01A Jaarverslag Toezicht en Handhaving 2021 SED
Tekst van het document
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
Jaarverslag 2021 Toezicht en Handhaving Wet Kinderopvang
Mei 2022 Beleidsmedewerker Jeugd & Onderwijs Afdeling Samenleving Gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland
2
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................ 4 2. Jaarverantwoording ......................................................................................................... 4 3. Invloed Corona.…….….………………………………………………………………………….4 4. Toezichtinformatie Landelijk Register ............................................................................ 5 4.1 Afhandeling aanvragen KDV, BSO, GOB, VGO ...............................................................................5 4.2 Uitvoering inspecties – KDV, BSO, GOB (bestaande locaties) ........................................................5 4.3 Uitvoering inspecties gastouders (nieuw) ......................................................................................6 4.4 Uitvoering inspecties gastouders (bestaand) .................................................................................7 5. Landelijk Register Kinderopvang .................................................................................... 7 6. Toezichtinformatie Handhaving ......................................................................................
8 6.1 Handhavingsacties..........................................................................................................................8 6.2 Ingezette handhavingstrajecten met advies handhaven……………………………………………………………8 6.3 Handhavingsacties op overtredingen………………………………………………………………………………………..9 6.4 Herstelaanbod ................................................................................................................................9
3
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
1. Inleiding Goede kinderopvang in een veilige omgeving draagt bij aan een goede en gezonde ontwikkeling van kinderen. In de Wet Kinderopvang (Wko) zijn daarom kwaliteitseisen vastgelegd. De eisen en het toezicht hierop moet houders van kindercentra prikkelen om goede kwaliteit opvang te leveren. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de registratie van alle kinderdagverblijven (peuterscholen) (KDV), buitenschoolse opvang (BSO), gastouderbureaus (GOB), voorziening gastouders (VGO) en het toezicht op naleving van de kwaliteitseisen. Wanneer een houder de kwaliteitseisen niet naleeft treedt de gemeente handhavend op. Het College heeft hiervoor de beschikking over een aantal handhavingsinstrumenten. Door strikt toezicht te houden en op te treden tegen houders wanneer zij niet aan de kwaliteitseisen voldoen wordt de kwaliteit van de kinderopvang in de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland (verder SED-gemeenten) gewaarborgd. Jaarlijks stelt het College de jaarverantwoording Kinderopvang vast over de toezicht- en handhavingstaken die de gemeente in het afgelopen jaar in het kader van de Wko heeft verricht. Volgens de regelgeving dienen gemeenten de door het college vastgestelde jaarverantwoording uiterlijk 1 juli van het jaar volgend op het verslagjaar aan te leveren.
Ter aanvulling op de landelijk gegenereerde toezichtinformatie en om een compleet beeld te geven van de ontwikkelingen, de uitgevoerde werkzaamheden en de behaalde resultaten is dit jaarverslag opgesteld. 2. Jaarverantwoording Het toezicht en de handhaving op de kwaliteitseisen in de kinderopvang zijn gemeentelijke taken die worden uitgevoerd door de GGD en door gemeenten zelf. Op de uitvoering van deze taken wordt in de tweede lijn toezicht gehouden door de Inspectie van het Onderwijs. De SED-gemeenten voeren de wettelijke taken rond toezicht en handhaving op de kinderopvang goed uit. In 2020 heeft de Inspectie van het Onderwijs wederom de A-status aan alle 3 de gemeenten toegekend. Alleen de gemeenten die naar het oordeel van de Inspectie van het Onderwijs (IvhO) haar taken en verantwoordelijkheden op grond van de Wko goed uitvoeren ontvangen een A-status. Deze jaarverantwoording is gebaseerd op de gegevens die de SED-gemeenten en de GGD vastgelegd hebben in de databases van het Landelijk Register Kinderopvang (LRK), de Gemeenschappelijke Inspectieruimte Inspecteren en de Gemeenschappelijke Inspectieruimte Handhaven (GIR). Deze jaarverantwoording is gebaseerd op de vragenlijst van de IvhO en omvat de belangrijkste aspecten voor de uitvoering van de wettelijke taken voor de uitvoering van toezicht en handhaving op de kwaliteit van de kinderopvang.
