage. Om aan de door de raad vastgestelde CROW kwaliteitsnorm en de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) voor toegankelijkheid te voldoen zal het onderhoud geïntensiveerd moeten worden en is het huidige budget niet toereikend. Voor de verbetering van de inrichting van de wegen die in het verkeersplan is voorzien is extra geld nodig. Het onderhoudsbudget voorziet alleen in het vervangen van de huidige inrichting. Het uitvoeringsplan komt uiterlijk 1e kwartaal 2023 in de raad.

Aangezien de raad heeft aangegeven bij de begroting ook op de hoogte te willen zijn van lopende projecten is hij hier opgenomen. De besluitvorming over het uitvoeringsplan vindt in december plaats. Woonakkoord (€ 8.000 nadeel) Het woonakkoord tussen regio en provincie loopt door tot en met 2025. Op dit moment is er nog geen regionale begroting voor de jaren 2023 en 2024 gemaakt. Bijdrage SED organisatie (€ 288.000 nadeel) De bijdrage aan de SED organisatie voor 2022 is € 11.875.000. Voor 2023 is de bijdrage € 12.412.000. De bijdrage wordt in de administratie van de gemeente toegerekend aan de taakvelden. Ten opzichte van 2022 stijgt de bijdrage met € 288.000. Dit is meegenomen in de kadernota 2023. Kapitaallasten (€ 82.000 nadeel) Voor 2023 zijn de kapitaallasten € 82.000 hoger dan 2022. De rentelasten zijn € 23.000 lager, maar de afschrijvingslasten zijn € 105.000 hoger. De kapitaallasten worden toegerekend aan de programma's. Aan programma 2 wordt meer toegerekend. Welstand (€ 10.000 nadeel) Meer budget voor het gebruik van een regionale applicatie met onder andere bouwregelgeving.

Inzet BOA's (€ 32.000 nadeel)

24/92

BOA’s verrichten belangrijk werk en hebben de afgelopen jaren een steeds groter takenpakket gekregen. Door uitbreiding van de uren van de BOA’s en professionalisering van hun middelen, zullen de extra middelen uit de meicirculaire 2022 gebruikt worden om de lokale veiligheid en handhaving te versterken. Verbeteren kwaliteit openbaar groen (€ 47.000 nadeel) We verbeteren het onderhoudsniveau openbaar groen aan de hand uitgangspunten CROW beeldsystematiek. Hierbij zetten we in op een effectievere wijze van bestrijding exoten en onkruid. Het versterken van biodiversiteit nemen we mee in het integraal groenonderhoud. Budgetten College Uitvoeringsprogramma (€ 177.000 nadeel) De items uit het College Uitvoeringsprogramma zijn opgenomen in de begroting. Onttrekking reserves (€ 1.711.000 nadeel) De vrijgemaakte budgetten bij het Overhevelingsbesluit worden gedekt door een onttrekking aan de Algemene reserve (€ 1.593.000), het budget voor parkeerplaatsen bij het Gezinspaviljoen door een onttrekking aan de Reserve omgevingsfonds (€ 24.000) en de budgetten voor de niet uitgevoerde werkzaamheden in 2021 worden ook gedekt door de Algemene reserve (€ 94.000).

25/92

Programma Samenleving Inleiding We vinden het belangrijk dat onze inwoners zich thuis voelen in onze gemeente en dat er genoeg voorzieningen zijn voor samen leven en ontmoeting. Ontmoeting gericht op verbinding, vrije tijdsbesteding en beweging (gezondheid). We willen de sociale cohesie in onze wijken stimuleren zodat inwoners voor elkaar klaar kunnen staan. We ondersteunen inwoners om zo zelfredzaam mogelijk te zijn. Als dat niet meer lukt, helpen we met passende ondersteuning.

Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we willen halen. Per doelstelling geven we aan wat we daarvoor gaan doen in 2023. Sociaal Domein Ambitie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

De gemeente verleent professionele zorg tegen verantwoorde kosten.  Binnen de begroting voor Jeugdhulp en Wmo blijven.  Met preventieve activiteiten de druk op Wmo en Jeugdhulp verminderen.  We gaan de mogelijkheden van zorg meer afbakenen door middel van beleidsmaatregelen. Dit doen we in de hervormingsagenda Jeugd en lokale uitvoeringsplannen Wmo en Jeugd waarin keuzes gemaakt worden wat we wel en niet doen dan wel vergoeden.  Met een zorgvuldige aanbesteding, contractmanagement en toezicht krijgen we meer grip op de uitgaven in het sociaal domein. De evaluatie van het Resultaatgericht werken levert input voor de keuzes voor de nieuwe aanbesteding Wmo en jeugd.  We evalueren de pilot 'versterking eerste lijn Jeugd en Wmo’ bedoeld om de eerstelijns zorg te versterken. Op basis van de bevinden bepaalt de raad in 2023 welke effectieve preventieve activiteiten worden doorgezet.  Het bij elkaar brengen van preventie zaken, het zoeken naar effectieve preventie landelijk en bekijken of en hoe we dit naar SB kunnen brengen.

