08 Handboek Stede Broec

Handboek gemeenteraad Stede Broec 2023 - 2026

Inleiding Dit handboek is een handig naslagwerk voor raadsleden, niet-raadsleden, ambtenaren en inwoners van de gemeente Stede Broec. In dit boek ontdek je hoe het bestuur van de gemeente Stede Broec in elkaar steekt, wie de gemeenteraadsleden zijn, welke rechten en plichten zij hebben, welke instrumenten gemeenteraadsleden kunnen inzetten, hoe de vergaderstructuur is geregeld én hoe besluitvorming uiteindelijk tot stand komt. Op elke pagina vind je linkjes naar aanvullende informatie. Via het vergrootglasicoontje rechtsboven kun je terugkeren naar de inhoudsopgave.

2

Inhoudsopgave 

De gemeenteraad

➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Het gemeentebestuur De SED-organisatie De griffie Volksvertegenwoordigende rol Kaderstellende rol Controlerende rol Begrotingscyclus Installatie raadsleden Integriteit en verboden handelingen Onthouden van stemmen De burgemeester Niet-raadsleden Verhouding raad-college-organisatie Regionale samenwerking Rekenkamer



Besluitvormingsproces

➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Agendacommissie BOB-model Themabijeenkomsten Raadscommissies Raadscommissies| Regels Raadscommissies | Vergaderorde Raadsvergadering | Regels Raadsvergadering | Vergaderorde Raadswerkgroepen Auditcommissie Presidium



Instrumenten van de raad

➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Technische/verduidelijkende vragen Artikel 36 en overige vragen Ambtelijke bijstand Moties Amendementen Initiatiefvoorstel Verzoek om inlichtingen Interpellatiedebat



Website van de raad

➢ ➢

Notubiz en Notubox Termijnkalender en actielijst



Contact met inwoners

➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Inspreken in de commissies en raad Burgerinitiatief Jongeren Advies Raad Nieuwsbrief en social media Pers Cursus Politiek Actief

 Wet- en regelgeving ➢ De Awb en abbb’s ➢ Wet open overheid (Woo) ➢ Geheimhouding ➢ Digitale toegankelijkheid ➢ Relevante verordeningen

 Praktische zaken ➢ Vergoeding en fractiebudget ➢ Ziekte of zwangerschap ➢ ICT-voorzieningen ➢ Fractievergaderingen en raadszaal ➢ Griffienieuws en handige (web)adressen ➢ Slimme vragen bij een raadsvoorstel

 Contact met de griffie

3

De gemeenteraad|Inleiding De gemeenteraad staat aan het hoofd van de gemeente (zie artikel 125 lid 1 Grondwet) en in Stede Broec bestaat de raad uit 19 raadsleden. De raadsleden worden rechtstreeks gekozen door de inwoners van Stede Broec. Als hoogste bestuursorgaan stelt de raad de kaders en de randvoorwaarden voor het bestuur van de gemeente vast. De raad bestuurt dus op hoofdlijnen (algemeen bestuur) en het college voert als dagelijks bestuur van de gemeente de besluiten van de raad uit. De gemeenteraad heeft instrumenten om zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende taken uit te voeren. De raad wordt hierbij ambtelijk ondersteund door de griffie. De raadsleden zijn op dit moment verdeeld over 8 fracties. Elke fracties kunnen gebruik maken van 4 niet-raadsleden, ook wel commissieleden genoemd. Niet-raadsleden worden door de fractie voorgedragen en door de raad benoemd. Zij kunnen namens hun fractie deelnemen aan de raadscommissies, informatieve momenten en werkbezoeken. Zij hebben geen stemrecht in de raad.

De raad van 2022-2026 ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Fractie Open en Duidelijk Stede Broec Fractie CDA Fractie VVD Fractie PvdA/GroenLinks Fractie Gemeentebelangen Stede Broec Fractie Onafhankelijke Partij Fractie SP Fractie Eerlijk Leefbaar Stede Broec

6 zetels 5 zetels 3 zetels 1 zetels 1 zetel 1 zetel 1 zetel 1 zetel

4

De gemeenteraad|Het gemeentebestuur De gemeente kent drie bestuursorganen: 1. de gemeenteraad 2. het college (van burgemeester en wethouders) 3. de burgemeester De gemeenteraad heeft zijn eigen ambtelijke ondersteuning (de griffie) en heeft er een aantal wettelijke rollen: de kaderstellende, de controlerende en de volksvertegenwoordigende rol van de raad. De werkwijze van de raad is vastgelegd in het reglement van orde: Verording-Reglement-vanOrde-Stede-Broec-2022.pdf (stedebroec.nl).

Meer informatie: ➢ Wet dualisering gemeentebestuur

5

De gemeenteraad|De SED-organisatie De SED organisatie is de ambtelijke werkorganisatie van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. De SED is een zelfstandige organisatie op grond van een Gemeenschappelijke Regeling. De drie gemeenten zijn de opdrachtgevers van de SED. De SED legt in een dienstverleningsovereenkomst per gemeente de afspraken vast over het opdrachtgeverschap. De colleges van de individuele gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van wettelijke taken, bestuurlijke opgaven en politieke ambities. De uitvoering is belegd bij de SED-organisatie. De colleges fungeren als bestuurlijk opdrachtgever. De SED organisatie staat onder leiding van een driehoofdige directie. De directie fungeert als opdrachtnemer van de drie gemeenten en heeft mandaat leiding te geven aan de SED organisatie. De directieleden zijn tevens gemeentesecretaris van een van de drie gemeenten. Iedere gemeenteraad heeft haar eigen begroting. De SED heeft een begroting die gefinancierd wordt door de bijdragen van de afzonderlijke gemeenten, via een afgesproken verdeelsleutel. In de taakuitoefening worden per gemeente verschillende accenten gelegd door specifieke wensen met betrekking tot de ‘couleur locale’ en beleidsvrijheid. Voor het overige is gekozen zoveel als mogelijk te komen tot uniformiteit in de werkprocessen en wijze van dienstverlening.

6

De gemeenteraad|De griffie Op basis van de gemeentewet beschikt de raad over een eigen ambtelijke ondersteuning: de griffie. De griffie heeft een onafhankelijke positie binnen de organisatie en valt rechtstreeks onder de raad. De raad heeft een werkgeverscommissie die het werkgeverschap ten aanzien van de griffie uitoefent. De griffie ondersteunt de gemeenteraad en de individuele raadsleden. De taken en samenstelling van de griffie zijn vastgelegd in het Griffieplan. De griffie biedt de gemeenteraad een kwalitatief hoogwaardige ondersteuning en is een proactieve, professionele partner van en voor de hele gemeenteraad. De griffie richt zich op het efficiënt en zorgvuldig laten verlopen van het bestuurlijke proces en de specifieke rol van de gemeenteraad daarin. De griffie is eerste adviseur van de raad en vraagbaak voor de raad, de ambtelijke organisatie, het college en de inwoners/externe organisaties. De griffie levert een bijdrage aan de kwaliteit van de besluitvorming en daarmee aan de kwaliteit van het functioneren van het gemeentebestuur. De rol van de raad in de samenleving en de regio verandert, dit heeft gevolgen voor de positie en rol van de raad in de samenleving en de regio. In dit ontwikkelproces heeft de griffie een (strategisch) adviserende en ondersteunende rol. De werkzaamheden staan nader ingevuld in het werkplan van de griffie.

