3.3 OD NHN concept Begroting 2027
Tekst van het document
BEGROTING 2027 EN MEERJARENRAMING 2028-2030 definitief na besluit AB 1 juli 2026
OPSTELLER Organisatie Afdeling Projectcoördinator Telefoon E-mail Kenmerk
: : : : : :
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Bedrijfsvoering Riet Konijn 088 - 10 21 300 rkonijn@odnhn.nl Z26-0813658
Adres
:
Bezoekadres
:
Postbus 2095 1620 EB HOORN Dampten 2 1624 NR HOORN
OPDRACHTGEVER Organisatie Contactpersoon Telefoon E-mail DATUM 8 april 2026
: : : :
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Q.M. Foppe 088-10 21 300 postbus@odnhn.nl
Begroting 2027 OD NHN
INHOUDSOPGAVE 1
INLEIDING ................................................................................... 6
1.1
Uitvoerings- en handhavingsstrategie ........................................................... 6
1.2
Maatschappelijke meerwaarde ..................................................................... 6
1.3
Ambitie .................................................................................................... 8
1.4
Samenvatting financiële ontwikkelingen ....................................................... 9
2
PROGRAMMA VTH&A-MILIEUTAKEN ........................................... 12
2.1
Algemeen ................................................................................................12
2.1.1
VTH&A-taken ........................................................................................................ 12
2.1.2
Data gedreven organisatie...................................................................................... 12
2.2
Doel en aanpak ........................................................................................12
2.2.1
Aanvragen en meldingen ........................................................................................ 12
2.2.2
Milieubescherming................................................................................................. 13
2.2.3
Altijd actuele digitale vergunning (AADV) ................................................................. 14
2.2.4
Gewasbeschermingsmiddelen ................................................................................. 14
2.2.5
Normering Geluid en bodem ................................................................................... 14
2.2.6
Bodembescherming ............................................................................................... 14
2.2.7
Omgevingsadvies .................................................................................................. 15
2.2.8
Energie en circulair ................................................................................................ 15
2.2.9
Zeer Zorgwekkende Stoffen .................................................................................... 17
2.2.10
Ondermijning........................................................................................................ 17
2.2.11
Indirecte lozingen ................................................................................................. 17
2.3
Wat gaat het kosten ..................................................................................18
3
PROGRAMMA VTH&A-PLUSTAKEN............................................... 19
3.1
Algemeen ................................................................................................19
3.1.1
Nieuw beleid ......................................................................................................... 19
3.1.2
VTH&A-plustaken .................................................................................................. 19
3.1.3
Afstemming .......................................................................................................... 19
3.1.4
Data gedreven werken ........................................................................................... 19
3.1.5
Doorontwikkeling staand beleid - stikstof ................................................................. 19
3.2
Doel en aanpak ........................................................................................20
3.2.1
Aanvragen en meldingen ........................................................................................ 20
3.2.2
Gewasbeschermingsmiddelen ................................................................................. 20
3.2.3
Project HeraCless .................................................................................................. 21
3.2.4
Toezicht en handhaving ......................................................................................... 21
3.2.5
Natuurbescherming ............................................................................................... 21
3.2.6
Zwemwaterveiligheid ............................................................................................. 22
3.2.7
Wegen en Vaarwegen ............................................................................................ 22
Pagina 3 van 44
Begroting 2027 OD NHN
3.2.8
Adviseur Water ..................................................................................................... 23
3.2.9
Bodembeheer (Provinciale taak) .............................................................................. 23
3.3
Wat gaat het kosten ..................................................................................23
4
OVERHEAD.................................................................................. 24
5
PARAGRAFEN .............................................................................. 25
5.1
Paragraaf weerstandsvermogen ..................................................................25
5.1.1
Beschikbare weerstandscapaciteit ........................................................................... 25
5.1.2
Bestaande risico’s ................................................................................................. 25
5.1.3
Benodigde weerstandscapaciteit .............................................................................. 26
5.1.4
Kengetallen financiële positie .................................................................................. 26
5.2
Paragraaf financiering ...............................................................................28
5.2.1
Marktonwikkeling en rentevisie ............................................................................... 28
5.2.2
Risicobeheer ......................................................................................................... 28
5.2.3
Koers- en valutarisico’s .......................................................................................... 28
5.2.4
Renterisicobeheer ................................................................................................. 28
5.2.5
Toerekening rentelasten naar taakvelden ................................................................. 29
5.2.6
EMU-saldo ............................................................................................................ 30
5.2.7
Vennootschapsbelasting (Vpb) ................................................................................ 30
5.3
Paragraaf Bedrijfsvoering ...........................................................................31
5.3.1
Algemeen ............................................................................................................. 31
5.3.2
Robuustheid ......................................................................................................... 31
5.3.3
Materiële kosten ................................................................................................... 32
5.3.4
Toekomstbestendige informatievoorziening (ICT) ...................................................... 32
5.3.5
Herijken van functiehuis en conversietabel ............................................................... 33
5.3.6
Personeel ............................................................................................................. 33
5.4
Verwachtingen ten aanzien van 2028 -2030 .................................................34
5.4.1
Herijking financieringssytematiek ............................................................................ 34
5.4.2
Uitwerking van bevindingen van efficiencyonderzoek ................................................. 34
5.4.3
Eén uniform tarief ................................................................................................. 34
5.4.4
Harmonisatie van takenpakket ................................................................................ 35
5.5
Openbaarheidsparagraaf ............................................................................36
5.5.1
Wet Open overheid (Woo) ...................................................................................... 36
5.5.2
Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) ..................................... 36
6
FINANCIELE BEGROTING ............................................................ 38
6.1
Overzicht van baten en lasten ....................................................................38
6.2
Uiteenzetting financiële positie en de toelichting ...........................................38
6.2.1
Uitgangspunten..................................................................................................... 38
6.2.2
Uurtarief .............................................................................................................. 38
6.2.3
Bijdragen deelnemers en overige inkomsten ............................................................. 38
Pagina 4 van 44
Begroting 2027 OD NHN
6.3
Meerjarenraming 2028-2030 ......................................................................40
6.3.1
Meerjaren exploitatie ............................................................................................. 40
6.3.2
Meerjaren balans .................................................................................................. 41
6.3.3
Meerjarig incidentele baten en lasten ....................................................................... 42
6.3.4
Meerjarig Investeringsoverzicht .............................................................................. 43
6.4
Overzicht naar taakveld .............................................................................43
7
BIJLAGE: STEMVERHOUDINGEN VASTSTELLEN BEGROTING ....... 44
Pagina 5 van 44
Begroting 2027 OD NHN
1 INLEIDING Voor u ligt de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 van de Omgevingsdienst NoordHolland Noord (OD NHN). De begroting is opgesteld volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De activiteiten van de OD NHN worden uitgevoerd binnen drie programma’s: Milieutaken, VTH-Plustaken en Overhead. Samenwerkingsafspraken en wetsvoorstel als uitvloeisel van Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH) Naar aanleiding van de resultaten van de commissie Van Aartsen in 2022 heeft gedurende twee jaar het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH) gedraaid. In dit Programma was onder meer aandacht voor: de robuustheid van de organisatie, normfinanciering, de schaarste op de arbeidsmarkt en de kwaliteitscriteria. Dit Programma is op 16 januari 2025 overgegaan in de Samenwerkingsafspraken Versterking VTH-Stelsel tussen de VNG, IPO, Unie van Waterschappen, Omgevingsdienst NL en het Rijk. Stelselverantwoordelijke is het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Daarnaast is een wetswijziging Omgevingswet in voorbereiding om de onderwerpen van het IBP VTH binnen de wet te verankeren.