26/92

Sport, cultuur en recreatie Ambitie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Onderwijs Ambitie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Volksgezondheid Ambitie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

De gemeente kent een vitaal aanbod van voorzieningen en activiteiten.  Borgen toegankelijkheid huidige voorzieningen en activiteiten.  Buitensport motiveren.  We staan zo open mogelijk voor initiatieven van verenigingen.  We evalueren het subsidiebeleid kort en bondig.  We geven uitvoering aan het sportakkoord mits er landelijke middelen toegekend worden.

Kinderen in de gemeente Stede Broec krijgen les in een leeromgeving die bijdraagt aan hun ontwikkeling in aantrekkelijke, veilige en gezonde schoolgebouwen. De onderwijshuisvesting is op orde.  We stellen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) op.  We werken het Integraal Kind Centrum (IKC) uit.  We geven uitvoering aan de plannen met betrekking tot de besteding van lokale NPO-middelen om onderwijsachterstanden in te halen.

Stede Broec is een gezonde gemeente waarin iedereen mee doet.  We willen alcohol en drugsgebruik onder jongeren verminderen.  Wij willen eenzaamheid onder jongeren en ouderen verminderen.  Wij sluiten ook in 2023 aan bij het project Ín control of alcohol en drugs.  We doen onderzoek naar de toegankelijkheid van onze gebouwen.  We gaan een inclusie agenda opstellen.  Het plan van aanpak wordt eenzaamheidsbestrijding wordt geëvalueerd.

27/92

Met wie werken wij samen? Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende verbonden partijen, deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen: · WerkSaam Westfriesland en · Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD). Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

Verplichte indicatoren Naam indicator Banen

Eenheid Bron Aantal per 1.000 inwoners 15-74 LISA jaar

Jongeren met een delict voor % 12 t/m 21 jarigen de rechter Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar Netto arbeidsparticipatie Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Absoluut verzuim Relatief verzuim Niet-sporters

Meest recent 2021: 351,8

CBS

2020: 1

CBS

2020: 4

CBS

2020: 68,1

Ingrado

2021: 2,1

CBS

2020: 2

CBS

2021: 206,3

CBS

2020: 327,80

CBS

2020: 13

CBS

2020: 1,2

% van alle jongeren van 12 tot 23 CBS jaar

2019: 0,3

Aantal per 10.000 inwoners

GMSD

2021: 680

Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % inwoners dat niet wekelijks gesport (vanaf 12 jaar)

DUO DUO Enquête (RIVM, CBS)

2021: 0 2021: 15

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar % van alle jongeren t/m 18 jaar % van alle jongeren t/m 18 jaar

28/92

2020: 49,1

Wat mag het kosten? Werkelijk 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Totaal lasten

34.507

35.763

35.415

Totaal baten

7.534

6.430

5.911

-26.973

-29.332

-29.504

Toevoeging aan reserves

643

0

0

Onttrekking aan reserves

576

867

277

-27.040

-28.465

-29.227

Saldo van baten en lasten

Resultaat

Toelichting op cijfers Toelichting afwijkingen begroting 2023 t.o.v. begroting 2022 Incidentele budgetten 2022

Bedrag V/N 1.879 V

Incidentele budgetten 2023: Art 1, Bureau discriminatiezaken (KN 2023) Innovatiebudget (KN 2023) Accounthouderschap Ons Stede Broec (KN 2023)

-9 -10 -20

N N N

In de begroting 2023 opgenomen mutaties: Inflatie (BG 2023) Kapitaallasten (BG 2023) Specifieke uitkering stimulering sport (BG 2023) Re-integratie (BG 2023) Wet Sociale Werkvoorziening (BG 2023) BUIG (BG 2023) Stelpost Samenleving (BG 2023) Bijdrage SED organisatie (BG 2023) Bijdrage GR-en (BG 2023) Inburgering (taakmutatie septembercirculaire) College Uitvoeringsprogramma

-1.391 -165 -98 -26 -28 183 -183 -207 -52 -53 -25

N N N N N V N N N N N

Reserves: Onttrekking aan Reserve SD (NJN 2021) Onttrekking AR tbv budgetten OHB (OHB 2022) Onttrekking aan reserve Grondbedrijf (begeleiding IKC) Onttrekking aan Algemene reserve (JR 2021)

-50 -293 -25 -224

N N N N

Overige verschillen Totaal verschil

35 -762

V N

Incidentele budgetten Begroting 2022 (€ 1.879.000 voordeel)

