B1 Uitvoerings Programma VTH 2026

Uitvoeringsprogramma VTH-taken 2026 Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland

Inhoudsopgave 1.

Algemeen ................................................................................................................................................... 3 1.1 Inleiding ........................................................................................................................................... 3 1.2 Wettelijk verplichtingen en Beleidskader ........................................................................................ 3 1.3 Samenwerking................................................................................................................................. 4 1.4 Ontwikkelingen ................................................................................................................................ 4 2. Gemeentelijke Opgaven en Prioriteiten .......................................................................................................... 6 2.1 Woningopbouw opgave en stedelijke ontwikkeling .............................................................................. 6 2.2 Behoud cultureel erfgoed ..................................................................................................................... 6 2.3 Verduurzaming .....................................................................................................................................

7 2.4 Huisvesting arbeidsmigranten .............................................................................................................. 8 2.5 Aanpak ondermijning ............................................................................................................................ 8 2.6 Illegale (ver)bouw en strijdig of illegaal gebruik ................................................................................... 9 2.7 Constructieve veiligheid .....................................................................................................................10 2.8 Brandveiligheid ...................................................................................................................................11 2.9 Milieu ..................................................................................................................................................12 3.

Reguliere VTH-taken ....................................................................................................................................13 3.1 Vergunningverlening ..........................................................................................................................13 3.2 Toezicht ..............................................................................................................................................13 3.3 Handhaving ........................................................................................................................................14 4. Capaciteit en Begroting ................................................................................................................................16 4.1 Capaciteit SED ...................................................................................................................................16 4.2 Begroting ............................................................................................................................................17 5.

Evaluatie en monitoring ................................................................................................................................18 5.1 Doel en rol binnen de uitvoering .........................................................................................................18 5.2 Werkwijze van monitoring ..................................................................................................................18 5.3 Jaarverslag VTH .................................................................................................................................18 5.4 Gebruik van monitoring voor verbetering ...........................................................................................18 Bijlage I raming gemiddelde productie 2026 per gemeente .............................................................................20

2 / 20

1.

Algemeen

1.1 Inleiding Voor u ligt het Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) 2026 voor de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Dit programma geeft inzicht in de wijze waarop de SED-organisatie in 2026 uitvoering geeft aan haar wettelijke en lokale VTH‑taken. Het uitvoeringsprogramma vormt de jaarlijkse uitwerking van het VTH‑beleidsplan 2025–2028, dat door de drie colleges is vastgesteld. Hiermee wordt richting gegeven aan de inzet van vergunningverlening, toezicht en handhaving ten behoeve van een veilige, gezonde en leefbare fysieke leefomgeving. Het programma vervult drie functies: 1. Voldoen aan de wettelijke verplichting op grond van artikel 13.8–13.10 van het Omgevingsbesluit, waarin is vastgelegd dat gemeenten jaarlijks een uitvoeringsprogramma vaststellen. 2. Vertaling van beleid naar uitvoering, waarin de bestuurlijke prioriteiten uit het VTH‑beleid concreet worden omgezet naar activiteiten, capaciteit en KPI’s. 3. Transparantie en voorspelbaarheid, voor bestuur, medewerkers, inwoners, ondernemers en partners. 2026 is een belangrijk overgangsjaar. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zet de SED‑organisatie verder in op het professionaliseren van werkprocessen, het versterken van de informatiepositie (o.a.

via RX.Mission) en het risicogericht programmeren van toezicht en handhaving. Met dit uitvoeringsprogramma wordt invulling gegeven aan de ambitie om data‑gestuurd, efficiënt en rechtmatig te werken en tegelijkertijd ruimte te blijven bieden voor initiatieven die passen binnen de kaders van het omgevingsplan.

1.2 Wettelijk verplichtingen en Beleidskader De basis voor dit Uitvoeringsprogramma ligt in de wettelijke structuur van de Omgevingswet. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor een goed functionerende cyclus van vergunningverlening, toezicht op naleving, handhaving bij overtredingen, borging van kwaliteit (kwaliteitscriteria VTH)en monitoring en verslaglegging. Artikel 13.8 van het Omgevingsbesluit verplicht gemeenten om jaarlijks een uitvoeringsprogramma vast te stellen. Artikel 13.9 en 13.10 geven aan welke onderdelen minimaal moeten worden opgenomen, waaronder: -

overzicht van taken en prioriteiten; personele capaciteit en deskundigheid; financiële middelen; programmering van toezicht en handhaving; wijze van samenwerking met externe partners; relatie met het VTH‑beleid.

De provincie Noord-Holland houdt interbestuurlijk toezicht op de borging van deze kwaliteitseisen. Daarnaast vormt het programma een directe uitwerking van het VTH‑beleidsplan 2025–2028 (bestuurlijke ambities, prioriteiten en uitvoeringsstrategie), de bestuurlijke opgaven uit de coalitieakkoorden; de bouwstenen voor de Omgevingsvisies en de regionale afspraken binnen West‑Friesland met de Veiligheidsregio Noord Holland Noord (VRNHN), de Omgevingsdienst Noord Holland Noord (ODNHN), GGD en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK).

3 / 20

Het uitvoeringsprogramma maakt onderdeel uit van de gekantelde BIG‑8 cyclus, waarin beleid en uitvoering gelijke partners zijn. Bevindingen uit de uitvoering worden actief teruggekoppeld naar beleid, waarmee een continue verbetercyclus wordt gerealiseerd.

1.3 Samenwerking VTH‑taken vinden niet in isolatie plaats. De uitvoering is stevig verankerd in samenwerking met interne afdelingen en regionale partners. De SED‑organisatie werkt in 2026 intensief samen met: Externe partners als de Veiligheidsregio Noord‑Holland‑Noord (VRNHN) bij toezicht op brandveilig gebruik En bij advisering bij vergunningen. Daarbij programmeert de VRNHN de brandveiligheid risicogericht. De Omgevingsdienst Noord‑Holland‑Noord (ODNHN) verzorgt het milieutoezicht en ‑handhaving, doen specialistische advisering op geluid en bodem en adviseert op de duurzaamheidsopgave die licht bij de gemeenten. De GGD Hollands Noorden doet de advisering op gezondheid en toezicht op zorg gerelateerde risico’s en de Wet kinderopvang. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) adviseert op vergunningaanvrage die het water belang raken, bijvoorbeeld als sprake is van lozingen op oppervlaktewater tevens hebben zij een handhavingstaak op het gebied van water. De handhavingstaken van het HHNK op het gebied van water, dan met name lozingen en die van de gemeenten kent een bepaalde mate van overlap. Ook wordt er samengewerkt met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), die advies geven op het rijks monumentaal Erfgoed en de vergunningaanvragen die daarvoor in behandeling zijn.