1.1 Uitvoerings- en handhavingsstrategie De huidige Uitvoerings- en handhavingsstrategie (U&H-strategie) loopt tot en met 2027 en is opgesteld in nauwe samenwerking met de andere omgevingsdiensten in Noord-Holland. In 2027 wordt de huidige strategie geëvalueerd ter voorbereiding op een nieuwe U&H strategie voor de periode 2028-2031. Zowel de evaluatie als de ontwikkeling van de nieuwe U&H strategie vindt plaats in samenwerking met de andere omgevingsdiensten in Noord-Holland Noord en maakt onderdeel uit van de samenwerkingsagenda. Bij de totstandkoming van de nieuwe U&H strategie worden ook de deelnemers betrokken bij bepaling van de koers en prioriteiten van de OD NHN. In 2027 zetten wij verdere stappen om de samenhang tussen de strategische koers van de OD NHN en de Planning & Control-cyclus te versterken. De doelen uit de U&H-strategie worden nadrukkelijker vertaald naar de begroting, de uitvoering en de verantwoording. Door deze koppeling is beter zichtbaar hoe de inzet van middelen bijdraagt aan het realiseren van de strategische doelen van de organisatie. Dit vergroot de transparantie richting de deelnemers en ondersteunt een meer resultaatgerichte sturing. Figuur 1: Relatie gezamenlijke en individuele U&H-strategie en uitvoeringsprogramma
1.2 Maatschappelijke meerwaarde OD NHN levert maatschappelijke meerwaarde door het beschermen van veiligheid, gezondheid en natuur, terwijl tegelijkertijd ruimte wordt geboden aan maatschappelijke ontwikkelingen. Denk
Pagina 6 van 44
Begroting 2027 OD NHN
bijvoorbeeld aan woningbouw, energietransitie en economische activiteit. Dit doen we door beleid en uitvoering in de fysieke leefomgeving te verbinden. Via vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering voorkomen we potentiële natuur- en milieuschade, beperken we risico’s voor inwoners en zorgen we voor juridisch houdbare besluitvorming. OD NHN speelt bovendien een belangrijke rol bij incidenten en actuele gebeurtenissen, zoals branden, asbestverontreiniging en milieuschade. Door snelle inzet en deskundig advies beperken we gevolgen voor de volksgezondheid en de leefomgeving én geven we bestuurders tijdig inzicht om passende maatregelen te nemen. Wij zorgen ervoor dat mensen in de regio Noord-Holland (Noord) schoon, gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken en recreëren. Dit doen wij door wettelijke en extra taken uit te voeren voor de provincie Noord-Holland en zestien gemeenten: Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Drechterland, Dijk en Waard, Enkhuizen, Heiloo, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel. Onze meerwaarde zit in de manier waarop we bijdragen aan een leefbare omgeving. We ondersteunen initiatieven die rekening houden met de natuur, het milieu en de leefomgeving van mens en dier. Dit doen we vanuit onze missie, visie, kernwaarden en principes.
Missie De OD NHN is een onafhankelijke partner die op inspirerende wijze mensen en kennis verbindt om maatschappelijke ambities in de fysieke leefomgeving te realiseren. Visie De OD NHN maakt natuur & milieu zichtbaar als logische thema’s in de afweging bij keuzes door overheden, burgers en bedrijven. Wij spelen een aanjagersrol in de ontwikkeling en transitie van de fysieke leefomgeving op de thema’s natuur en milieu. En wij verhogen de maatschappelijke bewustwording op deze thema’s bij burgers en bedrijven.
Pagina 7 van 44
Begroting 2027 OD NHN
Kernwaarden Onze organisatie werkt vanuit vier kernwaarden: Samen, Deskundig, Dichtbij en Maatschappelijk bewust. Samen Wij zetten ons in voor de leefomgeving. Dit doen we door actieve samenwerking met alle belanghebbenden. Wij vullen elkaar aan vanuit de eigen rol, taak en verantwoordelijkheid. Dit betekent dat onze producten en diensten integraal door onze professionals zijn opgesteld. Deskundig Deskundigheid vormt onze hoeksteen. Onze professionals bezitten en delen hoogwaardige, actuele en integrale vakkennis. Wij zijn omgevingsbewust en hanteren onze missie en kernwaarden in onze dienstverlening. Dichtbij Vanuit onze rol hebben wij oog voor de belangen van onze inwoners, ondernemers, samenwerkingspartners en overige relaties. We onderhouden in- en extern actief contact en hebben vaste aanspreekpunten. Wij zijn voor iedereen zichtbaar. Heldere en directe communicatie staan bij ons centraal. Daarom zijn we laagdrempelig benaderbaar. Maatschappelijk bewust Wij staan voor duurzame keuzes en integrale maatschappelijke afwegingen. Dit laten wij zien in onze maatschappelijke meerwaarde, bereikte resultaten en bedrijfsvoering. Leidende principes •
Wij stellen het maatschappelijk vraagstuk centraal;
•
Wij werken vanuit de geest van de wet;
•
Wij spreken verwachtingen over rollen en verantwoordelijkheden helder uit;
•
Wij verantwoorden ons voor de keuzes die we hebben gemaakt;
•
Wij zijn nieuwsgierig naar elkaar en inspireren anderen, en
•
Wij willen ons continu verbeteren.
1.3 Ambitie Onze ambitie is het om zelfstandig robuust voort te bestaan ten behoeve van de regionale uitvoering van taken. Om deze ambitie te kunnen realiseren zijn wij afhankelijk van de financiële ondersteuning van onze deelnemers. Naast onze deelname aan landelijke vakgroepen werken wij actief samen met de drie andere omgevingsdiensten in Noord-Holland. Dit doen we op verschillende onderwerpen, zoals: •
Omgevingsvergunningen milieu;
•
Kwetsbare specialismen;
•
Gezamenlijke strategie voor vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering;
•
Indirecte lozingen
•
Zeer Zorgwekkende Stoffen
•
Milieucriminaliteit (samen met ketenpartners zoals de Officier van Justitie) en ketentoezicht
•
Stikstof
•
Ruimtelijke Ordening en Omgevingsadvies
•
Inkoop en aanbesteding
•
Processen Planning & Control
Pagina 8 van 44
Begroting 2027 OD NHN
1.4 Samenvatting financiële ontwikkelingen Net als voorgaande jaren ontvangt ODNHN naast de structurele lumpsumbijdrage (LS) extra inkomsten van de deelnemende gemeenten. Hoewel deze extra inkomsten in beginsel een incidenteel karakter hebben, kunnen we stellen dat deze inkomsten grotendeels jaarlijks terugkeren. Daarmee zijn ze voor ons min of meer structureel. Hierop passen we het eigen personeelsbestand aan. Daarmee komt de begroting veel meer in overeenstemming met de realiteit. We zien wel dat een deel van deze extra inkomsten terugloopt. Hiermee is in de concept kadernota 2027 én deze begroting rekening gehouden. In de begroting is rekening gehouden met het indexatiepercentage voor 2027 van 7,94%. Dit is hetzelfde percentage als in de concept kadernota 2027. De volgende autonome ontwikkelingen en ingezet/nieuw beleid zijn zoals opgenomen in de concept kadernota 2027 ook opgenomen in de begroting 2027: 1. Plan van aanpak Robuustheid; 2. Herijken bedrijfsvoeringskosten incl. functie herwaardering en herijken materiële kosten; 3. Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS); 4. Gewasbeschermingsmiddelen; 5. Indirecte lozingen (incidenteel); 6. Ketentoezicht; 7. Adviseur water (opgestelde Impactanalyse); 8. Bijstelling aanvullende gemeentelijke inkomsten; 9. Toezicht handhaving Wet bodembescherming; 10. Groen Staal (Project Heracless); 11.
