4.f Verantwoording 2024 GGD Hollands Noorden
Tekst van het document
De veiligheidsbeoordeling is bij 66,5 % van de meldingen binnen de wettelijke termijn van vijf werkdagen (o.b.v. ontvangstdatum melding) uitgevoerd. De gemiddelde termijn is slechts 5,22 dagen. Vervolgdiensten Van alle casussen wordt 37% op vervolgdienst getrieerd; dat is conform begroting. De wettelijke termijn van 10 weken wordt in sommige situaties niet gehaald, omdat: •
Schommelingen in instroom en fluctuatie in beschikbare capaciteit, waardoor minder urgente dossiers tijdelijk op een wachtlijst komen. Bij tekort aan capaciteit gaan de meldingen vóór op de vervolgdiensten, en krijgen spoed-dossiers voorrang op dossiers met een lagere urgentie.
•
Om kwalitatief onderzoek te doen is in complexe casussen méér dan 10 weken nodig.
•
Knelpunten/wachtlijsten bij ketenpartners waardoor Veilig Thuis niet kan overdragen en betrokken blijft.
•
Wachten op aanvullende informatie. Veilig Thuis is soms afhankelijk van andere instanties, zoals politie, medische professionals of onderwijs, om informatie te verkrijgen. Als deze informatie vertraagd is, kan dat zorgen voor vertraging.
Onderzoek De gemiddelde doorlooptijd van een onderzoek is zo’n 117 dagen, inclusief de tijd dat een dossier ligt te wachten. Er zijn 590 onderzoeken afgesloten, waarvan 23% binnen de termijn van tien weken na binnenkomst melding zijn afgerond. Dit lage percentage wordt veroorzaakt door de redenen die hierboven staan beschreven.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 25
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Voorwaarden en Vervolg De gemiddelde doorlooptijd van een dienst Voorwaarden & Vervolg bedraagt zo’n 82 dagen. Er zijn 350 Voorwaarden en Vervolgdiensten afgesloten, waarvan 43% binnen de wettelijke termijn van tien weken zijn afgerond. Beleidsontwikkelingen In 2024 is Veilig Thuis gestart met het onderzoeken hoe één crisisinterventieteam (CIT) met 24/7
•
bereikbaarheid en beschikbaarheid de beide crisisfuncties, jeugd en de Wet maatschappelijke ondersteuning kan vervullen. Naar aanleiding van het rapport ‘Aanhoudende veiligheid tijdens het wachten op Veilig Thuis’ van
•
de Inspectie gezondheidszorg en jeugd neemt Veilig Thuis het initiatief om met de gemeenten verbetermaatregelen op te stellen. Veilig Thuis NHN heeft een mini-symposium georganiseerd in Theater De Vest. Ruim 270
•
professionals zijn samen de diepte ingegaan tijdens lezingen en workshops. Ook was er tussentijds en achteraf tijd om te netwerken. Er is onder andere gesproken over gelijkwaardig samenwerken, veerkracht binnen gezinnen en hoe is dit toe te passen in de hulpverlening. Voor een terugblik van dit symposium Veilig Thuis klik hier. Tijdens het symposium is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder de aanwezige
•
deelnemers. Zij waarderen de samenwerking met Veilig Thuis met een gemiddeld cijfer van 6,8. Hoewel de samenwerking als voldoende wordt beoordeeld, zijn er verbeterpunten. Professionals waarderen de inzet en betrokkenheid van Veilig Thuis, maar geven aan dat communicatie, afstemming en het delen van informatie soms beter kunnen. Gezondheidsmonitor In samenwerking met de afdeling Veilig Thuis is gewerkt aan een Factsheet (complexe) scheidingen. De gegevens zijn met name afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek en van GGD HN. De cijfers van het CBS gaan over geregistreerde tellingen van (echt)scheidingen. De cijfers van GGD HN komen van registraties van Veilig Thuis. Ook zijn ze afkomstig van verschillende gezondheidsmonitors die GGD HN uitvoert. Een greep uit de productierealisatie
Lijkschouwingen:
2022
2023
2024
1.097
1.012
1.015
waarvan lijkschouw bij vermoeden •
niet natuurlijke dood
484
505
531
•
euthanasie
481
507
484
748
853
784
Aantal adviezen en ondersteuning Veilig Thuis
5.232
5.564
6.366
Aantal meldingen Veilig Thuis
4.534
4.339
4.274
Aantal vervolgdiensten (Onderzoek en V&V) Veilig Thuis
1.070
1.014
350
Bloedproeven
Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN OGGZ In 2024 zette de stijgende lijn in het aantal meldingen verder door. Het meldpunt Vangnet & Advies ontving 276 meldingen meer dan in 2023. Sinds de nieuwe werkwijze van de politie die in mei 2023 is
Jaarstukken/Verantwoording 2024 26
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
geïntroduceerd, worden met name vanuit de politie meer meldingen ontvangen. Uitzondering hierop is de Kop van Noord-Holland, daar liep het aantal politiemeldingen wat terug sinds de nieuwe werkwijze. De politie moet samen met het team structureel aandacht houden voor het opmaken van niet-acute zorgmeldingen. Daarnaast zorgde een landelijke campagne vanuit het Landelijk Meldpunt Zorgwekkend Gedrag in augustus voor een tijdelijke piek in de meldingen die bij Vangnet & Advies binnenkomen. Ondanks dat de hoeveelheid meldingen blijft stijgen en complexiteit van casuïstiek toeneemt, heeft GGD HN de subsidieaanvragen in twee van de subregio’s voor 2024 niet volledig beschikt gekregen. Pas eind december 2023 is de lagere beschikking afgegeven, waardoor in 2024 veel energie is gestoken in gesprekken met de (centrum)gemeenten en het bestuur van GGD HN over de financiële onzekerheid van de jaarlijkse subsidieaanvragen voor deze structurele taak. Het doel van deze gesprekken is hoe we kunnen komen tot betere afspraken en communicatie ten behoeve van een stabiele en gezonde bedrijfsvoering. Wvggz Voor 2024 werden 20 meldingen Wet verlichte GGZ (Wvggz) verwacht, het resultaat van 23 meldingen is daarmee naar verwachting. Daarnaast is in diverse casussen de afweging gemaakt om op te schalen naar de Wvggz, waarbij dit uiteindelijk niet nodig of zinvol bleek.
Hier wordt echter niet op aantallen geregistreerd. In 2023 heeft de minister een aantal maatregelen aangegeven in reactie op de wetsevaluatie Wvggz en Wet Zorg en Dwang (WZD) die in 2022 is uitgevoerd. Door de kabinetswisseling is in 2024 het proces op de aanbevelingen en voornemens uitgesteld. Gezondheidscentrum sekswerkers Het Gezondheidscentrum voor Sekswerkers biedt specialistische hulp en onderzoek, advies en informatie over seksuele gezondheid en maatschappelijk welzijn. Het bevorderen van de zelfredzaamheid, weerbaarheid en emancipatie van sekswerkers is een belangrijke doelstelling. Het centrum werkt ook outreachend. Wekelijks loopt een verpleegkundige van GGD HN en/of de maatschappelijk werker van MEE & de Wering een ronde langs de ramen op de Achterdam in Alkmaar. Tijdens deze ronde wordt informatie gegeven over het aanbod van het gezondheidscentrum sekswerkers en kunnen sekswerkers zich in hun eigen werkkamer laten testen op soa’s en laten vaccineren tegen hepatitis B. Het werkgebied van het centrum omvat seksclubs, de Achterdam (69 ramen) en de (online) escortsector. In 2024 werden in het gezondheidscentrum sekswerkers 117 SOA consulten uitgevoerd en op de Achterdam 29 consulten tijdens de outreach-activiteiten. Op het gezondheidscentrum en bij outreach is 58 keer een hepatitis B-vaccinatie aangeboden. Een greep uit de productierealisatie 2022
2023
2024
Meldingen OGGZ
2.768
3.146
3.417
Meldingen Wvggz
22
20
23
Jaarstukken/Verantwoording 2024 27
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.1.6 Focuslijn Gezonde leefomgeving
De aandacht voor infectiepreventie is groter geworden. Er is behoefte aan duidelijkheid en praktisch advies over hygiënisch handelen, maar ook aan proactieve advisering over de gezonde leefomgeving. Daarnaast zijn er ook andere bedreigingen: de vaccinatiegraad in het RVP is niet vanzelfsprekend hoog, klimaatverandering kan zorgen voor toename van zoönosen (zoals de plotselinge toename van Monkeypox). Wil GGD HN paraat staan dan is een stevige basis van de afdeling IZB nodig op het gebied van vroegsignalering (doorontwikkeling MUIZ), snel in actie kunnen komen en op- en afschalen. De uitwerking van een vaccinatievoorziening binnen GGD HN is daar een voorbeeld van. Daarnaast zal GGD HN aansluiten bij de ontwikkeling van de landelijke digitale infrastructuur onder leiding van het Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI). Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld in dat 78% van de respondenten een koele ruimte of de schaduw opzoekt om zich koel te houden bij hitte. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Gezonde leefomgeving
Streefwaarde
In 2024 is 80% van de adviezen in het kader van de Omgevingswet afgestemd met de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.
