Toelichting De Streek Partiele herz. Berkenstouwe 1a.pdf
Tekst van het document
De Streek, partiële herziening Berkenstouwe 1a
juni 2021 Ontwerp
Partiële herziening De Streek, partiële herziening Berkenstouwe 1a
Plannaam
: De Streek, partiële herziening Berkenstouwe 1a
IMRO-code
: NL.IMRO.0180.2102021004
Plantype
: Partiële herziening
Status
: Ontwerp
Datum
: juni 2021
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
2
Voorwoord Voor u ligt de partiële herziening voor de locatie Berkenstouwe 1a te Staphorst waarin nader wordt ingegaan op de diverse activiteiten en functies van het loonbedrijf Fa. K.H. Kooiker Grond- en Sloopwerken (hierna als Fa. K.H. Kooiker) te Staphorst en de achtergronden van de beoogde planologische wijziging. De wijziging bestaat uit het vergroten van het bebouwde oppervlak (bedrijfsbebouwing) en het wijzigen van het bestemmings-/ bouwvlak. Fa. K.H. Kooiker heeft al enige jaren de behoefte aan een adequate- en doelmatige bedrijfslocatie aan de Berkenstouwe 1a te Staphorst. Dit plan voorziet in de concrete (planologische) borging en realisatie van de aanpassing van het bouwvlak en het plangebied voor het perceel Berkenstouwe 1a te Staphorst. Het vigerende bestemmingsplan De Streek van gemeente Staphorst is op 11 juni 2013 vastgesteld door de gemeenteraad. Op 9 juli 2019 is een veegplan voor dit bestemmingsplan vastgesteld. Het plan kent geen rechtstreekse mogelijkheid om medewerking aan het initiatief te bieden, zodat een afwijkingsprocedure benodigd is.
Economische ontwikkeling en toekomstperspectieven voor dienstverlenende (machinale) bedrijven ten behoeve van de agrarische sector, groenbeheer, landschap/natuur en grondverzet en overige werkzaamheden in de “buitenruimten” worden in grote mate beïnvloed door de gebruiksmogelijkheden van de eigen inrichting/bedrijfslocatie. In de voorliggende ruimtelijke onderbouwing zijn de planologische, milieukundige en bedrijfsspecifieke aspecten in relatie tot de planologische ontwikkeling voor onderhavige locatie weergegeven. Het cumelabedrijf “Fa. K.H. Kooiker”, is aangesloten bij Cumela Nederland. Cumela Nederland is dé belangenorganisatie voor een gespecialiseerde groep ondernemingen (cumelasector). Deze ondernemingen, alle specialisten in groen, grond en infra, verrichten werkzaamheden met mens en materiaal voor derden. Cumela Nederland kent een ledenaantal van ruim 1.900 professionele bedrijven werkzaam in genoemde sectoren. Cumela Advies maakt onderdeel uit van Cumela Nederland. Deze ruimtelijke onderbouwing is in opdracht van Fa. K.H. Kooiker opgesteld door Cumela Advies. De inrichting- en landschapstekeningen zijn opgesteld door Huls Architecten te Staphorst.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
3
Inhoudsopgave Voorwoord .................................................................................................................................... 2 1. Inleiding ................................................................................................................................. 6 1.1 Aanleiding...................................................................................................................... 6 1.2 Plangebied ..................................................................................................................... 6 1.3 Vigerende planologische situatie .................................................................................. 8 1.4 Volledige beschrijving strijdigheden met vigerende bestemmingsplan ....................... 9 2. Historisch-geografische beschrijving plangebied en omgeving .......................................... 10 2.1 Bestaande situatie ....................................................................................................... 10 2.2 Ontstaansgeschiedenis................................................................................................ 10 2.3 Hydrologie ...................................................................................................................
11 2.4 Landschaps- en natuurwaarden .................................................................................. 11 2.5 Archeologie en cultuurhistorie.................................................................................... 11 2.5.1 Archeologie ......................................................................................................... 11 2.5.2 Cultuurhistorie .................................................................................................... 12 2.6 Stedenbouwkundige waarden .................................................................................... 13 3. Gemeentelijke randvoorwaarden ....................................................................................... 14 3.1 Beeldkwaliteitseisen.................................................................................................... 14 3.2 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing .................................................................. 14 3.3 Doorvertaling naar het initiatief.................................................................................. 14 4. Verbetering van de ruimtelijke kwaliteit............................................................................. 15 4.1 Gebruikswaarde ..........................................................................................................
