11A verslag buurtbijeenkomst 1 maart - hoe groeien we naar een zorgzame buurt.docx

Verslag Buurt Meetup Zorgzame Buurt Plan Zuid

Inhoud Aanleiding .................................................................................................................................... 2 Aanwezig ...................................................................................................................................... 2 De puzzel ...................................................................................................................................... 2 Vragen die we bespraken: ........................................................................................................... 3 1.

Herkent u de puzzel van 2x zoveel 75+-ers en niet 2x zoveel verzorgenden? .............. 3

1.

Waarom zijn/blijven buurten niet meer zorgzaam? ...................................................... 3

2.

Wat is er nodig voor een zorgzame buurt? ..................................................................... 3

3.

Welke problemen spelen in Plan Zuid? .......................................................................... 4

4.

Wat is de grens van burenhulp? ...................................................................................... 4

5.

Wat vinden we van de stelling: een zorgzame buurt is zelfsturend? ............................ 5

Manieren om een zorgzame buurt te laten groeien .................................................................. 5 1.

Lief- en leedpotjes ........................................................................................................... 5

2.

De Dorpsondersteuner .................................................................................................... 6

3.

Opbouwwerk aangestuurd door een buurtcomité ........................................................ 6

Reacties op de 3 vormen ......................................................................................................... 6 Conclusies..................................................................................................................................... 8

1

Aanleiding Op 1 maart nodigden de Buurtverbinders de bewoners in Plan Zuid en betrokkenen in Stede Broec uit voor een buurtgesprek over de ontwikkeling van zorg in de nabije toekomst. De Buurtverbinders, aangevoerd door Karlijn van Arkel (Nederland Zorgt Voor Elkaar) en Karen Jonkers (Netwerk&Co) voeren een actieonderzoek uit in opdracht van Gemeente Stede Broec, Ons Stede Broec, Woonschakel en Omring. De vraag in het actie-onderzoek is: Hoe ontwikkelen we een zorgzame buurt?

Aanwezig De Buurt Meetup op 1 maart in de middag en de avond samen trok rond de 45 bezoekers. In de middag rond de 25 mensen en in de avond wat minder. De aanmelders waren deels buurtbewoners, waaronder de coördinator van de Facebookgroep Princenhof en een journalist van de Bokaal (dorpsblad), en ook raads- en fractieleden van o.a. CDA, Eerlijk leefbaar Stede Broec, Gemeentebelangen Stede Broec, PvdA, VVD, vertegenwoordigers van ‘Zorg zoals de Westfries het wil’, vertegenwoordigers van de Seniorenraad, medewerkers van Ons Stede Broec, een visiegroeplid en een wethouder. De meeste aanwezigen gaven aan te wonen in Plan Zuid: Waar woont u?

De stikkers zijn een indicatie woonplek van aanwezigen

De puzzel Stede Broec zal over 10 jaar 2x zoveel 75+-ers tellen als nu. De behoefte aan zorg zal verdubbelen, terwijl de beroepsbevolking met 6% krimpt. Hoe kan deze groei worden opgevangen? Op dit moment wordt er 125miljoen per jaar uitgegeven aan zorg in Stede Broec, door verzekeraars en gemeente samen. De zorg zal ongeveer 25% van de groei op kunnen nemen door slimmer organiseren, domotica (oplossingen in huis zoals een steunkousen-robot) en oplossingen op afstand (telemedica). Een deel van de groei kan opgevangen worden doordat senioren bewuster omgaan met hun mentale 2

en fysieke gezondheid en zich voorbereiden met aanpassingen in huis en in hun netwerk. Daarnaast wordt er in Stede Broec ook met nieuwe woningen, hofjes en extra opvangplaatsen gebouwd voor een zilveren toekomst. Het is een gegeven dat er veel vragen en klachten bij artsen en wijkverpleging terecht komen die ontstaan door eenzaamheid. Deze vragen kunnen door contact in een buurt afnemen. Een zorgzame buurt is een buurt waar mensen naar elkaar omzien, waar mensen contact hebben met elkaar, waar een vraag om bijv. een ritje naar de huisarts al geregeld is voor die gesteld is. In Lutjebroek is dat een realiteit. De bron voor de hechte gemeenschap in Lutjebroek is te vinden in het jeugdwerk, waar alle kinderen vanaf 6 jaar naar toe gaan en vanaf 10 jaar activiteiten leren te organiseren voor jongere kinderen. velen blijven actief in het jeugdwerk tot in de twintig. Dit geeft een hechte gemeenschap waarin mensen elkaar goed (blijven) kennen..

