26-0007 Raadsbrief Inzichten ParticipatiePraat en Participatieverordening

Raadsbrief Inzichten ParticipatiePraat en proces participatieverordening 2026 Informerend Zaaknummer: 765753 Bijlage: Overzicht resultaten ParticipatiePraat N.B. Met ‘participatie’ wordt in deze brief inwonersparticipatie bedoeld; het vroegtijdig en actief betrekken van inwoners en andere belanghebbenden bij het ontwikkelen, uitvoeren en/ of evalueren van gemeentelijk beleid.

Geachte raad, In 2025 zijn we gestart met het proces om te komen tot een participatieverordening. Uit de wet Versterking participatie op decentraal niveau volgt dat de gemeente vanaf 1 januari 2027 over zo’n verordening moet beschikken. Onderdeel van dit proces was de zogenoemde (online) ParticipatiePraat. Met deze brief informeren wij u over de centrale inzichten hieruit en de vervolgstappen in 2026. Aanleiding - Terugblik 2025 In juni 2025 (zaaknummer 629298) bent u geïnformeerd over de aanpak om te komen tot onze participatieverordening. Participatie is niet nieuw in onze gemeente en u heeft in het manifest Burgerparticipatie hiervoor in 2022 uw ambitie al vastgelegd; ‘offline en/of online participatie is onze vanzelfsprekende werkwijze (…)’. Het opstellen van een verordening zien wij hierbij als kans om onze huidige werkwijzen in beeld te brengen en, waar gewenst of nodig, aan te vullen en optimaliseren. Het jaar 2025 is gebruikt om te ontdekken en oriënteren. Via het platform samen.stedebroec.nl zijn diverse doelgroepen gevraagd naar de ervaringen rondom participatie. Tijdens de themabijeenkomst op 12 november is hier kort aan gerefereerd. Op de laatste pagina van deze brief kunt u de resultaten uit de online vragen op hoofdlijnen teruglezen. Omdat de uitkomsten een centrale rode draad laten zien is hierin geen onderscheid per gemeente aangebracht.

In het gesprek over de conceptverordening is uiteraard ruimte voor maatwerk. Negen centrale inzichten over participatie Op basis van de enquête signaleren we negen centrale inzichten. Deze zijn verdeeld naar de vier sleutels van de Relevant Gesprek –methode1. Zoals vastgelegd in het manifest Burgerparticipatie wordt deze methodiek gebruikt om, indien van toepassing, op eenduidige wijze een participatieaanpak op te stellen. Waarom participatie 1. Een ‘leidraad/ uitvoeringskader’ geeft structuur aan de participatiemogelijkheden voor college, gemeenteraad, inwoners/ participanten en organisatie. 2. Het is belangrijk om het doel, en daarbij duidelijke kaders en verwachtingen met betrekking tot een participatietraject vast te leggen en te communiceren. Waarover 3. Inwoners en ondernemers willen vooral invloed hebben op hun (nabije) leefomgeving. 4. Participatie doet er toe als men ook echt nog invloed heeft op een plan/ vraagstuk. Met wie 5. Instrumenten moeten mogelijkheden bieden om verschillende groepen te betrekken. 6. Geef rolduidelijkheid bij ieder participatietraject aan initiatiefnemer, participant, organisatie, college en gemeenteraad. Hoe 1

De RG-methode werkt in 4 stappen toe naar een participatieaanpak. Zonder weloverwogen aanpak, kan je niet sturen (en achteraf toetsen) op resultaat. Niet alle vraagstukken zijn automatisch geschikt voor participatie. Meer informatie is te lezen in het manifest Burgerparticipatie en via de website: https://relevantgesprek.nl/methodiek/sleutels/

7. Gebruik een gevarieerd palet aan participatievormen: fysiek, wijkgericht en online, afhankelijk van doelgroep en projecttype. 8. Communiceer: Inwoners willen op tijd betrokken worden, transparantie en terugkoppeling. 9. Zorg voor de benodigde middelen; tijd/ geld/ capaciteit (in een participatieaanpak). Vooruitblik 2026 De opbrengst uit de ParticipatiePraat wordt teruggekoppeld via het online platform. De negen inzichten worden gebruikt als bouwstenen voor de in 2026 op te stellen participatieverordening. Daarmee bieden ze tevens inspiratie voor (optimalisatie van) de uitvoering en daarbij gewenste instrumenten. Planning 2026 • Januari–maart: Conceptverordening opstellen + kaders voor uitvoeringsaanpak/ implementatie . • Maart–juni: Consultatieronde met college, gemeenteraad, organisatie, adviesraden, inwoners. • Juni - september: Verwerking reacties, in gesprek met nieuwe gemeenteraden over het proces en het concept. • Augustus - september: Definitieve documenten opstellen, inclusief implementatiewensen en financiering. • Oktober - december: Besluitvorming. Financiële aspecten / kosten Het opstellen van de verordening kan in 2026 uit regulier (SED-)budget worden gedekt. Op basis van de ervaringen en inzichten kan een bedrag gereserveerd worden in de kadernota voor verdere implementatie vanaf 2027.

