25-0121a Voortgangsrapportage Inburgering 1 juli 2023 - 1 jan 2025

Voortgangsrapportage Voortgangsrapportage Inburgering Inburgering

1 juli 2023– 1 januari 2025

Voorwoord Voor u ligt de voortgangsrapportage over de inburgering binnen de zeven Westfriese gemeenten over de periode juli 2023 - januari 2025. In deze rapportage geven wij inzicht in de ontwikkelingen en resultaten van de afgelopen verslagperiode. De samenwerking tussen de gemeenten onderling en met WerkSaam verloopt goed en is van grote waarde gebleken. Deze regionale samenwerking en het netwerk van samenwerkingspartners vormen een stevige basis voor het inburgeringsbeleid. Door open het gesprek te voeren over belangen en uitdagingen, ontstaat er draagvlak en een gezamenlijke visie op de regionale opgave. Iedere partij levert vanuit zijn eigen expertise een waardevolle bijdrage om gezamenlijk resultaten te behalen. Dankzij deze gezamenlijke inspanningen kunnen wij de inburgeringsopgave integraal aanpakken. Tegelijkertijd merken wij dat de uitvoering in de praktijk de nodige uitdagingen met zich meebrengt. Zo blijft, ondanks de goede samenwerking in de regio, de uitvoering complex en vraagt dit voortdurend inzet en flexibiliteit van alle betrokken partijen. Door de diversiteit aan achtergronden en behoeften van inburgeraars is maatwerk noodzakelijk. Daarnaast stellen veranderende wet- en regelgeving en krapte op de arbeidsmarkt ons voor nieuwe vraagstukken.

Afstemming van de processen en informatie-uitwisseling tussen alle betrokken samenwerkingspartners blijven hierdoor voortdurende punten van aandacht. Wij blijven ons inzetten om samen met onze partners deze uitdagingen het hoofd te bieden en te blijven werken aan een succesvolle inburgering van onze nieuwe inwoners. Met deze rapportage hopen wij u een helder en volledig beeld te geven van de voortgang en de aandachtspunten binnen het inburgeringsbeleid.

Namens de zeven Westfriese gemeenten,

Bram Diepstraten en René Assendelft Bestuurlijk opdrachtdrachtgevers regionaal thema Inburgering

2 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Samenvatting De afgelopen jaren is er intensief samengewerkt om het inburgeren in Westfriesland mogelijk te maken. Onder de huidige Wet inburgering, die op 1 januari 2022 is ingegaan, stromen sinds het laatste kwartaal van 2024 de eerste inburgeraars succesvol uit. Deze inburgeraars hebben aan al hun inburgeringsverplichtingen voldaan. Ook zijn er inburgeraars die naast hun inburgeringstraject werk hebben gevonden of die in korte tijd de Nederlandse taal succesvol hebben eigen gemaakt. In de verslagperiode zijn er 532 statushouders gehuisvest in de Westfriese gemeenten. Een aanzienlijke toename ten opzichte van 373 in de vorige verslagperiode. Van deze 532 statushouders zijn er 351 inburgeringsplichtig. Daarnaast bestaat het aantal inburgeringsplichtige gezinsmigranten uit 127 inburgeraars. Deze aantallen samen (478 inburgeraars) is de groep waar wij ons, samen met de verschillende samenwerkingspartners, voor inzetten om de inburgeringstrajecten succesvol te begeleiden en te ondersteunen. Het doel van het Westfriese beleidskader ‘Ingeburgerd! Op eigen kracht participeren’ is dat statushouders hun weg weten te vinden binnen de gemeente en volwaardig mee kunnen doen in de samenleving. Er zijn mooie resultaten behaald: zo zijn in de verslagperiode 161 inburgeraars in aanraking gekomen met (vrijwilligers)werk.

Bovengenoemde cijfers tonen vooruitgang in de huisvesting, begeleiding en participatie van inburgeraars, ondanks de landelijke en regionale uitdagingen op dit gebied. Tegelijkertijd zijn er ook nog zaken die in de verslagperiode extra aandacht nodig hadden. Zo hebben we te maken met wachtlijsten bij taallessen, een hoog verzuim onder een kleine groep inburgeraars en onvoldoende aanbod voor avond- en/of weekendonderwijs. Ook blijkt het in de praktijk lastig om inburgeraars te koppelen aan een taalmaatje. Deze aandachtspunten vragen blijvende inzet en samenwerking van alle betrokken partijen. Desondanks wordt er goed en constructief samengewerkt tussen de samenwerkingspartners om deze knelpunten aan te pakken en tot oplossingen te komen. Deze gezamenlijke inzet is van groot belang om de inburgering verder te verbeteren.

3 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Inhoudsopgave Voorwoord ........................................................................................................................................................................ 2 Samenvatting ............................................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Inleiding ............................................................................................................................................................................ 5 1

Inburgeren in Westfriesland ..................................................................................................................................... 6 1.1 Ambitie ................................................................................................................................................................... 6 1.2 Doelgroep .............................................................................................................................................................. 6 1.3 Uitvoering .............................................................................................................................................................. 7 1.4 Ingekochte partijen ................................................................................................................................................ 7 1.4.1 Leerroutes........................................................................................................................................................ 7 1.4.2 Maatschappelijke begeleiding ......................................................................................................................... 8 1.5 Financieel kader .....................................................................................................................................................