3. Invloed Corona Ook in 2021 heeft de uitbraak van het coronavirus helaas geleid tot sluiting van voorzieningen. Er was een sluiting aan het begin van het jaar. Kinderopvang en peuteropvang tot 8 februari gesloten, BSO tot 19 april gesloten. En een sluiting aan het einde van het jaar, de BSO vanaf 21 december gesloten. Deze sluitingen zijn, samen met andere maatregelen ter bestrijding van het coronavirus (zoals het advies om zoveel mogelijk thuis te werken), van invloed geweest op de uitvoering van de wettelijke taken kinderopvang. De Inspectie zal de normen die hiervoor gelden daarom niet onverkort hanteren bij de beoordeling van de taakuitvoering door gemeenten in 2021, maar maatwerk toepassen.
4
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
4. Toezichtinformatie Landelijk Register De gegevens uit de grafieken zijn afkomstig van Dienst Uitvoering en Onderwijs (DUO) aangeleverd door de SED-gemeenten. De informatie is beschikbaar gesteld door de Inspectie van het Onderwijs. Tot 2020 werd in het jaarverslag, naast de gegevens van de SED, ook een landelijke vergelijking gemaakt. Vanwege Corona en de sluiting van de kinderopvang, geeft de landelijke informatie geen goed beeld weer. De landelijke informatie is wel terug te vinden in de bijlage ‘vragenlijst IvhO’. 4.1 Afhandeling aanvragen KDV, BSO, GOB, PSZ, VGO Gemeenten zijn wettelijk verplicht om een aanvraag binnen 10 weken af te ronden. Het aandeel tijdig afgehandelde aanvragen geeft een indicatie hoe processen binnen een gemeente zijn geregeld. De SED-gemeenten hebben niet alle aanvragen, die binnen zijn gekomen, binnen de 10 weken termijn afgehandeld. Er zijn 2 aanvragen in de gemeente Stede Broec niet tijdig afgehandeld.
Tijdig afgehandelde aanvragen (%) Stede Broec
33,3
Enkuizen
100
Drechterland
100 0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
Tijdig afgehandelde aanvragen (%)
Toelichting: Van de 3 aanvragen in Stede Broec, zijn er 2 aanvragen niet tijdig afgehandeld. Dit betreffen 2 aanvragen voor nieuwe gastouders. Door het overbrengen van het administratieve taken op het gebied van de Wet Kinderopvang, van de gemeente naar de GGD, is door (technische) opstart problemen 1 aanvraag niet tijdig geregistreerd. De andere aanvraag had op verzoek van het gastouderbureau moeten worden opgeschort. 4.2 Uitvoering inspecties – KDV, BSO, GOB, PSZ (bestaande locaties) Het toezicht op de kinderopvang wordt door de GGD uitgevoerd in opdracht van de gemeente. De GGD voert inspecties uit en rapporteert hierover. Iedere bestaande locatie moet jaarlijks worden geïnspecteerd. Voor iedere nieuwe locatie dient binnen 3 maanden een jaarlijks onderzoek plaats te vinden. Deze indicator zegt iets over in hoeverre de gemeente erin is geslaagd om alle locaties te laten inspecteren door de GGD. De grootste invloed van de corona-maatregelen op de uitvoering van de wettelijke taken kinderopvang, wordt hier teruggezien. Doordat wegens tijds- en capaciteitsgebrek niet iedere locatie kon worden bezocht, is er een prioritering gemaakt. De GGD heeft gewerkt volgens het plan "Denklijn Toezicht en Handhaving" (opgesteld door VNG, GGDGHOR en de Inspectie van het Onderwijs). Regionaal en lokaal zijn afspraken gemaakt over deze werkwijze.