Raadsgriffier Matthijs van der Horst ➢ Hoofd van de griffie ➢ Commissiegriffier RBFZ ➢ Algemeen procesmanagement ➢ Vergaderingen en advisering gemeenteraad ➢ Eerste aanspreekpunt van de raad, het college en de directie ➢ Ondersteuning en advisering van presidium en vertrouwenscommissie Raadsadviseur en commissiegriffier Dinie Langedijk ➢ Loco-griffier ➢ Commissiegriffier GGZ ➢ Ondersteuning en advisering commissies en de rekenkamer ➢ Secretaris Auditcommissie ➢ Tweede aanspreekpunt van de raad, het college en de directie ➢ Adviseur agendacommissie en themabijeenkomsten Griffiemedewerker Martine van Drooge ➢ Commissiegriffier Samenleving ➢ Coördinatie stukkenstroom en publicatie stukken op Notubiz. ➢ Contact met insprekers voor de raad ➢ Organisatie vergaderingen, activiteiten voor en met de raad en aanspreekpunt organisatie voor informatiemomenten ➢ Coördinatie faciliteiten en afhandeling declaraties raads- en niet-raadsleden

De gemeenteraad|Volksvertegenwoordigende rol Dit is feitelijk geen echte 'rol': de raad is immers de volksvertegenwoordiging. Het gaat hier om het kunnen wegen van de belangen van inwoners in de besluitvorming van de gemeenteraad. Daartoe moeten én willen de raadsleden horen wat de inwoners van Stede Broec belangrijk vinden. De raad vertegenwoordigt immers alle inwoners, ondernemers en organisaties van Stede Broec. Momenten die hiervoor georganiseerd worden zijn o.a. werkbezoeken of andere bijeenkomsten. Ook kunnen inwoners en belanghebbenden inspreken tijdens de raads- en commissievergaderingen. In de komende periode zal de griffie de raad voorstellen om het participatieproces vanuit de bestuurlijke vernieuwing verder te ontwikkelen. Inzet is om de raad nog meer in verbinding te brengen met de samenleving. Ook organiseren fracties zelf contact met inwoners Informatie over raads- en commissieleden staat op de website van de gemeenteraad. Lees hier meer over contact met inwoners. Let op: de gemeenteraad vertegenwoordigt de hele gemeente en houdt bij de besluitvorming altijd het algemene belang voor ogen. Het is van belang om geen individuele belangen te behartigen.

8

De gemeenteraad|Kaderstellende rol Het college voert de regels en plannen uit die de gemeenteraad vaststelt. De gemeenteraad heeft een ‘kaderstellende rol’. De raad stelt op hoofdlijnen het beleid en de daarbij benodigde budgetten vast. Daarmee geeft de gemeenteraad richtlijnen aan het college hoe het beleid uitgevoerd moet worden. Zo stelt de raad jaarlijks de begroting vast en stelt hij bijvoorbeeld bestemmingsplannen vast en alle regels die binnen de gemeente gelden op een bepaald beleidsterrein (gemeentelijke verordeningen). Het college bereidt voor en voert uit. De raad stelt deze kaders meestal op voorstel van het college vast. Daarbij weegt de raad de verschillende belangen af en kan hij afwijken van de voorgestelde plannen en aanvullende regelgeving en/of plannen vaststellen. Raadsleden kunnen ook zelf een raadsvoorstel indienen, een zogenoemd initiatiefvoorstel. Een eerste stap hierin is het opstellen van een bespreeknotitie om in de commissie te bespreken.

Waar gaat de raad over? ➢ Bestemmingsplannen ➢ Begroting(swijzigingen) ➢ Subsidieregels ➢ Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Waar gaat de raad niet over? ➢ Waar een bankje in het park wordt geplaatst ➢ Toekennen wie welke subsidie krijgt ➢ Vergunningverlening op basis van de APV

9

De gemeenteraad|Controlerende rol De raad controleert of het college de door de raad gestelde kaders (o.a. de begroting, verordeningen en aanvullende beleidskaders) naar behoren uitvoert en in zijn algemeenheid een goed dagelijks bestuur van de gemeente voert. Daarbij heeft het college richting de raad onder andere een zogenoemde 'actieve' en een 'passieve' informatieplicht: ➢ Actief: het college moet zich richting de raad verantwoorden over de gang van zaken in de gemeente en maakt zelf de overweging welke informatie de raad nodig heeft. Dit gebeurt veelal via raadsbrieven. ➢ Passief: als (vanuit) de raad om informatie wordt gevraagd over het bestuur van de gemeente, dan is het college verplicht deze informatie te verstrekken (Artikel 169 gemeentewet). Verder stelt de raad ook een Rekenkamer in. Deze ondersteunt de controlerende rol van de raad door zelfstandig en onafhankelijk onderzoek te doen naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gemeentelijke beleid. De raad stelt ook de accountant aan die de jaarrekening controleert. De raad heeft ook een auditcommissie waarin raadsleden zitten die de gesprekken met de accountant voeren. Meer weten over de controle-instrumenten van de raad: ➢ Schriftelijke vragen (artikel 36-vragen en overige vragen) ➢ Technische vragen ➢ Raadsvragen Let op: de gemeenteraad controleert alleen op hoofdlijnen!

10

De begrotingscyclys De Begrotingscyclus De begrotingscyclus, onder ambtenaren bekend als de planning- en controlcyclus, bestaat uit de vijf jaarlijkse momenten waarbij de volgende financiële documenten worden behandeld: 1. De jaarstukken, waarin wordt teruggekeken op het voorgaande jaar en waarin de accountant een goedkeurende verklaring afgeeft op de financiële cijfers van dat vorige jaar. Het college geeft ook een beleidsmatige uitleg over de bereikte resultaten. 2. De kadernota, als opmaat naar de begroting van het volgende jaar. Hierin staan de uitgangspunten en kaders voor de nog op te stellen begroting. 3. Voorjaarsnota, valt vaak gelijk met de kadernota en is de bijstelling van de lopende begroting. 4. De begroting, meestal eind oktober, begin november, waarin voor het komende jaar de financiën en te bereiken resultaten worden voorgelegd aan en goedgekeurd door de raad. De kadernota is hiervoor het uitgangspunt. 5. Najaarsnota en begroting, is de laatste aanpassing van de lopende begroting voordat de jaarrekening wordt opgesteld. De raad neemt bijna elke raadsvergadering besluiten die gevolgen hebben voor de lopende begroting. Elke vergadering stelt de raad daarom de financiële bijlage vast met de financiële gevolgen van die raadsvergadering. In het presidium wordt de behandelwijze van de stukken in de raad bepaald, zoals spreektijd voor de algemene beschouwingen.

Het zwaartepunt van de algemene beschouwingen ligt bij de kadernota. Die wordt in juni of juli door de raad behandeld. Deze gegevens worden vervolgens vertaald in de begroting die in november in de raad wordt behandeld.

11

De gemeenteraad|Installatie raadsleden De definitieve uitslag van de verkiezingen wordt vastgesteld door het centraal stembureau in een openbare zitting op de maandag na de verkiezingen in maart. Dan wordt ook bekend welke kandidaten zijn gekozen (al dan niet met voorkeursstemmen).

Wanneer je benoemd wordt als raadslid door de voorzitter van het centraal stembureau, leidt het volgende proces tot de installatie als raadslid: 1. Een door de raad geïnstalleerde Commissie voor het onderzoek van geloofsbrieven controleert of aan alle vereisten is voldaan: ➢ Uit de brief van de voorzitter van het centraal stembureau blijkt dat de kandidaat tot raadslid wordt benoemd en in een ondertekend formulier blijkt dat de kandidaat zijn benoeming aanvaardt. ➢ Niet uit het kiesrecht gezet zijn; ➢ Ingezetenschap van de gemeente; ➢ Een overzicht van nevenfuncties en/of openbare betrekkingen waaruit blijkt dat deze niet in strijd zijn met de in de artikel 13 van de Gemeentewet genoemde functies die onverenigbaar zijn met het raadslidmaatschap. 2. Op basis van het advies van een commissie vanuit de raad voor het onderzoek van geloofsbrieven besluit de raad het raadslid toe te laten. 3. Een raadslid legt in een raadsvergadering de verklaring en belofte, dan wel de eed af (artikel 14 gemeentewet). Nadat alle stappen met goed gevolg doorlopen zijn, maakt het nieuwe raadslid officieel deel uit van de raad.