8 1.5.1 Inkomsten (rijksmiddelen) .............................................................................................................................. 8 1.5.1.1 Verantwoording van de inkomsten .............................................................................................................. 8 1.5.1.2 Meeneemregeling ........................................................................................................................................ 8

2

De voortgang in cijfers periode 1 juli 2022 – 1 juli 2023.......................................................................................... 9 2.1 Inleiding ................................................................................................................................................................. 9 2.2. Inburgeraars .......................................................................................................................................................... 9 2.3 Inburgeringstraject .............................................................................................................................................. 10 2.3.1 Leerroutes...................................................................................................................................................... 10 2.3.2

Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) .......................................................................................... 12

2.3.3 Participatieverklaringstraject ........................................................................................................................ 12 2.3.4 Maatschappelijke begeleiding statushouders............................................................................................... 13 2.3.5 Financiële zelfredzaamheid statushouders ................................................................................................... 13 2.3.6 Participatie..................................................................................................................................................... 14 2.4 Financiën .............................................................................................................................................................. 16 2.5 Klantbeleving ....................................................................................................................................................... 16 2.5.1 Cliënttevredenheid ........................................................................................................................................ 16 2.5.2 Klachten ......................................................................................................................................................... 17

4 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Inleiding In het Westfriese beleidskader ‘Ingeburgerd! Op eigen kracht participeren’ is vastgelegd op welke manier de zeven Westfriese gemeenten invulling geven aan de nieuwe Wet inburgering. Hiervoor zijn beleidsdoelstellingen geformuleerd. Deze doelstellingen vormen de basis voor deze voortgangsrapportage. Inmiddels is deze inburgeringswet ruim drie jaar in werking. Middels de voortgangsrapportage over de periode 1 juli 2022 tot 1 juli 2023 heeft u kennis kunnen nemen van de eerdere resultaten. De huidige rapportage sluit hierop aan. Er is deze keer gekozen voor een rapportage van anderhalf jaar om het weer te kunnen laten aansluiten op een kalenderjaar. De rapportage is, net als de voorgaande rapportage, als volgt opgebouwd: • Deel 1: Inburgeren in Westfriesland In dit deel wordt informatie gegeven over hoe de inburgering in Westfriesland is vormgegeven. Dit is nagenoeg dezelfde informatie als in de vorige rapportage. • Deel 2: De voortgang in cijfers. Hierin wordt de voortgang in cijfers weergegeven, gespecificeerd per gemeente. De beleidsdoelstellingen van het regionale beleidskader zijn als uitgangspunt genomen.

5 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

1 Inburgeren in Westfriesland 1.1 Ambitie De zeven Westfriese gemeenten hebben middels het beleidskader ‘Ingeburgerd! Op eigen kracht participeren’ gezamenlijk de volgende ambitie vastgesteld:

De ambtelijke projectgroep inburgering, waarin alle zeven Westfriese gemeenten zijn vertegenwoordigd, werkt samen met partners als WerkSaam Westfriesland, de Netwerkorganisatie en de gecontracteerde partijen aan de uitvoering van de wet waarbij zoveel mogelijk, regionaal, dezelfde koers wordt gevaren. 1.2 Doelgroep De taken van de gemeenten zijn vooral gericht op statushouders1. De rol die de gemeenten hebben voor gezinsmigranten2 is beperkter. De groep gezinsmigranten krijgt enkel begeleiding bij inburgering (brede intake, inclusief leerbaarheidstoets, een Plan Inburgering en Participatie (PIP), advies over de te volgen leerroute en modules, voortgangsgesprekken). Zij moeten zelf regelen waar ze gaan inburgeren en betalen dit zelf, eventueel vanuit een DUO-lening. De taken en rollen zijn hieronder schematisch per doelgroep weergegeven.

1 Statushouder: een asielzoeker die als vluchteling wordt erkend, krijgt de asielstatus. Hij/zij wordt ook wel statushouder, asielmigrant of

vergunninghouder genoemd (betekenen hetzelfde). Statushouders hebben een verblijfsvergunning en mogen een opleiding volgen en werken in Nederland 2 Gezinsmigranten: Gezinsmigranten, personen die hier voor gezinshereniging of gezinsvorming zijn, bijvoorbeeld omdat zij een Nederlandse echtgeno(o)t(e) of partner hebben én geestelijk bedienaren en vreemdelingen met een verblijfsvergunning voor een niet tijdelijk humanitair verblijfsdoel, zoals bijvoorbeeld voortgezet verblijf nadat zij eerder een verblijfsvergunning voor een tijdelijk doel hadden.

6 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

1.3 Uitvoering Situatie gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec De uitvoering van de nieuwe inburgeringswet is door de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec belegd bij het Regionaal Inburgeringsteam (RIT), van WerkSaam. Dit is een samenwerking tussen WerkSaam Westfriesland en de Westfriese gemeenten. De inburgeringscoach van WerkSaam neemt bij de inburgeraar een leerbaarheidstoets en een brede intake af, stelt een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) op, biedt een passende leerroute aan en monitort de voortgang van de inburgering. Ook draagt het RIT zorg voor handhaving op het gebied van inburgering indien nodig. De inburgeringsconsulent van de gemeente zorgt voor de verbinding tussen de statushouder en gemeentelijke en/of andere lokale voorzieningen. De gemeente biedt via een ingekochte aanbieder een traject maatschappelijke begeleiding aan en houdt toezicht op de voortgang hiervan. Wanneer een statushouder meer zorg nodig heeft, vanuit bijvoorbeeld Jeugd of WMO, dan schakelt de inburgeringsconsulent hierover achter de schermen met de desbetreffende collega. De inburgeringscoach en inburgeringsconsulent hebben nauw contact met elkaar ten behoeve van de statushouder.