Realisatie
Gerealiseerd Deels gerealiseerd Niet gerealiseerd
De omgevingswet is op 1 januari 2024 ingegaan. Er is regelmatig overleg met de Omgevingsdienst en de Veiligheidsregio. Daarnaast sluit GGD HN aan bij de omgevingstafels. Bij knelpunten weten de partijen elkaar te vinden. Gezonde leefomgeving
Streefwaarde
In 2024 is de infectieziektepreventie versterkt door de implementatie
Gerealiseerd
van MUIZ. MUIZ is het meldpunt voor uitbraken infectieziekten en in
Deels gerealiseerd
het bijzonder resistente micro-organismen. Het doel is om tijdiger
Niet gerealiseerd
preventieve maatregelen te nemen bij uitbraken om verspreiding van infectieziekten te voorkomen.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 28
Realisatie
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
In Noord-Holland-Noord werken 93 locaties voor V&V (= 90% van het totaal), alle ziekenhuislocaties en meerdere locaties van de gehandicaptenzorg met MUIZ. Gezonde leefomgeving
Streefwaarde
Voor de duurzame borging van de forensische expertise zijn
Realisatie
Gerealiseerd
samenwerkingsafspraken gemaakt met de GGD’en in Noord-Holland
Deels gerealiseerd
(NW4).
Niet gerealiseerd
Ook in 2024 is verder gebouwd aan de samenwerking met andere GGD’en. Er is een nieuwe projectleider aangesteld die verdere samenwerking zal onderzoeken: welke taken kunnen worden samengevoegd en in hoeverre kunnen delen van de verschillende forensische organisaties eventueel in elkaar geschoven worden?
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Gezonde Leefomgeving In 2024 hebben de adviseurs MMK regelmatig advies gegeven of geparticipeerd in plannen voor omgevingsvisies van gemeenten. Met de omgevingsdienst en de veiligheidsregio wordt tweemaal per jaar een bijeenkomst georganiseerd. Hierdoor wordt het gemakkelijker onze adviezen af te stemmen op elkaar. Ook is er een korte presentatie gehouden voor de stuurgroep Ruimtelijke Adaptatie over klimaatverandering en gezondheid. Verder is in 2024 tijd gestoken in het up-to-date houden van de website Basisadviezen Gezonde Leefomgeving. Deze website geeft globaal alle adviezen weer voor gemeenten in het kader van de omgevingswet bij ruimtelijke initiatieven. Medewerkers van epidemiologie en MMK hebben medewerking verleend aan het onderzoek ‘Ontwikkelperspectief Gezonde leefomgeving NoordHolland-Noord’, uitgevoerd door het RIVM in opdracht van de Provincie Noord-Holland. Medische milieukunde (MMK) Bij MMK kwamen 137 vragen en meldingen van inwoners, instanties of gemeenten binnen. Onderwerpen waarover advies werd gevraagd waren sterk afhankelijk van de aandacht in de media. PFAS is, net als bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater, veel in het nieuws geweest en heeft geleid tot veel vragen en meldingen van bezorgde inwoners. In de gezondheidsenquête zijn vragen opgenomen over hinder en slaapverstoring door Schiphol.
Ook het houtstookdossier blijft ons bezighouden. Er is een landelijke campagne die stoken bij slechte weersomstandigheden ontraadt, sommige gemeenten in het land gaan voor een verbod op houtstook bij code oranje of rood van de stookwijzer of verlenen subsidie voor het slopen van de kachel. Er komen veel vragen van inwoners bij ons binnen die daar ook wel wat in zouden zien. Daarnaast zijn verschillende coassistenten begeleid. En is een binnenklimaatmeting uitgevoerd bij GGD HN locaties waarover klachten bij de afdeling facilitair zijn ontvangen. Sinds eind 2024 maakt MMK onderdeel uit van aIZB. Hierdoor wordt de onderlinge samenwerking tussen beide teams geïntensiveerd door gezamenlijke overleggen en casuïstiekbespreking. Centrum Seksuele gezondheid (CSG) Het CSG heeft in 2024 veel minder consulten uitgevoerd dan in 2023: 23% minder soa-consulten en 9% minder SENSE consulten. Oorzaak hiervan is het meer sturen op het aantal consulten. In voorgaande jaren werden meer consulten aangeboden dan vanuit de subsidieregeling werden
Jaarstukken/Verantwoording 2024 29
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
bekostigd. Daarnaast zijn door veranderingen in de PrEP-richtlijn minder PrEP-consulten uitgevoerd en was er sprake van ziekteverzuim. In 2024 was zowel landelijk als in Noord-Holland-Noord sprake van een toename van het aantal gonorroe besmettingen onder met name jonge vrouwen. Landelijk, via SOA AIDS NL, en regionaal zijn daarom de lokale politiek, scholen en opvoeders opgeroepen om jongeren beter voor te bereiden op een gezond en plezierig seksueel leven met juiste informatie en open communicatie. Naast de toename van gonorroe onder hetero jongeren was in de regio West-Friesland een kleine syfilis uitbraak onder hetero jongeren. Door goede bron- en contactopsporing en behandeling is verdere verspreiding voorkomen. Vooruitlopend op wijziging van het chlamydia testbeleid (alleen testen op indicatie), zijn medewerkers geschoold, is de software aangepast en zijn ketenpartners geïnformeerd. In 2024 is al gestopt met het testen van chlamydia in de keel. Voorlichting/outreach-activiteiten Er zijn diverse voorlichtings- en scholingsactiviteiten uitgevoerd voor huisartsen, doktersassistenten, aandachtsfunctionarissen van Nu Niet Zwanger, Jeugdzorg, asielzoekerscentra en scholen. Ook was het CSG actief en zichtbaar aanwezig tijdens de Pride.
Ook is het CSG actief op social media zoals Instagram (inmiddels > 600 volgers) en chat-websites (Bullchat en Sensechat) waarbij online vragen over seks en soa’s gesteld kunnen worden. Keuze hulpgesprek en nazorg na abortus In 2024 hebben 22 keuzehulpgesprekken plaatsgevonden en 5 nazorggesprekken na abortus. Deze gesprekken worden uitgevoerd door CSG-medewerkers die hiervoor speciaal zijn opgeleid door het FIOM. Seksuologische gesprekken met jongeren en volwassenen Alle verpleegkundigen zijn opgeleid in het voeren van gesprekken over seksualiteit met jongeren (SENSE). Veel jongeren die worstelen met vragen of problemen komen daar niet direct voor uit. De meeste seksualiteitsvragen komen tijdens het soa spreekuur op tafel. De Consulent Seksuele Gezondheid NVVS heeft een apart spreekuur voor volwassenen die problemen ervaren in hun seksualiteit. PrEP De nieuwe PrEP-richtlijn is per augustus ingegaan. Met de nieuwe richtlijn komt iedereen die een hoger risico loopt op een hiv-besmetting in aanmerking voor PrEP. Het CSG verstrekt nu een recept in plaats van PrEP-medicatie. Daarnaast zijn de periodieke controles, per augustus, naar twee keer per jaar in plaats van vier keer per jaar gegaan. De wijzigingen resulteerden in een consultafname van 18%. Hepatitis B programma Sinds 2002 bestaat er een landelijk programma hepatitis B vaccinatie voor risicogroepen.