Toezicht en Handhaving Natuurlijke Ruimte Ingrepen. De volgende onderwerpen wijken in de begroting 2027 af van de concept kadernota 2027: In de meerjarenraming is vanaf 2029 rekening gehouden met een structurele efficiencytaakstelling van 5%. Deze taakstelling is gebaseerd op de uitkomsten van het in 2025 uitgevoerde efficiencyonderzoek, waaruit blijkt dat besparingen in deze orde van grootte realiseerbaar worden geacht onder de voorwaarden dat geïnvesteerd wordt in de verdere ontwikkeling van de organisatie zoals opgenomen in de Ontwerpbegroting, er wordt toegewerkt naar één tarief/ urennorm en harmonisatie van het takenpakket plaatsvindt. Dit is conform het bestuurlijk vastgestelde plan van aanpak robuustheid. Ten tijde van het opstellen van de ontwerpbegroting 2027 wordt gewerkt aan de nadere uitwerking van de maatregelen, inclusief de randvoorwaarden en investeringen die benodigd zijn om deze taakstelling te realiseren. Over concrete invulling van de maatregelen, de bijbehorende financiële effecten, de consequenties voor de organisatie en de gevolgen voor de deelnemers dient nog bestuurlijke besluitvorming plaatsvinden. De uitwerking zal ter besluitvorming worden voorgelegd aan het algemeen bestuur. Uitgangspunt daarbij is het realiseren van een structurele efficiencybesparing van tenminste 5% vanaf 2029.
In de begroting 2027 wordt voor de Werkgebonden Personen Mobiliteit (WPM) uitgegaan van een zo laag mogelijk ambitieniveau en voorsortering op de mogelijke wetswijziging. Dit leidt tot een lagere gevraagde bijdrage van deelnemers. De totale lasten van de WPM zijn daardoor bijgesteld van € 144.000 (concept kadernota 2027) naar € 18.000 (ontwerpbegroting 2027). Het grootste deel van deze bijdrage kan worden verrekend binnen de huidige lumpsum van de deelnemers. Daardoor is de gevraagde bijdrage aan de deelnemers gedaald van € 42.000 (concept kadernota 2027) naar € 4.000. Dit betreft het totaalbedrag dat níet via individuele ruimte in de lumpsum verrekend kan worden. Zie ook toelichting op pagina 16. Ten tijde van het opstellen van de concept kadernota 2027 was de omvang van de structurele benodigde bijdrage voor de energiebesparende maatregelen (EML) nog niet bekend. Om verschillende redenen, welke zijn toegelicht op pagina 15, is het op dit moment evenmin mogelijk om de structurele bijdrage in de ontwerpbegroting 2027 op te nemen. In de loop van 2026 wordt nadere duidelijkheid verwacht. Indien nodig zal, in afstemming met de deelnemers, voor 2027 een incidentele bijdrage worden gevraagd.
Pagina 9 van 44
Begroting 2027 OD NHN
De provincie Noord-Holland heeft in haar zienswijze op de concept kadernota 2027 een structurele taakstelling ter hoogte van € 1.000.000 aangekondigd vanaf 2027. Voor 2028 bedraagt de structurele taakstelling € 2.000.000. Deze bedragen gelden voor het totale budget voor de taken die belegd zijn bij de vier Noord-Hollande omgevingsdiensten. In de begroting 2027 is rekening gehouden met een voorgenomen structurele taaktelling voor 2027 van € 250.000 en vanaf 2028 voor € 500.000. In de begroting van 2026 is reeds een bezuiniging van € 10.000 gerealiseerd voor programma VTH-plustaken (provincie Noord-Holland). Rekening houdend met voornoemde gerealiseerde besparing resteert voor 2027 een nog te effectueren taakstelling van € 240.000. Dit bedrag is in de begroting 2027 financieel verwerkt. Ter gedeeltelijke invulling van deze opgave is de post onvoorzien verlaagd met € 76.000 tot een bedrag van € 1.000. De uitwerking van het resterende bedrag van de taakstelling wordt in goed overleg tussen OD NHN en de provincie Noord-Holland in het Uitvoeringsprogramma 2027 uitgewerkt. Deze wordt vervolgens aan het einde van het jaar voorgelegd aan Gedeputeerde Staten.
Pagina 10 van 44
Begroting 2027 OD NHN
BELEIDSBEGROTING
Pagina 11 van 44
Begroting 2027 OD NHN
2 PROGRAMMA VTH&A-MILIEUTAKEN 2.1 Algemeen 2.1.1 VTH&A-taken De omgevingsdienst draagt actief bij aan het mogelijk maken van maatschappelijke initiatieven van burgers, bedrijven en overheden. Wij doen dit met aandacht voor een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving en met oog voor dat wat bescherming behoeft. Wij voeren integrale VTH&A-taken (Vergunningverlening, Toezicht, Handhaving & Advies) uit in opdracht van de zestien aangesloten gemeenten en de provincie Noord-Holland. Dit is inclusief de daarbij behorende ondersteuning van bijvoorbeeld juristen en specialisten. Deze taken hebben betrekking op onder andere asbestverwijdering, bedrijfsgebonden milieutaken, bodem, bodemenergiesystemen, circulaire economie, ecologie en natuur, energiebesparing, externe veiligheid, geluid en luchtkwaliteit. Bij de uitvoering van deze taken zijn wij een professionele, betrouwbare en vertrouwde organisatie voor al onze relaties. Op die manier dragen wij bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.
2.1.2 Data gedreven organisatie De omgevingsdienst werkt stap voor stap aan het digitaal maken van data. Zo beschikken wij over een hoogwaardig bodeminformatiesysteem en bodemloket met actuele bodeminformatie voor de adviezen, die ook voorhanden zijn voor burgers en bedrijven. Voor gemeenten zijn actuele bodemkwaliteitskaarten, bodembeheerplannen en bodemfunctieklasse kaarten (inclusief de gehalten PFOS en PFOA) en asbestdakenkaart beschikbaar. Voor het aspect externe veiligheid heeft de OD NHN een GIS-kaart met onder andere de invloed gebieden van wegen en buisleidingen, 100% letaliteitscontour buisleidingen, PR-contouren van windturbines, et cetera. Deze gegevens zijn nu ook opgenomen in het Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) en daardoor beschikbaar voor burgers en bedrijven. Voor het aspect ‘geluid’ is gestart met het dezoneren van enkele geluidgezoneerde industrieterreinen. Dit is een meerjarig traject. Alle gezoneerde bedrijventerreinen zijn actueel en digitaal vastgelegd in GeoMilieu. Hiermee wordt of nieuwe bedrijven, of uitbreidingen, binnen de geluidzone van het industrieterrein passen. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan het opgestelde plan van aanpak om de basisgeluidemissiekaart vast te leggen.