Met name in de gemeente Enkhuizen is dit een belangrijke partner nu daar veel monumentaal erfgoed in de binnenstad aanwezig is. Tot slot wordt er samengewerkt met de politie, het openbaar ministerie en het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) deze samenwerking ziet met name op ondermijnende activiteiten als overtredingen van de Opiumwet en de openbare orde strafrechtelijke signalen De Interne partners binnen de SED zijn team OOV daar waar het ondermijning, openbare orde en veiligheid aangaat, team Publiekszaken voor de BRP, dit is met name relevant in de handhaving van de huisvesting van arbeidsmigranten. Ook wordt in de vergunningverlening en de handhaving samengewerkt met de afdeling Ruimtelijke ontwikkeling. Deze afdeling adviseert op vergunningaanvragen en dan met name de afwijkingen van het Omgevingsplan, ook adviseren zij op legalisatieonderzoeken in de handhaving. De samenwerking met interne en externe partners is gericht op integraal toezicht, het delen van relevante data en signalen, gezamenlijke risicoprioritering en efficiënte inzet van specialistische expertise.

1.4 Ontwikkelingen 2026 staat in het teken van verder stabiliseren en door ontwikkelen van de VTH-organisatie. Belangrijke ontwikkelingen zijn doorontwikkeling Omgevingswet en Omgevingsplan. Begin 2026 zijn de omgevingsvisies vastgesteld door de gemeenteraden. Deze visies zijn het framework voor de omgevingsplannen en de diverse programma’s waarbinnen vergunningen toezicht en handhaving werkzaam zijn. In 2026 zullen er stappen gezet worden voor een verdere uitrol van het tijdelijk omgevingsplan naar het definitieve, gebiedsgerichte plannen. Voorts wordt er gewerkt aan de toepasbare regels en het optimaliseren van het DSO door de regelanalist de procesbegeleider van toepasbare regels in samenwerking met de beleidsadviseurs, planjuristen, vergunningverleners, toezichthouders en handhavingsjuristen. In 2026 gaan we aan de slag met de implementatie en borging van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Het gaat dan om de formulering van heldere werkprocessen, de organisatie van het toezicht op (bouw)startmeldingen en gereedmeldingen en de afstemming met VRNHN over brandveiligheidsaspecten in gebruiksfase. Voorts gaan we aan de slag met de uitbouw van de kwaliteitscriteria 3.0. we werken aan uniforme werkprocessen, duidelijke toetsingskaders in zowel de vergunningverlening als de handhaving.

Het gaat om documenteerbare, controleerbare werkwijzen, hetgeen bijdraagt aan de professionalisering van onze medewerkers en de bevordering van de deskundigheid van de medewerkers. Voorts brengt dit met zich dat betere en uniforme werkwijzen maakt dat de beschikbare capaciteit efficiënter wordt ingezet.t

4 / 20

Ook zetten we in 2026 in op de versterking van de informatiepositie en het datagestuurd werken, door onder ander de verdere implementatie van RX-Mission en de ontwikkeling van dashboards voor vergunningverlening, toezicht en juridische handhaving, 2026 wordt het nulmetingsjaar voor monitoring. Voorts zetten we natuurlijk in op de bestuurlijke opgaven zoals die zijn geformuleerd in het handhavingsbeleid 2025–2028. Deze opgaven zijn bepalend voor de prioritering binnen de uitvoering, het gaat dan om de woningbouwopgave en de versnelling het behoud en verduurzaming van cultureel erfgoed, de verduurzaming van de gebouwde omgeving, de veilige en humane huisvesting arbeidsmigranten. Voorts zetten we in op de aanpak ondermijning. Van illegale (ver)bouw en strijdig gebruik en de constructieve veiligheid en brandveiligheid. Deze ontwikkelingen bepalen dat de uitvoering in 2026 gericht is op prioriteren, professionaliseren en samenwerken — met een sterk accent op veiligheid, leefbaarheid en rechtmatigheid.

5 / 20

2. Gemeentelijke Opgaven en Prioriteiten Het VTH‑beleidsplan 2025–2028 bevat de bestuurlijke opgaven waarop de inzet van vergunningverlening, toezicht en handhaving directe invloed heeft. Deze opgaven zijn leidend voor zowel de prioritering als de programmering van de werkzaamheden in 2026. Dit hoofdstuk vertaalt deze opgaven naar concrete KPI’s en acties voor 2026, met een doorkijk naar 2027–2028.

2.1 Woningopbouw opgave en stedelijke ontwikkeling De SED‑gemeenten hebben een forse woningbouwopgave. Deze vertaalt zich direct in een hoge vraag naar vergunningverlening en toezicht op bouwactiviteiten. Het merendeel van de aanvragen betreft bouw of verbouw van woningen of bijbehorende bouwwerken. Om de opgave haalbaar te maken, zet de SED‑organisatie in op de tijdige beoordeling van aanvragen, hoge kwaliteit van besluiten, realistische werkvoorraadbeheersing, de naleving van technische voorschriften en omgevingsplanvoorschriften en het voorkomen van knelpunten in doorlooptijden. Daarnaast lopen er verschillende trajecten rondom integrale planvorming, onder meer op het gebied van rioleringsvervangingen en energietransitie (boven- en ondergrondse infrastructuur), die invloed hebben op de werkzaamheden van VTH.