Vragen die we bespraken: 1. Herkent u de puzzel van 2x zoveel 75+-ers en niet 2x zoveel verzorgenden? Speelt deze vraag nu al? Nu al hebben wijkverplegers te kort tijd om een praatje te maken, hebben de begeleiders in een verpleeghuis te weinig tijd om mensen mee naar buiten te nemen. Er wordt herkend dat er overbelasting is in zorg en leven. Zo wordt aan vrijwilligers gevraagd om mee te helpen in een instelling met koffie, lunch, broodjes en andere zaken. Mensen zien dat de puzzel nog groter zal worden. De vraag is of dit het gevolg is van tekort aan personeel of dat het een keus is om de kwaliteit van de zorg te verbeteren.

1. Waarom zijn buurten niet (meer) zorgzaam? Er zijn factoren waardoor het sociaal weefsel in buurten minder hecht is geworden in de loop van de tijd. Genoemd worden: individualisering, smartphones, computergames en het leeglopen van kerken. Men staat door de smartphones in verbinding met mensen die niet naast de deur wonen en heeft het daar druk mee. Daarnaast is ‘hulp vragen’ in onze cultuur iets wat vermeden wordt, want het wordt ‘sterk‘ gevonden, als je voor jezelf zorgt. Hulp vragen wordt als ‘zwak’ gezien; niet eens zozeer door de omgeving, maar vooral door de vrager. Dit resulteert in vraagverlegenheid waardoor mensen pas in het uiterste geval om hulp vragen.

2. Wat is er nodig voor een zorgzame buurt? De kern van een zorgzame buurt is het sociaal weefsel dat groeit door contact met de buren en de buurt. Mensen zijn sociale dieren en ze zijn er goed in. Het onderhouden van het contact zit in het DNA van mensen: je krijgt het met de paplepel mee, met spelen op straat, met het samenwerken op school. Het heeft namen als Naborschap, burenhulp en ‘gezellig buurtje’. Het wordt gevoed door praatjes over de heg, samen voetbal kijken, een buurt bbq, maar ook door een bloemetje als er iemand overleden is, een boodschap doen of eten koken voor een buur met een gebroken arm, of iemand op de koffie vragen omdat je weet dat het leven maar stil is. Het is waar een samenleving op draait.

3

3. Welke problemen spelen in Plan Zuid? •

•

•

•

•

• •

• •

In Plan Zuid zijn veel mensen die naar de voedselbank gaan, er is veel armoede. We merken dat aan het aantal mensen dat geen geld heeft voor nieuwe kleren, eten of de energierekening. Het buurthuis De Prinsensluis is 6 jaar geleden verhuisd naar het postkantoor – het wijkgebouw was oud en het was goedkoper om dienstverlening te concentreren maar daarmee is ook de ontmoetingsplek, een verbindende factor in de buurt verdwenen. 20% van de vrijwilligers van het toenmalige dorpshuis zijn niet meegegaan. Er zijn veel sociale huurwoningen aan de zuidkant van het spoor in Stede Broec. Hier komen veel mensen te wonen met (sociale) problematiek of vanuit het buitenland, wat hier niet positief uitwerkt voor de verhoudingen in de buurt. Voor een zorgzame buurt is een gezonde verhouding tussen belastbaarheid en belasting in een wijk een vereiste. Wie houdt deze grens in de gaten? Er is drugproblematiek in de buurt. Delen van de buurt zijn vies, kapot en slecht verlicht. Er wordt opgemerkt: ‘De gemeente doet er lang over om te repareren.’ ‘Sommige buurten vragen nu eenmaal meer onderhoud dan anderen.’ Daardoor loopt niet iedereen prettig over straat, vooral ‘s avonds. De gemeente onderhoudt de openbare ruimte hier niet goed: veel speeltoestellen zijn kapot, of de betonnen platen zijn kapot en er gebeurt lange tijd niets aan. In sommige buurten moet je meer doen.