Meer info: 20140318-vragen-raadsverkiezingen.pdf (vng.nl)

12

De gemeenteraad|Integriteit en verboden handelingen Raadsleden moeten zonder last hun werk doen. Verder is het van belang dat bestuurders zorgvuldig en met respect met elkaar en anderen omgaan. Daarom zijn er regels over integriteit opgesteld. Integriteit is niet alleen een kwestie van regels, maar ook van onderlinge omgangsvormen. Bestuurders hebben daarin een verantwoordelijkheid, ook richting het bestuursorgaan dat zij vertegenwoordigen. Regels over integriteit staan in de door de raad vastgestelde gedragscode voor politieke ambtsdragers. In deze gedragscodes worden zaken geregeld als het vervullen van nevenfuncties, regels over verboden handelingen, het omgaan met geheime informatie, het aannemen en melden van geschenken, het gebruik van gemeentelijke ICT-voorzieningen en het declareren van gemaakte kosten. De begrippen dienstbaarheid, functionaliteit, onafhankelijkheid, openheid, betrouwbaarheid en zorgvuldigheid staan hierin centraal. De burgemeester heeft een (gemeente)wettelijke taak om de bestuurlijke integriteit binnen de eigen gemeente te bevorderen. In de praktijk komt deze rol erop neer dat de burgemeester erop toeziet dat periodiek over dit belangrijke thema in de raad en in het college wordt gesproken. Ook ziet de burgemeester er op toe dat er in het geval van (vermoedens van) een integriteitsschending wordt opgetreden: https://wetten.overheid.nl/BWBR0005416.

Gedragscode: Gedragscode integriteit raadsleden Stede Broec 2018 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl)

Het wettelijke kader De kern van het wettelijke kader dat de integriteit van raadsleden waarborgt, wordt gevormd door bepalingen uit de Gemeentewet, een bepaling uit de Kieswet en een bepaling uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) die in de onderstaande tabel zijn opgenomen: ➢ Artikel 12 Gemeentewet: het openbaar maken van alle functies die een raadslid bekleed, naast het raadslidmaatschap ➢ Artikel 13 Gemeentewet: welke functies niet samengaan met raadslidmaatschap ➢ Artikel 14 Gemeentewet: een raadslid moet de eed of de belofte afleggen ➢ Artikel 15 Gemeentewet: een raadslid mag niet optreden als advocaat, adviseur of als gemachtigde van de gemeente of van een partij die te maken heeft met de gemeente in de gemeenteraad van de betrokken gemeente ➢ Artikel 27 Gemeentewet: raadsleden stemmen zonder last ➢ Artikel 28 Gemeentewet: gronden waarop een raadslid niet mee mag doen met een stemming ➢ Artikel V 3 Kieswet: gronden waarop een raadslid überhaupt raadslid mag zijn (zoals het moeten wonen in Nederland) ➢ Artikel 2:4 Awb: het bestuursorgaan (het college en de griffie) vervult zijn taken zonder vooringenomenheid en/of belangenverstrengeling Ondersteuning vanuit de griffie: Matthijs van der Horst.

13

De gemeenteraad|Onthouden van stemmen Raadsleden kunnen een direct belang hebben bij behandeling en/of besluitvorming over een bepaald dossier. Dat kan omdat raadsleden in de gemeente Stede Broec wonen en er in de raad besluiten over dossiers die over hun eigen directe leefomgeving gaan. Kun je dan stemmen en meepraten als raadslid? Stemrecht In meerdere rechterlijke uitspraken wordt het stemrecht van een gekozen volksvertegenwoordiger uitgelegd als een dure plicht. Deze plicht kan niet zomaar opzij worden geschoven door de algemene regels over belanghebbenden en vooringenomenheid uit de Algemene wet bestuursrecht. Artikel 28 Gemeentewet is leidend voor raadsleden. Dit houdt in dat je je bijna nooit mag onthouden van stemmen in de raad. Het is zelfs je plicht. Er zijn twee strikte redenen om je te onthouden van stemmen: 1. Het moet ten eerste gaan om een direct persoonlijk belang (dat wil zeggen van bijkomende omstandigheden waaruit blijkt dat er van behartiging van persoonlijke belangen sprake is). 2. Er moet sprake zijn van daadwerkelijke beïnvloeding van de besluitvorming bijvoorbeeld door moties of amendementen in te dienen of door in of buiten de fractie daadwerkelijk met de meningsvorming bezig te zijn. Dus alleen als beide gevallen zich voordoen mag een raadslid zich onthouden van stemmen.

Beraadslaging Als een besluit het raadslid persoonlijk direct (of middellijk) aangaat, dan kan het raadslid niet meedoen aan de beraadslagingen en de stemmingen. Hij mag dus niet het woord voeren op het onderwerp. De wet is hierop in 2023 verscherpt. Zelf beslissen In de gemeentelijke Gedragscode staat nog aanvullend dat een individueel raadslid zelf moet beslissen wat hij doet. Ook dat past bij de juridische lijn: een raadslid bepaalt zelf of iets een direct persoonlijk belang is of niet. Het blijft zijn eigen besluit en verantwoordelijkheid. In lijn met de eed/belofte die het raadslid heeft afgelegd moet dat in goed vertrouwen gebeuren. Er kan bij dilemma’s vooraf overleg over plaatsvinden met de burgemeester en/of de griffier. Nevenfuncties Op grond van Artikel 12 van de Gemeentewet zijn raadsleden verplicht om hun functies naast het raadslidmaatschap (bezoldigd en onbezoldigd) openbaar te maken. Hieronder valt ook de hoofdbetrekking die het raadslid uitoefent. Deze gegevens zijn in te zien per raadslid via de website van de gemeenteraad. De gedragscode is ook van toepassing op niet-raadsleden. 14

De gemeenteraad|De burgemeester De burgemeester heeft een bijzondere positie binnen het gemeentebestuur. De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad, voorzitter en lid van het college en een apart bestuursorgaan. Als bestuursorgaan is de burgemeester verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en de veiligheid. In die rol kan de burgemeester beslissen over inbewaringstelling, het sluiten van woningen en noodmaatregelen en –verordeningen. De burgemeester wordt voor een periode van zes jaar benoemd bij Koninklijk Besluit. In het benoemingsproces speelt de gemeenteraad een belangrijke rol. De raad stelt uit zijn midden een vertrouwenscommissie in. Deze commissie doet een voorstel voor benoeming aan de raad (na een uitvoerig geheim (sollicitatie)proces). Ook voert de vertrouwenscommissie jaarlijks klankbordgesprekken met de burgemeester. In Stede Broec bestaat de vertrouwenscommissie uit alle fractievoorzitters en wordt ondersteund door de griffier. De commissie wordt voorgezeten door een plaatsvervangend raadsvoorzitter. De burgemeester is in 2023 herbenoemd voor een periode van zes jaar. Als voorzitter van de gemeenteraad zit de burgemeester de raadsvergadering voor. Bij afwezigheid van de burgemeester zit de plaatsvervangend voorzitter van de raad voor. Die wordt door eventueel door de raad benoemd.

Het college stelt één van zijn leden aan als locoburgemeester.

Burgemeester Ronald Wortelboer

Gemeentewet ➢ Artikel 171: Als de gemeente als rechtspersoon een juridische handeling moet verrichten, treedt de burgemeester op als wettelijke vertegenwoordiger. De burgemeester is ook het gezicht van de gemeente bij bijvoorbeeld herdenkingen, diamanten huwelijken en bij de ontvangst van belangrijke personen. ➢ Artikel 172 lid 1: handhaving openbare orde en lid 2: politie onder gezag burgemeester ➢ Artikel 175: noodbevel ➢ Artikel 176: noodverordening ➢ Artikel 151c: cameratoezicht Opiumwet ➢ Artikel 13b: sluiten van drugspanden Wet tijdelijk huisverbod ➢ Artikel 2: tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld

15

De gemeenteraad|Niet-raadsleden Ter ondersteuning van het raadswerk, mag iedere fractie 4 niet-raadsleden inzetten. Wel moeten niet-raadsleden op de kieslijst van de afgelopen verkiezingen hebben gestaan. Deze niet-raadsleden krijgen de beschikking over dezelfde faciliteiten als een raadslid, zoals een tablet, een gemeentelijk emailadres en een account op het raadsinformatiesysteem. De niet-raadsleden mogen deelnemen aan de raadscommissies, informatiebijeenkomsten, werkbijeenkomsten en werkgroepen.