2.2 Doel en aanpak 2.2.1
Aanvragen en meldingen
Wat wil de OD NHN bereiken? De procedures rond adviezen, meldingen van milieubelastende activiteiten en vergunningaanvragen zijn in hoofdzaak vraaggestuurd. Wij worden gevoed door economische ontwikkelingen en de markt. Initiatieven van burgers en bedrijven én de ambities van onze gemeenten om bijvoorbeeld een (nieuw) bedrijventerrein te ontwikkelen bepalen de werkvoorraad. We maken samen met onze opdrachtgevers een inschatting van het toekomstige aantal vergunningen, meldingen en adviezen. Dat doen we op basis van trends, ervaring en inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen. Die inschatting leggen we vast in een werkplan, het uitvoeringsprogramma. Op basis hiervan zorgen we voor voldoende gekwalificeerd personeel en overige middelen.
Pagina 12 van 44
Begroting 2027 OD NHN
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Een vergunning heeft als doel om (economische) activiteiten op een verantwoorde manier mogelijk te maken. Vergunningen en meldingen voor vergelijkbare activiteiten behandelen we ook op vergelijkbare wijze. Hierdoor is sprake van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Wij werken met een standaard voorschriftenpakket waarbij maatwerk mogelijk is. De wettelijke procedure die wordt doorlopen geeft belanghebbenden de gelegenheid om tijdig kennis te nemen van de inhoud van de aanvraag en de (ontwerp)vergunning. Als onderdeel van het democratisch proces kunnen belanghebbenden hierop desgewenst inspraak uitoefenen. Wij voeren onze taken op het vertrouwde kwaliteitsniveau uit en stellen ons ten doel vergunningaanvragen en meldingen binnen de afgesproken termijnen af te handelen. Veel hangt daarbij af van de juistheid en volledigheid van de te ontvangen aanvragen. Het is daarom van belang dat gemeenten, initiatiefnemers en partners ons vooraf bij het proces betrekken via initiatieftafels. Dit beschouwen wij nadrukkelijk als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Onze mensen zijn hiervoor benaderbaar en beschikbaar. Tot slot leiden wij onze mensen vakinhoudelijk verder op, en investeren we in de relatie met initiatiefnemers en in efficiënte werkprocessen. Indicatoren Onze producten leveren we via wettelijk vastgelegde procedures en interne werkprocessen.
Hierbij geeft de U&H-strategie ons richting. De parameters uit de U&H-strategie 2024 – 2027 zijn een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren. Naast de kwantitatieve indicatoren geven wij op termijn ook vorm aan de monitoring en rapportage over de kwalitatieve criteria. 2.2.2
Milieubescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Door het houden van toezicht, zorgen we voor meer naleving van de wet- en regelgeving en stimuleren de spontane naleving daarvan. We handhaven overtredingen op een open, eenduidige en voortvarende manier. Hierdoor zorgen we voor een gevoel van veiligheid bij de burger, verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving en voor een gelijk speelveld in Noord-Holland Noord. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? We werken informatie- en risico gestuurd. We bepalen aan de hand van risicoanalyse en prioriteitstelling in de U&H-strategie hoe vaak en intensief we controles uitvoeren. Daarbij betrekken we ook het naleefgedrag (bonus-malus). Hoe meer de wet- en regelgeving wordt nageleefd hoe minder vaak een controle zal plaatsvinden (bonus). Zien we geen verbetering in de naleving dan zal vaker een controle plaatsvinden (malus). Door het gebruik van digitale checklists neemt het inzicht in aantal en soort overtredingen in de loop der jaren toe. Hierdoor kunnen we een bonus-malus regeling gerichter toepassen. Als we daartoe aanleiding zien, houden we ook steekproefsgewijs of themagericht toezicht. Bij overtredingen gebruiken we de beschikbare instrumenten om de overtreding te stoppen. Bij de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving is de Landelijke Handhavingsstrategie (LHSO) daarin leidend.
Inkomende meldingen van overlast en handhavingsverzoeken nemen we met prioriteit in behandeling. Wij zijn bovendien 24-uur per dag en 7 dagen per week inzetbaar voor de afhandeling van calamiteiten, zoals (asbest)branden en dumpingen van drugsafval. Indicatoren Onze producten leveren we via wettelijk vastgelegde procedures en interne werkprocessen. Hierbij geeft de U&H-strategie ons richting. De parameters uit de U&H-strategie zijn een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren. Naast de kwantitatieve indicatoren geven wij op termijn ook vorm aan de monitoring en rapportage over de kwalitatieve criteria.
Pagina 13 van 44
Begroting 2027 OD NHN
2.2.3
Altijd actuele digitale vergunning (AADV)
De AADV is een programma om milieu- en omgevingsvergunningen te digitaliseren en actueel te houden. Het doel is drieledig:
• •
Een transparante overheid;
•
Vergunningen zijn voor het bevoegd gezag eenvoudig actueel te houden.
Eén overzicht voor bedrijven en omwonenden waarin de vergunningssituatie is terug te vinden; en
Via een digitale vergunningendatabase, gestructureerde aanvraag en de flexibele, toekomstbestendige vergunning worden procedures eenvoudiger, transparanter en beter afgestemd op de praktijk. De AADV sluit aan op de Omgevingswet en moet zorgen voor minder administratieve lasten, snellere afhandeling en hogere kwaliteit van het VTH&A-proces. De jaarlijkse structurele lasten (€ 31.000) zijn al meegenomen in de verdeling van de totale ICTkosten. 2.2.4
Gewasbeschermingsmiddelen
Wat wil de OD NHN bereiken? Sinds 2024 is de maatschappelijke aandacht voor de gevolgen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen sterk toegenomen. Juridische uitspraken leiden tot een (tijdelijk) verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de nabijheid van woonwijken. Daarbij is door de Raad van State ook geoordeeld dat bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen significante, negatieve gevolgen op Natura 2000-gebieden niet zijn uit te sluiten. Hierdoor hebben telers voortaan mogelijk een natuurvergunning nodig hebben. In lijn met de U&H-strategie raakt het thema primair aan het waarborgen voor kwaliteit van gezondheid en omgevingskwaliteit. Daarnaast heeft het thema directe invloed op de realisatie van de maatschappelijke opgaven in het kader van de landbouwtransitie en de woningbouw. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Wij beschouwen de inzet in 2027 als een voorlopige basisinspanning waarmee we in staat zijn om de eerste maatwerkaanvragen voor milieu te behandelen en het advies en toezicht hierop te organiseren. Zo krijgen we eerst meer grip op het onderwerp en kunnen we de werkelijke taakomvang bepalen aan de hand van de ervaring die we opdoen. 2.2.5
Normering Geluid en bodem
Wat wil de OD NHN bereiken? Door de Omgevingswet hebben gemeenten taken en verantwoordelijkheden als het gaat om de normering van geluid. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Hierbij gaat het om de toepassing van de veranderde rekensystematiek voor gezoneerde industrieterreinen, een hernieuwde vaststelling van de basisgeluidsemissie voor gemeentelijke wegen, en de opname van geluidsnormen in het Omgevingsplan. We beheren de bodemkwaliteitskaarten en houden als plustaak de nota bodembeheer actueel voor onze opdrachtgevers. Ook maken we dit via onze website digitaal inzichtelijk, zodat grondverzet in onze regio zo makkelijk mogelijk wordt gemaakt. 2.2.6
Bodembescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Met het reinigen van de verontreinigde ondergrond (bodem en grondwater) worden duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit gecreëerd. Het gaat hierbij om het voorkomen van nieuwe bodem- en grondwaterverontreinigingen en het saneren en/of beheren van de verontreinigde ondergrond. Dit sluit aan bij de huidige U&H strategie. De ambitie is een duurzame bodemkwaliteit in Noord-
Pagina 14 van 44
Begroting 2027 OD NHN
Holland, waarbij zich geen risico’s voordoen voor de gezondheid en het milieu, waaronder planten en dieren. De gemeenten zorgen voor het evenwichtig toedelen van functies aan locaties en stellen regels aan activiteiten over de wenselijke bodemkwaliteit. Het gaat hierbij om de chemische bodemkwaliteit, maar ook om thema’s als het verlies van organische stof of verzilting. Al deze aspecten worden in een samenhangende aanpak integraal meegenomen bij het opstellen van de omgevingsvisie en omgevingsplan. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De omgevingsdienst blijft zorgdragen voor een kwalitatief goede uitvoering van deze taken. 2.2.7
Omgevingsadvies
Wat wil de OD NHN bereiken? De ontwikkeling van omgevingsvisies en omgevingsplannen vraagt in elke gemeente de komende jaren nog veel aandacht. Daarvoor wordt het steeds belangrijker om alle belangen integraal goed af te wegen. Meer dan voorheen. De omgevingsdienst wil ervoor zorgen dat zijn kennis en ervaring op het juiste moment beschikbaar zijn voor gemeenten bij het maken van ruimtelijke plannen. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Door onder andere vroegtijdige inzet van omgevingsadviseurs bij gebiedsontwikkelingstrajecten, wordt met behulp van een Omgevingsscan een omgevingsanalyse gemaakt. Deze omgevingsanalyse biedt inzicht in specifieke aandachtspunten rondom milieu en natuur waardoor vergunningstrajecten efficiënter verlopen. Daarnaast is er de mogelijkheid dat beelden en belemmeringen worden omgezet in kansen en worden geïntegreerd in overige opgaven. Daarnaast is de omgevingsdienst kennisdeler en gesprekspartner van overige partners, zoals provincie, GGD en de Veiligheidsregio. Deze samenwerking draagt daarnaast bij aan één van de doelstellingen van de Omgevingswet: afstemming aan de voorkant voor het bewerkstelligen van integrale visie en besluitvorming. 2.2.8
Energie en circulair
Wat wil de OD NHN bereiken? Volgens het landelijke Klimaatakkoord moet ons land in 2030 minimaal 49% CO₂-reductie gerealiseerd hebben én in 2050 klimaatneutraal zijn. Als tussenstap naar klimaatneutraliteit heeft de Europese Unie haar ambitie voor 2030 opgevoerd: de emissies moeten minstens 55% dalen. Wij leveren binnen de huidige begroting op verschillende onderdelen een bijdrage aan deze energietransitie. We maken hierbij gebruik van het U&H-instrumentarium, omgevingsinstrumenten en ons specialisme op de volgende onderdelen: Energiebesparing bij bedrijven (basistaak) Vanaf 2027 vervalt het huidige subsidiebudget van het Energiebesparingsakkoord (EBA) en de Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUKthe). Gegeven dit feit moeten we nagaan hoe we structureel uitvoering gaan geven aan wet- en regelgeving voor energiebesparing bij bedrijven. Belangrijk gegeven daarbij is dat de zogenaamde versnellingsfase nog niet is afgerond op 1 januari 2027. In die versnellingsfase brengen we met extra gelden (EBA en SPUKthe) alle energierelevante bedrijven in kaart, bezoeken/controleren wij ze ten minste één keer en voeren we zoveel mogelijk de energiebesparende maatregelen door Bovendien moeten we samen met de opdrachtgevers bepalen hoe we de beheerfase invullen (invullen ambitieniveau). Daarover wordt op verschillende niveaus gesproken.
Hierbij zijn alle gemeenten, alle omgevingsdiensten in Noord-Holland en provincie Noord-Holland (PNH) betrokken. Om alle aandachtspunten en mogelijkheden goed in beeld te krijgen moeten we een interne strategie uitwerken. Die strategie is gericht op hoe en wanneer we de versnellingsfase kunnen afronden, hoe de beheerfase eruit kan gaan zien en hoeveel budget daarbij passend is. De aanpak en het budget wordt daarbij bepaald door de ambitie om de klimaatdoelen te halen. Het is dus nog niet mogelijk om voor de begroting 2027 aan te geven welk budget er structureel nodig is voor het
Pagina 15 van 44
Begroting 2027 OD NHN
uitvoeren van de taak energiebesparing bij bedrijven. De mogelijkheid bestaat dat de regelingen EBA en SPUKthe een vervolg krijgen voor de komende jaren. Besluitvorming zal in de loop van 2026 plaatsvinden. Indien nodig zal, in afstemming met de deelnemers, voor 2027 een incidentele aanvullende bijdrage worden gevraagd. Werkgebonden Personenmobiliteit (WPM, basistaak) Voor de WPM is een impactanalyse gemaakt en gedeeld met de ambtelijke opdrachtgever waarin drie verschillende scenario’s zijn uitgewerkt. De WPM is een wettelijke taak en in de concept kadernota 2027 hebben wij geadviseerd om scenario drie op te nemen in de begroting omdat deze het meest recht doet aan de klimaatdoelstellingen, doel en strekking van de wet en het gelijke speelveld. Door een aantal deelnemers is in de zienswijzen aangegeven uit te willen gaan voor een laag ambitieniveau, twee scenario’s uit te werken en te anticiperen op in voorbereiding zijn wetgeving (verhogen grens van 100 medewerkers naar 250 medewerkers). In de begroting 2027 wordt, in afwijking op de concept kadernota 2027, uitgegaan van een zo laag mogelijk ambitieniveau en het anticiperen op de in voorbereiding zijn wetgeving. Dit betekent dat bedrijven alleen worden aangeschreven een melding te doen. Als zijn dit niet doen dan volgt er vanuit de OD NHN geen vervolgactie en worden ingediende meldingen niet beoordeeld.
Zoals aangegeven in de tabel op pagina 6 van de concept kadernota 2027 zullen de kosten van de WPM voor de meeste deelnemers binnen de huidige lumpsum kunnen worden opgevangen en is geen aanvullende financiering nodig. Door deze voorgestelde wijziging zijn de totale lasten bijgesteld voor de WPM van € 144.000 (pag. 5 Kadernota 2027) naar € 18.000. De gevraagde bijdrage aan deelnemers wordt bijgesteld van € 42.000 (pag. 6 Kadernota 2027) naar € 4.000. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Wij vervullen taken binnen de energietransitie en de circulaire transitie op drie niveaus:
• Lokaal: door mee te werken bij het ontwikkelen van kaders en visie in beleidsondersteuning en uitvoering;
• Regionaal: door aanjager en coördinator te zijn, zoals bij de meerjarenaanpak verduurzaming
bedrijventerreinen, de bestaande particuliere woningbouw, en door inbreng van expertise bij de uitwerking van de zogenaamde zoekgebieden voor de RES NHN (Noord-Holland Noord, regionaal en lokaal);
• Bovenregionaal: door expertsessies te organiseren, door partijen te verbinden en door projecten op NHN-niveau te organiseren, zoals Aardgasvrij NHN;
• Bedrijven die zich niet jaarlijks melden schrijven we aan met het verzoek alsnog een melding te doen. Als ze dit niet doen en/of de melding is niet volledig, zetten we in op handhaving;
• Planmatig voeren we controles energiebesparing bij bedrijven uit. Als blijkt dat de bedrijven niet de vereiste maatregelen hebben getroffen om energie te besparen, zetten we in op handhaving.