Situatie gemeente Hoorn Voor gemeente Hoorn geldt dat de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering grotendeels is belegd bij 1.Hoorn. De casemanager inburgering van de gemeente voert de brede intake uit, samen met een medewerker van het RIT, en neemt de leerbaarheidstoets af. Samen met de inburgeraar wordt het PIP opgesteld, waarin de leerroute wordt bepaald. De casemanager inburgering voert daarnaast de maatschappelijke begeleiding uit en monitort de voortgang van de inburgering. Indien nodig wordt er gehandhaafd. 1.4 Ingekochte partijen Voor de uitvoering van de nieuwe inburgeringstaken zijn inburgeringsvoorzieningen ingekocht middels aanbestedingsprocedures, uitgevoerd door de Netwerkorganisatie. In deze paragraaf leest u met welke partijen wij samenwerken. 1.4.1 Leerroutes Op grond van de nieuwe Wet inburgering zijn gemeenten verplicht om drie leerroutes aan te bieden. Namelijk de Zroute3, de B1-route4 en de Onderwijsroute5. De Z-route en de B1-route zijn regionaal aanbesteed. Hiervoor zijn twee partijcombinaties ingekocht: Fiolet Taaltrainingen/ Edinova en NLtraining/ NewBees. De inburgeringsplichtige statushouders uit de zeven Westfriese gemeenten zijn op de volgende manier verdeeld onder deze aanbieders: Fiolet/ Edinova

Hoorn

Opmeer

Koggenland

NLtraining/NewBees

Medemblik

Stede Broec

Enkhuizen

Drechterland

Op deze manier krijgen de taalaanbieders een evenredig aantal inburgeraars toegewezen. Voor de Onderwijsroute (MBO niveau 2 t/m 4) heeft een bovenregionale aanbesteding plaatsgevonden. Dit gezien het geringe volume van de doelgroep. De ingekochte partijen zijn Vonk6 en Talland College7. Specifiek voor de doelgroep hoger opgeleiden wordt er gebruik gemaakt van een zogeheten meeliftregeling bij de gemeente Amsterdam voor de Onderwijsroute (HBO/WO). Dit houdt in dat een gemeente een individueel contract kan afsluiten met de Hogeschool van Amsterdam en de Vrije Universiteit voor een inburgeraar voor deze leerroute. 3 De Zelfredzaamheidsroute (Z-route) is gericht op het verkrijgen van praktische (taal)kennis. 4 De B1-route is gericht op het beheersen van de Nederlandse taal op B1 niveau. Dit is één taalniveau hoger dan het vereiste taalniveau in het

huidige inburgeringsstelsel. 5 De Onderwijsroute heeft tot doel om de inburgeringsplichten toe te leiden naar een MBO 2 opleiding of hoger. 6

Vonk is de nieuwe naam van ROC Kop van Noord-Holland, Clusius College en de Onderwijsgroep Noordwest Holland.

7

Talland college is de nieuwe naam van Horizon college.

7 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Het betreft een selecte groep inburgeraars die via deze route kan inburgeren. Het is namelijk een zeer intensief taaltraject dat inburgeraars voorbereid op een HBO- of WO-opleiding. 1.4.2 Maatschappelijke begeleiding Tot 1 januari 2023 werd de maatschappelijk begeleiding voor de Westfriese gemeenten (met uitzondering van gemeente Hoorn) uitgevoerd door Vluchtelingenwerk Nederland. Vanwege de komst van de nieuwe inburgeringswet moest de maatschappelijke begeleiding opnieuw aanbesteed worden. Sinds 1 januari 2023 wordt de maatschappelijke begeleiding, inclusief de begeleiding financieel ontzorgen en financiële zelfredzaamheid, uitgevoerd door Stichting Inova (hierna Inova). Gemeente Hoorn voert zelf de maatschappelijke begeleiding uit. Dit gaat via de casemanagers inburgering vanuit 1.Hoorn. 1.5 Financieel kader De financiering van de inburgering is ingrijpend gewijzigd met de komst van de Wet inburgering 2021. Waar in het oude stelsel de inburgeraar zelf een lening afsloot voor taalscholing, moeten gemeenten binnen de nieuwe wet de taallessen voor de inburgeraars inkopen. Daarnaast krijgen gemeenten budget om de invoering en uitvoering van de nieuwe taken te bekostigen. 1.5.1 Inkomsten (rijksmiddelen) Er zijn een twee geldstromen waarmee de uitvoering van de inburgeringstaken bekostigd worden. 1.

Middelen voor de uitvoering: Hiermee worden structurele bijdragen bedoeld om de inburgeringstaken daadwerkelijk uit te voeren. Het gaat om: brede intake, PIP, monitoren voortgang, ontzorgen, beleidsondersteuning en inkoop. Deze middelen worden ontvangen via het Gemeentefonds. 2. Middelen voor de inburgeringsvoorzieningen: Dit is een jaarlijkse bijdrage, via een specifieke uitkering (SPUK) om het inburgeringsaanbod mee te financieren. Het gaat dan om financiering van de maatschappelijke begeleiding, inzet van tolken en de leerroutes (taalonderwijs en de verplichte onderdelen Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), Participatieverklaringstraject (PVT) en Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM). 1.5.1.1 Verantwoording van de inkomsten Gemeenten hoeven geen verantwoording over de middelen voor uitvoering af te leggen. Deze middelen worden zonder bestedingsvoorwaarden verstrekt via het gemeentefonds. Het budget ter financiering van de inburgeringsvoorzieningen wordt aan gemeenten uitgekeerd door middel van een specifieke uitkering (SPUK). Aan de besteding van dit budget zijn voorwaarden verbonden. Het budget mag enkel worden besteed aan voorzieningen die bijdragen aan het voldoen aan de inburgeringsplicht.