Niet-raadsleden kunnen meedenken over en meeschrijven aan schriftelijke vragen, amendementen en moties, maar kunnen deze niet formeel indienen. Ze worden ondertekend en ingediend door een raadslid. Grote fracties mogen twee vertegenwoordigers per commissievergadering hebben. Voor kleine fracties geldt dat zij één vertegenwoordiger mogen hebben, maar wel de mogelijkheid hebben om tussentijds te wisselen. Niet-raadsleden worden ook tijdens een raadsvergadering geïnstalleerd na het afleggen van de verklaring en belofte of de eed. Voor het bijwonen van vergaderingen op vaste commissieavonden ontvangen de (niet-)raadsleden een landelijke vastgestelde vergoeding per vergadering. Per fractie mag per onderwerp één niet-raadslid woordvoerder zijn. De griffie registreert de aanwezigheid en verzorgt de maandelijkse uitbetaling van deze vergoeding. Aanmelden nieuw niet-raadslid kan via Martine van Drooge.

Meer informatie: ➢ Raadsvoorstel rechtspositieregeling raads- en commissieleden gemeente Stede Broec ➢ Reglement van orde ➢ Gedragscode integriteit raadsleden Stede Broec ➢ Rechtspositiebesluit Decentrale Politieke Ambtsdragers - BWBR0041522 ➢ De VNG ledenbrief 6 december 2021

16

De gemeenteraad|Verhouding raad-college-organisatie Het college van burgemeester en wethouders voert het dagelijks bestuur van de gemeente. Het college heeft de bevoegdheid om de beslissingen van de gemeenteraad voor te bereiden (raadsvoorstellen op te stellen) en uit te voeren. De gemeenteraad beslist over zijn eigen agenda. Collegeleden nemen op uitnodiging van de raad deel aan de vergaderingen. De wethouders worden na de verkiezingen (en nadat een wethouder stopt) benoemd door de gemeenteraad. Over dit benoemingsproces heeft de raad, ter aanvulling op de Gemeentewet, in het Reglement van orde een aantal regels opgesteld. De gemeenteraad heeft ook de bevoegdheid om wethouders te ontslaan. Wanneer de gemeenteraad geen vertrouwen meer heeft in een wethouder kan een motie van wantrouwen worden ingediend. Wordt deze aangenomen dan trekt de wethouder meestal zelf de conclusie door ontslag te nemen. Gemeentewet: ➢ Artikel 160: de bevoegdheden van het college ➢ Artikel 31: de stemming over personen die worden voorgedragen verloopt in het geheim ➢ Artikel 36b: welke functies niet samengaan met het wethouderschap ➢ Artikel 39 t/m 41: de regels omtrent het aanstellen van een wethouder

17

De gemeenteraad|Regionale samenwerking Gemeenschappelijke regelingen Bepaalde taken van de gemeenten worden uitgevoerd door een gemeenschappelijke regeling. Gemeenschappelijk regelingen zijn of worden opgezet omdat gemeenten bijvoorbeeld te klein zijn om een taak uit te voeren of omdat taken efficiënter en professioneler kunnen worden uitgevoerd op (boven)regionale schaal. Een gemeenschappelijke regeling wordt ook wel een verbonden partij genoemd. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Gemeenschappelijke regelingen kunnen verplicht zijn door de landelijke overheid, bijvoorbeeld de Omgevingsdienst, de Veiligheidsregio en de GGD. Maar dat kan ook zijn omdat gemeenten daarvoor hebben gekozen, zoals bij WerkSaam, het Recreatieschap en het Westfries Archief. De gemeenten zijn eigenaar van de gemeenschappelijke regelingen en betalen daaraan. Hiervoor moeten gemeenschappelijke regelingen taken uitvoeren voor de deelnemende gemeenten. Sommige gemeenschappelijke regelingen bestaan uit 17 gemeenten (in Noord-Holland Noord) en sommige gemeenschappelijke regelingen bestaan uit de zeven gemeenten in Wesfriesland. Regionale samenwerking Westfriesland Naast regionale samenwerking in gemeenschappelijke regelingen is er nog samenwerking in het Pact van Westfriesland.

In het Pact van Westfriesland staan de ambities van de regio (www.regiowestfriesland.nl). In Westfriesland wordt ongeveer vijf keer per jaar regionale raadsledenbijeenkomsten georganiseerd. Deze bijeenkomsten staan in het teken van het ontmoeten van raadsleden van de zeven Westfriese gemeenten, informatievoorziening over regionale dossiers en het onderlinge gesprek daarover. Het doel is dat raadsleden elkaar regionaal kunnen spreken en dat er afgestemd kan worden om zo de regio sterker te maken. Deze bijeenkomsten worden georganiseerd door de Westfriese griffiers en het regioteam.

18

De gemeenteraad|Rekenkamer De gemeenteraad is in zijn controlerende rol grotendeels afhankelijk van de informatie die het college verstrekt. Om de controle van de raad te versterken is de ‘rekenkamerfunctie’ bij gemeenten ingevoerd. De rekenkamer is een onafhankelijke commissie die bestaat uit drie externe leden, waaronder de voorzitter. De rekenkamer wordt ondersteund door een secretaris. In 2014 hebben de gemeenten Enkhuizen, Stede Broec en Drechterland een gezamenlijke Rekenkamercommissie SED opgericht. De Rekenkamer heeft als taak het gemeentelijke beleid op de volgende aspecten te onderzoeken: ➢ Doeltreffendheid: zijn de bedoelde maatschappelijke effecten van het beleid bereikt? ➢ Doelmatigheid: zijn de beschikbare middelen (tijd, personeel, geld) goed besteed? ➢ Rechtmatigheid: heeft de gemeente de voor haar geldende wettelijke regels en zelf geformuleerde regels (verordeningen) gevolgd bij de uitvoering van het beleid? In de onderzoekrapporten staan aanbevelingen aan de raad voor de toekomst en hebben als doel het functioneren van de gemeente te verbeteren. De onderzoekrapporten worden besproken in de raadscommissie, met een bestuurlijke reactie van het college. De aanbevelingen worden vastgesteld in de raad. De rekenkamer is onafhankelijk en bepaalt zelf welke onderdelen van het gemeentelijke beleid zij onderzoekt.

Gemiddeld voert de commissie twee onderzoeken per jaar uit.

Meer informatie: ➢ Verordening Rekenkamercommissie gemeente Stede Broec 2014 ➢ Documentatie Rekenkamer SED ➢ Website Rekenkamer ➢ Vanuit de griffie: Dinie Langedijk

19

Besluitvorming| Inleiding Op maandag, dinsdagavond en donderdagavond wordt er vergaderd. Veelal vergaderen de fracties op maandagavond. Indien op een andere dag een vergaderruimte nodig is, kan dit in overleg met de griffie. In deze weken vinden drie verschillende soorten vergaderingen plaats: ➢ Informatieve bijeenkomsten (week 1) ➢ Commissievergaderingen Grondgebiedzaken, Samenleving en RBFZ (week 2 op de maandag, dinsdag en donderdag) ➢ Regionale overleggen of SED-avonden (week 3) ➢ Raadsvergaderingen (week 4) De agendacommissie bepaalt namens de gemeenteraad hoe de conceptagenda’s van deze vergaderingen eruit zien en wanneer raadsvoorstellen worden ingepland. Het jaarlijkse vergaderschema wordt opgesteld door de agendacommissie en vastgesteld door het presidium. Raadsvoorstellen worden eerst besproken in de commissievergaderingen. Tijdens deze vergaderingen vormen raads- en niet-raadsleden een beeld over het voorstel en voeren ze daar het debat over. Ook worden raadsinstrumenten (amendementen en moties) aangekondigd. Op basis van de behandeling in de commissie stelt de commissievoorzitter vast of een raadsvoorstel als bespreekstuk of als hamerstuk wordt geagendeerd voor de raadsvergadering. Tijdens informatieve avonden komen onderwerpen aan de orde in het kader van de beeldvorming. Later vinden in de commissies de oordeelsvorming en daarna besluitvorming in de raad plaats.