KPI: - Gemiddelde doorlooptijd van de vergunningen onder de beslistermijn + verlenging (14 weken) - Op alle omgevingsvergunningaanvragen die per d.d. 1-1-2026 ouder zijn dan 1 jaar, wordt in 2026 op besloten of wordt ingetrokken door aanvrager. - ≥80% van de besluiten op woningbouw omgevingsvergunningaanvragen worden binnen de geldende wettelijke beslistermijn afgehandeld (inclusief geldige verlenging, excl. formele opschorting). Acties 2026: - Doorlooptijden per categorie omgevingsvergunningen in kaart brengen (nulmeting). - Opschonen van werkvoorraad: aanvragen ouder dan 2 jaar moeten in 2026 op worden besloten of moeten worden ingetrokken. - Opschonen vergunningen, als binnen 1 jaar na het onherroepelijk worden van de verkregen omgevingsvergunning geen start is gemaakt met de werkzaamheden wordt de vergunning in beginsel ingetrokken. In het geval er een zienswijze is ingediend, wordt bekeken of de ingediende zienswijze aanleiding geeft tot het gunnen van een ruimere termijn waarbinnen een begin moet zijn gemaakt met de werkzaamheden. - In beeld brengen positie ten opzichte van. Kwaliteitscriteria 3.0. - Verruiming beleid ambtelijke welstandstoets Acties 2027/2028: - Door ontwikkelen RX-mission en informatiepositie (dashboards) - Voldoen aan kwaliteitscriteria 3.0

2.2 Behoud cultureel erfgoed De SED-gemeenten beschikken over een rijk erfgoed, van de historische binnenstad van Enkhuizen tot stolpboerderijen in Stede Broec en Drechterland. Erfgoed is kwetsbaar, zowel qua constructie als qua karakteristieke waarde. VTH speelt hier een dubbele rol. In samenwerking met de collega’s van erfgoed 6 / 20

hebben wij een rol in het beschermen van monumentale waarden door onder andere het verbinden van voorschriften aan de vergunningen, het handhaven van de instandhoudingsverplichting, en het toezicht op en de handhaving van het wijzigen van het monumentale erfgoed, als dan niet met vergunning. Ook hebben wij een rol op het gebied van het faciliteren van verduurzaming door het verlenen van vergunningen voor, en het houden van toezicht op isolatie van het monument, zonnepanelen op en aan het monument en andere technische verbeteringen, zonder aantasting van monumentale waarden.

KPI: - Vanuit team erfgoed worden elke maand 4 preventieve en informatieve gesprekken gevoerd met eigenaren van monumentale panden of historisch belangrijke panden. - 20 monumenten worden jaarlijks gecontroleerd op instandhouding, gebruik, brandveiligheid, - Bij 100% van de geconstateerde overtredingen bij monumenten wordt handhavend opgetreden. - Het monumentenregister is 100% accuraat en wordt actief bijgehouden - Elke maand worden 5 monumenten gecontroleerd op het aanbrengen van zonnepanelen, met of zonder vergunning;

Acties 2026: - Eigenaren van monumenten geïnformeerd door adviseur erfgoed over de mogelijkheden tot subsidies en plichten horende bij het bewonen van een gemeentelijk monument. - Het monumentenregister van de gemeente Enkhuizen wordt geactualiseerd. - Het monumentenregister is op de website beschikbaar gesteld en wordt actief bijgehouden - Het in beeld brengen van de opgave op basis van het nieuwe zonnepanelenbeleid en starten met de handhaving hiervan - Opstellen projectplan voor toezicht op zonnepanelen in Enkhuizen Acties 2027/2028: - Vervolg uitvoering projectplan zonnepanelen Enkhuizen - Herzien van welstandsnota’s

2.3 Verduurzaming Verduurzaming van onze woon en leefomgeving wordt ook meegenomen in het uitvoeringsprogramma. Hierbij wordt vooral getoetst aan de huidige standaarden van energiegebruik en uitstoot bij het beoordelen van nieuwe aanvragen. Daarnaast wordt er via subsidies ingezet op het verduurzamen van monumenten. Een ander belangrijk deel is toezicht op de bedrijven en kantoren om te controleren op de wettelijke voorschriften voor energiebesparing, de OD neemt deze controlerende functie op zich.

7 / 20

KPI: - Als vergunning plichtig, dan wordt verduurzaming 100% getoetst aan de geldende regelgeving volgens het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) Acties 2026: - Afstemming toezicht SED met toezicht ODNHN (ZZS, energiebesparing, circulair bouwen). Acties 2027/2028: - Uitbreiding van toezicht op verduurzaming monumenten.

2.4 Huisvesting arbeidsmigranten De SED‑gemeenten kennen een aanzienlijk aantal arbeidsmigranten, vooral in Stede Broec en Drechterland. Deze groep is kwetsbaar en de huisvesting staat onder druk door een tekort aan passende woonruimte, gecombineerd met risico’s op overbewoning en strijdig gebruik. VTH richt zich in 2026 op, veiligheid en basisvoorzieningen, het bestrijden van strijdig/illegaal gebruik en het voorkomen van overlast. Ook hebben wij een signaalfunctie naar OOV, voor eventuele uitbuitingsvraagstukken en Publiekszaken, met betrekking tot het accuraat bijhouden van de basisregistratie personen.

KPI: - Er wordt tweewekelijks een controle ingepland voor ondermijning, dus 26 controles per jaar. Van deze controles zijn 25% arbeidsmigranten gerelateerd. - 100% van de handhavingsverzoeken vanwege overlast op het huisvesten van arbeidsmigranten wordt (handhavend) opgepakt. Acties 2026: - Inrichten dashboards voor arbeidsmigrantentoezicht binnen RX.Mission. - Intensivering samenwerking met Publiekszaken (BRP). - Paraplubestemmingsplan Stede-Broec vertalen naar praktijk en uitzoeken wat de consequenties zijn. Samenwerking tussen RO, OOV en VTH Acties 2027/2028: - Werken aan themagericht toezicht op basis van gegevens. - Door ontwikkelen dashboards om data gestuurd en risicogericht te kunnen werken

2.5 Aanpak ondermijning Ondermijnende criminaliteit manifesteert zich in strijdig gebruik van panden, misbruik van functies, illegale activiteiten, drugsproductie, mensenhandel of malafide exploitatie. VTH speelt een belangrijke rol in signaleren, controleren en waar nodig handhaven. De aanpak ondermijning is onderdeel van de afdeling OOV. Deze heeft zijn eigen uitvoeringsplan voor 2026. Voor meer gedetailleerde informatie over de uitvoering verwijzen wij daarnaar.