De risicogroepen die hiervoor in aanmerking komen zijn mannen die seks hebben met mannen, transpersonen en sekswerkers. Doel is primair vaccineren tegen hepatitis B om verdere verspreiding te voorkomen en secundair het opsporen van chronische, infectieuze hepatitis B. Vaccineren vindt plaats tijdens het spreekuur en tijdens outreach-activiteiten. Ook zijn AZC’s bezocht om mensen te informeren over het hepatitis B programma. Ook via social media is de nodige aandacht aan de mogelijkheid tot vaccinatie gegeven. Er zijn in totaal 314 vaccinaties gezet, waarvan 104 eerste vaccinaties (hepatitis B vaccinatie bestaat uit drie vaccinaties, verspreid over zes maanden).
Jaarstukken/Verantwoording 2024 30
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Tuberculosebestrijding Met zeven GGD’en wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een centrumorganisatie TBC Noord-West 7. Doel is om een centrumorganisatie te creëren, met daarnaast lokale teams voor de TBC-zorg. Het afgelopen jaar is een plan van aanpak opgesteld, is onderzocht welke fiscale uitdagingen en mogelijke alternatieve organisatievormen er zijn. Hierbij wordt niet alleen kritisch gekeken naar de structuur, maar ook naar een optimale verbinding tussen de verschillende teams, de medewerkers en hun GGD’en en uiteraard de verbinding met cliënten in de regio. De röntgenbus is in 2024 opgeknapt en is weer gaan rijden. In de tussentijd is een röntgenbus van een andere GGD ingezet bij GGD HN. Zo kon GGD HN doorgaan met de röntgen-screeningen. Er is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. De vragen over het aansluiten van de diensten bij de doelgroep en de verbeterwensen waren opgesteld in diverse talen. 206 respondenten hebben aan het onderzoek meegedaan. Over het algemeen is men zeer tevreden over de dienstverlening. Het gemiddeld rapportcijfer is een 9. De meerderheid vindt de informatie vooraf duidelijk en is zeer tevreden over de medewerkers. De cliënten vinden de medewerkers vriendelijk, ze leggen goed uit, ze nemen de tijd en geven de mogelijkheid om vragen te stellen. Een aandachtspunt is het aanbieden van een tolk aan anderstaligen.
Als verbeterpunt werd door enkele respondenten de telefonische bereikbaarheid genoemd. Forensische geneeskunde Het afgelopen jaar is gewerkt aan de beloningsregeling voor artsen en aan een nieuw roostermodel, dat sinds maart 2024 actief is. De samenwerking met de GGD’en in de regio heeft steeds meer vorm gekregen. Met name in de zomervakantie waren artsen uit Amsterdam nodig om de bezetting op peil te houden. Door personeelskrapte zijn er landelijk enorme uitdagingen om roosters rond te krijgen. In Noord-Holland heeft dit ertoe geleid dat ook verpleegkundigen en artsen die geen forensisch arts zijn, ingezet zijn en zullen blijven. Dit gebeurt alleen op deeltaken die door deze professionals kunnen en mogen worden uitgevoerd. Daarnaast is samen met de GGD’en van Amsterdam en Kennemerland gewerkt aan de voorbereiding voor de aanbesteding van de medische arrestantenzorg (MAZ). Welke partij de MAZ gegund wordt zal, door eerder uitstel, pas in 2025 bekend worden. Als GGD HN deze taak niet gegund krijgt, zal dit grote invloed hebben op de werkzaamheden van de forensisch artsen. De opvolger van de Wet op de Lijkbezorging ligt voor ter consultatie. De uitkomsten van dit traject kunnen invloed hebben op de werkzaamheden van de forensisch arts.
In het kader van de lijkschouw is de afgelopen jaren geïnvesteerd in kwaliteit en in samenwerking met politie op de mogelijkheden van aanvullend postmortaal onderzoek. Gestart is met een pilot postmortale tox, waarbij bloed wordt afgenomen bij een selectie van de lijkschouwingen om toxicologisch onderzoek te doen. Twee artsen in opleiding hebben dit jaar stage gelopen bij GGD HN. Per december zijn zij naar hun volgende opleidingsplaats gegaan. Toezicht Kinderopvang Het toezicht op de kinderopvang locaties en de voorzieningen gastouders is volgens planning verlopen. De 100% norm voor kinderdagverblijven, gastouderbureaus en bso’s en de 50% norm voor voorzieningen gastouders zijn zonder noemenswaardige problemen gehaald. Algemene Infectieziektebestrijding (aIZB) Kinkhoest en mazelen In het begin van het jaar nam het aantal meldingen van kinkhoest zowel landelijk als regionaal enorm toe. In de media is hier ook veel aandacht aan gegeven. Daarnaast was in deze periode in andere
Jaarstukken/Verantwoording 2024 31
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
regio’s sprake van (kleine) uitbraken van mazelen. Kinkhoest en mazelen leverden veel vragen op bij het team. Hoewel in eerste instantie in de regio geen gevallen van mazelen waren, was er in de zomer van 2024 een cluster van mazelen in Noord-Holland-Noord. Door samenwerking met onder andere een vakantiepark, de school, zorginstellingen en een sportclub konden mensen gewaarschuwd worden. Mensen die onbeschermd waren (niet gevaccineerd en geen mazelen doorgemaakt) konden met spoed gevaccineerd worden door GGD HN of het ziekenhuis. Wie klachten ontwikkelde, werd getest door de huisarts, die dit vanwege de hoge besmettelijkheid van mazelen bij de zieke thuis of in een speciale ruimte op de praktijk moest doen. Omdat een uitbraak grote impact kan hebben, werd intern de crisis-organisatie voorbereid. Hierbij zijn niet alleen de inhoudelijk experts (artsen, verpleegkundigen) betrokken, maar ook ondersteunende afdelingen zoals het klant contact centrum en communicatie om alle binnenkomende vragen op te kunnen vangen. Gelukkig kwam het niet tot een grootschalige uitbraak en was na de initiële extra inzet verdere opschaling niet noodzakelijk. Mpox In Afrika ging in 2024 nieuwe variant van het Mpox-virus rond. Hoewel deze variant nog niet in Nederland was gesignaleerd, bereidde GGD HN zich wel voor.
Dat houdt in dat het proces voor het testen van mensen met een verdenking op Mpox klaar lag. In samenwerking met de microbiologen is naar de huisartsen in de regio een update gestuurd over de wereldwijde en regionale situatie rond Mpox, met daarbij een handelingsperspectief voor wanneer zij een patiënt hebben die mogelijk Mpox heeft. Ondertussen blijft GGD HN ook alert op de variant die al wel in Nederland voorkomt. Noro-virus In de laatste maanden van 2024 werden erg veel uitbraken van het Noro-virus gemeld. Dit virus geeft klachten van buikgriep met veel braken en diarree. In instellingen is het bijzonder arbeidsintensief om verspreiding te voorkomen en wordt GGD HN vaak om advies gevraagd. Ook waren er meer dan honderd zieken die zich meldden na gegeten te hebben in een groot restaurant in de regio. Er was veel werk mee gemoeid om die uitbraak te onderzoeken samen met de Nederlandse Voedsel– en Waren autoriteit (NVWA). Surveillance In het kader van de surveillance is afgelopen jaar een dashboard ontwikkeld. Op dit dashboard staan gegevens vanaf 2009, kunnen de jaarcijfers worden vergeleken en zijn afwijkende aantallen meldingen direct zichtbaar. Een grote verbetering van inzicht in data en ontwikkelingen en een hulpmiddel om datakwaliteit te verbeteren.