Meer uitleg: ➢ De agendacommissie ➢ Themabijeenkomsten ➢ Raadscommissies ➢ Raadsvergadering ➢ Presidium

Besluitvorming|Agendacommissie De agendacommissie vervult een belangrijke (coördinerende, afstemmende) rol bij de agendering van onderwerpen in raad, raadscommissies en themabijeenkomsten. De agendacommissie: ➢ stelt de conceptagenda’s op voor de reguliere raadsvergaderingen en raadscommissies en stemt hierover af met het college. Uitzondering hierop vormen de raadsvergaderingen in het kader van de begrotingscyclus, hierin heeft het presidium het voortouw. In de termijnkalender staan de verwachte onderwerpen voor de komende periode. De agendacommissie gebruikt deze termijnkalender bij het opstellen van de conceptagenda’s. ➢ NB: de raad c.q. commissie blijft zelf verantwoordelijk voor het definitief vaststellen van een agenda. Dit gebeurt aan het begin van de vergadering. ➢ houdt toezicht op de planning van de te behandelen onderwerpen (bestuurlijke planning). ➢ actualiseert het vastgestelde vergaderschema. ➢ plant werkbezoeken in. De agendacommissie vergadert twee werken voorafgaand aan de commissies en vindt in beslotenheid plaats. Wie zitten er in de agendacommissie? De commissie bestaat uit alle commissievoorzitters, de voorzitter van de raad (de burgemeester) en de griffier als adviseur. De griffie voert het secretariaat.

21

Besluitvorming|BOB-model Besluitvorming in de gemeenteraad van Stede Broec vindt plaats volgens het BOB-model:

Beeldvorming doen raadsleden op door stukken te lezen en vragen te stellen aan elkaar, de inwoners, het college en de ambtenaren. Dit kan op eigen initiatief of tijdens informatieve en interactieve (werk)bijeenkomsten. Goed luisteren en doorvragen is daarbij belangrijk. Bij de beeldvorming nemen de raadsleden geen standpunten in en gaan ook niet met elkaar in discussie. De oordeelsvorming gebeurt in commissievergaderingen. In deze fase nemen de raadsleden een voorlopig standpunt in. Zij wisselen argumenten uit en proberen elkaar te overtuigen. In de gemeente Stede Broec ligt het zwaartepunt van het politiek-inhoudelijke debat in de raadscommissies. Als een voorstel helemaal besproken is, hoeft er in de raad alleen nog maar een besluit genomen te worden. In de raadsvergadering vindt alleen, indien dat nog nodig is, een afrondend politiek debat plaats. Daarnaast leggen raadsleden hun standpunten uit en nemen een besluit. Als een raadslid iets gewijzigd wilt hebben in een besluit, dan kan dit via een amendement aan de raad worden voorgelegd.

22

Besluitvorming|Themabijeenkomsten In het vergaderschema is er ruimte voor informatiebijeenkomsten in week 1 op de donderdag. Beeldvormende bijeenkomsten, richting oordeelsvorming en besluitvorming Deze themabijeenkomsten passen in de eerste fase van het BOB-model. Na deze informatiebijeenkomst volgt oordeelsvorming in de commissie en besluitvorming in de raad. Het kan ook voorkomen dat voorstellen niet door naar de raad gaan. Het gaat dan meestal om meningsvormende onderwerpen. Naast een bijeenkomst kan ook gebruik worden gemaakt van verschillende andere vormen van informatievoorziening, bijvoorbeeld: werkbezoeken, brieven van het college, filmpjes en presentaties die beschikbaar worden gesteld. Afstemming vanuit de organisatie vindt plaats met de griffie. De griffie adviseert de agendacommissie over de noodzaak, behoefte en agendering van de bijeenkomst. De agendacommissie neemt hier vervolgens een besluit over.

Uitgangspunten voor themabijeenkomsten: ➢ bijeenkomsten vinden plaats vanaf 20:00 uur ➢ bijeenkomsten vinden plaats in week 1 van het schema ➢ informatiebijeenkomsten kunnen digitaal of fysiek gehouden worden ➢ de behoefte van de raad staat centraal ➢ de bijeenkomsten zijn informatief ➢ de commissies en de raad zijn primair de plaatsen voor het ophalen van politieke meningen, politieke beelden en het voeren van de politieke discussie ➢ uitnodigingen voor deze bijeenkomsten voldoen aan een aantal voorwaarden (doel, opname, aanwezigheid externen, enz.). De griffie informeert de raad en organisatie hierover. Als er een gedragen verzoek is van de commissies of de raad om een andere vorm te kiezen, wordt hierin voorzien. Dit wordt afgestemd met de agendacommissie.

23

Besluitvorming|Raadscommissies Op basis van artikel 82 van de Gemeentewet kan de raad raadscommissies instellen. In Stede Broec zijn er drie raadscommissies: Regionale, bestuurlijke en financiële zaken (RBFZ) ➢ alle gemeenschappelijke regelingen ➢ financiën ➢ ICT ➢ dienstverlening ➢ burgerparticipatie ➢ openbare orde en veiligheid ➢ evenementen ➢ kermissen en manifestaties ➢ bestuurlijke en regionale samenwerking ➢ voorlichting ➢ Integriteit

Samenleving ➢ sociaal domein ➢ Zorg ➢ kinderopvang ➢ sport en sportaccommodaties ➢ kunst en cultuur ➢ onderwijs en onderwijshuisvesting

Grondgebiedszaken ➢ aanleg ➢ vervanging en vernieuwing van gemeentelijke wegen ➢ vervanging en vernieuwing van de riolering ➢ gemeentelijk grondbeleid ➢ milieuzaken ➢ kabelzaken ➢ monumentenruimtelijk beleid ➢ bestemmingsplannen ➢ woningbouw

De commissievergaderingen vinden in week 2 plaats in de raadszaal en starten om 20.00 uur. In het vergaderschema in Notubiz staat wanneer de commissies precies vergaderen. De concept-agenda wordt opgesteld door de agendacommissie. Onderwerpen voor de commissies vind je in Notubiz onder de betreffende vergadering. De openbare vergaderstukken worden gepubliceerd op de website: https://stedebroec.raadsinformatie.nl/dashboard. Vergaderingen zijn live te volgen via de knop ‘live’ en terug te kijken via de agenda. De vergaderingen zijn openbaar toegankelijk. Wel kan de commissie altijd besluiten om een onderwerp in beslotenheid, achter gesloten deuren te behandelen. Dit moet onderbouwd worden met een goede motivering waarom het sluiten van de deuren nodig is. Hiervoor is de Woo leidend. Het kan bijv. gaan om personele zaken die een persoon mogelijk kunnen beschadigen. Het is overigens vrijwel altijd mogelijk de geheime onderdelen van het voorstel en besluit (bijvoorbeeld financiële gegevens) in één of meer aparte geheime bijlage(n) op te nemen. Door de geheime informatie op te nemen in een aparte bijlage, kan de behandeling en besluitvorming toch in de openbaarheid plaatsvinden. Lees hier meer over geheimhouding.

24

Besluitvorming|Raadscommissies|Regels Wat doen de commissies? De commissies adviseren de raad over de te nemen besluiten. Dit gebeurt aan de hand van de bespreking van een raadsvoorstel en raadsbesluit die door het college zijn opgesteld. Daarnaast consulteert het college de commissie om de mening van de raad over een onderwerp te peilen, zonder dat daar een raadsbesluit op volgt. Dit gebeurt op basis van een meningsvormend voorstel raadscommissie, waarin het college de raadscommissie vraagt haar mening te geven over een onderwerp. Leden van de commissies kunnen ook vragen stellen aan het college over een urgent en actueel onderwerp. Dit vindt plaats tijdens de informatie-uitwisseling met het college. Doel commissievergaderingen Het zwaartepunt van het politiek-inhoudelijke besluitvormingsproces ligt in de commissies. In de raadsvergadering (week 4 in het vergaderschema) vindt alleen eventueel nog het afrondend politieke debat plaats. In de commissievergaderingen geven de fractie hun voorlopige standpunten weer. Daarna vindt het politieke debat tussen de fracties plaats en kan het college hierop reageren. Ook kunnen fracties de inzet van raadsinstrumenten (moties en amendementen) in de raad aankondigen. Behandeling resulteert in een advies van de commissie aan de raad of de onderwerpen bespreekstukken of hamerstukken worden in raadsvergadering.