8 / 20

KPI: - Bij meldingen en signalen over ondermijning wordt in 100% van de gevallen toezicht uitgevoerd. - Er zijn 2 themadagen georganiseerd over het signaleren van ondermijning voor ondernemers en particulieren. - Eind 2026 is het bestaande beleid geactualiseerd. Acties 2026: - Opstellen jaarplanning ondermijningsonderzoeken (samen met OOV, politie, RIEC en BIT). - Actualiseren ondermijningsbeleid. Acties 2027/2028: - Beleid up te date houden door cyclische planning

2.6 Illegale (ver)bouw en strijdig of illegaal gebruik Illegale (ver)bouw en strijdig gebruik blijven een structurele opgave binnen de SED‑gemeenten. Deze vormen niet alleen een risico voor brand- en constructieve veiligheid, maar kunnen ook leiden tot aantasting van monumentale waarden, ongewenste veranderingen in het straatbeeld en verstoring van de leefomgeving. In de praktijk gaat het om uiteenlopende situaties: van verbouwingen zonder vergunning tot strijdige bedrijfsactiviteiten in woongebieden of de illegale bewoning van bedrijfspanden. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat toezicht op deze thema’s een vast onderdeel van het dagelijks werk moet blijven. Dagelijkse gebiedsronden leveren veel ambtshalve constateringen op, die samen met meldingen en handhavingsverzoeken richting geven aan de inzet. Daarnaast is er in Enkhuizen sprake van een specifieke opgave rondom zonnepanelen in de historische binnenstad. De inventarisatie uit 2025 wordt in 2026 verder uitgewerkt zodat helder wordt welke situaties gelegaliseerd kunnen worden en waar handhaving noodzakelijk is. De aanpak in 2026 richt zich enerzijds op het herstellen van overtredingen via dialoog en maatwerk — waarbij in veel gevallen een gesprek met betrokkenen voldoende blijkt om naleving te bereiken — en anderzijds op stevig optreden wanneer de overtreding risico’s voor veiligheid of erfgoed meebrengt.

Door verdere digitalisering van toezicht en handhaving via RX-Mission en door het uitbreiden van het beschikbare instrumentarium wordt deze taak steeds effectiever en meer data gedreven uitgevoerd.

KPI: - Burgers en ondernemers kunnen via het DSO alle benodigde informatie vinden over de regelgeving voor (ver)bouw en gebruik. - Het DSO wordt getoetst en ge-update door de regelanalist zodat alles kloppend is met de huidige wet en regelgeving. - Bij 100% van de handhavingsverzoeken vindt toezicht plaats. - Dagelijkse gebiedscontroles in alle drie de gemeenten 9 / 20

-

Minimaal 50% van de geconstateerde overtredingen wordt opgelost zonder formele handhaving (via informeel herstel of legalisatie).

Acties 2026: - Verder uitbouwen RX-mission om informatievoorziening te verbeteren. - Inzichtelijk maken wat de dagelijkse rondes opleveren aan ambtshalve constateringen, deze dan volgens prioritering uit VTH-beleid oppakken. - Uitbreiden handhavingsarsenaal met geluidsmetingen. Acties 2027/2028: - Versterken van de informatiepositie om thematisch toezicht (zoals op illegale bouw aan monumenten of strijdig gebruik) nog gerichter vorm te geven.

2.7 Constructieve veiligheid Constructieve veiligheid blijft één van de kernprioriteiten binnen de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het gaat daarbij vooral om bouwwerken met een verhoogd risico: grote of complex uitgevoerde constructies, bouwprojecten in gevolgklasse 2 en 3 en tijdelijke constructies die in het kader van evenementen worden geplaatst. Juist in historisch waardevolle gebieden, zoals de binnenstad van Enkhuizen, waar monumentale panden dicht op elkaar staan en funderingen gevoelig kunnen zijn voor trillingen en werkzaamheden op aangrenzende percelen, is de kans op nevenschade reëel. Dat vraagt om integraal, risico gestuurd toezicht en een nauwe samenwerking tussen de gemeentelijke toezichthouder en de Veiligheidsregio Noord‑Holland‑Noord (VRNHN), zodat constructieve en bouwkundige brandveiligheidsaspecten in samenhang worden beoordeeld. Voor bouwwerken in gevolgklasse 1 geldt dat de toetsing en het toezicht op de bouwtechnische kwaliteit primair bij private kwaliteitsborgers liggen op grond van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Dit betekent dat deze projecten niet worden opgenomen in de gemeentelijke toezichtprogrammering. De rol van de gemeente (VTH) is hier beperkt tot de formele momenten.

Bij de start (bouwmelding) en bij gereedmeldingen wordt gecontroleerd of de vereiste gegevens en bescheiden (waaronder de verklaring van de kwaliteitsborger bij de gereedmeldingen) tijdig en volledig zijn aangeleverd en of aan de wettelijke voorwaarden voor ingebruikname is voldaan. Publiekrechtelijke handhaving is pas aan de orde als zonder vereiste melding/verklaring wordt gestart of in gebruik wordt genomen, of wanneer vanuit deze formele momenten blijkt dat niet aan de voorwaarden is voldaan.

KPI: - Er wordt een informatieavond voor de inwoners en ondernemers gehouden om ze voor te lichten over de constructieve veiligheid en brandveiligheid en waar ze terecht kunnen met vragen. - Alle richtlijnen voor constructieve veiligheid en brandveiligheid zijn beschikbaar voor de inwoners via de website en het DSO. Voor vragen op deze onderwerpen worden ze naar de juiste collega’s doorgestuurd en volgens onze dienstverleningsrichtlijnen geholpen binnen 3 dagen. - Op 100% van de vergunningen voor gevolgklasse 2 en 3 wordt toezicht uitgevoerd. - Bij 100% van de geconstateerde overtredingen ‘constructieve veiligheid en bouwkundige brandveiligheid’ treden we handhavend op. Acties 2026:

10 / 20

-

Opstellen van een gezamenlijk uitvoeringsplan 2026 met VRNHN (prioritaire locaties, toezichtmomenten, risicoclassificatie). Uitvoeren van integraal toezicht bij complexe bouwprojecten, met extra aandacht voor belendende panden en monumenten. Borging Wkb‑werkwijze Gevolklasse 1: heldere interne afspraken over beoordeling van startmeldingen en -gereedmeldingen en de procedure bij gebruik zonder verklaring van de borger.