Het gaat daarbij in ieder geval om de kosten van de invulling van de leerroutes, maatschappelijke begeleiding, het Participatieverklaringstraject (PVT), de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) en de inzet van tolken. 1.5.1.2 Meeneemregeling In de nieuwe Wet inburgering is sprake van een meeneemregeling. Gemeenten mogen maximaal 100% van het budget uit het voorgaande jaar meenemen. Door deze meeneemregeling zijn fluctuaties in de huisvestingstaakstelling goed op te vangen. Bijvoorbeeld als de taakstelling een stuk hoger is dan het voorgaande jaar, dan zijn er voldoende middelen om de verhoging af te vangen. Uiteindelijk worden de ontvangsten voor inburgeringsvoorzieningen achteraf vastgesteld op basis van het werkelijk volume.

8 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

2

De voortgang in cijfers periode 1 juli 2023 – 1 januari 2025

2.1 Inleiding We zijn inmiddels al een aantal jaren op weg, samen met alle partners in het Westfriese inburgeringsstelsel. Dit brengt ons bij het moment dat de eerste groep inburgeraars klaar is met inburgeren. Dit zijn feestelijke momenten. Er zijn ook inburgeraars die het presteren om het inburgeren te combineren met een baan in loondienst. Deze combinatie vraagt veel van mensen, maar bespoedigt de inburgering. Ook zijn er inburgeraars die op een andere manier werkervaring hebben opgedaan, bijvoorbeeld via een werkstage van WerkSaam. Uitdagingen De samenwerking met de contractpartners is intensief en constructief. Dit nieuwe stelsel brengt namelijk telkens weer nieuwe uitdagingen met zich mee. Zo hebben de taalaanbieders aangegeven dat zij zien dat er sprake is van een hoge mate van verzuim onder een kleine groep inburgeraars. Hiervoor hebben wij samen met de taalaanbieders en WerkSaam de handen ineengeslagen en zijn er aanpassingen in de werkafspraken gemaakt om het verzuim te beperken. Ook hebben we te maken met wachtlijsten om te starten met de taallessen en is er onvoldoende aanbod voor avond- en/of weekendonderwijs. Dit komt door het landelijke NT2-docententekort. De maatschappelijke begeleiding van statushouders is voor de gemeenten Koggenland, Opmeer, Medemblik, Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland ingekocht bij Inova.

Inova heeft te maken met een complexe arbeidsmarkt, waardoor het een uitdaging is om personeel te behouden. Daarnaast zijn de financiële middelen die de gemeenten bieden (gebaseerd op de rijksmiddelen) niet ruim. Hier is de dienstverlening van Inova op aangepast. Verantwoordingssystematiek In het regionale beleidskader zijn beleidsdoelstellingen opgenomen. Deze doelstellingen zijn in 2020, in de voorbereidingsperiode op de nieuwe Wet inburgering, tot stand gekomen en vastgesteld. Aan de beleidsdoelstellingen zijn periodes en percentages verbonden om de voortgangsrapportages SMART te maken. Tijdens het opstellen van deze voortgangsrapportage is geconstateerd dat een aantal beleidsdoelstellingen niet in percentages weer te geven zijn, ondanks dat de beleidsdoelstellingen wel in percentages in het regionale beleidskader staan. Dit komt doordat inburgeraars op verschillende momenten starten met hun inburgeringstraject. Daardoor kunnen de behaalde resultaten niet worden vergeleken binnen een groep inburgeraars. Om toch een weergave te geven van de tot nu toe behaalde resultaten geven wij per onderwerp de resultaten in absolute getallen weer. Op het moment dat het huidige beleidskader wordt geëvalueerd, zijn er grote groepen inburgeraars die de hele inburgeringstermijn hebben doorlopen. Dan worden de resultaten van de beleidsdoelstellingen in percentages weergegeven.

In dit hoofdstuk zijn de in het beleidskader opgenomen doelstellingen, en de bijbehorende resultaten of toelichtingen, in de geelgekleurde tekstvlakken weergegeven bij het betreffende onderwerp. 2.2. Inburgeraars In onderstaande schema’s is het aantal gehuisveste statushouders, inburgeringsplichtige statushouders en

gezinsmigranten weergegeven per gemeente.