Voorbereiding door de fracties: verduidelijkende vragen schriftelijk voor de vergadering Vóór de commissie kunnen technische of verduidelijkende vragen worden gesteld. Doordat de commissieleden van te voren zijn ingelicht, kan de agenda van de commissie zo efficiënt mogelijk worden afgehandeld. In de commissie worden er politieke standpunten gedeeld en stellen de leden vragen aan elkaar. Bespreeknotitie Een bespreeknotitie is een korte notitie van een raadscommissielid gericht aan de andere fracties. Een bespreeknotitie gaat over een onderwerp waarop een raadscommissielid de mening van de andere fracties wil weten. In principe komt het college niet aan bod, maar het kan in sommige gevallen wel verstandig zijn om het college erbij te betreffen. Vaak krijgt het college namelijk met het vervolg te maken. Bijvoorbeeld als het leidt tot het indienen van een motie. De ingediende vragen, de beantwoording daarvan en de agenda worden tenminste 10 dagen voor de vergadering gepubliceerd op Notubiz door de griffie.

25

Besluitvorming|Raadscommissies|Vergaderorde De orde van de vergadering bij bespreekpunten ziet er als volgt uit: ➢ fracties hebben een eerste termijn waarin ze vragen kunnen stellen aan het college. Interrupties op de eerste termijn worden niet toegestaan; ➢ na de eerste termijn volgt er beantwoording van het college ➢ na de beantwoording vindt het onderlinge debat plaats en wordt gevraagd een oordeel te geven over het voorstel. Ook kunnen fracties vragen aan elkaar stellen en alvast raadsinstrumenten aankondigen ➢ de commissievoorzitter concludeert in overleg met de commissie of het een bespreekpunt of een hamerpunt wordt voor de raadsvergadering. De vuistregel daarbij is dat als er een raadsinstrument wordt aangekondigd het een bespreekpunt is. Wie nemen deel aan de commissie? Raads- en niet-raadsleden kunnen deelnemen aan de commissies. Per onderwerp wijst een fractie één woordvoerder aan. Dit kan dus een raadslid of een niet-raadslid zijn. Deze verwoordt het fractiestandpunt (eerste termijn + onderling debat met fracties) bij de behandeling van het onderwerp. Niet-raadsleden zijn commissieleden, die namens een fractie tijdens de vergadering het woord voeren. Fracties mogen een maximaal afgesproken aantal niet-raadsleden hebben. Niet-raadsleden nemen niet deel aan raadsvergaderingen en hebben niet dezelfde bevoegdheden als raadsleden.

Zo mogen zij geen raadsinstrumenten zoals moties, amendementen en initiatiefvoorstellen indienen of artikel 36-vragen stellen aan het college. De drie commissies hebben een vaste voorzitter die, mocht het nodig zijn, vervangen wordt door een lid van de agendacommissie. De griffier wijst een medewerker op de griffie aan als commissiegriffier. Commissievergaderingen zijn live te volgen op Notubiz.

26

Besluitvorming|Raadsvergadering|Regels Wat houdt een raadsvergadering in? De raadsvergadering vormt het eind van het besluitvormingsproces. Dan neemt de raad besluiten. Het gaat dan om besluiten over kaders en hoofdlijnen van beleid, het budgetrecht van de raad en onderwerpen die ingrijpende gevolgen hebben voor de gemeentelijke huishouding. Meestal zijn deze onderwerpen al eerder politiek-inhoudelijk in de commissies besproken. Bij bespreekpunten richt de raadsbehandeling zich op ingezette raadsinstrumenten (moties en amendementen). Als de standpunten duidelijk zijn en er geen ruimte meer is voor overtuigen, dan wordt overgegaan tot besluitvorming (middels stemming). De spelregels van de gemeenteraad zijn vastgelegd in het reglement van orde van de gemeenteraad: VerordingReglement-van-Orde-Stede-Broec-2022.pdf. Raadsvergaderingen toegankelijk en openbaar De vergaderingen vinden plaats in de raadszaal van het gemeentehuis en zijn openbaar toegankelijk. Ook zijn raadsvergaderingen live te volgen via Notubiz. Wel kan de raad altijd besluiten om een onderwerp in beslotenheid, achter gesloten deuren te behandelen. Dit moet goed gemotiveerd zijn waarom het sluiten van de deuren nodig is. Hiervoor is de Woo (Wet open overheid) leidend. Het kan bijv. gaan om financiële gegevens, of over besluiten die mogelijk personen kunnen beschadigen.

Het is overigens bijna altijd mogelijk de geheime onderdelen van het voorstel en besluit (bijvoorbeeld financiële gegevens) in één of meer aparte geheime bijlage(n) op te nemen. Door de geheime informatie op te nemen in een aparte bijlage, kan de behandeling en besluitvorming toch in de openbaarheid plaatsvinden. Er kan echter niet over de inhoud van de geheime stukken worden gesproken. Meer over geheimhouding. De vergaderstukken staan in Notubiz onder de betreffende raadsvergadering. De openbare vergaderstukken worden daarnaast gepubliceerd op de website Dashboard Gemeente Stede Broec onder het kopje ‘Documenten’.

Samenvattend Doel: de raad is er voor stemmingen, het nemen van besluiten, stemverklaringen afgeven en het inzetten van raadsinstrumenten. Wie: de raad bestaat uit 19 raadsleden verdeeld over 8 fracties. De burgemeester is voorzitter van de raad en wordt hierin ondersteund door de griffier. Wanneer: de raad vergadert elke laatste donderdag van de maand. De agenda en vergaderstukken worden tenminste 10 dagen van te voren geplaatst op Notubiz.

27

Besluitvorming|Raadsvergadering|Vergaderorde De orde van de vergadering bij bespreekpunten ziet er als volgt uit: ➢ Bij een hamerstuk is er geen instrument ingediend. Er mogen wel stemverklaringen worden gegeven, maar er vindt geen bespreking plaats en het raadsbesluit wordt direct tot stemming gebracht. ➢ Bij een bespreekpunt is er altijd een raadsinstrument ingediend en volgt daarover een politieke bespreking. ➢ Er volgt dan een eerste termijn over het raadsbesluit, beantwoording door het college en een tweede termijn. In de tweede termijn gaat het over de standpuntbespreking op het raadsinstrument. Daarna wordt er gestemd over het amendement en het raadsbesluit. Als er een motie is ingediend, wordt er eerst gestemd over het raadsbesluit. Kortom: eerst wordt er gestemd over een amendement, dan over het wel of niet geamendeerde raadsbesluit en tenslotte stemmen de raadsleden over ingediende moties. Bij de begroting, kadernota en jaarrekening geldt een andere procedure: ➢ De fracties hebben een pitch van 3 minuten. Interrupties op de pitch worden niet toegestaan. In de pitch worden vaak de raadsinstrumenten aangekondigd. ➢ Vervolgens vinden er stemverklaringen plaats. ➢ Daarna wordt er gestemd. Naast een bespreekpunt en een hamerstuk kennen we ook een hamerstuk+.

Dit zijn onderwerpen waarop in de commissie is aangegeven dat er mogelijk een raadsinstrument komt, maar uiteindelijk niet wordt ingediend. De betreffende fractie krijgt dan de gelegenheid om in de raad toe te lichten waarom er geen raadsinstrument is ingediend. Direct daarna wordt er gestemd. Stemmen gebeurt handmatig. De griffier telt welke raadsleden voor of tegen een voorstel stemmen.

Geen verduidelijkende technische vragen aan de wethouder Net als in de raadscommissies worden er geen technische vragen toegestaan aan de wethouder in de gemeenteraad. Deze kunnen voorafgaand aan de vergadering gesteld worden. Tijdens de gemeenteraadsvergadering kan een raadslid de onderstaande instrumenten inzetten. De instrumenten verschillen qua vorm en politieke zwaarte. De griffie kan raadsleden adviseren en ondersteunen. ➢ Motie ➢ Amendement ➢ Initiatiefvoorstel ➢ Vragenrecht 28 ➢ Inlichtingen ➢ Interpellatie

Besluitvorming|Raadswerkgroepen Op grote maatschappelijke dossiers denkt de raad mee over het besluitvormingsproces en het zo vroeg mogelijk in positie brengen van raad en samenleving binnen dat proces. De raad kan ervoor kiezen om hiertoe werkgroepen in te stellen. Zowel raads- als niet-raadsleden kunnen deelnemen aan een werkgroep. Per werkgroep wordt de rol van de werkgroep en het aantal leden bepaalt. Werkgroepen kunnen ondersteund worden vanuit de ambtelijke organisatie. Ook kan een werkgroep opgericht worden ter voorbereiding op een themabijeenkomst. In de werk In Stede Broec zijn in de bestuursperiode 2022-2026 drie raadswerkgroepen in het leven geroepen. Werkgroep Duurzaamheid In de komende jaren staat de gemeente voor de grote opgave om te verduurzamen, het stikstofprobleem de kop te bieden en om klimaatverandering tegen te gaan. Er moeten dus concrete stappen worden gezet. In deze werkgroep worden de leden bijgepraat over het proces rondom de beleidsstukken. Er is een nadere verdieping op de inhoud.