15 4.2 Belevingswaarde ......................................................................................................... 15 4.3 Toekomstwaarde (duurzaamheid) .............................................................................. 15 4.4 Conclusie ..................................................................................................................... 15 5. Toets initiatief aan beleidskaders ....................................................................................... 16 5.1 Rijksbeleid ................................................................................................................... 16 5.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte ............................................................. 16 5.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) ........................................ 17 5.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 3.1.6 Bro), 2017 ........................ 17 5.1.4 Nationaal Waterplan 2009 – 2015 ...................................................................... 18 5.2 Provinciaal beleid ........................................................................................................ 18 5.2.1 Omgevingsvisie Overijssel ...................................................................................
18 5.2.2 Omgevingsverordening Overijssel....................................................................... 18 5.2.3 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ..................................................... 18 5.2.4 Toetsing aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel.......................... 20 5.2.5 Conclusie toetsing Omgevingsvisie Overijssel..................................................... 28 5.3 Gemeentelijk beleid .................................................................................................... 28 5.3.1 Omgevingsvisie Staphorst ‘voor elkaar!’ ............................................................. 28 5.3.2 Ruimtelijke Atlas en Welstandnota ..................................................................... 28 5.3.3 Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving .................................................................... 29 5.4 Conclusie beleid m.b.t. initiatief ................................................................................. 30 6. Toets initiatief aan omgevingsaspecten.............................................................................. 31 6.1 Brandveiligheid............................................................................................................ 31 6.2 Besluit milieueffectrapportage ................................................................................... 31
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
4
6.3 Duurzaamheid ............................................................................................................. 31 6.4 Bodem ......................................................................................................................... 31 6.5 Geluid .......................................................................................................................... 32 6.6 Luchtkwaliteit .............................................................................................................. 32 6.7 Geur ............................................................................................................................. 33 6.8 Bedrijven en milieuzonering (VNG uitgave) ................................................................ 34 6.9 Externe veiligheid ........................................................................................................ 34 6.10 Water........................................................................................................................... 35 6.11 Klimaatadaptatie ......................................................................................................... 36 6.12 Archeologie en cultuurhistorie....................................................................................
37 6.13 Flora en fauna ............................................................................................................. 38 6.14 Verkeer ........................................................................................................................ 40 6.15 Parkeren ...................................................................................................................... 40 6.16 In- en uitritten ............................................................................................................. 40 6.17 Verlichting ................................................................................................................... 40 6.18 Gezondheid ................................................................................................................. 41 6.19 Relatie met andere toestemmingsvereisten ............................................................... 41 7. Sociale component .............................................................................................................. 42 7.1 Sociale veiligheid (inrichting openbare ruimte) .......................................................... 42 7.2 Zorg..............................................................................................................................
42 7.3 Maatschappelijk .......................................................................................................... 42 7.4 Sociale woningbouw ................................................................................................... 42 7.5 Overig .......................................................................................................................... 42 8. Uitvoerbaarheid .................................................................................................................. 43 8.1 Economische uitvoerbaarheid .................................................................................... 43 8.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ............................................................................. 43 8.3 Burgerparticipatie ....................................................................................................... 43 8.4 Inspraak en vooroverleg.............................................................................................. 43 9. Juridische aspecten planregels............................................................................................ 45
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
5
1. Inleiding 1.1
Aanleiding
Voorliggend bestemmingsplan is bedoeld om het juridisch kader te bieden voor het kunnen uitvoeren van een ruimtelijk initiatief. Tevens biedt voorliggend bestemmingsplan de onderbouwing van waarom het gewenste ruimtelijk initiatief inpasbaar is op de door initiatiefnemer gewenste locatie, in dit geval de gewenste uitbreiding van Fa. K.H. Kooiker met een werktuigenberging inclusief uitbreiding van het bouwvlak en de gebruiksruimte. Initiatiefnemer is bedrijfsmatig gevestigd en woonachtig aan de Berkenstouwe 1a te Staphorst. Het bedrijf Fa. K.H. Kooiker is op de huidige locatie al ruim 45 jaar actief als loonbedrijf, in Staphorst en omgeving inzake agrarisch loonwerk en cultuurtechnisch werk. De inzet van gemechaniseerde- en moderne apparatuur is vanaf het ontstaan van het bedrijf als een specialiteit aan te merken. Het bedrijf richt zich naast het agrarisch loonwerk ook op cultuurtechnische en infrastructurele werkzaamheden. Vanwege autonome groei en de toename aan mechanisatie is het aantal machines en werktuigen behorend bij het bedrijf de laatste decennia geleidelijk toegenomen. Ook de omvang van de afzonderlijke machines/werktuigen is qua capaciteit en maatvoering toegenomen. Het huidige bestemmings-/bouwvlak op grond van het vigerende bestemmingsplan De Streek is ‘te gering’ in relatie tot de bedrijfsomvang en het gewenste bouwplan.