9 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Voortgang statushouders Aantal gehuisvest8 Aantal inburgeringsplichtige statushouders

Stede Broec

Enkhuizen

Drechterland

Hoorn

Koggenland

Medemblik

Opmeer

61 37

33 23

38 25

2189 112

49 40

96 81

37 30

Gezinsmigranten10

Stede Broec 12

Enkhuizen

Drechterland

Hoorn

Koggenland

Medemblik

Opmeer

14

11

78

15

24

6

Aantal inburgeringsplichtige gezinsmigranten

Toelichting tabel Er is alleen het aantal inburgeringsplichtige gezinsmigranten opgenomen, omdat alleen die personen worden gemeld bij gemeenten door DUO. Uiteraard zijn er ook gezinsmigranten in onze gemeenten komen wonen die nog niet inburgeringsplichtig zijn, zoals minderjarige kinderen. 2.3 Inburgeringstraject 2.3.1 Leerroutes Hieronder ziet u in een schematische weergave per gemeente het aantal inburgeraars dat is gestart met een leerroute en het aantal inburgeraars dat een leerroute heeft afgerond gedurende de verslagperiode, gespecificeerd per leerroute. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen statushouders en gezinsmigranten. Het verschil tussen statushouders en gezinsmigranten is groot. Gezinsmigranten hebben vaak al kennis van de Nederlandse taal en hebben een Nederlandse partner. Zij moeten zelf afspraken maken met een taalschool over het inburgeren. Statushouders krijgen een leerroute aangeboden door het RIT/1.Hoorn. Leerroute statushouders Z-route gestart Z-route afgerond

Stede Broec 8 -

Enkhuizen 9 -

Drechterland 5 -

Hoorn

Koggenland 10 -

Medemblik

Opmeer

Totaal

24 -

9 -

98

31%

B1-route gestart B1-route afgerond

19

7

17

57

19

36

13

168

52%

-

-

-

2

-

2

-

O-route gestart HBO/WO MBO O-route afgerond Totaal

8

4

2

18

8

11

3

54

17%

6 2 -

1 3 -

2 -

11 7 -

8 -

3 7 1

1 2 -

35

20

24

108

37

71

25

320

100%

33

%

Toelichting tabel: Z-route = zelfredzaamheidsroute, O-route = onderwijsroute, B1-route = reguliere leerroute

8 Bij "aantal gehuisvest" wordt vermeld hoeveel statushouders per gemeente zijn gehuisvest. Dit is inclusief kinderen, die niet inburgeringsplichtig zijn. 9

156 statushouders zijn regulier gehuisvest (in een sociale huurwoning) en 62 statushouders zijn tijdelijk gehuisvest via de HAR (Hotel- &

Accommodatieregeling). 10 De beleidsdoelstellingen hebben betrekking op de doelgroep statushouders. Om ook een beeld te geven van de gezinsmigranten in onze gemeenten, is hier een aparte tabel voor opgenomen.

10 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Inburgeringsplicht behaald In regio Westfriesland hebben in de verslagperiode de eerste statushouders hun inburgeringstraject succesvol afgerond. Deze positieve ontwikkeling zet zich voor na deze verslagperiode, waardoor deze aantallen snel toenemen. Voor de eerste groep inburgeraars geldt namelijk dat hun inburgeringstermijn van drie jaar er bijna op zit. Verhouding B1- en Z-route Het beeld is dat er meer statushouders inburgeringslessen volgen in de B1-route dan in de Z-route, met uitzondering van Enkhuizen. Hieronder volgt een korte uitleg over het verschil tussen deze leerroutes. Z-route De Z-route is gericht op zelfredzaamheid. Het doel is om de inburgeraars in deze route zo goed mogelijk voor te bereiden op een toekomst in Nederland door ze op een voor hen zo hoog mogelijk niveau de Nederlandse taal te laten leren en ze voldoende handvatten mee te geven om in Nederland zelfstandig hun weg te vinden. Hierdoor is er veel tijd voor taal, activering en participatie, waarbij de aandacht specifiek uitgaat naar praktische (taal)vaardigheden om de inburgeraar te helpen zo zelfstandig mogelijk te participeren. Uitstroom naar betaald werk blijft wenselijk, maar zelfredzaamheid is het belangrijkste doel. B1-route Het doel van de B1-route is dat de inburgeraar zelfstandig kan participeren in de Nederlandse maatschappij.

Het gewenste resultaat is het behalen van de examens op taalniveau B1. De inburgeraar heeft dan een toereikend taalniveau om uit te stromen naar betaald werk (al tijdens het traject of als vervolg) of een andere passende vorm van participatie. Zoals in de tabel hieronder te zien is, komt het percentage inburgeraars per leerroute voor inburgeringsplichtige statushouders redelijk dichtbij het landelijke gemiddelde van 31 december 2022 (dit zijn de meest recente cijfers) . Hierbij moet wel een kanttekening worden gemaakt, omdat de verdeling van de aantallen inburgeraars in de verschillende leerroutes kan fluctueren. Uit de evaluatie van het rijk na 3 jaar zal blijken of er wezenlijke kostenverschillen zijn tussen de leerroutes en of dit zorgt voor problemen voor gemeenten. Leerroute statushouders Z-route B1-route O-route Niet ingedeeld

Percentage regio Westfriesland 31% 52% 17% -

Landelijk percentage (divosa benchmark d.d. 31 december 2022) 29% 52% 15% 3%

Gezinsmigranten Leerroute gezinsmigranten Z-route vastgesteld Z-route afgerond

Stede Broec 1 0

Enkhuizen

Drechterland

Hoorn

Koggenland

Medemblik

Opmeer

1 0

1 0

3 0

0 0

0 0

1 0

B1-route vastgesteld B1-route afgerond

11 0

10 2

10 0

71 3

14 0

23 3

5 0

O-route vastgesteld O-route afgerond

0 0

2 0

0 0

0 0

0 0

1 0

0 0

Toelichting tabel In bovenstaande tabel is zichtbaar dat gezinsmigranten vooral de B1-route volgen. Zoals in de tabel hieronder te zien is, is het aantal inburgeraars in de B1-route in regio Westfriesland hoger dan het landelijke percentage. Dit geldt ook voor een klein deel voor de Z-route. Het aantal gezinsmigranten dat de onderwijsroute volgt, is in regio Westfriesland lager dan het landelijke percentage.