Werkgroep sociaal domein Deze werkgroep bespreekt over welke onderwerpen zij graag in een themabijeenkomst geïnformeerd willen worden. Werkgroep Omgevingswet Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Ook biedt de Omgevingswet gemeenten de mogelijkheid om met overzichtelijkere regels de leefomgeving meer in samenhang in te richten. Het biedt daarnaast meer ruimte voor lokaal maatwerk en leidt tot een betere en snellere besluitvorming. De wet is ook veelomvattend. Er is een werkgroep in het leven geroepen om de nodige voorbereidingen te treffen.

Meer informatie : ➢ De Omgevingswet

29

Besluitvorming|Auditcommissie Wat doet een auditcommissie? De auditcommissie is een technische commissie die de raad ondersteunt in zijn controlerende bevoegdheden. Het gaat dan om planning- en controlstukken (begrotingscyclus) en het onderzoek naar de rechtmatigheid van de financiële gegevens. De commissie functioneert als intermediair tussen de raad en de accountant. De auditcommissie is een kleine commissie, bestaande uit 5 leden, die geen politieke oordelen geeft over aangeboden stukken. Dit politieke oordeel is aan de raad. De auditcommissie kijkt alleen naar de techniek van de controle van de jaarstukken, en als er fouten zijn geconstateerd, welke maatregelen het college neemt om de problemen op te lossen. De commissie heeft als taken: ➢ overleg namens de raad met de accountant, stelt prioriteiten vast die de accountant naast de vaste prioriteiten mee kan nemen in het onderzoek naar de jaarstukken ➢ adviseert de raad periodiek over het programma van eisen voor de accountantscontrole, het controleprotocol en het normenkader ➢ adviseert de raad over de P&C-documenten ➢ adviseert de raad over het programma van eisen voor de aanbesteding van de accountantscontrole. Wie zitten er in de auditcommissie? De interne leden van de auditcommissie worden op voordracht van de fracties door de raad benoemd. Een lid kan raadslid of niet-raadslid zijn.

Daarnaast zijn een vertegenwoordiger van de accountant, de secretaris auditcommissie (vanuit de griffie), vertegenwoordiging vanuit de ambtelijke organisatie en mogelijk de wethouder financiën aanwezig.

Meer informatie : ➢ Verordening op de auditcommissie gemeenteraad Stede Broec 2020 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl)

30

Besluitvorming|Presidium Wat doet het presidium? Het presidium bewaakt namens de voltallige raad de algemene gang van zaken rondom alle raadsaangelegenheden. In het presidium worden in principe geen inhoudelijke standpunten uitgewisseld over dossiers. Het presidium: ➢ vervult een klankbordfunctie voor de raadsvoorzitter, de fractievoorzitters en de burgemeester als collegevoorzitter en zelfstandig bestuursorgaan ➢ maakt op hoofdlijnen afspraken over de behandeling van de begrotingscyclus, het vergaderstelsel en de ‘zwaardere’ politieke trajecten ➢ doet aan de raad voorstellen over gewenste veranderingen in de organisatie van de werkzaamheden van de raad en zijn commissies. Wie zitten er in het presidium? Het presidium bestaat uit alle fractievoorzitters, de voorzitter van de raad en de griffier. Voorzitter van het presidium is de raadsvoorzitter. Het presidium vergadert in beslotenheid.

31

Instrumenten van de raad| Inleiding De gemeenteraad vertegenwoordigt de inwoners van de gemeente, bepaalt de kaders van het beleid en controleert de gemeentebestuurders. Om die taken zo goed mogelijk te kunnen uitvoeren, kan een raadslid gebruikmaken van verschillende instrumenten. Deze bevoegdheden staan beschreven in de Gemeentewet: https://wetten.overheid.nl/BWBR0005416. Een verdere uitwerking staat in het reglement van orde: Verording-Reglement-van-Orde-Stede-Broec-2022.pdf (stedebroec.nl) en in een bijdrage van de VNG Raadgever Rollen en instrumenten van het raadslid. Bij vragen over wanneer en op welke wijze welk instrument het best past, kan de griffie helpen.

Instrumenten van de raad|Technische/verduidelijkende vragen Wat zijn technische/verduidelijkende vragen? Technische/verduidelijkende vragen zijn vragen over de vergaderstukken die op de agenda van de commissie of de raad staan. Belangrijke overweging voor het stellen van deze vragen is dat de verduidelijking noodzakelijk is voor de politieke menings- en besluitvorming over het voorstel. Het stellen van technische vragen tijdens de commissie wordt niet toegestaan, omdat daar het politieke debat centraal staat. Het stellen en antwoord krijgen op technische vragen hoort bij de voorbereiding van een raads- of commissielid op een agendapunt in de commissie. Zowel de vragen als de antwoorden zijn in principe openbaar en voor iedereen toegankelijk. Procedure en behandeling Stel de vragen zo snel mogelijk nadat de stukken en agenda gepubliceerd is, zodat de organisatie de tijd heeft deze voor de behandeling in de commissie of raad te beantwoorden. Hiervoor is een formulier beschikbaar. De griffie publiceert de vragen en later de bijbehorende beantwoording in het kader van gelijke informatievoorziening bij de vergaderstukken in Notubiz. Dit kan de behandeling van een onderwerp in de commissie en raad bevorderen. De vragen en antwoorden staan in de module ‘Technische vragen’ en worden toegevoegd aan het agendapunt.

Meer informatie: ➢ Artikel 35 uit het Regelement van Orde

33

Instrumenten van de raad|Artikel 36-vragen en overige vragen Wat zijn artikel 36-vragen en overige vragen? Artikel 36-vragen en overige vragen zijn schriftelijke politieke vragen die een raadslid stelt over aangelegenheden die tot de bevoegdheid van het college of de burgemeester behoren. Op basis daarvan kan de raad zijn controlerende rol invullen. Artikel 36-vragen hebben een grotere politieke urgentie en moeten binnen 30 dagen beantwoord worden. Voor de beantwoording van overige vragen geldt een minder strenge termijn. Het is ook mogelijk dat vragen mondeling in een raadsvergadering wordt beantwoord. Procedure en behandeling De regels die gelden voor het behandelen van artikel 36-vragen staan in artikel 36 van het reglement van orde voor de gemeenteraad: Reglement van orde van de raad van Stede Broec 2022 (officiele-overheidspublicaties.nl).

Meer informatie: ➢ Artikel 169 gemeentewet ➢ Artikel 36-vragen en overige vragen dien je in bij de griffie.

34

Instrumenten van de raad|Ambtelijke bijstand Wanneer kunnen raads- en niet-raadsleden rechtstreek een beroep doen op ambtelijke bijstand? Raads- en niet-raadsleden hebben recht op ambtelijke bijstand om hun werk te kunnen doen. Dat is onder andere geregeld in de Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning. Hierin wordt bijvoorbeeld onderscheid gemaakt tussen het stellen van technische vragen, feitelijke vragen van kleinere omvang en vragen waarvan de beantwoording meer capaciteit vergen van de ambtelijke organisatie. Wanneer het gaat om: ➢ het vragen van feitelijk informatie van geringe omvang of ➢ om inzage in of een afschrift van documenten die vallen onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid van het college en die openbaar zijn, dan kan een raadslid hierover rechtstreeks contact opnemen met de ambtelijke organisatie (griffie in de cc). Procedure en behandeling Indien het gaat om het stellen van technische vragen over een onderwerp dat is geagendeerd in een raadscommissie, dan kan een raadslid hierover rechtstreeks contact opnemen met de ambtelijke organisatie (cc naar de griffie). Stel de vragen zo snel mogelijk nadat de stukken en agenda gepubliceerd is, zodat de organisatie de tijd heeft deze voor de behandeling in de commissie te beantwoorden.