Binnen de "Denklijn Toezicht en Handhaving" worden de rode en oranje locaties als eerste geïnspecteerd. Bij deze locaties is het risico op overtredingen het grootst.
5
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
De groene locaties worden volgens deze denklijn, als laatste geïnspecteerd. Hierbij zijn de risico’s op overtredingen laag. De GGD heeft geen tijd en mogelijkheden gehad om álle groene locaties te inspecteren. Echter hebben zij ondanks de beperkingen zoveel mogelijk locaties bezocht. De locaties die niet zijn bezocht zijn groene locaties die in 2020 wel zijn bezocht. Goede samenwerking en afspraken tussen gemeente, GGD en Kinderopvang hebben ervoor gezorgd dat de kwaliteit en veiligheid van de kinderopvang gewaarborgd bleef en nog steeds gewaarborgd is.
Geinspecteerde locaties (jaarlijkse inspecties) (%) Stede Broec
92,9
Enkuizen
93,3
Drechterland
89,5 0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
Geinspecteerde locaties (jaarlijkse inspecties) (%)
De GGD heeft 13 van de 14 locaties in Stede Broec geïnspecteerd. Dat betekent dat 92,9% van de locaties is geïnspecteerd.
De GGD heeft 14 van de 15 locaties in Enkhuizen geïnspecteerd. Dat betekent dat 93.3% van de locaties is geïnspecteerd.
De GGD heeft 17 van de 19 locaties in Drechterland geïnspecteerd. Dat betekent dat 89.5% van de locaties is geïnspecteerd.
4.3 Uitvoering inspecties gastouders (nieuw) Elke nieuwe voorziening voor gastouderopvang (VGO) dient voor registratie geïnspecteerd te worden. Deze indicator zegt iets over de mate waarin de gemeenten alle nieuwe gastouders hebben laten inspecteren. De SED-gemeenten hebben ondanks de coronamaatregelen alle nieuwe VGO-locaties geïnspecteerd. Door alle gastouders voorafgaand aan de registratie te controleren wordt voorkomen dat ongekwalificeerde gastouders in het landelijk register geregistreerd worden.
Geinspecteerde gastouders) Geinspecteerdelocaties locaties (nieuwe (nieuwe gastouders) (%)(%) Stede Broec Stede Broec Enkuizen Enkuizen Drechterland Drechterland 0 <25.000 inwoners
10
20
30
40
50
60
70
80
90
Geinspecteerde locaties (nieuwe gastouders) (%)
Nederland
100 100 100 100 100 100 100 110 99,9 99,9
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
Geinspecteerde locaties (nieuwe gastouders) (%)
6
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
4.4 Uitvoering inspecties gastouders (bestaand) Tenminste 5% van het bestaande bestand van voorzieningen voor gastouderopvang (VGO) moet jaarlijks wettelijk worden geïnspecteerd. Deze indicator geeft aan in welke mate de taakstelling ten aanzien van bestaande VGO-locaties wordt gehaald.
Geinspecteerde locaties (bestaande gastouders) (%)
Stede Broec
4,8
Enkuizen
16,7
Drechterland
8,3 0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
Geinspecteerde locaties (bestaande gastouders) (%)
Toelichting: De SED-gemeenten delen de landelijke wens om de kwaliteit van gastouderopvang te verbeteren en inspecteren daarom jaarlijks 20% van de gastouders in plaatst van de wettelijke 5%. Voor 2021 is dit echter niet haalbaar geweest en heeft de GGD aangegeven zich te richten op het behalen van de wettelijke 5% en de reguliere inspecties. Voor 2022 gaat onze eigen norm weer naar 20% en in 2023 wordt het wettelijk verplicht om 50% van de gastouders te inspecteren. 5. Landelijk Register Kinderopvang (LRK) De informatie over het aantal locaties is afkomstig uit het Landelijk Register (LRK). Een locatie wordt in het LRK geregistreerd na een onderzoek door de GGD en een positieve beschikking van de gemeente. Ouders kunnen alleen kinderopvangtoeslag aanvragen voor kinderopvang wanneer een kinderopvanglocatie of gastoudervoorziening is geregistreerd in het LRK. Het aanbod van kinderopvang is continu in beweging. Locaties sluiten, openen of verhuizen. Maar ook samenvoegingen van locaties, uitbreiding met een ander type kinderopvang of faillissementen leiden tot mutaties in het aanbod van kinderopvang. Tabel 1: Gegevens landelijk register kinderopvang (LRK)(aantal).