Acties 2027/2028: - Uitvoeringsplan van de VR wordt afgestemd op het uitvoeringplan VTH van de SED.

2.8 Brandveiligheid Bouwwerken moeten brandveilig zijn evenals het gebruik. Bij toezicht en handhaving is de focus gericht op volgende bouwwerken met een verhoogde kwetsbaarheid (risico): a. Bouwwerken waar gebruikers minder zelfredzaam zijn, zoals zorginstellingen, scholen en kinderopvanglocaties; b. Noodopvangvoorziening asielzoekers en arbeidsmigranten; c. Gebouwen met een publieksfunctie zoals winkelcentra en gemeentelijke objecten; d. Beeldbepalende monumentale panden die niet verloren mogen gaan. Met de VRNHN is een dienstverleningsovereenkomst 2026 (DVO) en verder gesloten. Deze overeenkomst bevat de afspraken over advisering en toezicht op: a. Ruimtelijke ontwikkeling; b. Vergunningverlening/melding, toezicht en handhaving op grond van de Omgevingswet; c. Vergunningverlening/melding, toezicht en handhaving op grond van de APV; d. Projecten. De dienstverlening van de VRNHN heeft betrekking op een jaarlijks afgestemde programmering tussen gemeente en VRNHN over de niet-wettelijke taken. De programmaring is risico gestuurd en is vastgelegd in dit plan 2026. Dit is uitgewerkt in een jaarlijks uitvoeringsplan dat de VRNHN en gemeente jaarlijks opstellen. Voor wat betreft de programmering 2026 zit als bijlage bijgesloten.

Brandveiligheid vormt een belangrijk onderdeel van de VTH‑taken binnen de SED‑gemeenten, met name in gebouwen waarin kwetsbare groepen verblijven of waar grote aantallen personen samenkomen. Denk hierbij aan zorginstellingen, scholen, kinderopvanglocaties, noodopvangvoorzieningen, publieke gebouwen en beeldbepalende monumenten. Juist in deze categorieën kan brand grote gevolgen hebben voor de veiligheid van gebruikers én voor het behoud van cultuurhistorische waarden. De uitvoering van brandveiligheidstaken vindt plaats in nauwe samenwerking met de Veiligheidsregio Noord‑Holland‑Noord (VRNHN). Deze samenwerking is vastgelegd in de DVO, waarin voor ieder jaar een gezamenlijke programmering wordt gemaakt. De VRNHN is verantwoordelijk voor specialistisch toezicht op brandveilig gebruik en levert adviezen bij vergunningen en meldingen. De SED‑organisatie bewaakt de regie, zorgt voor de koppeling met het omgevingsplan en ziet erop toe dat signalen van brandonveilige situaties in de bouw- en gebruiksfase tijdig worden opgepakt. In 2026 ligt de nadruk op risico gestuurde inzet. Gebouwen met een hoger risico, zoals objecten met verminderd zelfredzame gebruikers of gebouwen met grote publieksstromen, krijgen prioriteit. Daarnaast wordt extra aandacht besteed aan monumentale panden, omdat brand daar vaak onherstelbare schade veroorzaakt.

Door gezamenlijke afstemming tussen VRNHN en de SED‑organisatie wordt geborgd dat advies, toezicht en eventuele handhaving op elkaar aansluiten. De programmering 2026 van de VRNHN zit als bijlage bij dit jaarprogramma bijgesloten.

KPI: 11 / 20

-

100% handhaving van door de VRNHN vastgestelde overtredingen waarbij zij verzoeken om over te gaan tot het treffen van maatregelen; Toezicht uitgevoerd volgens het jaarlijks VRNHN‑uitvoeringsplan.

Acties 2026: - Opstellen en uitvoeren van het uitvoeringsplan brandveiligheid 2026 samen met de VRNHN. 1 - Doorlopend risico gestuurd toezicht op objecten met kwetsbare doelgroepen of grote publieksfuncties. - Periodieke afstemming over signalen en toezichtbevindingen tussen VRNHN en SED‑toezicht. Acties 2027/2028: - Optimaliseren van de programmering in samenwerking met VRNHN, zodat brandveiligheid integraal onderdeel blijft van het VTH‑uitvoeringsprogramma. - Versterken van de samenhang tussen bouw- en gebruikscontroles, met extra aandacht voor monumenten en risicovolle objectcategorieën.

2.9 Milieu De uitvoering van VTH‑milieutaken binnen de SED‑gemeenten is ondergebracht bij de Omgevingsdienst Noord‑Holland‑Noord (ODNHN). Deze uitvoering omvat zowel vergunningverlening als toezicht en handhaving op milieubelastende activiteiten. De milieutaken betreffen onder andere bedrijven met een hoog omgevingsrisico, energiebesparingsplicht, geluid, bodem, water, luchtkwaliteit, zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) en asbest. De samenwerking met de ODNHN is vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst en wordt jaarlijks vertaald naar een uitvoeringsprogramma. In 2026 sluit de SED‑organisatie aan op de regionale prioriteiten, waarbij vooral aandacht is voor bedrijven met verhoogd risico en thema’s die aansluiten op de brede beleidsopgaven, zoals verduurzaming, circulariteit en de klimaatopgave. De ODNHN voert het specialistisch toezicht uit, terwijl de SED gemeenten zorgdragen voor lokale afstemming, signaaloverdracht en besluitvorming waar nodig. Voor een effectief milieutoezicht is het van belang dat informatie tussen SED gemeenten, ODNHN en ketenpartners tijdig wordt gedeeld. Meldingen, klachten en handhavingsverzoeken op milieugebied worden rechtstreeks door de ODNHN afgehandeld, waarbij de SED‑gemeenten waar nodig bestuurlijke besluiten voorbereidt of afstemt met andere domeinen, zoals JZ (in het geval van bezwaar) OOV of ruimtelijke ordening.

Voor de VTH-milieutaken wordt een apart uitvoeringsprogramma 2026 ODNHN opgesteld.