Binnen de energietransitie, waaronder ook de uitvoering van de Regionale Energietransitie NoordHolland- Noord, speelt de robuustheid van het energienet een cruciale rol. In Noord-Holland is in 2022 de Taskforce Energie-infrastructuur van start gegaan. De Taskforce pakt gezamenlijk het volgelopen elektriciteitsnet aan. De omgevingsdienst faciliteert de partijen binnen de Taskforce door vroegtijdig betrokken te zijn bij vergunningstrajecten en benodigde advisering voor de omgevingsplannen. Een circulaire economie kan niet zonder ketensamenwerking. Alle schakels in de keten zijn samen verantwoordelijk voor het behoud van de grondstoffen in de eigen keten. Naast de reguliere controles gaan we daarom ook inzetten op ketentoezicht. Vanuit de Actieagenda Circulair Westfriesland 2023- 2026 wordt samen met partners de ketenwerking gestimuleerd. Gezien de aflopende termijn, wordt momenteel de Actieagenda Circulair Westfriesland 2023-2026 geëvalueerd. We verzorgen de coördinatie van de Actieagenda Circulair Westfriesland. Deze wordt in samenwerking met gemeenten in Noord-Holland Noord, de provincie, ondernemers, woningcorporaties en zorg- en kennisinstellingen uitgevoerd. De Actieagenda is gericht op het sluiten van materiaalketens in de sectoren: agri, bouw, grond-, weg- en waterbouw/infra, zorg en maakindustrie.
De coördinator zorgt ook voor de verbinding tussen de sectoren en de interne vakgebieden van onze dienst, waaronder bodem, agrarisch, natuur en juridisch.
Pagina 16 van 44
Begroting 2027 OD NHN
2.2.9 Zeer Zorgwekkende Stoffen Bedrijven met een vergunningplicht moeten de emissie van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) minimaliseren en elke vijf jaar rapporteren over hun emissies en reductiemogelijkheden. Veel bedrijven doen dit niet proactief. Vanaf 2027 versterken we het toezicht op ZZS structureel. Dit omvat onderzoek naar ZZS-emissies bij risicobranche-bedrijven, het opstellen van vermijdings- en reductieprogramma’s (VRP’s) én handhaving waar nodig. Dit kan leiden tot aanpassing van vergunningen. Zo houden we voor alle bedrijven de regels gelijk en voorkomen we dat gezondheid en de kwaliteit van de leefomgeving (lucht, bodem, water) verslechteren doordat Zeer Zorgwekkende Stoffen in de leefomgeving terechtkomen. Indien de gemeenten niet voldoen aan de toezichthoudende taak rondom ZZS-regelgeving, vergroot dit de risico’s voor de gezondheid van burgers en voor milieuschade. De gemeente kan hiervoor bestuurlijk en juridisch aansprakelijk worden gesteld. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen?
• Bedrijven die eens in de vijf jaar geen VRP-programma indienen schrijven we aan met het verzoek dit alsnog te doen. Als ze dit niet doen zetten we in op handhaving.
• Ingediende VRP-programma’s beoordelen we. Als deze niet volledig zijn moeten deze worden aangepast.
• Als op basis van het VRP-programma blijkt dat het nodig is de vergunning aan te passen dan passen we die aan.
Aandachtspunt Bij het opstellen van de concept kadernota 2027 is bij de ZZS een technische financiële fout opgetreden. Daardoor zijn per abuis de structurele jaarlijkse lasten voor de ZZS € 118.000 te laag verantwoord. Omdat voor een aantal deelnemers de ZZS kan worden verrekend met de financiële ruimte in de lumpsum, is het totale effect op de gevraagde bijdrage deelnemers beperkt tot € 43.000. Deze technische fout is niet hersteld in de begroting 2027. Bij herijking van de ZZS wordt deze technische fout meegenomen en mogelijk in de concept kadernota 2028 hersteld. OD NHN loopt hierdoor wel een verhoogd risico op een negatief exploitatieresultaat ter grootte van € 43.000. 2.2.10 Ondermijning Wat wil de OD NHN bereiken? Het tegengaan van ondermijning die samenhangt met milieucriminaliteit. Dit past ook binnen de U&H strategie. Ongeveer 90% is druggerelateerd, te onderscheiden in productie, opslag of afval van hennep, synthetische drugs, cocaïne en heroïne. Door het toenemen van de datakwaliteit en het steeds meer en beter samenwerken in de keten krijgen we meer zicht op milieucriminaliteit bij bedrijven.
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Samen met handhavingspartners zoals gemeenten, provincie, politie, waterschappen, Openbaar Ministerie en anderen dragen wij bij met de uitvoering van onze taken, met het opstellen van interventiestrategieën en convenanten en het delen van informatie. Ook ondersteunen wij gemeenten bij het uitvoeren van gerichte controles (de zogenoemde integrale controles ondermijning) bij individuele bedrijven en bedrijfsterreinen. 2.2.11 Indirecte lozingen Wat wil de OD NHN bereiken? Wil Nederland voldoen aan de normen van de Kaderrichtlijn Water1 (KRW), dan moeten omgevingsdiensten controleren wat bedrijven lozen op het riool. De achterstand in vergunningverlening, toezicht en handhaving van deze basistaak is groot. Indirecte lozingen is ook één van de focuspunten uit de U&H strategie.
Pagina 17 van 44
Begroting 2027 OD NHN
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Na de pilot ‘Indirecte Lozingen’ zijn de activiteiten voor ‘Indirecte Lozingen’ voor de jaren 2024, 2025 en 2026 opgenomen in de uitvoeringsprogramma’s (incidenteel budget), met als doel structurele inbedding vanaf 2027. In afwachting van betrouwbare ervaringscijfers heeft OD NHN nu nog geen goed en actueel inzicht in de structurele gelden die nodig zijn om deze taak na 2026 goed te kunnen uitvoeren. Daarom stellen we voor om de voor 2026 toegekende budgetten voor uitvoering ook incidenteel beschikbaar te stellen voor 2027.
2.3 Wat gaat het kosten De begrote lasten voor het programma Milieu bedraagt € 15.569.000 (incl. onvoorzien). Zie ook de financiële begroting. In de begrote lasten zijn geen budgetten opgenomen voor nieuwe taken.
Pagina 18 van 44
Begroting 2027 OD NHN
3 PROGRAMMA VTH&A-PLUSTAKEN 3.1 Algemeen 3.1.1
Nieuw beleid
Het in deze begroting opgenomen nieuw beleid is gebaseerd op de concept kadernota 2027 en heeft vooral betrekking op de robuuste versterking van de provinciale opgaven rond gewasbeschermingsmiddelen, bodemtaken en ruimtelijke ingrepen (natuurbescherming). 3.1.2
VTH&A-plustaken
Als omgevingsdienst dragen we actief bij aan het mogelijk maken van maatschappelijke initiatieven van burgers bedrijven en overheden. Wij doen dit met aandacht voor een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Wij voeren structureel VTH&A-plustaken in opdracht van de provincie Noord-Holland uit. Onze taken omvatten vergunningverlening, toezicht en handhaving en advisering. Dit is inclusief de daarbij behorende ondersteuning van bijvoorbeeld juristen en specialisten. Deze taken hebben betrekking op: •
Bodembescherming;
•
Gebiedsbescherming;
•
Houtopstanden;
•
Natuurschoon;
•
Soortenbescherming;
•
Beheer en Schadebestrijding;
•
Stikstof;
•
Stiltegebieden;
•
Wegen en vaarwegen en
•
Zwemwater.