In 2019 heeft initiatiefnemer een principeverzoek ingediend bij de gemeente Staphorst voor het uitbreiden van het bestaande bedrijf aan de Berkenstouwe 1a te Staphorst. De gemeente heeft per schrijven van 1 november 2019, kenmerk Z22872, in beginsel positief gereageerd inzake het uitbreiden en wijzigen van de bestaande locatie. Bij dit principeverzoek is uitgegaan van de uitbreiding van circa 2.500 m2 Aangezien het bouwplan niet voldoet aan het geldende bestemmingsplan De Streek vanwege het vergroten van het bouwvlak en het verzoek voor het wijzigen van de functie voor deze uitbreiding naar ‘Bedrijf’ is een afzonderlijke – buitenplanse – procedure nodig, via een omgevingsvergunningsprocedure voor de activiteit bouw en het afwijken van de ruimtelijke regels. In deze ruimtelijke onderbouwing wordt ingegaan op de (ruimtelijke) gevolgen van de voorgenomen ontwikkeling van het betreffende gebied. Ook wordt een beschrijving gegeven van het relevante ruimtelijk beleid. De realisatie van de bedrijfsloods op de gestelde locatie moet passen binnen de beleidskaders en er dient sprake te zijn/blijven van een goede ruimtelijke ordening.
1.2
Plangebied
Het plangebied op het perceel Berkenstouwe 1a ligt in het buitengebied ten noordoosten van Staphorst, in het gebied De Streek. De Streek is een bebouwingslint van circa 12 kilometer. Het lint kent bijzondere ruimtelijke en bebouwingskarakteristiek waarvan de oorsprong in de ontginning van het gebied ligt. Het lint ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de historische ontginning van het gebied ontstaan en maken voor een deel onderdeel uit van het lint.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
6
De afstand van het plangebied tot de kern van Staphorst bedraagt circa 1,5 kilometer. Het bedrijfsperceel aan de Berkenstouwe 1a te Staphorst beslaat in de huidige situatie circa 5.550 m2. De bedrijfslocatie is kadastraal bekend als gemeente Staphorst, sectie AR, nummers 5168 (ged.), 5702 (ged.), 5755 (ged.) en 5757 (ged.). In onderstaande figuur is de locatie en de omgeving van het perceel weergegeven.
Figuur 1.1: Ligging projectlocatie (Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)
Het verzoek behelst een uitbreiding van de bestaande bedrijfslocatie in oostelijke en zuidelijke richting. De locatie wordt uitgebreid met ongeveer 2.500 m2. De totale oppervlakte van het bedrijfsperceel wordt hierdoor ongeveer 8.100 m2. Daarnaast wordt ‘rondom’ het terrein voorzien in ruim 1.000 m2 aan groen/landschappelijke inpassing. Planologisch gezien zullen de gronden met de bestemming “agrarisch met waarden” omgezet moeten worden in “Bedrijf”. Zie voor de uitbreiding en de nieuwe inrichting van het terrein onderstaande schets.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
7
Figuur 1.2: Gewenste projectlocatie (Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)
1.3
Vigerende planologische situatie
Het plangebied valt binnen het vigerende bestemmingsplan “De Streek” van gemeente Staphorst (vastgesteld op 11 juni 2013). Op 9 juli 2019 is een veegplan voor dit bestemmingsplan vastgesteld. De locatie heeft de enkelbestemming Bedrijf. Daarnaast is de dubbelbestemming ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’ aan de locatie toegekend. De overige (landbouw-)gronden van het plangebied zijn bestemd als ‘Agrarisch met waarden’ ook hier met dubbelbestemming ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’. In onderstaande afbeelding is de ligging van de locatie in het bestemmingsplan weergegeven.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
8
Figuur 1.3: Bestemming van de locatie (Bron www.ruimtelijkeplannen.nl)
1.4
Volledige beschrijving strijdigheden met vigerende bestemmingsplan