Aandacht voor de implementatie blijft belangrijk, ook na vaststelling van de verordening (en afronding van dit proces). Bovenkarspel, 20 januari 2026 Burgemeester en wethouders van Stede Broec, De secretaris, De burgemeester,

A. Huisman

Bijlage

R.A.P. Wortelboer

Resultaten vanuit de ParticipatiePraat (3de/ 4de kwartaal 2025) Deze opbrengst dient als inspiratie. Hiermee wordt niet de conclusie getrokken dat dit een afspiegeling is van alle meningen en wensen rondom samenwerking in -en met - de gemeente. Voor de ParticipatiePraat zijn de raads- en commissieleden benaderd, collegeleden, inwoners/ ondernemers, adviesraden en de SED organisatie. Waarom men participeert Inwoners en ondernemers geven aan te participeren omdat ze invloed willen uitoefenen op plannen. Ze willen hiervoor tijdig betrokken en gehoord worden. Hier schort het nog wel eens aan. Ze willen graag bijdragen aan een leefbare straat, buurt of dorp. Het wordt gewaardeerd wanneer hun input serieus wordt genomen en ze vinden het belangrijk dat projecten transparant verlopen. Gemeentebestuurders zetten het liefst participatie in om de kwaliteit van plannen te verbeteren, democratisch draagvlak te vergroten en beleid beter af te stemmen op de kennis en ervaringen van inwoners. Daarnaast speelt hoor en wederhoor een rol, evenals het versterken van vertrouwen en het vergroten van de legitimiteit van besluiten. Waarover men participeert De onderwerpen waarop belanghebbenden (willen) participeren lopen uiteen van woningbouw, verkeeren parkeervraagstukken tot groen, afval, ruimtelijke ordening en visies vanuit het sociaal domein.

Onderwerpen die spelen dichtbij huis, of impact hebben op het dorp/ de gemeente nodigen meer uit om actief mee te doen. Als tip wordt meegegeven gebruik te maken van de lokale kennis aanwezig bij maatschappelijke partners, zoals bijvoorbeeld bij verenigingen, dorpshuizen of bibliotheken. Gemeentebestuurders zetten participatietrajecten bij voorkeur in bij de beleidsvoorbereiding, verkenning en evaluatie, vooral voor projecten met maatschappelijke of fysieke impact. Ook (politiek) gevoelige of complexe projecten blijken een belangrijke aanleiding voor participatie. Hoe men participeert Inwoners doen het liefst mee via fysieke bijeenkomsten zoals in het gemeentehuis, buurthuizen of wijkcentra. Daarnaast stelt men online kanalen ook op prijs, zoals websites, e-mail en social media. Vooral om op de hoogte te blijven. Gemeentebestuurders werken het liefst met participatietrajecten waarbij de kaders en regels vooraf duidelijk zijn en het gesprek duidelijk gestructureerd wordt. Een kleinschalige wijkgerichte participatieaanpak wordt genoemd als voorkeursaanpak. Hoe men op de hoogte wil blijven Een combinatie van online en offline communicatie is gewenst: Eerst het liefst fysiek, daarna via nieuwsbrieven, e-mail, brieven en digitale platforms.

Transparante en tijdige terugkoppeling, duidelijk verwachtingsmanagement en zichtbare resultaten zijn belangrijk voor inwoners om betrokken te blijven. De rol van bestuurders tijdens een participatietraject Leden van de colleges zien zichzelf vooral als regisseurs, vooral bij projecten met grote maatschappelijke impact. In mindere mate ook als informant of toehoorder. Ze waarderen participatie als meewegend en adviserend bij besluitvorming. Ook raadsleden zien zichzelf vooral als regisseur (volksvertegenwoordiger). Hierbij richt men zich vooral op het waken voor te hoge verwachtingen en de mogelijkheden voor gelijke deelname door diverse doelgroepen. SED organisatie Vanuit de organisatie wordt het gesprek vooral aangegaan om mensen te informeren en om keuzes te verduidelijken. Een duidelijke doelstelling, goede communicatie én terugkoppeling worden als belangrijkste elementen voor succesvolle participatie genoemd. Nieuwe inzichten verzamelen en samen plannen verbeteren wordt gewaardeerd in participatietrajecten. Het blijft lastig om alle relevante doelgroepen te bereiken en betrekken. Als wensen voor de nabije toekomst worden meegegeven; meer structuur en vaste processen, rolduidelijkheid, doel/ verwachtingen vooraf bespreken, het verankeren van participatie in beleid en ruimte om te blijven ontwikkelen.