Bij de uitvoering van deze taken zijn wij een professionele, betrouwbare en vertrouwde organisatie voor al onze relaties. Op die manier dragen wij bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. 3.1.3
Afstemming
Om de uitvoering goed af te stemmen, hebben we regelmatig overleg met de provincie. Daarnaast bespreken we risico- en aandachtdossiers met de gedeputeerde die natuur in de portefeuille heeft. Ook sluiten we aan bij landelijke en regionale inhoudelijke overleggen, hebben we overleg met onze collega-omgevingsdiensten en met de collega's van andere provincies. Op het gebied van zwemwater zijn we landelijk gangmaker in het Deskundigenberaad Zwemwater. 3.1.4 Data gedreven werken Data gedreven werken is werken op basis van feiten uit de samenleving, die verzameld worden in de vorm van data, geanalyseerd worden naar informatie, samen met domeinkennis op de juist manier geïnterpreteerd worden naar bruikbare inzichten, en om op basis van deze inzichten een zo geïnformeerd mogelijk besluit te nemen wat een hogere waarde geeft voor de samenleving. De OD NHN heeft en bouwt heel veel data op dat gecombineerd met overige databronnen door middel van analyse kan worden omgezet in bruikbare informatie. Dit sluit aan bij de meerjarenvisie van het BZK “Samen data gedreven werken aan de fysieke leefomgeving”, wat ook is opgenomen in de U&H strategie van PNH als de OD NHN. Om deze informatie te ontsluiten is het noodzakelijk om hiermee projectmatig aan de slag te gaan.
3.1.5
Doorontwikkeling staand beleid - stikstof
Een gefundeerde aanname over de taakontwikkeling rond dit thema is logischerwijs steeds moeilijker. We kunnen geen goede prognose meer maken voor de uitvoering van deze taak. De situatie rondom stikstof verandert bijna dagelijks en heeft zijn weerslag op wet- en regelgeving en
Pagina 19 van 44
Begroting 2027 OD NHN
beleid. Daarmee ook op onze uitvoering. We hebben de intentie om onze taken te realiseren binnen de huidige middelen. Als blijkt dat we te veel of te weinig middelen hebben, dan maken we dit zo snel mogelijk kenbaar in de bestuursrapportages.
3.2 Doel en aanpak 3.2.1
Aanvragen en meldingen
Wat wil de OD NHN bereiken? De procedures rond adviezen, meldingen van milieubelastende activiteiten en vergunningaanvragen zijn in hoofdzaak vraaggestuurd. Wij worden gevoed door economische ontwikkelingen en de markt. Initiatieven van burgers en bedrijven én de ambities van onze gemeenten om bijvoorbeeld een (nieuw) bedrijventerrein te ontwikkelen bepalen de werkvoorraad. We maken samen met onze opdrachtgever een inschatting van het toekomstige aantal vergunningen, meldingen en adviezen. Dat doen we op basis van trends, ervaring en inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen. Die inschatting leggen we vast in een werkplan, het uitvoeringsprogramma. Op basis hiervan zorgen we voor voldoende gekwalificeerd personeel en overige middelen. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Een vergunning heeft als doel om (economische) activiteiten op een verantwoorde manier mogelijk te maken. Vergunningen en meldingen voor vergelijkbare activiteiten behandelen we ook op vergelijkbare wijze. Hierdoor is sprake van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Wij werken met een standaard voorschriftenpakket waarbij maatwerk mogelijk is. De wettelijke procedure die wordt doorlopen geeft belanghebbenden de gelegenheid om tijdig kennis te nemen van de inhoud van de aanvraag en de (ontwerp)vergunning. Als onderdeel van het democratisch proces kunnen belanghebbenden hierop desgewenst inspraak uitoefenen.
Ons doel is om vergunningaanvragen en meldingen binnen de geldende termijnen af te handelen. Daarbij hangt veel af van de juistheid en volledigheid van de te ontvangen aanvragen. Het is daarom van belang dat wij vooraf betrokken worden. Dit beschouwen wij nadrukkelijk als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Onze mensen zijn hiervoor benaderbaar en beschikbaar. Tot slot leiden wij onze mensen vakinhoudelijk verder op, en investeren we in de relatie met initiatiefnemers en efficiënte werkprocessen. 3.2.2
Gewasbeschermingsmiddelen
Wat wil de OD NHN bereiken? Sinds 2024 is de maatschappelijke aandacht voor de gevolgen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen sterk toegenomen. Juridische uitspraken leiden tot een (tijdelijk) verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de nabijheid van woonwijken. Daarbij is door de Raad van State ook geoordeeld dat bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen significante, negatieve gevolgen op Natura 2000-gebieden niet zijn uit te sluiten. Hierdoor hebben telers voortaan mogelijk een natuurvergunning nodig hebben. In lijn met de U&H-strategie raakt het thema primair aan het waarborgen voor kwaliteit van gezondheid en omgevingskwaliteit. Daarnaast heeft het thema directe invloed op de realisatie van de maatschappelijke opgaven in het kader van de landbouwtransitie en de woningbouw. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Wij beschouwen de inzet in 2027 als een voorlopige basisinspanning waarmee we in staat zijn om de eerste aanvragen voor natuur te behandelen en het advies en toezicht hierop te organiseren. Zo krijgen we eerst meer grip op het onderwerp en kunnen we de werkelijke taakomvang bepalen aan de hand van de ervaring die we opdoen.
Pagina 20 van 44
Begroting 2027 OD NHN
3.2.3
Project HeraCless
Wat wil de OD NHN bereiken? Het verstrekken van de natuurvergunning(en) voor het project HeraCless heeft als doel om de overgang naar groen staal en de daarmee samenhangende (economische) activiteiten op een verantwoorde manier mogelijk te maken. Wat gaat de OD NHN hiervoor doen? In 2025 is met Tata Steel het vooroverleg voor een natuurvergunning voor het project HeraCless (de overgang naar groen staal) gestart. In 2026 voeren wij vooroverleg en stellen wij de ontwerpbeschikking hiervoor op en wordt in 2027 de juridische procedure doorlopen. Om deze procedure goed te kunnen begeleiden hebben we voor 2027 extra inzet nodig. 3.2.4
Toezicht en handhaving
Wat wil de OD NHN bereiken? De werkzaamheden vanuit toezicht en handhaving zijn in hoofdzaak vraaggestuurd. Hoe meer vergunningen en meldingen er bij de afdeling regulering behandeld worden, hoe meer controles er vanuit toezicht en handhaving worden uitgevoerd. Daarnaast bestaat een groot deel van de werkzaamheden uit het behandelen van meldingen en handhavingsverzoeken die geheel vraaggestuurd zijn. Iedere zaak wordt zoveel mogelijk integraal afgestemd en opgepakt. Daarnaast zorgen verschillende werkprocedures en afstemmingsmomenten voor kwaliteit, uniformiteit en rechtsgelijkheid. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Door vooraf voorlichting en informatie te geven, worden problemen en overtredingen op een later moment zoveel mogelijk voorkomen. Deze voorlichting en informatie wordt op verschillende manieren (presentaties, brieven, filmpjes, e.d.) en bij verschillende belanghebbenden, zoals gemeenten, wildbeheereenheden en particulieren gegeven. Bij de uitvoering van de werkzaamheden wordt meegedacht met klanten, bedrijven en burgers. We dragen zorg voor een objectieve beoordeling en we kijken naar mogelijkheden die binnen de kaders van de wet vallen. We weten wat er speelt binnen het werkveld en wat de belangen en keuzes van onze opdrachtgever zijn. Dit nemen we mee in de uitvoering. 3.2.5
Natuurbescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Door onze taken op een adequate, professionele en transparante wijze uit te voeren, dragen we bij aan: •
De bescherming en ontwikkeling van de natuur. Mede door de intrinsieke waarde en het behouden en herstellen van de biologische diversiteit.