12 / 20

3. Reguliere VTH-taken De reguliere VTH‑taken vormen de basiswerkzaamheden van de SED‑organisatie. Deze werkzaamheden zijn grotendeels wettelijk bepaald en lopen door naast de opgaven en prioriteiten uit hoofdstuk 2. Waar het vorige hoofdstuk richtte op thematische en bestuurlijke speerpunten, richt dit hoofdstuk zich op de doorlopende uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De inzet van middelen wordt geprioriteerd op basis van het VTH‑beleid 2025‑2028 en de landelijke VTH‑prioriteiten, zoals vastgelegd in de kwaliteitscriteria, de uitvoeringsstrategie en de afspraken met VRNHN en ODNHN. Het doel is een betrouwbare, voorspelbare en rechtmatige uitvoering, waarbij capaciteit zo efficiënt mogelijk wordt ingezet.

3.1 Vergunningverlening Vergunningverlening vormt de poort naar de fysieke leefomgeving. Het is de plek waar initiatiefnemers, ondernemers en inwoners direct te maken krijgen met de overheid. Een zorgvuldige, tijdige en begrijpelijke vergunningverlening draagt bij aan rechtszekerheid, kwaliteit van de leefomgeving en aan het realiseren van maatschappelijke doelen zoals woningbouw, verduurzaming en behoud van erfgoed. In 2026 ligt de nadruk op het verder verbeteren van de doorlooptijden, het uniformeren van werkprocessen, en het versterken van de informatiepositie in RX-Mission. Daarbij blijft de balans tussen snelheid en kwaliteit van groot belang: besluiten moeten niet alleen op tijd worden genomen, maar ook goed onderbouwd en handhaafbaar zijn. De invoering van de Omgevingswet in 2024 bracht nieuwe werkprocessen met zich mee; in 2026 wordt deze werkwijze verder geïntegreerd en verbetert. Te verwachten vergunningen 2026 (indicatief) Activiteit

S

E

D

Totaal

Verleende omgevingsvergunningen

130

193

203

526

Bouwtechnisch

134

201

208

543

Kappen

1

3

12

16

Uitrit aanleggen/veranderen

12

4

13

29

Werkzaamheden uitvoeren

–

1

2

3

Reclame

2

10

0

12

Slopen

–

2

1

3

Milieuactiviteiten (ODNHN)

3

10

8

21

231

244

627

Totaal te verlenen activiteiten 2026 152

KPI’s vergunningverlening 2026 - Handhaven van wettelijke beslistermijnen, met een streefnorm van ≥ 90% tijdige afhandeling. - Structurele monitoring van doorlooptijden per categorie via RX-Mission. - Bevorderen van begrijpelijke besluitvorming (B1‑taalniveau) 50% van de brieven wordt in 2026 herschreven in begrijpelijke taal en gestandaardiseerd. Acties 2026 - Verbeteren van doorlooptijdsturing via dashboards. - Opschonen van werkvoorraad en intrekken van ongebruikte vergunningen. - Borgen en door ontwikkelen van werkprocessen Omgevingswet en Wkb. - Intensiveren van vroegtijdige advisering van initiatiefnemers.

3.2 Toezicht Toezicht is een cruciaal instrument om naleving te borgen en risico’s voor veiligheid, gezondheid en leefbaarheid tijdig te signaleren. De SED‑organisatie werkt risico gestuurd: situaties met de hoogste kans op schade of onveiligheid krijgen prioriteit. Toezicht wordt uitgevoerd in de bouwfase, de gebruiksfase en

13 / 20

gebiedsgericht tijdens reguliere rondes. Ook thematisch toezicht, zoals arbeidsmigranten, erfgoed en evenementen, vormt een vast onderdeel van het werk. Daarnaast voeren ODNHN en VRNHN specialistisch toezicht uit op respectievelijk milieu en brandveilig gebruik. De samenwerking is vastgelegd in jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s en de DVO’s. Geprogrammeerde toezichtactiviteiten 2026 Activiteit

S

E

D

Totaal

Bouwkeuringen gevolgklasse 2 en 3 67

80

100

247

Integrale controles & her controles

180

218

180

578

Controles arbeidsmigranten

56

45

36

137

Controles brandveiligheid

60

52

42

154

Controles ODNHN (milieu)

220

236

156

612

Bouwtechnische controles

74

89

110

273

Totaal toezichtactiviteiten 2026

657

720

624

2001

KPI’s toezicht 2026 - Uitvoering van toezicht volgens risicoanalyse en planning zoals opgenomen in de tabel. - Vastleggen van alle toezichtmomenten in RX-Mission (“toezicht op pad”). - Tijdige her-controles (binnen twee weken na verzoek jurist) op eerder geconstateerde overtredingen. Acties 2026 - Implementatie van toezicht via RX-Mission (nulmeting jaar). - Integrale themacontroles arbeidsmigranten. - Intensief toezicht op monumenten, brandveiligheid en risico‑evenementen. - Afstemming met VRNHN en ODNHN over prioritaire objecten en risicothema’s.

3.3 Handhaving Handhaving vormt het sluitstuk van de VTH‑cyclus. Het waarborgt dat overtredingen worden beëindigd, schade wordt hersteld en dat naleving wordt afgedwongen wanneer dat nodig is. In 2026 blijft de beginselplicht tot handhaven leidend, waarbij overtredingen met grote veiligheidsrisico’s (zoals constructieve of brandveiligheidsrisico’s) direct worden opgepakt. De SED‑organisatie werkt volgens de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO), met duidelijke stappen voor het bepalen van de ernst van de overtreding en de passende interventie. Waar mogelijk wordt eerst gestuurd op vrijwillig herstel; wanneer dat uitblijft of niet passend is, volgt een formele sanctie zoals een last onder dwangsom of bestuursdwang. Handhavingsactiviteit

S

E

D

Totaal

Last onder dwangsom

20

20

20

60

Last onder bestuursdwang waaronder stilleggingen

5

5

5

15

Last onder dwangsom (ODNHN) 1

1

1

3

Totaal handhavingsacties 2026 26

26

26

78

KPI’s handhaving 2026 - Documenteren en motiveren van alle interventies volgens LHSO. - 50% van de handhavingszaken wordt afgedaan voordat er een besluit wordt genomen - Het werkproces handhavingsverzoek, last onder dwangsom en de stillegging zijn opgenomen in RXmission. - De brieven voor het werkproces handhavingsverzoek, last onder dwangsom en de stillegging zijn opgenomen in RX-mission. 14 / 20

Acties 2026 - Ontwikkelen van dashboards voor het volgen van handhavingstrajecten. - Opschoning van achterstanden in juridische handhaving. - Verbeterde afstemming met ODNHN en VRNHN over gezamenlijke handhaving. - Uitbreiding van het handhavingsarsenaal (bijv. geluidsmetingen).