29/92

In de Begroting 2022 zijn voor € 1.879.000 aan incidentele budgetten opgenomen. Hierdoor is het begrotingstotaal in 2022 € 1.879.000 hoger dan het begrotingstotaal in de begroting 2023. Budgetten Kadernota 2023 In de Kadernota 2023 en Voorjaarsnota 2022 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt voor 2023: - Art 1, Bureau discriminatiezaken (€ 9.000 nadeel), - Innovatiebudget (€ 10.000 nadeel) en - Accounthouderschap Ons Stede Broec (€ 20.000 nadeel). Het budget voor Projectbegeleiding bouw IKC Plan Zuid wordt gedekt door een onttrekking aan de Reserve grondbedrijf. Inflatie (€ 1.391.000 nadeel) In de begroting 2022 is voor 2022 en 2023 rekening gehouden met een inflatie van 1,4%. Op basis van het inflatiecijfer uit de septembercirculaire 2022 worden de budgetten in 2022 opgehoogd met een inflatie van 4,1%. Voor 2023 is de extra uitkering i.v.m. inflatie € 436.000. De prijsgevoelige budgetten zijn voor 2023 ook met € 436.000 opgehoogd. Kapitaallasten (€ 165.000 nadeel) Voor 2023 zijn de kapitaallasten € 203.000 hoger dan 2022. De rentelasten zijn € 54.000 hoger en de afschrijvingslasten zijn € 149.000 hoger. De hogere rentelasten worden veroorzaakt door de overdracht van het onderhoud van de buitenwegen. Stede Broec moet daarbij een bijdrage betalen aan de nadeelgemeenten. De kapitaallasten worden toegerekend aan de programma's.

Aan programma 3 wordt meer toegerekend dan in de Begroting 2022. Specifieke uitkering stimulering sport (€ 98.000 nadeel) Sinds 1 januari 2019 kunnen gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen de btw die hen in rekening wordt gebracht voor investeringen in sport niet meer in aftrek brengen. De verwachte investeringen zijn hoger dan 2022. Re-integratie (€ 26.000 nadeel) Op basis van de begroting van WerkSaam en de septembercirculaire is het budget voor Reintegratie aangepast. Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) (€ 28.000 nadeel) Op basis van de begroting van WerkSaam en de septembercirculaire is het budget voor de WSW aangepast. BUIG (€ 183.000 voordeel) In 2023 verwachten we minder uitkeringsgerechtigden. Het saldo voor 2023 is € 183.000. Stelpost Samenleving (€ 183.000 nadeel) In de begroting is een stelpost opgenomen. Deze stelpost is bij de begroting 2022 opgenomen om de lagere onroerendezaakbelasting te compenseren. Omdat er nog geen onderbouwing is van hoe het bedrag wordt bezuinigd wordt de stelpost in de begroting gedekt door de financiële ruimte.

30/92

Bijdrage SED organisatie (€ 207.000 nadeel) De bijdrage aan de SED organisatie voor 2022 is € 11.875.000. Voor 2023 is de bijdrage € 12.412.000. De bijdrage wordt in de administratie van de gemeente toegerekend aan de programma's. Ten opzichte van 2022 stijgt dit programma de bijdrage met € 207.000. Dit is meegenomen in de kadernota 2023. Bijdrage GR-en (€ 52.000 nadeel) De begroting 2023 is vastgesteld voor de GR-en. Voor het RSW, GGD en WerkSaam (apparaatskosten) wordt de bijdrage bijgesteld. Inburgering (taakmutatie septembercirculaire) (€ 53.000 nadeel) In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers is afgesproken dat het kabinet voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is de algemene uitkering verhoogd. Met deze verhoging wordt nu een budget gecreëerd in 2023. College Uitvoeringsprogramma (€ 25.000 nadeel) De items uit het College Uitvoeringsprogramma zijn opgenomen in de begroting. Onttrekking reserves (€ 592.000 nadeel) De vrijgemaakte budgetten bij het Overhevelingsbesluit worden gedekt door een onttrekking aan de Algemene reserve (€ 293.000), het budget voor Aanpak wachttijden jeugdhulp door een onttrekking aan de Reserve Sociaal Domein (€ 50.000) en de budgetten voor de niet uitgevoerde werkzaamheden in 2021 worden ook gedekt door de Algemene reserve (€ 224.000).

31/92

Paragrafen

32/92

Lokale heffingen Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente kent de volgende lokale heffingen: · Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), toeristenbelasting, forensenbelasting en hondenbelasting. · Belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar, maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, leges omgevingsvergunningen, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen. De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: · De geraamde inkomsten. · Het beleid ten aanzien van lokale heffingen. · Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd.

· Een aanduiding van de lokale lastendruk. · Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de heffingen en de verwachte opbrengsten voor 2022 en 2023.