Opvangvorm Kinderdagverblijf (peuteropvang) Buitenschoolse Opvang Gastouderbureau Gastouders
Stede Broec 2019 2020 8 8 6 7 0 0 63 56
2021 8 6 0 46
Enkhuizen 2019 2020 9 9 6 6 0 0 31 33
2021 9 6 0 28
Drechterland 2019 2020 12 12 6 7 0 0 46 40
2021 12 7 0 43
Bron: cijfers uit LRK/GIR peildatum 31 oktober 2021
7
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
Toelichting aantallen: Vanwege de corona-maatregelen binnen de kinderopvang waaronder de sluiting van gastoudervoorzieningen, zijn er weinig aanvragen voor nieuwe gastouderlocaties binnen gekomen. In verhouding hebben wel veel gastouders zich uitgeschreven uit het LRK. We hopen in de komende jaren 2022-2023 weer een stijgende lijn te zien. BSO de Gideon in Stede Broec is er mee gestopt.
6. Toezichtinformatie Handhaving De gegevens uit de grafieken zijn afkomstig van Dienst Uitvoering en Onderwijs (DUO) aangeleverd door de SED-gemeenten. De informatie is beschikbaar gesteld door de Inspectie van het Onderwijs. Het toezicht op de kinderopvang wordt, in opdracht van de gemeente, uitgevoerd door de GGD. Alle kinderopvanglocaties worden jaarlijks geïnspecteerd. Uitzondering hierop betreffen de gastouders; hiervan moet wettelijk tenminste 5% worden onderzocht. Alle inspectieonderzoeken door de GGD leiden tot een advies ‘geen handhaving’ of een advies ‘handhaving’. Om de kwaliteit van de kinderopvang te waarborgen en te verhogen is het belangrijk houders aan te spreken op tekortkomingen. Een houder kan met het oordeel van een inspecteur én eventuele handhavingsacties door de gemeente verder werken aan professionalisering van de kinderopvang. 6.1 Handhavingsacties Wanneer een overtreding geconstateerd wordt kunnen, afhankelijk van de aard van de overtreding, verschillende acties ingezet worden. Dit kunnen herstellende maatregelen zijn waaronder; een waarschuwing, aanwijzing, last onder dwangsom en bestraffende maatregelen waaronder een boete. De meest ingezette acties zijn waarschuwingen en aanwijzingen. In het ergste geval wordt er een last onder dwangsom opgelegd. Dit is in 2021 niet voorgekomen.
Waarschuwing: Een waarschuwing is een schriftelijke brief met daarin een weergave van de geconstateerde overtreding(en) waarin wordt aangegeven indien de overtreding(en) nogmaals wordt begaan er wordt overgegaan tot bestuursrechtelijke handhaving. De waarschuwing heeft geen juridische status. Een waarschuwing heeft alleen effect op het moment dat medewerking wordt verleend door de houder. Deze moet dus bereid zijn om binnen de gestelde termijn de geconstateerde tekortkoming(en) ongedaan te maken of herhaling van de tekortkoming te voorkomen. Aanwijzingsbesluit: In een aanwijzing wordt met redenen omkleed aangegeven op welke punten de bedoelde voorschriften niet of in onvoldoende mate worden nageleefd. Ook wordt aangegeven welke maatregelen door de houder binnen de gestelde termijn genomen dienen te worden (art. 1.65 Wko). 6.2 Ingezette handhavingstrajecten bij rapporten met advies handhaven. Gemeenten moeten handhaven als uit toezicht blijkt dat er overtredingen zijn. Een voorbeeld van een tekortkoming is als een leidster niet de juiste diploma's heeft. De indicator geeft aan in hoeverre de gemeente bij ieder rapport waarin overtredingen geconstateerd zijn, handhaaft. De SED-gemeenten hebben bij alle rapporten met het advies handhaven, een handhavingstraject ingezet. Dit kan zijn door middel van een aanwijzing, maar soms ook 8
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
alleen doormiddel van een waarschuwing.