15 / 20

4. Capaciteit en Begroting Een effectieve uitvoering van de VTH‑taken is alleen mogelijk wanneer er voldoende capaciteit, deskundigheid en middelen beschikbaar zijn. De SED‑organisatie heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in het versterken van de afdeling VTH, onder meer door het samenbrengen van vergunningverlening, toezicht en juridische handhaving in één afdeling. In 2026 wordt deze ontwikkeling voortgezet: processen worden gestroomlijnd, systemen worden verbeterd en de informatiepositie wordt versterkt. De capaciteit binnen de afdeling kent echter ook knelpunten. De structurele werkdruk, de toegenomen complexiteit onder de Omgevingswet, en de hoge vraag vanwege de woningbouwopgave, vanuit erfgoed en illegale bouw en illegaal gebruik, maken het noodzakelijk om scherp te sturen op inzet, prioritering en samenwerking. Specialistische taken zoals milieu‑toezicht en brandveiligheid worden uitgevoerd door de ODNHN en VRNHN; deze inzet is geborgd in de Dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s). Het jaar 2026 is bovendien het eerste volledige jaar waarin RX-Mission en de nulmeting voor dashboards worden benut om capaciteit en werkvoorraad nauwkeuriger te monitoren. Hiermee wordt de basis gelegd voor een meer data‑gestuurde inzet in 2027 en verder

4.1 Capaciteit SED Voor het realiseren van de ontwikkelingen (hoofdstuk 2) en de reguliere activiteiten (hoofdstuk 2), is voor de uitvoering van de taken in de U&H organisatie een inschatting gemaakt dat in 2026 ongeveer 31.995 uren zijn benodigd. De gebruikte kengetallen hiervoor gaan uit van 1350 productieve uren per FTE. De capaciteit voor VTH‑taken bedraagt in 2026 21,7 fte, verdeeld over 28 medewerkers, goed voor 29.295 beschikbare uren. Deze capaciteit is uitgesplitst naar rollen binnen vergunningverlening, toezicht en juridische handhaving, waarbij in 2026 vooral tekorten zichtbaar zijn bij juridische handhaving en beleid. Dit betekent een tekort van totaal 2 FTE, ofwel 2700 uren. De uren zijn inzichtelijk gemaakt door middel van een specificatie per activiteit, per medewerker voortkomend uit de doelstellingen en wettelijke verplichtingen. Dit is samengevat in onderstaande tabel.

Functie

Beschikbaar voor VTH-doelstellingen (Hoofdstuk 2)

Formatie (fte)

Beschikbaar voor reguliere VTH-taken (Hoofdstuk 3)

Overschot / tekort

Administratief medewerker vergunningen

2,69

0

2,69

–

Vergunningverlener

8,45

1,25

7,2

0

Toezichthouder

4,0

1,0

3,0

0

Juridische handhaving

6,0

0,5

5,5

–1,5

Beleidsmedewerker

0,5

0,5

0,5

–0,5

IC-medewerker

1,0

0,1

0,9

0

Afdelingshoofd

1,0

–

–

–

Kernobservaties uit capaciteitsoverzicht 2026 - Juridische handhaving kent een structureel tekort van 1,5 fte. - Beleid kent een tekort van 0,5 fte, terwijl juist beleidsmatige doorontwikkeling (Ow, Wkb, dashboards) prioriteit heeft. - Vergunningverlening en toezicht zijn qua basiscapaciteit stabiel, maar staan onder druk door extra opgaven zoals woningbouw, erfgoed en illegale bouw. - Inhuur en flexibele inzet blijven noodzakelijk om pieken op te vangen. - De nieuwe geïdentificeerde rol van regelanalist voortkomend uit de Omgevingswet is hier nog buiten gelaten. Hierop draait een pilot in 2026 om een business case te schrijven om te zien hoe deze rol in

16 / 20

onze organisatie past, wat daarvoor nodig is en wat dit opbrengt. In het jaarverslag worden de eerste bevindingen gedeeld. KPI’s capaciteit 2026 - Inzicht in werkelijke inzet vs. begroting via RX-Mission (nulmeting). - Prioriteren van werkzaamheden volgens VTH‑beleid bij tekorten. - Borging van deskundigheid volgens kwaliteitscriteria 3.0. Acties 2026 - Verdere professionalisering van functiescheiding (vergunning ↔ toezicht ↔ handhaving). - Optimaliseren werkprocessen voor efficiencywinst (winst in uren). - Analyse van benodigde structurele fte‑uitbreiding voor handhaving en beleid. Omdat 2026 wordt gebruikt als nulmeting voor onze informatiepositie in ons werksysteem willen we 2026 gebruiken om in kaart te brengen wat de consequenties zijn voor het te kort aantal beschikbare uren. Hier zal op worden teruggekomen in ons jaarverslag 2026, samen met keuzes voor het bijstellen van de doelstellingen in het U&H beleid of het opschalen van capaciteit.

4.2 Begroting De financiële middelen voor de uitvoering van de VTH‑taken zijn in 2026 geborgd via de gemeentelijke begroting en de DVO’s met VRNHN en ODNHN. De inzet van ODNHN en VRNHN wordt via vaste en variabele posten gefinancierd; voor specialistische taken zoals milieutoezicht, brandveiligheid en BOA‑inzet gelden aparte afspraken. De kosten voor personele inzet, systeemontwikkeling (zoals RX-Mission), opleidingen, inhuur en juridische procesvoering maken onderdeel uit van de totale VTH‑exploitaties. De begroting sluit aan bij de prioriteiten uit het VTH‑beleid en is opgesteld om structurele taken te dekken en ruimte te bieden voor noodzakelijke doorontwikkeling. KPI’s begroting 2026 - Uitvoering van de VTH‑taken binnen de beschikbare middelen. - Verantwoording in het jaarverslag. - Periodieke monitoring van kosten van inhuur en juridische procedures. Acties 2026 - Actualiseren van de financiële onderbouwing van VTH (formatiesturing, taaklastmeting). - Evaluatie van de DVO‑kosten en benodigde inzet voor 2027. - Integratie van financiële indicatoren in RX-Mission dashboards.