11 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Leerroute gezinsmigranten

Percentage regio Westfriesland

Z-route

4,5%

Landelijk percentage (divosa benchmark d.d. 31 december 2022) 9%

B1-route

93,5%

84%

O-route

2%

7%

Beleidsdoelstellingen - 75% van de inburgeraars in de B1-route heeft aan de inburgeringsplicht voldaan binnen de wettelijke termijn. - 80% van de inburgeraars binnen de Z-route heeft voldaan aan hun inburgeringsplicht binnen de wettelijke termijn - 80% van de inburgeraars in de onderwijsroute heeft voldaan aan hun inburgeringsplicht binnen de wettelijke termijn. Resultaat De wet is per 1 januari 2022 ingegaan en de inburgeringstermijn is drie jaar. Dit houdt in dat de eerste inburgeraars begin 2025 hun inburgeringstraject afronden. Het is in deze verslagperiode daarom nog te vroeg om na te gaan of de gegeven percentages zijn behaald.

2.3.2 Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) De MAP is een verplicht onderdeel van het inburgeringstraject en wordt uitgevoerd door WerkSaam Westfriesland. De MAP bestaat uit een praktijkelement van minimaal 40 uur en een theorieonderdeel van acht modules. Via deze elementen maken de inburgeraars kennis met werk, werk zoeken in Nederland en doen zij werkervaring op. MAP statushouders en gezinsmigranten

Stede Broec

Enkhuizen

Drechterland

Hoorn

Koggenland

Medemblik

Aantal afgerond Vrijstellingen

10 3

11 1

8 0

10 6

7 2

18 4

Opmeer

1 3

Toelichting tabel De inburgeraars starten met de MAP in de loop van het tweede jaar van hun inburgering. De MAP wordt namelijk in het Nederlands aangeboden en hiervoor is een bepaald taalniveau nodig. In november 2023 is een eerste groep inburgeraars gestart met deze module. Vrijstellingen Voor een bepaalde groep inburgeraars geldt dat zij een vrijstelling kunnen krijgen voor de deelname aan de MAP. Dit is maatwerk en is afhankelijk van de individuele situatie van de inburgeraar. Een vrijstelling kan worden verleend als: -De inburgeraar al voldoende kennis heeft van de Nederlandse arbeidsmarkt, óf -De inburgeraar structureel betaald werk heeft en geen ondersteuning nodig heeft bij arbeidsinschakeling, óf -De inburgeraar geen mogelijkheden heeft om te werken. 2.3.3 Participatieverklaringstraject Via het participatieverklaringstraject (PVT) maken inburgeraars kennis met de Nederlandse kernwaarden vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en participatie. Onderwerpen zoals gelijke rechten voor mannen en vrouwen, het recht om jezelf te ontplooien door onderwijs, het mogen kiezen van je partner en het recht om je eigen mening te 12 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

uiten worden hierin behandeld. Dit traject bestaat uit 12 lesuren. Het PVT wordt aangeboden door de taalaanbieders. PVT statushouders en gezinsmigranten Afgerond

Stede Broec

Enkhuizen

Drechterland

Hoorn

Koggenland

Medemblik

Opmeer

40

30

34

79

29

86

11

Toelichting tabel Het PVT wordt in het eerste jaar van de inburgering aangeboden aan inburgeraars. Hierbij wordt geprobeerd om groepen op basis van moedertaal te vormen. 2.3.4 Maatschappelijke begeleiding statushouders Statushouders krijgen, op grond van art. 13 lid 1 van de Wet inburgering 2021, maatschappelijke begeleiding aangeboden met als doel een zo snel mogelijke integratie en participatie van de inburgeraar. De maatschappelijke begeleiding is gericht op praktische hulp bij het regelen van basisvoorzieningen en voorlichting over basisvoorzieningen in de Nederlandse samenleving. Het traject maatschappelijke begeleiding duurt een jaar. Indien noodzakelijk kan dit eenmalig met zes maanden worden verlengd. Dit is maatwerk. Omdat alle inburgeringsplichtige statushouders bij huisvesting in de gemeente maatschappelijke begeleiding krijgen aangeboden, zijn hierover geen aparte cijfers opgenomen. Het aantal inburgeringsplichtige statushouders staat weergegeven in paragraaf 2.2 (eerste tabel). Woonschool In gemeente Hoorn en in gemeente Enkhuizen is in de verslagperiode naast de maatschappelijke begeleiding ook de zogeheten woonschool aangeboden. Dit is een stukje maatschappelijke begeleiding dat verder gaat dan de reguliere maatschappelijke begeleiding. Deze woonschool is gericht op het laten landen van statushouders in de woning en in de buurt.