•
Het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maatschappelijke functies.
•
Het verzekeren van een samenhangende uitvoering gericht op het behoud en beheer van waardevolle landschappen. Dit is nodig voor hun bijdrage aan de biologische diversiteit, hun cultuurhistorische betekenis én, ter vervulling van maatschappelijke functies.
Het team Soorten Ruimtelijke ingrepen (RI) van de afdeling Toezicht & Handhaving kampt met een capaciteitstekort. Hierdoor kunnen we niet inspelen op de ontwikkelingen in het huidige takenpakket en benodigde aanvullende taken. De complexiteit van verschillende projecten neemt toe, de piek (o.a. tijdens het broedseizoen) duurt langer en we ontvangen steeds meer klachten en handhavingsverzoeken. Dit zorgt ervoor dat het grootste deel van onze inzet hiernaartoe gaat en er geen ruimte is voor het reguliere werk of inspelen op nieuwe ontwikkelingen binnen het taakveld die extra inzet vragen. De afgelopen jaren is het toegenomen werkaanbod opgevangen binnen de begroting, door te prioriteren in taakuitvoering, maar deze begrotingsruimte is volledig uitgenut.
Pagina 21 van 44
Begroting 2027 OD NHN
Met de benodigde financiële middelen kunnen we bestaande taken op voldoende niveau uitvoeren, inspelen op nieuwe ontwikkelingen en invulling geven aan de maatschappelijke opgaven. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Als omgevingsdienst voeren we verschillende taken uit, passend binnen de U&H strategie: verlenen van vergunningen, het geven van advies met instemming, het opstellen van maatwerkvoorschriften, het afhandelen van meldingen, het geven van advies en het beantwoorden van vragen, het toepassen van toezicht en handhaving, het afhandelen van klachten en het behandelen van Woo- en handhavingsverzoeken. Dit doen we in relatie tot: •
Gebiedsbescherming van Natura 2000-gebieden (hieronder vallen ook stikstof en gewasbeschermingsmiddelen).
•
Soortenbescherming waaronder ruimtelijke ingrepen, bestendig beheer, populatiebeheer en schadebestrijding, opvang wilde inheemse diersoorten, onderzoek en educatie en/of tijdelijke natuur.
•
Houtopstanden (meldingen, wachtverplichting en compensatie).
•
Beheerplannen Natura 2000-gebieden, faunabeheerplannen en kennisdocumenten.
•
Vrijstellingen, opdrachten of het sluiten van de jacht.
•
De Natuurschoonwet aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
•
Stiltegebieden.
We blijven deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren. 3.2.6
Zwemwaterveiligheid
Wat wil de OD NHN bereiken? In overeenstemming met de U&H strategie zorgen we ervoor dat de zwemlocaties en badinrichtingen een veilige en hygiënische omgeving zijn voor alle gebruikers. Ook zorgen we ervoor dat deze locaties voldoen aan de Omgevingswet. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Wij continueren de inzet bij zwemwaterbeheer en dragen bij aan landelijke beleidsverbetering via het Deskundigenberaad Zwemwater. We blijven deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren. 3.2.7
Wegen en Vaarwegen
Wat wil de OD NHN bereiken? Door middel van toezicht en handhaving, zoals aangegeven in de U&H strategie, zorgen we, samen met de vaarweginspecteurs van de provincie Noord-Holland, voor een vlotte en veilige doorgang van de provinciale wegen en vaarwegen. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Het uitvoeren van toezicht en handhaving van de geldende wet- en regelgeving (BPR binnenvaart politie regelement en SVW scheepvaartverkeerswet) met betrekking tot provinciale wegen en vaarwegen. We voeren daarvoor de volgende taken uit: - Toezicht en handhaven op snelheid in de vaarwegen; - Handhaven op werkzaamheden langs provinciale wegen; - Handhaven op verkeerd geplaatste bebording langs provinciale wegen; - Toezicht en handhaven op verkeerd afgemeerde schepen; - Handhaven op gevaarlijke situaties op de vaarwegen.
Pagina 22 van 44
Begroting 2027 OD NHN
3.2.8
Adviseur Water
Wat wil de OD NHN bereiken? De verantwoordelijkheden voor waterkwaliteit zijn sinds de Waterwet verdeeld over meerdere partijen (provincie, gemeenten, waterschappen en omgevingsdiensten). Voorheen was alleen de provincie verantwoordelijk voor het grondwater. Nu ook gemeenten en het Hoogheemraadschap een taak hierin hebben gekregen (bevoegd gezag kwaliteit oppervlaktewater) en wij als omgevingsdienst bevoegd gezag zijn voor toezicht en handhaving op indirecte lozingen bij bedrijven, is afstemming tussen alle partijen noodzakelijk en komt dit ook vaker voor. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? We missen de specialistische inhoudelijke kennis die hiervoor nodig is. Het hebben van deze kennis vermindert het risico op potentiële milieuverontreiniging en is ook een garantie voor onafhankelijke advisering aan onze deelnemers bij specifieke casussen (bijvoorbeeld brijnlozingen in de glastuinbouw). Die noodzaak en urgentie voor alle bevoegde gezagen komt ook voort uit de Europese Richtlijn "Kader Richtlijn Water" (beschikbaarheid van drinkwater en schoon oppervlaktewater). De onderbouwing voor het opnemen van gelden voor een Adviseur Water is eind april door middel van een Impactanalyse ambtelijk aangeboden aan de deelnemers. 3.2.9
Bodembeheer (Provinciale taak)
Wat wil de OD NHN bereiken? Sinds de invoering van de Omgevingswet zijn de meeste basisbodemtaken onder het bevoegd gezag van de gemeenten komen te vallen. Sindsdien spreken we ook over ‘Graven & saneren’, terwijl we daarvoor spraken over de Wet bodembescherming. Hiervoor was de provincie het bevoegd gezag. Bepaalde controles die wij uitvoeren vallen nu echter nog steeds onder het bevoegd gezag van de provincie, onder de Wet bodembescherming. Dit geldt voor het toezicht op spoedlocaties en nazorglocaties. Dit omdat deze locaties al ver voor de invoering van de Omgevingswet als zodanig zijn aangemerkt (en ook zullen blijven). In 2023 hebben we de omvang van de resterende taken voor provincie Noord-Holland niet volledig bezien en niet juist ingeschat. Dat wordt met dit voorstel hersteld. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? We blijven deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren.
3.3
Wat gaat het kosten
De begrote lasten voor het programma VTH plus bedraagt € 10.570.000 (incl. onvoorzien). Zie ook de financiële begroting. In de begrote lasten zijn geen budgetten openomen voor nieuwe taken.
Pagina 23 van 44
Begroting 2027 OD NHN
4 OVERHEAD Onder de overhead zijn de kosten en baten opgenomen van de afdelingen Bedrijfsvoering en Concernstaf. Beide voeren taken uit voor het programma Milieu en het programma VTH-Plus. De verdeelsleutel voor het verdelen van de overheadkosten is gebaseerd op de verwachte uren voor beide programma’s. Het percentage van overhead vastgesteld op 28,6% van de totale lasten. De financiële dekking van de overheadkosten komt voort uit de opbrengsten in het primaire proces. In het uurtarief zit opslag voor de dekking van de overhead. De rentebaten vormen opbrengsten voor de overhead. De totale lasten van de overhead wordt geraamd op € 10.624.000. De baten op € 100.000. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.