17 / 20

5. Evaluatie en monitoring Een effectieve uitvoering van de VTH‑taken vraagt om een continue en systematische evaluatie van de behaalde resultaten. Evaluatie en monitoring vormen daarom een vast onderdeel van de BIG‑8‑cyclus en zorgen ervoor dat het uitvoeringsprogramma niet alleen wordt uitgevoerd, maar ook meetbaar wordt verbeterd. Door jaarlijks inzicht te geven in prestaties, knelpunten en ontwikkelingen kan tijdig worden bijgestuurd en blijft de uitvoering aansluiten op de bestuurlijke opgaven en wettelijke verplichtingen.

5.1 Doel en rol binnen de uitvoering Monitoring heeft drie doelen: 1. Inzicht bieden in de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving, zowel voor reguliere taken als voor de prioritaire opgaven uit het VTH‑beleid. 2. Beoordelen van de effectiviteit van ingezette instrumenten, werkprocessen en capaciteit. 3. Tijdig signaleren van risico’s en trends, zodat bijsturing kan plaatsvinden in het volgende uitvoeringsprogramma of binnen lopende werkprocessen. Gezien de doorontwikkeling naar datagestuurd werken in 2026, onder andere door RX-Mission en de nulmeting voor dashboards, vormt dit jaar een belangrijk fundament voor structurele monitoring in 2027 en verder.

5.2 Werkwijze van monitoring De monitoring vindt gedurende het jaar plaats op basis van naleving van de geprogrammeerde VTH‑taken zoals opgenomen in de hoofdstukken 2 en 3. Ook vindt monitoring plaats van de KPI’s per taakveld, waaronder doorlooptijden, toezichtfrequenties, afhandeling van handhavingsverzoeken en kwaliteit van besluitvorming. Er wordt ook gekeken naar de samenwerkingsafspraken met VRNHN, ODNHN, Publiekszaken, OOV en de interne adviseurs. Voort worden aanvragen, meldingen, signalen en verzoeken om handhaving geanalyseerd op trends die kunnen wijzen op verschuivende risico’s, zoals toename van strijdig gebruik, illegale bouw of veiligheidsrisico’s. Tot slot hebben ontwikkelingen in wet- en regelgeving zoals doorontwikkeling Omgevingswet, de Wkb en de Algemene wet bestuursrecht doorlopend onze aandacht. De verzamelde gegevens worden gedurende het jaar besproken in de lijn, waarmee kort-cyclische bijsturing mogelijk blijft.

5.3 Jaarverslag VTH Aan het einde van ieder jaar wordt een jaarverslag VTH opgesteld. Dit verslag vormt de formele terugkoppeling van de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma en geeft inzicht in welke doelen zijn bereikt, welke niet en waarom. Voorts worden in het jaarverslag de afwijkingen, knelpunten en risico’s die gevolgen hebben voor de uitvoering of beleidsprioritering beschreven en bevat het verslag een analyse van de prestaties op de prioritaire opgaven zoals woningbouw, erfgoed, ondermijning, illegale bouw en brandveiligheid. Ook geeft het jaarverslag een overzicht van de inzet van capaciteit, samenwerking en financiële middelen. Voor de prioriteiten op het gebied van openbare orde en veiligheid (OOV) vindt aparte verantwoording plaats door team OOV. Het jaarverslag wordt aangeboden aan de gemeenteraad en gedeeld met de provincie Noord‑Holland in het kader van het interbestuurlijk toezicht op omgevingsrechtelijke taken.

5.4 Gebruik van monitoring voor verbetering De uitkomsten van de monitoring worden gebruikt om verbeteringen door te voeren in werkprocessen van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Ook worden de verzamelde gegevens gebruikt om de prioriteiten voor het volgende jaar te bepalen op basis van feitelijke risico’s en trends en om dashboards en sturingsinformatie verder te ontwikkelen, zodat de informatiepositie van VTH jaarlijks sterker wordt. Tot slot worden de gegevens uit de monitoring gebruikt om de capaciteit en begroting realistischer te onderbouwen 18 / 20

met meetbare gegevens over taaklast. Door monitoring structureel te koppelen aan planning en uitvoering ontstaat een lerende organisatie waarin het uitvoeringsprogramma jaarlijks verder wordt geprofessionaliseerd.

19 / 20

Bijlage I raming gemiddelde productie 2026 per gemeente Vergunning activiteiten 2026 Vergunningverlening Verleende omgevingsvergunningen Te verlenen activiteiten Bouwtechnisch Kappen Uitrit aanleggen of veranderen Weg aanleggen of veranderen Werk of werkzaamheden uitvoeren Milieuactiviteiten (SED) Milieuactiviteiten (ODNHN) Reclame Slopen Totaal te verlenen activiteiten

S

E

D

Totaal

130

193

203

526

134 1 12

201 3 4

208 12 13

543 16 29

152

1 0 10 10 2 231

2 0 8 0 1 244

3 0 21 12 3 627

0 3 2

Toezicht activiteiten Toezicht Bouwkeuringen Integrale controles en her-controles bouw en RO Controles en her-controles arbeidsmigranten Controles brandveiligheid Controles ODNHN Controles bouwtechnisch Totaal Toezicht activiteiten

S

E

D

Totaal

67 180 56 60 220 74 657

80 218 45 52 236 89 720

100 180 36 42 156 110 624

247 578 137 154 612 273 2001

Handhavingsacties Last onder dwangsom Last onder bestuursdwang Last onder dwangsom (ODNHN) Totaal Handhavingsacties

S 15 5 1 21

E

D 15 5 1 21

Totaal 45 15 3 63

15 5 1 21

20 / 20