Seksuele gezondheid is aangehaakt en daar is volgens hetzelfde model maar in een veel korter tijdsbestek- ook een goed werkend dashboard gebouwd. Sinds december wordt deelgenomen aan het tweewekelijks ARGOS-overleg. In dit overleg op NW6niveau (zes GGD’en in de regio) worden ervaringen met betrekking tot datagebruik, - analyse en duiding besproken, zodat ook op bovenregionaal niveau inzicht wordt gekregen in ontwikkelingen en een eenduidige werkwijze wordt ontwikkeld. Bovenregionaal is een subsidie ontvangen voor het project ‘efficiënte data-uitwisseling’. MUIZ & BRMO (Meldpunt Uitbraken Infectieziekten & Bijzonder Resistente Micro-Organismen) In Noord-Holland-Noord werken 93 locaties voor V&V (= 90% van het totaal), alle ziekenhuislocaties en meerdere locaties van de gehandicaptenzorg met MUIZ. MUIZ zorgt voor tijdige signalering zodat anderen direct gerichte infectiepreventiemaatregelen kunnen treffen bij patiëntverplaatsingen. De informatie uit MUIZ levert input voor de regionale surveillance.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 32
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Met betrekking tot MUIZ & BRMO wordt door het softwarebedrijf hard gewerkt aan het verder ontwikkelen van een uitbrakenmanager. Deze uitbrakenmanager kan op de duur organisaties helpen bij het gestructureerd en gecoördineerd afhandelen van uitbraken. Infectieziektebestrijding heeft in december een webinar voor alle MUIZ gebruikers in de regio georganiseerd. Het delen van kennis en het uitwisselen van ervaringen stond hierin centraal. AMR Zorgnetwerk Het AMR Zorgnetwerk ondersteunt instellingen en professionals bij de uitvoering van infectiepreventie en het voorkomen van antibioticaresistentie. Ook GGD HN is hierbij betrokken. In de Infectiepreventieweek (27 t/m 31 mei 2024) organiseerden AMR Zorgnetwerk, GGD HN en Vilans de workshop ‘Aandacht voor gedragsverandering bij infectiepreventie’. Deze bijeenkomst was speciaal voor iedereen die in de langdurige zorg werkt, met als aandachtsgebied infectiepreventie en hygiëne, en wil weten hoe zij hun collega's kunnen motiveren en betrekken bij infectiepreventie. In het najaar zijn diverse bijeenkomsten/scholingen georganiseerd zoals de workshop gedragsverandering en de themabijeenkomst complexe casuïstiek voor de thuiszorg. Hierin hebben professionals elkaar ontmoet, kennis opgedaan en ervaringen uitgewisseld.
Infectiepreventie Zowel regionaal als landelijk wordt onderzocht of, en zo ja hoe, onderwijsinstellingen in de zorg scholing aanbieden op het gebied van infectiepreventie. Doel is de informatievoorziening over infectiepreventie richting onderwijsinstellingen in de zorg te verbeteren en beter op elkaar af te stemmen. GGD HN heeft, na een audit, de CZO erkenning binnen het samenwerkingsverband opleiden deskundigen infectiepreventie behouden. Er zijn enkele aandachtspunten uit naar voren gekomen die worden opgepakt. In het kader van infectiepreventie zijn in 2024 drie locaties voor nachtopvang bezocht (Alkmaar, Hoorn en Den Helder). De rapporten hierover zijn naar de locaties en de betreffende gemeentes verstuurd. Voor medewerkers van kleine woonvormen is een workshop hygiënecode (voeding) georganiseerd. Alle medewerkers van infectieziektebestrijding zijn bijgeschoold over onder andere infectiepreventie en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Binnenkort wordt deze scholing aangeboden aan alle GGD HN medewerkers. Gezondheidsmonitor In augustus is een vragenlijst over hitte verspreid. In totaal vulden 3.541 inwoners van NoordHolland-Noord deze online vragenlijst in. De resultaten zijn in november gepubliceerd op de Gezondheidsatlas.
In de periode april t/m begin juli heeft de dataverzameling plaatsgevonden van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024. Deze Corona Jongvolwassenenmonitor is de 2e en laatste monitor waarmee de gevolgen van de corona-epidemie onder inwoners van 16 t/m 25 jaar in kaart worden gebracht. Deze monitor is onderdeel van het Gezondheidsonderzoek COVID-19 van Netwerk GOR. Daarin brengen het RIVM, GGD’en, GGD GHOR Nederland, het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum de gevolgen van de coronaperiode voor de gezondheid in kaart. Dit doen zij in opdracht van het ministerie van VWS en ZonMw. De resultaten van deze Gezondheidsmonitor worden in januari 2025 verwacht.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 33
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Een greep uit de productierealisatie 2022
2023
2024
Nieuwe meldingen infectieziekten 3
277
331
1.080
Nieuwe personen in zorg met tbc
63
77
62
Aantal meldingen milieuvragen
89
102
137
Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN Reizigersadvisering De vraag naar reisconsulten is in 2024 onverminderd hoog geweest. Waar de wachttijd in het voorjaar rond de 4 à 5 weken lag, liep deze in de zomer vanwege uitval van personeel op tot 12 weken. Afgelopen najaar is dit, ondanks een toenemend aantal aanvragen, weer teruggebracht tot zo’n 6 weken. Met name aanvragen voor bedrijfsvaccinaties nemen toe en ook de behoefte aan vaccinaties op verzoek bij ouderen. Door het aannemen van nieuwe medewerkers, het werken aan optimalisatie van de werkprocessen én de groei van de aanvragen voor vaccinaties op maat, staat er een stevige basis voor verdere groei in 2025. Infectieziektebestrijding (IZB) IZB heeft in 2024 twee beleidsdagen gehad. Waar in de eerste beleidsdag de samenwerking en taakverdeling binnen het team ( “de basis op orde”) aan de orde was, stond in oktober onder andere de nieuwe missie, visie en kernwaarden centraal. Alle disciplines hebben doelstellingen geformuleerd en gesproken over externe profilering en doelgroepgerichte aanpak. Dit is verwerkt in een jaarplan voor 2025. De adviseur infectiepreventie is betrokken bij het Points of Entry-expertisenetwerk, onderdeel van het plan voor versterking van pandemische paraatheid. Dit netwerk bevordert samenwerking en kennisuitwisseling tussen het RIVM, GGD'en en luchthaven- en havenautoriteiten.
Het doel is om GGD'en en lucht-/havenautoriteiten te ondersteunen bij de implementatie van verbeterde gezondheidsmaatregelen in lucht- en zeehavens. Omdat de werkwijzen soms verschillen van de ons omliggende landen heeft een internationaal uitwisselingsbezoek plaatsgevonden. Doel hiervan is duurzame kennisuitwisseling te bevorderen op het gebied van pandemische paraatheid in lucht- en zeehavens. Meerdere medewerkers van aIZB worden ingezet als landelijk visiteur bij andere GGD’en, waarvan een dit jaar de opleiding heeft afgerond. Sinds september zijn er HBO-V studenten begonnen met stage lopen bij aIZB, met als doel GGD HN meer onder de aandacht te brengen bij toekomstige verpleegkundigen. Een greep uit de productierealisatie
Klanten reizigersadvisering
2022
2023
2024
8.344
10.575
10.637
3 Covid is geen meldingsplichtige infectieziekte meer, wordt dus niet meer geregistreerd. De stijging van het aantal
meldingsplichtige infectieziekten wordt veroorzaakt door een uitbraak van kinkhoest.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 34
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.1.7 GGD-brede ontwikkelingen Speerpunt: Informatiebeveiliging en privacy De afgelopen jaren is gestart met het verhogen van informatieveiligheid en verdere professionalisering van de informatievoorziening. Diverse technische maatregelen zijn getroffen en beleidsstukken ontwikkeld. Er is gestart met interne en externe audits om de maatregelen te controleren. In 2023 is een SOC systeem aangeschaft welke aangesloten is op de SIEM van GGD HN. GGD HN voldoet in 2024 nog niet volledig aan de aangescherpte regelgeving om het basisniveau van informatiebeveiliging op orde te hebben, hierdoor moeten verdere maatregelen omtrent Informatiebeveiliging geïmplementeerd worden.
