01 Raadsbrief Stede Broec beleggen en borgen taken Veilig Thuis (002)

Raadsbrief beleggen en borgen taken Veilig Thuis Informerend Zaaknummer: 317384 Bijlage: HHM rapport Aanleiding De 18 gemeenten in de regio Noord-Holland Noord en GGD Hollands Noorden (GGD HN) hebben in 2018 een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten voor de uitvoering van de taken van Veilig Thuis Noord-Holland Noord (VT NHN). Deze DVO is geëvalueerd. De evaluatie gaf overeenstemming bij de 18 gemeenten over knelpunten in de huidige situatie (organisatievorm, financiering, samenwerking en regievoering), maar geen overeenstemming over mogelijke oplossingsrichtingen. De gemeenten willen meer grip op de kosten en de inhoudelijke ontwikkeling van VT NHN. Op grond van artikel 1.2 van de DVO heeft het college op 3 december 2019 besloten om de DVO met een jaar te verlengen van 01-01-2020 tot en met 31-12-2021 en in de tussenliggende periode een onafhankelijk onderzoek uit te laten voeren naar de gewenste organisatievorm. Informatieverstrekking Bureau HHM is medio maart 2020 gevraagd het onderzoek uit te voeren, de ontwikkeling van VT NHN in de context van andere Veilig Thuis-organisaties te plaatsen en mogelijke scenario’s voor VT NHN af te wegen.

Ook is gevraagd om te adviseren over de vraag naar de ‘best governance’ van VT NHN in onze situatie en waar VT NHN het best belegd kan worden, zodat voor de gemeenten zowel financieel als inhoudelijk meer grip ontstaat en onze inwoners de best mogelijke hulp krijgen bij huiselijk geweld in afhankelijkheidsrelaties. Tenslotte is gevraagd onderzoek te doen naar kwaliteitseisen van de gemeenten, voor- en nadelen van kwaliteitseisen, prestatie-indicatoren en de samenwerking met de ketenpartners. Afwegingsproces - alternatieven positionering Uit het onderzoeksrapport van HHM blijkt dat de problemen waar VT NHN de afgelopen jaren mee kampte (zoals de financiële tekorten, wachtlijsten en wachttijden) sterk vergelijkbaar zijn met andere Veilig Thuis-organisaties in het land en dat deze zich voordoen onafhankelijk van de positionering. Doordat het ontbreekt aan landelijke kaders zijn Veilig Thuis-organisaties in het land verschillend gepositioneerd. Als het gaat om scenario’s voor het in de toekomst beleggen en borgen van de taken van VT NHN zijn de volgende opties afgewogen: 1. 2. 3. 4.

positionering bij de GGD HN, via een DVO (continuering van de huidige situatie); positionering bij de GGD HN, via een GR; positionering als zelfstandige organisatie; positionering bij een andere partij, zoals een Gecertificeerde Instelling of een organisatie die slachtoffers van huiselijk geweld opvangt.

Conclusie onderzoek positionering HHM concludeert dat: Het continueren van de huidige situatie (optie 1) ongewenst is, omdat dit niet leidt tot de gewenste reductie in bestuurlijke drukte, complexiteit en onduidelijkheid en daardoor ten koste gaat van de inhoudelijke kwaliteits- en doorontwikkeling. Optie 3, het verzelfstandigen van VT NHN, leidt tot een systeembreuk waardoor veel inspanningen gaan zitten in het losweken, overdragen en opnieuw neerzetten van VT NHN. Optie 4, VT NHN onderbrengen bij een andere partij, evenals optie 3 ten koste gaat van de noodzakelijke doorontwikkeling van VT NHN en van de keten rondom huiselijk geweld en kindermishandeling. Bovendien zou er dan sprake zijn van een kapitaalvernietiging vanwege de tot nu toe gepleegde investeringen. Optie 2 de voorkeur geniet. VT NHN wordt dan structureel bij de GGD HN gepositioneerd en wordt ondergebracht in de Gemeenschappelijke Regeling (GR) van de GGD HN. De landelijke ontwikkelingen rondom de jeugdbeschermingsketen kunnen volgens HHM ook het eenvoudigst worden geëffectueerd bij de verdere uitwerking en invulling van dit scenario.

