Afschaffing abonnementstarief 9 mei 2021 def

Beëindiging abonnementstarief Wmo Inleiding Het abonnementstarief is een inkomensonafhankelijke eigen bijdrage aan Wmovoorzieningen en sinds 1 januari 2020 definitief van kracht. Het betekent dat inwoners die gebruik maken van een Wmo-voorziening (maatwerkvoorziening) een eigen bijdrage betalen van € 19,- per maand. De inning van de eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. Sinds de invoering van het abonnementstarief constateren gemeenten een toename van het aantal Wmo-aanvragen. Uit onderzoek van Significant en het CBS blijkt dat sinds de invoering van het abonnementstarief vooral onder mensen met een relatief hoog inkomen, sprake is van een stijging in het aantal aanvragen voor huishoudelijke hulp. Gemeenten zien in zijn algemeenheid een toename van de kosten in de Wmo als gevolg van toename van het aantal ondersteuningsvragen en een afname van inkomsten op de eigen bijdrage. Dit veroorzaakt bij de meeste gemeenten onder meer een tekort op de lokale budgetten Wmo. Enkele gemeenten hebben gemeend het abonnementstarief te moeten gaan afschaffen. Actueel zijn op dit moment de gemeenten Krimpen aan den IJssel en de gemeente Leusden. Eerder heeft de gemeente Assen afgezien van het afschaffen van het abonnementstarief.

Situatiebeschrijving Het huidige abonnementstarief Met het invoeren van het huidige abonnementstarief is er sprake van een vaste eigen bijdrage van € 19,- per maand. Deze bijdrage is inkomensonafhankelijk. Vóór de invoering van het inkomensonafhankelijke Wmo-abonnementstarief, oordeelde de Centrale Raad van Beroep (CRvB) dat gemeenten het inkomen niet mogen laten meewegen bij de beoordeling of iemand als dan niet zelfredzaam is en/of over voldoende eigen kracht bezit. Daarmee lijkt het afschaffen van het abonnementstarief juridisch niet mogelijk. Invoeren van een inkomensafhankelijk tarief De gemeente Krimpen en Leusden hebben gekozen voor het wijzigen van de verordening wet maatschappelijke ondersteuning door invoering van een beoordeling van de eigen financiële mogelijkheden bij verstrekkingen van de marktwerkvoorziening hulp bij het huishouden. Deze gemeenten wensen een inkomensafhankelijk tarief in te voeren. Analyse Meerdere gemeenten hebben aangegeven het abonnementstarief te willen afschaffen. VWS heeft aangegeven zich te beraden op (juridische) stappen tegen gemeenten die het abonnementstarief (willen) afschaffen. En ook tegen gemeenten die het inkomen van inwoners willen laten meewegen bij de beoordeling van een aanvraag voor huishoudelijke ondersteuning.

Het is, zo stelt de minister, wettelijk verboden om het inkomen mee te laten wegen bij de beoordeling van een Wmo-voorziening zoals huishoudelijke hulp. Juridische ruimte Zowel Krimpen als Leusden zien binnen de Wmo ruimte om te kijken naar de financiële mogelijkheden van de aanvrager van een voorziening. Het gaat immers in de breedte om de vraag in hoeverre de cliënt in staat is om zelf een oplossing voor de geconstateerde beperking te vinden. Krimpen en Leusden willen die ruimte benutten. Ook de juristen van de

VNG menen dat die juridische ruimte er is en ondersteunen gemeenten die het abonnementstarief wensen af te schaffen. Eerste bevindingen Het afschaffen van het abonnementstarief lijkt juridisch niet mogelijk. Afschaffen zou immers leiden tot een weigering om de wet- en regelgeving uit te voeren. Binnen de wettelijke en lokale kaders is er volgens juristen ruimte om naast het beoordelen van de zelfredzaamheid van inwoners ook het aspect van financiële zelfredzaamheid mee te nemen en een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Uitgangspunt We blijven hulp en ondersteuning bieden aan mensen die dat nodig hebben, maar sturen sterker op wat mensen zelf kunnen (en hun eigen verantwoordelijkheid daarin) al dan niet met behulp van hun omgeving en wat in de lokale infrastructuur beschikbaar is. Pas wanneer dat niet volstaat, wordt de mogelijkheid van een maatwerkvoorziening onderzocht. Onderzoek naar de financiële zelfredzaamheid maakt deel uit van het onderzoek naar de mogelijkheden tot het verstrekken van een maatwerkvoorziening. Afschaffen van het abonnementstarief in Stede Broec De gemeente zou op basis van vorengaande kunnen besluiten tot het mee laten wegen van het inkomen bij de beoordeling van een aanvraag voor huishoudelijke ondersteuning.

Verkennend onderzoek Alvorens een voorstel op te stellen is het van belang een verkennend onderzoek uit te voeren naar de haalbaarheid van een voorstel voor het betrekken van de eigen financiële mogelijkheden bij de maatwerkvoorziening hulp bij het huishouden. (financiële zelfredzaamheid) Het doorvoeren van een eventuele wijziging heeft een grote impact. Een verkennend onderzoek zou moeten leiden tot antwoorden op de navolgende vragen: -

-

-

Wat is onze visie op Wmo, financiële zelfredzaamheid en het toepassen van een inkomensafhankelijk tarief? Past financiële zelfredzaamheid (voldoende) in ons huidige beleidskader? Welke consequenties zijn verbonden aan een eventueel te nemen besluit (financieel, juridisch, beleidsmatig)? Welke afwegingen en risico’s zijn verbonden aan een dergelijk te nemen besluit? Overzicht van juridische risico’s: aard en omvang van juridische procedure door het Rijk, juridische kosten (inzet van juridische afdeling gemeente), te verwachten beroeps- en bezwaar door huidige cliënten, geloofwaardigheid als betrouwbare gemeente, exit-strategie als blijkt dat invoering teruggedraaid moet worden Wat betekent dit voor het wijzigen van verordening en beleidsregels? Wat betekent dit voor de ambtelijke werkstructuur bij eventuele invoering? Te denken valt aan capaciteit van de beleidsafdeling, de afdeling juridische zaken en de uitvoeringsorganisatie. Wat betekent dit voor communicatie naar inwoners? Hoe ziet een mogelijke inkomenstoets eruit? Uitvoeringsvraagstukken: aanpassen van werkafspraken en werkinstructies, opnieuw inrichten van systemen, afspraken met CAK

-

Hoe ziet bestuurlijk besluitvormingstraject eruit, hoe wordt de Adviesraad betrokken en welk advies wordt aan de Adviesraad gevraagd?

Voordat een voorstel wordt opgesteld om tot afschaffing van het abonnementstarief of invoering van een inkomensafhankelijke over te gaan is het van belang door bovenstaande vragen te beantwoorden. Een nadere verkenning zou moeten leiden tot meer inzicht in de mogelijkheden en onmogelijkheden van een eventueel voorstel.