Belastingen

Begroting 2022 Begroting 2023

Onroerendezaakbelastingen woningen (eigenaren)

3.635

4.523

Onroerendezaakbelastingen niet-woningen (eigenaren)

476

504

Onroerendezaakbelastingen niet-woningen (gebruikers)

397

421

Hondenbelasting

113

104

Forensenbelasting

30

26

Toeristenbelasting

25

32

4.676

5.610

Totaal

33/92

Heffingen

Begroting 2022 Begroting 2023

Secretarieleges

209

213

Leges omgevingsvergunningen

279

283

9

9

Rioolheffing

1.658

1.739

Afvalstoffenheffing

3.308

3.399

Staangelden markten

26

27

Pachtsommen kermissen

15

15

-

-

5.504

5.685

Begrafenisrechten

Overige heffingen

Het totaal aan opbrengsten van belastingen en heffingen bedraagt € 11,3 miljoen in 2023.

Beleid ten aanzien van lokale heffingen Gelet op de ombuigingen en wijzigingen in het beleid zijn deze per heffing benoemd. De inflatiecorrectie is vastgesteld op 5,9%. Wanneer er bij de heffing niets expliciet staat benoemd met betrekking tot de stijging geldt alleen de inflatiecorrectie. De tarieven van 2023 zijn niet in deze begroting opgenomen. Dat komt omdat de vaststelling van de begroting in november plaatsvindt en het vaststellen van de tarieven in december.

Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen. Het gaat om een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. De tarieven voor de OZB worden berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Voor de onroerendezaakbelastingen geldt als uitgangspunt dat de opbrengst stijgt met 5,9%. Daarnaast wordt er in 2023 rekening gehouden met een opbrengststijging in verband met de kosten van de overdracht wegen van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier naar de gemeente. Bij de bepaling van het tarief wordt rekening gehouden met de totale waardeontwikkeling van het onroerend goed in de gemeente. Hondenbelasting Het uitgangspunt bij hondenbelasting is dat de baten worden aangewend ter bestrijding van de overlast van honden. Iedere houder van een hond ontvangt een aanslag hondenbelasting. De hoogte van de aanslag hondenbelasting is afhankelijk van het aantal honden dat de belastingplichtige heeft. Er wordt hierbij uitgegaan van volledige kostendekking.

34/92

Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges in 2022. lasten

baten

dekking

23 131 88 9 6 11 19 287

14 113 73 6 5 7 2 222

60% 86% 83% 67% 79% 66% 9% 77%

hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning

307

295

96%

Totaal Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning

307

295

96%

hoofdstuk 7 In titel niet benoemde vergunningen, ontheffingen of andere beschikking

65

6

10%

Totaal Europese dienstenrichtlijn

65

7

10%

Totaal

659

524

80%

Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstuk 1 Burgerlijke stand hoofdstuk 2 Reisdocumenten hoofdstuk 3 Rijbewijs hoofdstuk 4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen hoofdstuk 9 Overige publiekszaken hoofdstuk 18 Algemene verordening ondergrondse infrastructuren hoofdstuk 19 Verkeer en Vervoer Totaal Algemene dienstverlening Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning

Titel 3 Europese dienstenrichtlijn

Begraafplaatsrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Het tarief mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het GRP en volledige kostendekking. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de rioolheffing:

35/92

2023 Kosten riolering Inkomsten riolering excl. heffingen Netto kosten riolering

556 556

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen Dekking

936 246 1.739 1.739 100% Bedragen * € 1.000

Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten, die de Huisvuilcentrale (HVC) te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing: Bedragen * 1.000 Euro 2023 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen Netto kosten afvalinzameling

2.742 166 2.576

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten Totale kosten Opbrengsten heffingen

159 518 146 3.399 3.399

Dekking

100%

Marktgelden Voor het innemen van een standplaats worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. Het tarief voor marktgeld wordt berekend per strekkende meter standplaats. Pachtsommen kermissen

36/92

De geraamde opbrengst is € 15.000. Dit is de reguliere opbrengst met een inflatiecorrectie van 5,9%. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Toeristenbelasting Deze belasting wordt geheven over het aantal overnachtingen.

Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2022 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden de bedragen gerekend die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenen rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in Nederland bedraagt € 904. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de hoogste gemiddelde lastendruk staat bovenaan. Woonlasten per huishouden Rangorde Gemeente

Bruto woonlasten

Bruto woonlasten

één persoonshuishouden meer persoonshuishouden

1 2 3 4 5 6 7

Opmeer Stede Broec Enkhuizen Medemblik Drechterland Hoorn Koggenland

2022

2021

2022

2021

€ 1.012 € 865 € 802 € 800 € 787 € 775 € 675

€ 874 € 800 € 707 € 702 € 716 € 623 € 608