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Advisering bij gezondheidsbeleid Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) stelt extra SPUK-middelen beschikbaar om de kennis- en adviesfunctie van GGD'en te versterken. Het gaat om een tijdelijke impuls voor 2023-2025 om de rol van kennis- en adviespartner te versterken. Alle gemeenten hebben akkoord gegeven op de gezamenlijke opdracht. GGD HN heeft als onderdeel van de opdracht drie regionale kennis- en adviesteams ingezet, die fungeren als aanspreekpunt voor gemeenten over SPUK-GALA. De teams bestaan uit epidemiologen, beleidsmedewerkers en gezondheidsbevorderaars. Daarnaast is de in 2023 gestarte opleiding Toekomstgerichte Publieke Gezondheid afgerond in mei. Zowel beleidsmedewerkers van gemeenten als GGD HN-professionals namen hier aan deel. In het kader van de opdracht Versterken Kennisinfrastructuur is de analyse van de gemeentelijke GALA-plannen op subregioniveau afgerond. Tijdens twee bijeenkomsten in Schagen (Kop van Noord-Holland) en Bergen (regio Alkmaar) zijn de resultaten van deze analyse gepresenteerd en besproken. Tijdens deze bijeenkomsten is door team epidemiologie ook dieper ingegaan op de onderwerpen monitoring en evaluatie in het kader van GALA. Eén epidemioloog heeft deelgenomen aan de landelijke werkgroep monitoring en evaluatie.
Eind 2024 is er contact geweest of zijn er afspraken gepland met de drie subregio's om hun behoeften op te halen voor ondersteuning in 2025. In de regio Alkmaar zijn voor een aantal GALA-onderwerpen verdiepende analyses uitgevoerd en een advies gegeven over landelijk beleid en interventies. De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft in november een bezoek gebracht aan GGD HN. Er zijn gesprekken gevoerd met medewerkers van verschillende afdelingen. In de gesprekken met medewerkers van infectieziektebestrijding richtte de IGJ zich op het VIP-programma en wat de VIP-middelen opgeleverd hebben. Bij de JGZ medewerkers is gesproken over de toegankelijkheid. En met de directie is gesproken over schaarste in de zorg.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 35
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.2 Paragrafen 1.2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ wordt de financiële positie toegelicht. Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder dat dit dwingt tot beleidsombuigingen en/of bezuinigingen. In de financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland-Noord zijn uitgangspunten opgenomen rond het weerstandsvermogen. Volgens deze regeling is weerstandscapaciteit aanwezig bij de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling. De deelnemende gemeenten zijn verplicht ervoor te zorgen dat de GGD beschikt over voldoende middelen om aan al de verplichtingen te kunnen voldoen. Over het reserveringsbeleid hebben gemeenteraden van de deelnemende gemeenten afspraken gemaakt in de FUGR. Hierin is afgesproken dat een algemene reserve is toegestaan om de autonome ontwikkelingen in de bedrijfsvoering af te dekken met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. Het algemeen bestuur heeft eerder uitgesproken dat het belangrijk is dat de GGD voldoende vermogen kan opbouwen. Indien de jaarrekening sluit met een batig saldo, besluit het AB ingevolge de gemeenschappelijke regeling of het jaarrekeningsaldo: a)
geheel of gedeeltelijk zal worden gereserveerd conform een door het AB vast te stellen reserveringsbeleid;
b)
geheel of gedeeltelijk zal worden gebruikt voor extra investeringen, dan wel;
c)
geheel of gedeeltelijk zal worden uitgekeerd aan de deelnemers in de verhouding waarin zij overeenkomstig de in artikel 30 bedoelde verdeelsleutel bijdragen in het exploitatietekort.
Vermogenspositie Het verloop van de algemene reserve volgens de jaarrekeningen over 2021-2024 is als volgt: Verloop algemene reserve
2021
2022
2023
2024
1.288
1.082
-2.609
1.589
(x € 1.000)
Stand 1-1
3.834
Toevoeging Onttrekking Resultaatbestemming Stand 31-12
-295
-397
90
-3.691
761
1.082
-2.609
1.589
1.589
1.082
-2.609
1.589
1.664
75
Nog te bestemmen resultaat Stand 31-12 na resultaatbestemming
Door het afronden op € 1.000 ontstaan afrondingsverschillen.
Het algemeen bestuur heeft in de vergadering van 10 juli 2024 besloten het positieve resultaat over 2023 van € 761.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Dit zorgt voorafgaand aan resultaatbestemming 2024 tot een algemene reserve van € 1.589.000. Het jaar 2024 is afgesloten met een positief jaarrekeningresultaat van € 75.000. Besluitvorming over de resultaatbestemming 2024 vindt separaat plaats in het algemeen bestuur van 9 juli 2025.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 36
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Prestatie indicatoren In de jaarrekening 2024 zijn de volgende KPI’s opgenomen. Resultaat
Streefwaarde
Resultaat in procenten van de totale lasten
> 0%
(excl. mutaties reserves)
< -2% en <0%
Realisatie 2024
Realisatie 2023
0,1%
1,2%
> - 2%
Weerstandsvermogen
Streefwaarde
Algemene reserve voor
> 1,5%
resultaatbestemming 2024 in procenten
> 0,5% en <1,5%
van de totale lasten (excl. mutaties reserves)
< 0,5%
Weerstandscapaciteit
Streefwaarde
Algemene reserve voor
>1
resultaatbestemming 2024
> 0,5 en <1
is groter dan de risico’s
< 0,5
Risico’s Inschatting risico’s
Streefwaarde
Realisatie 2024
Realisatie 2023
2,7%
Realisatie 2024
1,6%
Realisatie 2023
1,6
Realisatie 2024
0,5
Realisatie 2023
minimaal gemiddeld/niet urgent hoog/urgent
Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. Bij een minimum van 1,0 is de algemene reserve toereikend om de risico’s op te vangen. De algemene reserve voor resultaatbestemming is op 31 december 2024 € 1.589.000. De algemene reserve per 31 december 2024 is daarmee toereikend om de financiële risico’s op te kunnen vangen. Echter, er is in 2025 nog sprake van een ongedekt Cao-gat, dat is ontstaan in 2023. In 2023 is GGD HN geconfronteerd met aanzienlijk hogere Cao-gebonden loonkosten dan de toegekende loonindexatie als gevolg van snel gestegen inflatie. In de FUGR is afgesproken dat de structurele Caoeffecten vanaf een later begrotingsjaar gecompenseerd worden. Dat betekent dat het Cao-gat, dat ontstaan is in 2023, pas vanaf begrotingsjaar 2026 wordt gecompenseerd. Voor het begrotingsjaar 2023 is hiervoor een eenmalige extra bijdrage ontvangen. Voor de begrotingsjaren 2024 en 2025 heeft het dagelijks bestuur ervoor gekozen om de gevolgen van het Cao-gat aan de achterkant bij de besluitvorming op de jaarrekening te dragen en het negatieve resultaat te onttrekken uit de algemene reserve. De prognose 2025 is dat de algemene reserve aanzienlijk gaat afnemen en niet meer toereikend is om de financiële risico’s op te vangen. Meer informatie daarover is te vinden in programmabegroting 2026 GGD Hollands Noorden.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 37