Deze optie heeft voor- en nadelen. In het kort zijn die als volgt te beschrijven: De voordelen: 1. De GGD HN heeft een belangrijke rol in de veiligheids- en gezondheidsregio Noord-Holland Noord. Door VT NHN blijvend bij de GGD HN onder te brengen vermijden de gemeenten een ‘systeembreuk’. De inspanningen van VT NHN en de gemeenten kunnen zich de komende periode richten op het verder versterken van VT NHN en op het optimaliseren van de keten rondom huiselijk geweld en kindermishandeling. 3. De ‘relationele continuïteit’; de relaties die zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld tussen betrokkenen in de uitvoering, wordt behouden, zowel op het gebied van gemeentelijke toegangen als bij de ketenpartners. 4. De investeringen van (gemeenten in) VT NHN en de GGD HN blijven behouden, zoals op het gebied van doorvoeren van veranderingen in de organisatiestructuur, het optimaliseren van werkprocessen en de bedrijfsvoering (inclusief verantwoordingsinformatie. 5. VT NHN werkt volgens landelijke kaders, richtlijnen en protocollen. Dit geldt ook voor de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) die bij de GGD HN is belegd en die valt onder de Wet publieke gezondheidszorg. Binnen de GGD HN kunnen de JGZ en VTNHN relatief zelfstandig functioneren. 6. VT en de JGZ maken beiden gebruik van de ondersteunende diensten van de GGD HN. Dit drukt de kosten op het gebied van overhead. De nadelen: 1.

De GGD wordt door sommige gemeenten als te grote en logge organisatie gezien, waardoor het lastig is om invloed uit te oefenen. 2. In de beeldvorming zou het moeilijk zijn om goed onderscheid te maken tussen de knelpunten die specifiek zijn voor de GGD en die bij VT NHN horen. 3. De regio voor een GGD is wettelijk vastgesteld. De gemeente Uitgeest valt onder een andere GGD/Veiligheidsregio. De GR van de GGD HN kent hierdoor 17 gemeenten maar VT NHN voert haar taken dan uit voor 18 gemeenten. Hiertoe zal een aparte constructie moeten worden bedacht voor de gemeente Uitgeest. 4. In een GR wordt bij meerderheid van stemmen een beslissing genomen. Dit betekent dat afzonderlijke gemeenten een andere positie in het besluitvormingsproces krijgen (bij de huidige DVO moeten alle 18 gemeenten instemmen). Politiek-bestuurlijke aspecten De bovenregionale stuurgroep specialistische jeugdhulp, die fungeert als opdrachtgever voor de 18 gemeenten op het dossier Veilig Thuis, onderschrijft het HHM-advies. Zij adviseert de gemeenten dan ook om dit advies over te nemen en stellen voor om optie 2, Veilig Thuis NHN op te nemen in de Gemeenschappelijke Regeling van de GGD, nader te laten uitwerken. De stuurgroep geeft dit advies, omdat uit het onderzoek blijkt dat de knelpunten rondom Veilig Thuis overal in het land aanwezig zijn en los staan van de positionering van Veilig Thuis.

Ook is er meer vertrouwen in de financiële analyse en de voorspelbaarheid van de begroting van VT. Volgens HHM is er geen reden Veilig Thuis ergens anders te beleggen. Daarnaast zal, volgens HHM, de GR regeling de bestuurlijke drukte en het besluitvormingsproces minder ingewikkeld maken voor gemeenten en Veilig Thuis NHN. Met het oog op het politiek-bestuurlijke complexe karakter van het advies hecht de Bovenregionale Stuurgroep specialistische jeugdhulp grote waarde aan het bespreken van het rapport met de gemeenteraden middels regionale raadsbijeenkomsten. Deze staat gepland op 10 maart 2021. HHM wordt gevraagd om de presentaties te verzorgen. De coördinatie van het vervolgproces wordt belegd bij de bovenregionale stuurgroep specialistische jeugdhulp met als doel het advies uit te werken met alle voor- en nadelen; Vervolg De planning is om in het eerste kwartaal een raadsvoorstel gereed te hebben ter besluitvorming ten gunste van dit scenario. Uit het rapport van HHM blijkt ook dat gemeenten aangeven behoefte te hebben aan prestatieindicatoren om goed te kunnen sturen op de uitvoering. De uitwerking van de prestatie-indicatoren is

een gezamenlijke opgave voor de gemeenten en VT NHN. Een specifiek aandachtspunt hierbij is de aansluiting van VT NHN op de lokale toegangen van de gemeenten. De vernieuwde samenwerkingsafspraken en het uitwerken van de verbeteringen moeten los van de organisatievorm worden uitgevoerd. De aansluiting op de lokale toegang vraagt blijvende aandacht gezien de diversiteit van de toegangen en de complexiteit van de keten rondom huiselijk geweld en kindermishandeling in de regio NHN. Ook wordt benadrukt dat de landelijke taken en ontwikkelingen goed in de gaten gehouden moeten worden en meegenomen in de uitwerkingen van de drie thema’s zodat de ruimte voor mogelijke veranderingen gegarandeerd blijft. Bovengenoemde onderwerpen worden uitgewerkt in twee werkgroepen. Deze werkgroepen zijn in december 2020 parallel opgestart om in het proces zo min mogelijk tijd te verliezen.

Bovenkarspel, 2 februari 2021 Burgemeester en wethouders van Stede Broec De secretaris, De burgemeester,

A. Huisman

R.A.P. Wortelboer