De trainingen van de woonschool zijn positief ontvangen door de inburgeraars. Er wordt onderzocht of dit ook in andere gemeenten kan worden georganiseerd. 2.3.5 Financiële zelfredzaamheid statushouders Met ingang van de nieuwe Wet inburgering is het financieel ontzorgen in het leven geroepen. Dit houdt in dat gemeenten de eerste zes maanden (vanaf het moment van huisvesting in de gemeente) een aantal vaste lasten 11 verplicht moeten inhouden op de Participatiewet-uitkering van statushouders. Nareizende statushouders (in het kader van gezinshereniging) worden niet financieel ontzorgd. Aangezien WerkSaam Westfriesland de Participatiewet-uitkering verstrekt, is er in het regionale inrichtingsplan voor gekozen om WerkSaam ook de inhoudingen van de vaste lasten te laten verrichten voor de zes Westfriese gemeenten. Daarom worden de kosten voor huur en zorgverzekering door WerkSaam ingehouden op de uitkering. De overige vaste lasten worden middels automatische incasso geregeld, waarop de maatschappelijke begeleiding toeziet. Gemeente Hoorn voert sinds 1 januari 2024 het financieel ontzorgen zelf uit: statushouders betalen de vaste lasten via automatische incasso's. Naast het financieel ontzorgen moeten statushouders worden geleerd om zelf de financiën te beheren na zes maanden.

In onderstaand overzicht wordt weergegeven hoeveel statushouders financieel worden ontzorgd en of dit na zes maanden al dan niet is verlengd. Een verlenging betekent dat WerkSaam (in overleg met de maatschappelijk begeleider) heeft ingeschat dat een statushouder nog niet in staat is om zelf aan de betalingsverplichtingen van huuren zorgverzekeringspremie te voldoen.

11 Betreffende kosten van huur, zorgverzekering, gas, water en elektra.

13 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Financieel ontzorgen Aantal trajecten Verlengd na zes maanden

Stede Broec 26 3

Drechterland

Enkhuizen

Koggenland

Hoorn

Medemblik

Opmeer

22 2

12 0

26 1

2512 1

61 2

23 0

Beleidsdoelstelling Na 6 maanden is 75% van de inburgeraars in staat om zelf de financiën te beheren. Resultaat Deze doelstelling is behaald. Van de 195 trajecten financieel ontzorgen zijn er slechts 9 trajecten verlengd met nog zes maanden. Dat is 4,6%. Hiermee wordt ingeschat dat ruim 95% van de statushouders in staat is om zelf de financiën te beheren na zes maanden.

2.3.6 Participatie Vanuit verschillende onderdelen binnen het inburgeringsstelsel en maatschappelijke begeleiding wordt actief gestuurd op meedoen in de samenleving. Hieronder worden de activiteiten benoemd die gerekend worden tot het onderdeel participatie. Participatieactiviteiten in de Z-route Het onderdeel participatie is een verplichting binnen de Z-route. Inburgeraars moeten binnen deze route 800 uur participeren. De taalscholen hebben een coördinerende en regisserende rol bij het vormgeven van participatieactiviteiten. Dit kunnen bijvoorbeeld taalmaatjes, excursies, groepsactiviteiten, maar ook werkervaringsplekken of werk zijn. Maatschappelijke begeleiding Vanuit de maatschappelijke begeleiding worden statushouders ondersteund en gestimuleerd bij het opbouwen van een sociaal netwerk, deelname aan activiteiten in een buurthuis, wijk, (sport)vereniging, op de scholen van eventuele kinderen en bibliotheek. Module Arbeidsmarkt en Participatie (voor statushouders en gezinsmigranten) Het doel van de MAP is om inburgeraars in de B1- en Z-route kennis te laten maken met en voor te bereiden op deelname aan de Nederlandse arbeidsmarkt. Hierbij wordt actief gestuurd op meedoen in de samenleving. Daarnaast wordt, op grond van de Participatiewet, gekeken wanneer een inburgeraar voldoende is ingeburgerd om te starten met een traject richting (on)betaald werk of scholing.

WerkSaam WerkSaam biedt re-integratietrajecten aan voor inburgeraars die stappen kunnen maken naar een traject gericht op betaald werk. Deze trajecten richten zich op het verrichten van vrijwilligerswerk met de focus op re-integratie, het oriënteren op een werkstage door o.a. een uitgebreide rondleiding bij een van de interne leerwerkbedrijven van WerkSaam, of extern bij bijvoorbeeld Action of Clean2Anywhere. Taalmaatjes In het regionale beleidskader is opgenomen dat elke statushouder vanaf de start van zijn of haar inburgeringstraject wordt gekoppeld aan een taalmaatje. Helaas is er sprake van een wachtlijst, vanwege het tekort aan taalmaatjes. Wel geven de taalaanbieders aan dat de inburgeraars bij bijvoorbeeld een taalcafé terecht kunnen en zij doen er 12

Voor gemeente Hoorn gelden deze cijfers van 1 juli 2023 tot 1 januari 2024. Daarna is de gemeente zelf het financieel ontzorgen uit gaan voeren. Dit wordt aangeboden aan alle statushouders die in de gemeente komen wonen.

14 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

alles aan om de inburgeraars te laten oefenen met Nederlandssprekenden. In Opmeer wordt er bij de intake tijdens de huisvesting gevraagd of de inburgeraar een taalmaatje wil hebben. Dit wordt vervolgens georganiseerd door de coördinator van het Taal café in ontmoetingscentrum de Lindenhof.

Beleidsdoelstelling 80% van de inburgeraars participeert lokaal. Resultaat Via de maatschappelijke begeleiding worden statushouders ondersteund en gestimuleerd bij het opbouwen van een sociaal netwerk, deelname aan activiteiten in een buurthuis, wijk, (sport)vereniging, op de scholen van eventuele kinderen en bibliotheek. Een koppeling aan een taalmaatje blijft lastig, maar gelukkig zijn er wel andere informele activiteiten om de taal te spreken zoals een taalcafé.