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Overzicht financiële risico’s GGD HN stelt ten aanzien van risicomanagement periodiek de risicomonitor op en rapporteert via de P&C cyclus over de belangrijkste financiële risico’s. Hiermee wordt op gestructureerde wijze de beheersing van strategische en financiële risico’s over GGD HN voor gemeenten geborgd. De impact van financiële risico’s zijn ingeschat naar mogelijke omvang in een laag en een hoog scenario. Indien één of meerdere van deze risico’s zich voor dreigen te doen, worden de negatieve financiële effecten, zoveel als mogelijk is, beperkt in de flexibele schil van de organisatie. Alle risico’s zullen zich nooit tegelijkertijd effectueren. Rekening houdend met de kans van 75% en de impact van € 1.360.000 wordt het financiële risico voor 2026 ingeschat op € 1.020.000. Voor 2026 zijn de volgende risico’s geïnventariseerd als belangrijk voor het weerstandsvermogen. Overzicht financiële risico’s 2026 (bedragen x € 1.000)
Scenario laag
Scenario hoog
Bedrag risico
Frictiekosten door bezuinigingsopgave gemeenten
692
1.038
692
Verbetering basispakket & ziekteverzuim JGZ
167
250
167
Implementatie ICT-applicaties
105
175
105
Hogere instroom Veilig Thuis
50
320
50
Seksuele Gezondheid
50
100
50
1.064
1.883
1.064
Medische arrestantenzorg
50
100
50
Infectieziektebestrijding & Pandemische Paraatheid
146
235
146
Aanvullende diensten JGZ
50
100
100
Totaal aanvullende diensten
246
435
296
1.310
2.318
1.360
GR-taken
Totaal GR-taken
Aanvullende diensten
Totaal
Frictiekosten door bezuinigingsopgave gemeenten Vanaf 2026 worden gemeenten geconfronteerd met aanpassingen en kortingen in het gemeentefonds, dat zorgt voor bezuinigingsopgaven bij gemeenten. De gemeenten hebben GGD HN verzocht drie bezuinigingsscenario’s (3%, 5% en 7%) uit te werken in de kadernota 2026. Op woensdag 12 maart 2025 heeft het algemeen bestuur van GGD HN ingestemd om het 5% bezuinigingsscenario te verwerken in de begroting. Dit zijn 11 bezuinigingsmaatregelen met een totaal bezuinigingsbedrag van 1,6 miljoen. Eén maatregel wordt op verzoek van het algemeen bestuur nog onderzocht op haalbaarheid. GGD HN stuurt zoveel als mogelijk op het realiseren van bezuinigingen via natuurlijk verloop en herplaatsing van medewerkers. Echter, het realiseren van bezuinigingen zal niet alleen tot stand komen door natuurlijk verloop. Medewerkers die uitstromen door pensioen zijn over het algemeen niet werkzaam op de taken waarop bezuinigd moet worden. De verwachting is dat er hoge frictiekosten (sociaal statuut, werk naar werk traject, eigen risicodrager WW) ontstaan voor GGD HN. Frictiekosten
Jaarstukken/Verantwoording 2024 38
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
voor een medewerker kunnen maximaal 5 jaar duren. Het risico is zeer groot dat deze frictiekosten daadwerkelijk ontstaan. GGD HN kan dit niet opvangen vanuit de bestaande begroting. Daarnaast staat de algemene reserve ook onder druk, waardoor er mogelijk een beroep op de deelnemende gemeenten gedaan moet worden. Verbetering basispakket JGZ & ziekteverzuim JGZ De JGZ werkt aan verbetering van de uitvoering van het basispakket JGZ en de implementatie van een nieuw normenkader. De JGZ werkt toe naar volledige implementatie van het nieuwe normenkader in 2025. In de aanloop naar deze volledige implementatie kan tijdelijk meer personeelsinzet nodig zijn met als gevolg een incidentele begrotingsoverschrijding. Door gefaseerde implementatie van het normenkader en taakherschikt werken wordt de extra personeelsinzet zo veel mogelijk beperkt. Het ziekteverzuim JGZ is hoger dan begroot. Dit heeft een negatieve impact op de productiviteit en leidt tot hogere personeelskosten door vervangende inzet voor langdurig verzuim. HR en leidinggevenden staan samen met de arbodienst in goed contact met de medewerkers om toe te werken naar duurzaam herstel. Cursussen en ander maatwerk wordt aangeboden voor duurzame reintegratie. Deze aanpak kan een positief effect hebben op het verzuim en beperkt het risico.
Door het nieuwe normenkader is JGZ straks beter in staat om scherper keuzes te maken, waardoor er bij onvoorziene omstandigheden (zoals langdurig verzuim) makkelijker bijgestuurd kan worden. Implementatie ICT-applicaties GGD HN levert veel verschillende taken en diensten en heeft hierdoor veel verschillende ICTapplicaties in gebruik. Vanwege wet- en regelgeving voor aanbestedingen, landelijke besluitvorming vanuit de koepelorganisatie GGD GHOR Nederland (en het ministerie van VWS), hogere eisen aan ICTapplicaties en samenwerking met andere GGD’en is GGD HN veelal genoodzaakt om over te stappen naar een andere leverancier voor een ICT-applicatie. Bij het overstappen naar een andere leverancier wordt GGD HN geconfronteerd met doorgaans hoge implementatiekosten. In 2025 en 2026 speelt dit voor ICT-applicaties bij JGZ, Veilig Thuis, Seksuele Gezondheid en Infectieziektebestrijding. Het risico is groot dat de implementatiekosten niet binnen de bestaande begroting opgevangen kunnen worden. Hogere instroom Veilig Thuis In vergelijking met de andere taken van GGD HN is Veilig Thuis minder voorspelbaar en kent de dienstverlening een ‘open einde’ karakter. Hierdoor is Veilig Thuis risicovoller dan de andere taken van GGD HN. Daarbij is het vooral afhankelijk van externe factoren of deze risico’s zich voor doen of niet.
Voor 2026 gaat GGD HN uit van gelijkblijvende instroom van meldingen. Een toe- of afname van 5% van de diensten van Veilig Thuis leidt tot een afwijking van ongeveer € 320.000 ten opzichte van de begroting. In 2021 is in het algemeen bestuur een regeling afgesproken hoe om te gaan met schommelingen. Deze regeling geeft aan: a.
In het eerste jaar van hogere instroom wordt de hogere instroom gedekt uit de algemene reserves met inachtneming van de ondergrens van 1,5% van begrote lasten van GGD HN;
b.
Indien de algemene reserve ontoereikend is, een beroep te doen op het weerstandsvermogen van de gemeenten (door extra bijdrage);
c.
In tweede en volgende jaren van hogere instroom en indien het beeld is dat hogere instroom blijvend karakter heeft, door verzoek om structurele extra bijdrage.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 39
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Seksuele Gezondheid Seksuele gezondheidszorg wordt grotendeels gefinancierd met SPUK gelden vanuit de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheid (ASG). De ASG-regeling staat echter onder druk. Hierdoor is het onzeker of en hoeveel de inkomsten de komende jaren af zullen nemen. Landelijk is aangekondigd dat de gelden voor seksuele gezondheidszorg vanaf 2026 met 10% gekort worden, terwijl medewerkers vast in dienst zijn bij GGD HN. GGD HN loopt risico op doorlopende personeelskosten, die niet meer gefinancierd worden. Medische arrestantenzorg De medische arrestantenzorg is opnieuw aanbesteed door de politie. De aanbesteding van medische arrestantenzorg is in november 2023 gepubliceerd. De gunning was uitgesteld, maar in maart 2025 is bekend geworden dat de politie deze aanvullende dienst aan een andere partij heeft gegund. De medische arrestantenzorg was 1 van de diensten die geleverd wordt door forensisch artsen vanuit het team forensische geneeskunde. Het wegvallen van deze dienst heeft organisatorische, personele en financiële gevolgen. GGD HN voorziet een financieel risico om de weggevallen omzet van de medische arrestantenzorg op te kunnen vangen. GGD’en Hollands Noorden, Kennemerland en Amsterdam gaan een pilot starten om in samenwerking de continuïteit van de forensische geneeskunde te borgen.