Handhavingstrajecten n.a.v. handhavingsadvies (%) Stede Broec Enkuizen Drechterland
100 100 100 0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
Handhavingstrajecten n.a.v. handhavingsadvies (%)
6.3 Handhavingsacties op overtredingen Tabel 2: totaal aantal overtredingen geconstateerd (aantal)
Rapporten met handhavingsadvies Ingezette handhavingstrajecten Totaal aantal overtredingen
Stede Broec 0 0 0
Enkhuizen 1 1 2
Drechterland 4 4 9
Toelichting: De kwaliteit van de voorzieningen in de SED-gemeenten ligt hoog. Indien er overtredingen worden geconstateerd betreffen dit vaak kleine overtredingen. In januari 2019 is de nieuwe werkwijze van het herstelaanbod geïntegreerd (zie 6.4) in de werkwijze van de GGD. Hierdoor worden de kleine overtredingen, die voorheen leiden tot handhaving, nu al voortijdig hersteld. Hierdoor worden minder rapporten met overtredingen en het advies tot handhaven opgesteld. Stede Broec - Er zijn in 2021 geen rapporten met het advies handhaven afgegeven. Enkhuizen: - 2x administratieve overtredingen op het gebied van het Personen Register Kinderopvang Drechterland: - 1 x administratieve overtreding op het gebied van het Personen Register Kinderopvang - 3 x aanbod 960 uur VVE niet volledig omschreven in het beleid 6.4 Herstelaanbod De GGD Hollands Noorden met de werkwijze ‘Herstelaanbod’. Bij het niet naleven van een voorschrift beoordeelt de toezichthouder of binnen het lopende onderzoek de mogelijkheid tot herstel geboden kan worden. De resultaten van dit herstelaanbod worden binnen het onderzoekstraject opnieuw beoordeeld en beschreven in het inspectierapport. De gemeente beoordeelt vervolgens of er op basis van de aard van de overtreding, de genomen maatregelen en het gemeentelijk handhavingsbeleid nog een handhavingsmaatregel nodig is.
9
Jaarverslag Toezicht en Handhaving Kinderopvang 2021
Onderstaande tabellen geven, naast een beeld van de inzet van het herstelaanbod, ook een beeld van het resultaat van het herstelaanbod in het jaar 2021. Tabel 4: Inzet herstelaanbod SED
Stede Broec 2020 Beoordeelde voorwaarden zonder tekortkoming Beoordeelde voorwaarden met tekortkoming, geen herstelaanbod Beoordeelde voorwaarden met tekortkoming, wel herstelaanbod Tekortkoming hersteld Tekortkoming niet hersteld Totaal
Aantal 124
Percentage 99.2%
0
0%
1
0.8%
1 0 125
0.8% 0% 100%
Enkhuizen 2020 Beoordeelde voorwaarden zonder tekortkoming Beoordeelde voorwaarden met tekortkoming, geen herstelaanbod Beoordeelde voorwaarden met tekortkoming, wel herstelaanbod Tekortkoming hersteld Tekortkoming niet hersteld Totaal
Aantal Percentage 322 99.4% 2
0.6%
0
0%
0 0 324
0% 0% 100%
Drechterland 2020 Beoordeelde voorwaarden zonder tekortkoming Beoordeelde voorwaarden met tekortkoming, geen herstelaanbod Beoordeelde voorwaarden met tekortkoming, wel herstelaanbod Tekortkoming hersteld Tekortkoming niet hersteld Totaal
Aantal Percentage 385 97.2% 4
1%
7
1.8%
5 2 396
1.3% 0.5% 100%
10