Werk

Stede Broec

Enkhuizen

Drechterland

Hoorn

Koggenland

Medemblik

Opmeer

Oriëntatie op (werk)stage (bijv. een rondleiding) Werkstage Vrijwilligerswerk Betaalde baan (fulltime of parttime)

7

5

4

5

3

9

0

4 3 7

4 1 6

4 7 11

17 10 29

5 4 18

18 8 14

3 0 3

Toelichting tabel De cijfers in deze tabel zijn inclusief gezinsmigranten die een bijstandsuitkering hebben. Dat zijn er enkelen. Opvallend is dat er in Koggenland relatief gezien veel inburgeraars zijn die al een betaalde baan hebben. Hier is geen specifieke verklaring voor.

15 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Beleidsdoelstellingen - Gedurende het 1e jaar komt 80% van de inburgeraars in aanraking met werk. - De uitstroom naar werk van inburgeraars binnen de B1-route is minimaal 50%. - De uitstroom naar werk van inburgeraars binnen de Z-route is minimaal 65%. - De uitstroom onder inburgeraars in de onderwijsroute naar werk/ander onderwijs is minimaal 50%. Resultaat Via WerkSaam zijn externe werkstages ingezet waar na goed functioneren een betaalde baan een mogelijkheid is. Een aantal inburgeraars heeft inmiddels ook een betaalde baan gedurende het inburgeringstraject gevonden.

2.4 Financiën Regionaal is via het vastgestelde beleidskader besloten dat de nieuwe Wet inburgering wordt geïmplementeerd en uitgevoerd binnen de middelen die het Rijk hiervoor beschikbaar stelt. Via de reguliere planning & control cyclus wordt hierover verantwoording afgelegd. Wel zien we dat de budgetten voor bepaalde onderdelen vrij beperkt zijn, zoals de maatschappelijke begeleiding en taalonderwijs. De ingekochte aanbieders voor deze diensten hebben meerdere malen aangegeven niet goed uit te kunnen komen met het huidige budget en de afgesproken indexatieregeling. In 2024 hebben gemeenten eenmalig een hoger indexatiepercentage toegepast. Dit vanwege gestegen kosten in de maatschappij door onder andere inflatie en hierdoor hogere personeelskosten. Dit was mogelijk binnen de rijksmiddelen.

Beleidsdoelstelling De Wet Inburgering wordt geïmplementeerd binnen de te ontvangen rijksbijdragen. Resultaat Tot nu toe is het gelukt om de wet inburgering uit te voeren binnen de rijksmiddelen.

2.5 Klantbeleving Om een beeld te krijgen van de ervaring van inburgeraars met het inburgeren, zouden de gemeenten in 2024 een groep inburgeraars uit verschillende Westfriese gemeenten interviewen. Met dit interview willen we de ervaringen van de inburgeraars met het nieuwe inburgeringsstelsel ophalen. Dit interview heeft nog niet plaatsgevonden, omdat dit sinds 2025 meegenomen wordt in de eindgesprekken met inburgeraars die hun inburgeringstraject hebben afgerond. Naar verwachting wordt de opgehaalde informatie uit deze eindgesprekken gedeeld in de volgende voortgangsrapportage. 2.5.1 Cliënttevredenheid De inburgering wordt uitgevoerd door verschillende partijen. Hieronder geven wij per samenwerkingspartner weer hoe de cliënttevredenheid wordt gemeten met, indien beschikbaar, het cliënttevredenheidscijfer.

16 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland

Taalaanbieders De taalaanbieders zijn allen in het bezit van het keurmerk Blik op Werk. In het kader van dit keurmerk worden klanttevredenheidsonderzoeken uitgevoerd. Op de website van Blik op Werk worden de tevredenheidsonderzoeken openbaar gemaakt. Alle taalaanbieders scoren een voldoende. Maatschappelijke begeleiding Voor de maatschappelijke begeleiding is geen klanttevredenheidscijfer bekend. Wel worden de inburgeraars over dit inburgeringsonderdeel (net als de andere onderdelen) gevraagd om hun ervaringen te delen in het eindgesprek als zij aan hun inburgeringsverplichtingen hebben voldaan. WerkSaam Westfriesland WerkSaam voert klanttevredenheidsonderzoeken uit. Dit doen zij WerkSaam breed, dus niet gespecificeerd per dienst die zij aanbieden. De cliënttevredenheid scoorde in 2023 een 7,8 en in 2024 een 7,6. 2.5.2 Klachten De zeven Westfriese gemeenten, WerkSaam Westfriesland en al onze samenwerkingspartners op het gebied van taal en maatschappelijke begeleiding zijn in het bezit van een klachtenreglement. In juli 2023 tot januari 2025 zijn op het gebied van inburgering geen officiële klachten ingediend bij de Westfriese gemeenten.

Beleidsdoelstelling De klantbeleving is minimaal een 7 Resultaat De klantbeleving bij zowel de taalaanbieders als WerkSaam scoort minimaal een 7. Niet alle klantbeleving is hierin meegenomen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de Onderwijsroute (geen keurmerk Blik op Werk) en maatschappelijke begeleiding of de gemeente.

17 Voortgangsrapportage inburgering 1 juli 2023 – 1 januari 2025, regio Westfriesland