De griffie publiceert de en vragen en de beantwoording in het kader van gelijke informatievoorziening bij de vergaderstukken. Dit kan de behandeling van een onderwerp in de commissie bevorderen. Groot beslag op ambtelijke capaciteit Indien het verzoek een dusdanig groot beslag op de capaciteit legt dat uitvoering van andere werkzaamheden in het gedrang kan komen en/of het verzoek mogelijk het belang van de gemeente kan schaden, wordt de gemeentesecretaris erbij betrokken. De gemeentesecretaris beoordeelt dan of de ambtelijke bijstand kan worden geleverd, dit gebeurt in overleg met de griffier. In de Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning staat beschreven wat er gebeurt als er geen capaciteit geleverd kan worden.

35

Instrumenten van de raad| Moties Wat is een motie? Een motie is een uitspraak van de raad, op voorstel van één of meer raadsleden, waarmee hij/zij/hen het college en de burgemeester wil bewegen om het beleid en het bestuur in een bepaalde richting te sturen. Procedure en behandeling In een raadsvergadering wordt eerst over het raadsbesluit gestemd, daarna over de motie. Als er meerdere moties zijn ingediend, wordt de meest verstrekkende motie als eerste in stemming gebracht. Indien een motie wordt aangenomen dan voert het college de motie meestal uit. De raad wordt over het algemeen per brief door het college geïnformeerd over de wijze waarop het college de motie uitvoert. Je vindt deze brieven terug in Notubiz bij de moties (Moties Gemeente Stede Broec) en bij de ingekomen stukken. Als de motie gevolgen heeft voor het budget of het beleid, dan ontvangt de raad hierover een raadsvoorstel. In de lijst van afdoening moties geeft het college elke maand een actueel overzicht van de uitvoering van de moties. Deze lijst is opgenomen bij de agenda van de raad in Notubiz.

Ondersteuning griffie Bij een voorgenomen motie kan gebruik gemaakt worden van de adviserende rol van de griffie. Het gaat dan om een technisch-inhoudelijke check van de formulering van het verzoek, maar ook over de juiste procedures. Verder kan de griffie advies geven over de financiële onderbouwing of bestuurlijkjuridische kwesties. Ook kan de griffie adviseren over eerdere besluitvorming in de raad en problemen met de consistentie van beleid. Bij problemen met de inhoud kan de griffie doorverwijzen naar het verantwoordelijke domein of de verantwoordelijk wethouder. Verzoek is om moties (en amendementen) tijdig in concept voor te leggen aan de griffie, zodat eventuele fouten niet pas tijdens de behandeling in de raad aan het licht komen. Lever concept-moties aan bij de griffie.

Meer informatie: ➢ Artikel 31 uit het Regelement van Orde

36

Instrumenten van de raad| Amendementen Wat is een amendement? Een raadslid kan tijdens een raadsvergadering een amendement indienen. Met een amendement wordt het raadsbesluit gewijzigd. Meestal gebeurt dit, omdat een fractie het met een onderdeel uit het voorgestelde besluit niet eens is. Het kan ook zijn dat bijvoorbeeld meer geld ter beschikking wordt gesteld door de raad. Dan wordt het genoemde budget geamendeerd. Als een amendement te ingrijpend is en eigenlijk het hele voorstel aanpast, dan zijn er andere instrumenten. Dan zou een fractie tegen moeten stemmen. Ook kan de raad besluiten terugsturen naar het college. Wanneer een amendement is ingediend, kan een ander raadslid daarop nog een kleine wijziging in de tekst aanbrengen. Deze wijziging heet een subamendement. Subamendementen kunnen ook mondeling worden ingebracht.

Procedure en behandeling Een raadslid/fractie stelt zelf het amendement op. Het digitale format kun je opvragen bij de griffie. De griffie adviseert over het proces en de formulering. Dit kan ook ongevraagd. Zeker bij het opstellen van ‘zware’ amendementen is dit wenselijk. Het is dan ook raadzaam je amendement tijdig voor te leggen aan de griffie. De griffie is scherp op de formulering van een amendement, omdat dit een aanpassing is van een raadsbesluit. Een raadsbesluit moet helder en juridisch kloppend zijn. Meestal is ook informatie vanuit de ambtelijke organisatie nodig om tot een zorgvuldige formulering van het amendement te komen. Het raadslid of de fractie moet zelf de inhoudelijke politieke boodschap en de constateringen en overwegingen die eraan ten grondslag liggen onder woorden brengen. Het raadslid of de fractie deelt het amendement voorafgaand aan de raadsvergadering met de andere fracties. Doel: nagaan of andere fracties het amendement mede willen indienen. Bovendien stelt dit andere fracties in de gelegenheid een standpunt op het amendement in te nemen. De griffie plaatst voorgestelde amendement voorafgaand aan de vergadering in Notubiz. Daarnaast wordt een amendement van de indieners door de griffie voorgelegd aan het college, ter voorbereiding op de raadsvergadering.

Het college of de wethouder heeft dan nog de gelegenheid om zijn reactie op het amendement voor te bereiden. Het college moet ook aangeven wat de formele gevolgen zijn van amendering, zowel in beleidsmatige zin als in bijvoorbeeld financiële zin. Behandeling amendement in de raadsvergadering De initiërende fractie dient het amendement in bij het vaststellen van de agenda. Totdat er gestemd wordt mag een (sub)amendement worden ingediend en aangepast. De overige fracties en het college mogen reageren op het ingediende amendement. Dit kan ertoe leiden dat de indiener het amendement intrekt als hij/zij/hen merkt dat een meerderheid niet haalbaar is. Er wordt eerst over het amendement gestemd. Als er meerdere amendementen zijn ingediend, wordt het meeste verstrekkende amendement als eerste in stemming gebracht. Indien een amendement wordt aangenomen dan besluit de raad over een geamendeerd raadsbesluit. Indien amendement(en) worden verworpen (geen meerderheid van stemmen), vindt daarna stemming plaats over het oorspronkelijke raadsbesluit. Als het besluit eenmaal geamendeerd genomen is moet het college het uitvoeren. Het recht van amendement staat in artikel 147b van de gemeentewet.

De regels die gelden voor de behandeling van een amendement staan in de artikelen 21 en 30 van het Reglement van Orde voor de gemeenteraad: Verording-Reglement-van-Orde-Stede-Broec-2022.pdf (stedebroec.nl).

Instrumenten van de raad| Initiatiefvoorstel Wat is een initiatiefvoorstel? Raadsleden kunnen zelf voorstellen doen aan de gemeenteraad. Dit heet dan een initiatiefvoorstel. Via zo’n initiatiefvoorstel kan de raad zelf voorstellen doen voor een verordening of een ander onderwerp waartoe de raad bevoegd is. Het voorstel wordt ingediend bij de raadsvoorzitter. Procedure en behandeling De griffie kan de opsteller van een initiatiefvoorstel adviseren. De griffie zorgt voor contacten met de inhoudelijke experts op de diverse afdelingen. Een raadslid of fractie kan het initiatiefvoorstel- en besluit delen met overige fracties. Doel: nagaan of er nog andere fracties het initiatiefvoorstel mede willen indienen, en zorgen voor een meerderheid. De griffie heeft een digitaal formulier waarin het initiatiefvoorstel wordt samengesteld. Het initiatiefvoorstel wordt geplaatst op de agenda van de eerstvolgende raadsvergadering waarvan de uitnodiging en stukken nog niet in Notubiz zijn geplaatst. Bij het ‘vaststellen van de agenda’ bepaalt de raad of het onderwerp word behandeld. Het kan ook zijn dat de raad besluit dat het initiatiefvoorstel eerst moet worden behandeld in de algemene raadscommissie of dat het voor nader advies naar het college wordt gezonden. De initiatiefnemer levert het initiatiefvoorstel en besluit digitaal aan bij de voorzitter van de raad.