Tevens zullen de GGD’en in Noord-West Nederland de uitkomst van de Europese Aanbesteding juridisch aanhangig maken. De uitkomst van dit geding is ten tijde van dit schrijven nog onbekend. Infectieziektebestrijding & Pandemische Paraatheid Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid wordt nu gefinancierd uit tijdelijke financiering (VIP SPUK gelden). Voor 2025 loopt deze financiering in principe nog door, echter het kabinet heeft aangekondigd 300 miljoen te bezuinigen op pandemische paraatheid. Dit zorgt ervoor dat de capaciteit die GGD HN heeft opgebouwd sinds corona, naar verwachting weer afgebouwd moet worden. De in infectieziektebestrijding geschoolde professionals verliezen hun baan met als gevolg dat veel kennis en kunde verloren zal gaan. GGD HN kan dan niet adequaat reageren op nieuwe infectieziektedreigingen, de opsporing daarvan en/of onverwachte uitbraken. Bovendien loopt GGD HN het financiële risico dat er nog doorlopende kosten zijn die niet meer gefinancierd worden. Aanvullende diensten JGZ GGD HN loopt risico op een verdere daling van aanvullende diensten JGZ, omdat gemeenten (naast de bezuinigingsopgave) afzonderlijk kunnen besluiten om te stoppen met aanvullende diensten. Medewerkers zijn in vaste dienst en kunnen niet altijd elders worden ingezet.
GGD HN loopt het risico op doorlopende personeelskosten, terwijl de opbrengsten uit aanvullende diensten afnemen. Het risico bestaat ook dat de afgesproken levering van aanvullende diensten, waar per 2026 mee gestopt wordt in het kader van de bezuinigingen, al in 2025 in gevaar komt. Dit omdat de bezuinigingsmaatregel mogelijk leidt tot uitstroom in de loop van 2025.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 40
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.2.2 Financiering Algemeen In de paragraaf financiering wordt inzicht gegeven in de financiering van de organisatie, het liquiditeitenbeheer en renterisico’s. Het gaat om de beheersing van financiële posities en geldstromen en de hieraan verbonden kosten en risico's. Dit wordt aangeduid als de treasuryfunctie. De treasuryfunctie omvat onder meer het aantrekken van leningen, het uitzetten van overtollige liquide middelen en debiteurenbeheer. De regels rondom treasury zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De belangrijkste afspraken zijn: •
Gelden worden alleen uitgezet bij de BNG;
•
De organisatie maakt geen gebruik van derivaten.
Dekkingsmiddelen De taken uit hoofde van de gemeenschappelijke regeling (GR-taken) worden gefinancierd uit de diverse deelnemersbijdragen van gemeenten. Daarnaast heeft GGD HN verschillende baten uit aanvullende diensten aan bedrijven, gemeenten, instellingen, inwoners, justitie en politie. Beoordeling financieringspositie GGD HN is een gemeenschappelijke regeling en met de hierbij behorende verantwoordelijkheidsstructuur is het geen probleem om op zeer korte termijn vreemd geld aan te trekken. Met de BNG zijn hiertoe afspraken gemaakt. Regelmatige analyse van de cashflow zal tijdig aantonen wanneer een tekort aan vlottende middelen dreigt. GGD HN heeft een redelijk positieve financieringspositie. Door de gunstige financieringspositie (met de aanwezigheid van bestemmingsreserves en vooruit ontvangen projectgelden) is het in 2024 niet nodig geweest om langlopende leningen aan te trekken. Om fluctuaties gedurende het jaar op te vangen, is met de BNG een rekening-courantfaciliteit met een maximaal krediet van € 2.862.000 overeengekomen. Financiële kengetallen Besluit begroting verantwoording (BBV) Voor de beoordeling van de financiering wordt gebruik gemaakt van de volgende financiële kengetallen. De kengetallen met betrekking tot de grondexploitatie en de belastingcapaciteit zijn voor GGD HN niet van toepassing. Omschrijving
Streefwaarde
Realisatie 2023
Begroting 2024
Realisatie 2024
Netto schuldquote
< 5%
1,0%
1,5%
0,5%
Netto schuldquote gecorrigeerd
< 5%
1,0%
1,5%
0,5%
5-10%
8,1%
5,0%
6,4%
2,5%
-0,1%
0,1%
0,1%
voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
Netto schuldquote Het getal weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de inkomsten. Het geeft een indicatie welk beslag de rentelasten en aflossingen op de begroting leggen. Hoe lager de netto schuldquote hoe beter. Onder netto schuld wordt verstaan de lang- en kortlopende schulden minus de lang- en kortlopende vorderingen en uitzettingen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is gelijk aan de netto schuldquote, omdat GGD HN geen leningen heeft afgesloten.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 41
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin GGD HN in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe beter. De streefwaarde voor GGD HN is tussen de 5% en 10% en is gemaximeerd doordat het weerstandsvermogen is gemaximeerd op 2,5% van de lasten. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Hoe hoger hoe beter. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. EMU-saldo Het EMU-saldo van GGD HN wordt bepaald door het resultaat over 2024 te corrigeren voor de afschrijvingen en de investeringen die tijdens het jaar gedaan zijn. Volgens de Wet houdbare overheidsfinanciën dient dit saldo in de jaarverslaggeving te worden opgenomen. Het EMU-saldo is als volgt berekend: EMU-saldo
2024
(bedragen x € 1.000)
Resultaat 2024
75
Bij: afschrijvingen 2024
468
Af: investeringen 2024
498
EMU-saldo
45
1.2.3 Overzicht overhead Alle lasten (en baten) voor sturing en ondersteuning van het primaire proces worden verantwoord onder overhead. Alle bedrijfskosten en diensten die direct verbonden zijn aan de dienstverlening (en gericht zijn op de externe klant en/of inwoner) zijn opgenomen onder uitvoering GR-taken en aanvullende diensten. Hieronder worden de baten en lasten van de overhead apart weergegeven.
Realisatie 2023
Begroting 2024
Realisatie 2024
Totaal baten
5.521
711
815
Totaal lasten
18.596
13.824
13.636
Resultaat
-13.075
-13.113
-12.822
Totaal baten en lasten overhead (bedragen x € 1.000 incl. mutaties reserves)
De overheadlasten bedragen, na aftrek van de baten, € 12.822.000. De overheadlasten zijn € 291.000 lager dan begroot, met name door hoger dan geraamde rente-inkomsten en niet ingevulde vacatureruimte.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 42
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.2.4 Bedrijfsvoering Personeel en organisatie Voortbordurend op de koers die in 2022 is ingezet, is het leiderschapsprogramma ten uitvoer gebracht. Het middenkader heeft zowel een gezamenlijk programma gevolgd als een persoonlijk ontwikkelplan gekregen waaraan verder gewerkt wordt. In het kader van professionele ontwikkeling en het handhaven en versterken van de deskundigheid van de gehele organisatie, is de gesprekscyclus geïmplementeerd. Leidinggevende en medewerker voeren op gestructureerde wijze minimaal eens per jaar een gesprek over de professionele ontwikkeling en staan stil bij successen, ontwikkelbehoeftes, functioneren en vitaliteit. In het kader van een duurzame, effectieve, rechtmatige en kostenbewuste bedrijfsvoering zijn extra middelen ingezet om een doorontwikkeling van AFAS Profit te realiseren. De huidige processen worden bijgesteld om efficiënter te kunnen werken. Dit levert productiviteitswinst op voor met name de HR-processen waarbinnen actie vereist is van leidinggevenden, HR adviseurs en/of medewerkers. Om de arbeidsmarktkrapte het hoofd te bieden, is een arbeidsmarktcommunicatieplan ontwikkeld en geïmplementeerd. Onderdeel van dat plan is het herschrijven van alle vacatureteksten. Hiermee wordt beoogd een sterk imago als aantrekkelijke werkgever neer te zetten en de juiste doelgroepen aan te spreken.