Er zijn 2 rivaliserende scholen in dito wijken, waardoor er barrières zijn om met elkaar samen te werken. Voor iemand die slecht ter been is, is de afstand naar het Postkantoor te groot. Meerdere ontmoetingsplekken op loopafstand zou ideaal zijn. (zie vraag 6). Maar beginnen met 1 aan de zuidkant van het spoor is al goed. Een probleem hebben is vervelend, en hulpvragen is moeilijk. Het Postkantoor is niet eigen, dus iemand uit Plan Zuid gaat er niet makkelijk heen met een probleem. Het spoor staat symbool voor de meerdere psychologische barrières om naar het Postkantoor te gaan.

4. Wat is de grens van burenhulp? Buren moeten niet ingeschakeld worden voor medische handelingen. Dat zal altijd gedaan moeten worden door beroepskrachten. Buren kunnen zeker wel actief zijn op het gebied van preventie. Er is discussie over of buren mensen met een handicap mee moeten nemen uit wandelen. Dat kan wel: het zijn ook mensen, en wandelen is een menselijke niet een medische

4

handeling, of dat kan niet, dat moet uit het zorgpakket komen.

5. Wat vinden we van de stelling: een zorgzame buurt is zelfsturend? Een zorgzame buurt is zelfsturend met een fijnmazige duurzame structuur met invloed op de professionele inzet in de buurt en bewoners aan het stuur. Dit spreekt aan. Er is enthousiasme voor het idee dat mensen uit de buurt, mensen in de buurt steunen, en dat ook de professionele ondersteuning aangestuurd wordt door de buurt zelf. Dat brengt warmte en geeft vertrouwdheid. • Er is behoefte aan het normaliseren van ‘je hebt iets nodig van een ander’. • Een buurt-interventieteam zou support kunnen leveren in schrijnende gevallen. • Nu al is de buurtverpleging overbelast. Er is geen tijd voor een praatje, terwijl dat zo goed doet.. • Er is veel in lettertjes, maar (heel) veel mensen lezen dat niet makkelijk. Je moet een halve studie doen voor je weet wat je eventueel zou kunnen aanvragen. En dan moet je ook nog eens die papierwerk door. Support in de buurt met ervaring en kennis, maakt de drempel veel lager om iets samen op te lossen. • Er worden in de buurt al een kledingruilbeurs georganiseerd. • Er is de Princenhof al een Princenhof Facebook pagina waar 300 gezinnen bij aangesloten zijn • Hulp bij invullen formulieren zou fijn zijn. Misschien zou een formuliereninloopspreekuur in de Flint een optie zijn voor mensen uit het Postkantoor?

Manieren om een zorgzame buurt te laten groeien We bespreken 3 vormen die de buurt versterken en waarmee elders in het land ervaring is opgedaan.

1. Lief- en leedpotjes: https://www.youtube.com/watch?v=ABli9QSkhwk (2.30)

5

In een Lief & Leedstraat besteedt een commissie van bewoners extra aandacht aan een buur als dat nodig is, bijv. als iemand veel alleen is, uit het ziekenhuis komt of een naaste heeft verloren, of bij geboorte van een baby, een nieuwe baan of behalen van een diploma. Pr straat is er een budget beschikbaar en iemand of een paar mensen in de straat organiseren attenties voor individuen en/of gezamenlijke buren-acties. Gemeente doneert jaarlijks een budget - een lief en leed potje. Zo dragen buren bij aan het bestrijden van eenzaamheid. Zo ontstaan warme, zorgzame straten en iedereen kan meedoen. 20 gemeenten doen al mee met de lief- en leedpotjes, waaronder: Uithoorn, Aalsmeer, Amsterdam, Rotterdam, Oegstgeest, Zuidplas, Alblasserdam en Den Haag . De budgetten variëren per gemeente van 75 tot 150 euro per straat.