In het kader van behoud en ontwikkeling van medewerkers is het opleidingsbeleid verder vormgegeven en heeft de afdeling training en opleiding meer bekendheid gekregen. De ontwikkelwensen van alle afdelingen zijn in kaart gebracht. Het opbouwen van goede werkrelaties met opleiders in het werkgebied is opgestart. Ook is beleid ontwikkeld rondom duurzame inzetbaarheid, wat bijdraagt aan persoonlijk leiderschap en vitaliteit van de medewerkers. Omschrijving
Realisatie 2023
Begroting 2024
Realisatie 2024
Aantal medewerkers in fte
459
437
470
Aantal medewerkers in fte t.b.v. COVID-19
51
-
9
6,6%
5%
7,1%
Ziekteverzuim
Tekort aan artsen Het artsentekort neemt landelijk en bij GGD HN toe. De verwachting is dat het tekort alleen maar zal groeien. Naast dat er zeer actief geworven wordt, bekijkt onder andere de JGZ intern hoe werkzaamheden anders ingericht kunnen worden en/of taken afgeschaald kunnen worden. Het doel daarbij is de dienstverlening te blijven verlenen die van de JGZ verwacht mag worden. Om het tekort aan artsen op te vangen worden bij JGZ en IZB verpleegkundigen opgeleid tot verpleegkundig specialist. Verpleegkundig specialisten kunnen (deels) taken overnemen van artsen. Ook bij de forensisch artsen is een tekort. Mede daarom wordt in Noord-West 4 verband samengewerkt. Naast landelijke campagnes kijkt GGD HN ook hoe andere organisaties hiermee omgaan. Bij Veilig Thuis is een groot tekort aan vertrouwensartsen, dat heeft zijn weerslag op Veilig Thuis NHN, waardoor vacatures moeilijk te vervullen zijn. Veel Veilig Thuis organisaties beleggen om die reden bepaalde taken bij forensisch verpleegkundigen. Ziekteverzuim Het gemiddelde verzuimcijfer van 2024 is 7,1%. Dit betekent dat het verzuim over 2024 een stijging laat zien ten opzichte van 2023 (6,6%). Het verzuim zit ook net boven het gemiddelde, voordat
Jaarstukken/Verantwoording 2024 43
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
COVID-19 uitbrak (2019: 6,9%). Hiermee is de daling gestagneerd en dit komt mede door de stijging in het langdurig verzuim 5,7% in 2023 naar 6,4% in 2024. Het kortdurend verzuim is gelijk gebleven. De meldingsfrequentie is nagenoeg hetzelfde gebleven van 1,1 in 2023 naar 1,07 in 2024. Leidinggevenden en HR-adviseurs ondersteunen betreffende medewerkers bij alle stappen in de reintegratie om terugkeer in passend werk zo goed mogelijk te laten verlopen. HR verwacht hierin ondersteuning te kunnen leveren waardoor verzuim mogelijk vermindert en de trend van de daling weer voortgezet kan worden.
Financiële rechtmatigheid Met ingang van het verslagjaar 2023 neemt het dagelijks bestuur van GGD HN een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording is in paragraaf 3.1 opgenomen. In overeenstemming met het Controleprotocol van GGD HN en de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV geeft het dagelijks bestuur in de paragraaf bedrijfsvoering een nadere toelichting op geconstateerde rechtmatigheidsfouten en rechtmatigheidsonduidelijkheden, indien deze de door het algemeen bestuur op 4 december 2024 vastgestelde rapportagegrens van € 588.000 (1% van de totale lasten inclusief mutaties in de reserves) overschrijden. Bij overschrijding van de rapportagegrens wordt bovendien aangegeven welke maatregelen worden genomen om betreffende rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen. De rechtmatigheidsverantwoording heeft betrekking op drie criteria: begrotingscriterium, voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. In het verslagjaar 2024 is voor € 781.000 aan afwijkingen geconstateerd op het begrotingscriterium. Dit is € 193.000 hoger dan de rapportagegrens van € 588.000. Begrotingscriterium De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financiële handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting.
In de financiële verordening GGD Hollands Noorden zijn de afspraken opgenomen over begrotingsrechtmatigheid. Het uitgangspunt is het niveau van baten en lasten, waarop het algemeen bestuur de begroting heeft vastgesteld alsmede de investeringen. De totale afwijking is € 781.000 ten opzichte van de begroting 2024 (Burap 2) als gevolg van een onderschrijding van de lasten van € 616.000, een overschrijding van de baten van € 93.000 en een onderschrijding op het investeringsbudget van € 72.000. Op grond van de financiële verordening (artikel 6.3) hoeft een onderschrijding van de geautoriseerde lasten/investeringen en een overschrijding van de baten niet vooraf gemeld te worden aan het algemeen bestuur. Echter schrijft de kadernota rechtmatigheid 2024 voor dat iedere afwijking van de begroting strikt genomen onrechtmatig is, behalve als deze tijdig en vooraf gemeld zijn aan het algemeen bestuur. In de praktijk betekent dit, dat iedere afwijking ten opzichte van begroting 2024 (Burap 2) onrechtmatig is. De afwijking wordt vooral veroorzaakt door lagere gerealiseerde lasten voor de najaarscampagne COVID-19 dan ingeschat bij de begroting 2024 (Burap 2). Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen.
De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en
Jaarstukken/Verantwoording 2024 44
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
duur. Op basis van de uitgevoerde verbijzonderde interne controle en bevindingen is gesteld dat GGD HN voldoet aan de eisen van het voorwaardencriterium en geen financiële rechtmatigheidsfouten heeft aangetroffen.
Inkoop en rechtmatigheid In 2024 zijn geen inkopen geweest, die de drempelwaarde van € 221.000 onrechtmatig overschrijden. Bij twee inkoopdossiers uit voorgaande jaren was de dossiervorming nog niet compleet, waardoor er sprake is van onduidelijkheid over de financiële rechtmatigheid over de daarmee samenhangende lasten over de periode 2021 t/m 2024. Dit betrof een contractwaarde van € 1.362.000. In 2022 is bij drie inkoopdossiers geconstateerd dat de Europese aanbestedingsgrens onrechtmatig was overschreden. Bij één inkoopdossier is nog sprake geweest van een doorlopende verplichting in 2024. De contractwaarde over de periode 2021 t/m 2024 bedraagt voor dit inkoopdossier € 862.000. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Het misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en eigendommen bij financiële beheershandelingen. GGD HN heeft hiervoor een notitie misbruik & oneigenlijk gebruik opgesteld en vastgesteld in het directie/management team. Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en eigendommen te voorkomen heeft GGD HN diverse beheersmaatregelen getroffen en zijn in 2024 geen rechtmatigheidsafwijkingen bekend.
Frauderisicobeheersing Naast misbruik en oneigenlijk gebruik kan er sprake zijn van fraude, dat vanuit controlestandaarden van de accountant als volgt gedefinieerd kan worden ‘Een opzettelijke handeling door een of meer leden van het management, met governance belaste personen, werknemers of derden, waarbij gebruik wordt gemaakt van misleiding teneinde een onrechtmatig of onwettig voordeel te verkrijgen’. In de Financiële verordening GGD Hollands Noorden zijn de uitgangspunten opgenomen voor de financiële organisatie, financieel beheer en interne controle. Dit vormt tevens de basis voor de frauderisicobeheersing. GGD HN heeft de volgende maatregelen getroffen: •
Er zijn interne controleprocedures geïmplementeerd die ervoor zorgen dat financiële transacties nauwkeurig worden geregistreerd en gecontroleerd.
•
Duidelijke scheiding van taken binnen de (financiële) organisatie.
•
Er is toezicht en monitoring op financiële activiteiten.
•
De uitvoering van verbijzonderde interne controles in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording.
Daarnaast kent GGD HN preventieve maatregelen in de vorm van integriteitsbeleid. Het integriteitsbeleid bevat specifieke gedragsnormen en ethische richtlijnen die de basis vormen voor een integere en ethische bedrijfscultuur. Dit kan het bewustzijn vergroten en fungeren als een preventieve maatregel tegen fraude. Er zijn geen gevallen van fraude bekend. Toelichting bij evaluatie van rechtmatigheid 2023 Iedere afwijking van de begroting is in basis onrechtmatig. Dit is bijvoorbeeld ook van toepassing bij hogere baten of lagere lasten dan begroot. De begrotingsonrechtmatigheid 2023 wordt vooral veroorzaakt door hogere baten. Op 24 januari 2024 heeft het AB ingestemd met een eenmalige verhoging van de deelnemersbijdrage van € 2.022.000 ter dekking van de hogere Cao-kosten voor het jaar 2023. Ondanks dat dit besluit voorafgaand aan de jaarrekening 2023 heeft plaatsgevonden, was dit besluit t.b.v. begrotingsrechtmatigheid niet tijdig.