2. De Dorpsondersteuner https://www.youtube.com/watch?v=qvom32LlbWc (4min) https://weddedathetlukt.nl/ Voor wijkverplegers is het ‘sneller’ om een betaalde collega te vragen, dan het netwerk van een client uit te nodigen. Die hebben echter weinig tijd voor gezelligheid. Dit vergroot afhankelijkheid, eenzaamheid en verzwaart de zorgvraag. De dorpsondersteuner, iemand uit de buurt, kan de verbindende schakel zijn tussen zorg en het netwerk rond een client. Stichting ‘Wedde dat ’t lukt’, in Groningen, zorgt met de Dorpsondersteuner ervoor dat inwoners van de gemeente Westerwolde op een goede en aangename wijze zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. De dorpsondersteuner legt verbindingen tussen verschillende mensen en/of vrijwilligers- en zorgorganisaties en verbindt zonodig informele- en formele zorg. De dorpsondersteuner in Wedde is gestart uit een fonds en wordt gedragen door de gemeenschap. Ze wordt nu betaald uit de WMO en verdient zichzelf terug door bespaarde WMO-zorgkosten. De proef met Welzijn op recept van Ons Stede Broec heeft raakvlakken met de Dorpsondersteuner. De proef speelt nu bij 1 huisarts.

3. Opbouwwerk aangestuurd door een buurtcomité https://www.youtube.com/watch?v=k0DLanWglIo (5.30) voorbeeld uit Stadsrijk Elsrijk – Amstelveen. Senioren-opbouwwerk aangestuurd door dorpsraad of buurtcommissie. Opbouwwerk kan worden aangestuurd door bewoners. De gemeente verbindt partijen, stimuleert en faciliteert. De zorg biedt een opbouwwerker, die aangestuurd wordt door het buurtcomité.

Reacties op de 3 vormen

6

Plan Zuid •

Er is behoefte aan een huiskamer in Plan Zuid, als ontmoetingsplek, liefst met gratis koffie en thee want geldgebrek- zeker in plan Zuid - houdt mensen op afstand. • Meldpunt eenzaamheid – is dat er (deels) al? een eenzaam iemand zal zich echter niet snel melden • Koffietafel en buurtsoep is elke maand in ’t Stadsplein, maar dat is voor sommigen in Plan Zuid te ver • Luisterend oor bij ontmoetingen is erg welkom • Taart voor nieuwe bewoners van de buurt: hadden we vroeger Over de lief-en-leedpotjes • Je zou een soort straat-burgemeester kunnen hebben die aandacht geeft aan de straat, en die dat potje beheert met een paar straat-wethouders • En al die straatburgemeesters samen kunnen een wijkcomité zijn. Over de Dorpsondersteuner • Er is een proef aan de gang vanuit Ons Stede Broec met ‘welzijn op recept’ bij een huisarts: deze medewerker verwijst mensen o.a. door naar Wonen Plus of de buurtcoach en beschikbare activiteiten. • Iemand die vanuit de buurt komt, heeft een lage drempel, een soort wijkcoach of straatburgemeester, kan een bijdrage leveren aan zorgzame buurten. • De Dorpsondersteuner lijkt op ‘Wonen Plus’, maar dat vraagt een jaarlijks inleggeld. Voor sommigen is dat helaas te veel. • Je wil eigenlijk een dorpsondersteuner per wijk, zeg per 2000 tot 3000 mensen: want je moet mensen kennen. Plan Zuid is te groot (10.000 mensen?) voor 1 dorpsondersteuner..

• “De jeugd krijg je hier niet in mee.. die zijn met hun computer bezig” Over de toegankelijkheid en promotie van activiteiten: • Er wordt veel georganiseerd, ook in het stadsplein, maar dat weet je niet altijd. Niet iedereen leest, en de Nee-Nee stikker houdt veel informatie tegen. Een bord bij de Lidl kan ook veel tam-tam geven, bereikt mensen die niet lezen. • De drempel om naar een ‘zorg-instantie’ te gaan is hoog, iemand uit de buurt vragen, is veel makkelijker • Er is veel mogelijk in het welzijnswerk, maar dat is te vinden in veel lettertjes.. Voor je het gevonden en voor elkaar hebt, vraagt dat heel veel van iemand. Dat kun je niet als je slecht leest of veel moet werken om je centen bij elkaar te schrapen.. • Als je je problemen in de buurt kunt oplossen, met ervaringsdeskundigen uit je buurt, is veel fijner. • We moeten weer normaliseren dat je iets aan een ander vraagt • Esther heeft een poll-gehouden op de facebook-pagina van de Princenhof: 300 gezinnen hebben antwoord gegeven op wat zij belangrijk vinden: tip voor de raadsleden uit de fracties, nuttig om in te zien voor de coalitieonderhandelingen.

7

Tips voor het organiseren van een zorgzame buurt in Plan Zuid • er zijn een aantal organisaties die proberen om zorgzaamheid te verspreiden. die werken allemaal naast elkaar. Je zou ze kunnen verbinden en hen een rol geven in de coördinatie, denk aan parochie-werk, zonnebloem, en andere organisaties • Het Vrijwilligerspunt is een sociale kaart aan het maken – per wijk(?) • Sparwijk Hufter-proof Plan Zuid-groep: die bestond al • Esther Scheper wil graag meedenken met de ontwikkeling van een wijkcomité in Plan Zuid Gebouwen die als wijkhuis kunnen fungeren De behoefte aan ontmoetingsruimten in de wijk(en) wordt zeker herkend. Postkantoor is niet voor iedereen beloopbaar vanwege conditie, stok, krukken of rollator. Gebouwen die ook als ontmoetingsplek zouden kunnen dienen zijn: • De Flint (met stip op 1) • Pampus • IJsbaan • Nassaupark Aan welke activiteiten is behoefte in Plan Zuid? We vroegen de aanwezigen om 5 stikkers te verdelen over activiteiten die waarde zouden toevoegen aan Plan Zuid, en wat ze zelf zouden willen toevoegen aan plan Zuid. De volgende activiteiten kregen allemaal stikkers: • • • • • • • • • • • • •

kook- en eetclubs (10) … Vanessa wil 1x/mnd buurtsoep begeleiden gratis koffietje/thee doen (5) .. Vanessa wil 1x /week begeleiden kledingruilbeurs (4) groen in de buurt (3) tuinen kijken/ tuinen wedstrijd (1) leesclub (1) … Esther wil deze trekken verhalen schrijven (1) vilten/haken (1) Resto van harte (1) - diners koken en serveren door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hulp bij administratie (1) klussen-club (1) fietsclub (1) kleren maken (1)

Conclusies •

Er is brede steun voor de stelling dat een zorgzame buurt een zelfsturende buurt is. Zelfregie stopt niet door ouderdom. Het is goed om ook de regie op de zorg in de buurt zoveel mogelijk in eigen hand te houden.

8

•

•

•

De lief-en leed-potjes, het concept van de dorpsondersteuner en opbouwwerk onder aansturing van een wijkcomité worden positief ontvangen. Ze hebben allemaal hun eigen werking die complementair zijn. Er is met enige overlappende concepten al ervaring in Stede Broec: o voor de lief-en-leedpotjes moet de huidige gemeentelijke regeling iets aangepast worden o voor de dorpsondersteuner kan de welzijn-op-recept-pilot wat uitgebreid worden: niet alleen zingevingsvragen, maar ook de organisatie van steun zou in het pakket van welzijn op recept moeten vallen. o met opbouwwerk onder aansturing van een wijkcomité is nog geen ervaring. Een fijnmazig wijkaansturing zou gevormd kunnen worden door een structuur van: o straatburgemeesters (met hun wethouders) die steun geven met de lief en leed-potjes, maar ook een link kunnen zijn naar formulieren invullen, ed. o meerdere straat burgemeesters samen kunnen een wijkcomité vormen, die aangeeft aan de opbouwwerker wat er nodig is in de buurt. De verwachting is dat als de samenhang in een wijk sterker wordt, de zorgkosten lager zullen worden, omdat het individuele oplossend vermogen groter wordt, omdat de vraag verlegenheid minder wordt, en omdat de omgeving bewust iz van behoeften van een buum of buuf, en omdat er meer spontaan hulp wordt aangeboden. Het hele idee achter deze suggesties is dat dit de zorgkosten zal doen dalen.

Dit vraag om investering en maatwerk per wijk en ruimte voor een proefperiode. De kost gaat voor de baat uit.

Vragen of opmerkingen? stuur ze naar karen@netwerkenco.nl en/of karlijn@nlzve.nl

9