Het voornemen heeft betrekking op het gebruiken van gronden voor een bedrijfsfunctie die in het huidige bestemmingsplan zijn aangewezen als ‘Agrarisch, met waarden’ en dubbelbestemming ‘Waarde - Beschermd dorpsgezicht’. Het uitbreiden van de bedrijfsactiviteiten naar deze gronden is in strijd met de huidige regels van het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan De Streek, artikel 4, biedt geen rechtstreekse mogelijkheid om in de beoogde wijziging te voorzien. In deze partiële herziening wordt aangetoond dat de wijzigingen in overeenstemming zijn met de voorwaarden en het plan vanuit ruimtelijk en planologisch oogpunt verantwoord is. Deze partiële herziening voorziet in de gewenste juridisch planologische kaders om het initiatief te realiseren.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
9
2. Historisch-geografische beschrijving plangebied en omgeving 2.1
Bestaande situatie
De projectlocatie ligt aan de Berkenstouwe 1a te Staphorst, in het bebouwingslint De Streek. De ruimtelijk-functionele structuur bestaat voornamelijk uit verspreid liggende (agrarische) bedrijfspercelen, agrarische cultuurgronden en woonbestemmingen. De directe omgeving van de projectlocatie wordt aan de noordzijde begrenst door een bedrijfsbestemming en agrarische cultuurgronden. De overige zijden van de projectlocatie worden eveneens begrenst door agrarische cultuurgronden. Aan de oost en zuidoostzijde is de Berkenstouwe de begrenzing van het perceel. In onderstaande verbeelding is de begrenzing van de huidige projectlocatie met een groen vlak weergegeven.
Figuur 2.1: Omgeving plangebied
2.2
Ontstaansgeschiedenis
Het perceel aan de Berkenstouwe 1a te Staphorst is gelegen in het historische bebouwingslint De Streek. Het bebouwingslint heeft een lengte van ongeveer 12 kilometer en kent een bijzondere ruimtelijke - en bebouwingskarakteristiek, waarvan de oorsprong in de ontginning van het gebied ligt. De ruimtelijke - en bebouwingskarakteristiek zijn in paragraaf 2.5 nader beschreven. Het bebouwingslint De Streek ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de ontginning van het gebied ontstaan en maken deel uit van het lint. In het noorden is het huidige Staphorst ontstaan als een verdichting rondom de kerk van Staphorst. Het huidige Rouveen is zuidelijker ontstaan als verdichting rondom de kerk in Rouveen. Beide dorpen werden al in schriften van de dertiende eeuw genoemd, maar lagen
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
10
toen westelijker. Kenmerkend voor het lint is de boogvorm; een directe afgeleide van de vorm van de ontginningsbasis. Loonbedrijf K.H. Kooiker is al bijna 50 jaar actief in Staphorst en omgeving inzake agrarisch loonwerk, dienstverlening aan de veehouderijsector/landbouw en cultuurtechnische en infrastructurele werkzaamheden. De inzet van gemechaniseerde- en moderne apparatuur is vanaf het ontstaan van het bedrijf als een specialiteit aan te merken. Al deze tijd zijn de activiteiten vanaf de huidige locatie uitgevoerd.
2.3
Hydrologie
Het perceel waar de bedrijfsactiviteiten op worden uitgevoerd is reeds geheel verhard. De agrarische cultuurgronden waarde uitbreiding is zijn voorzien zijn onverhard. Ten zuiden van het bedrijfsterrein is een afwateringssloot aanwezig.
2.4
Landschaps- en natuurwaarden
Het plangebied is gelegen in de bebouwde kom van Staphorst en kent de bestemming bedrijf. De gronden waar de uitbreiding is voorzien heeft de bestemming 'Agrarisch met waarden'. Het plangebied ligt weliswaar in het bebouwde gebied van Staphorst, maar grenst direct aan het landelijke houtsingellandschap, dat aan de zuidzijde van het plangebied begint. De aanwezige houtsingels op de grens van het perceel en de openbare wegen worden niet aangetast. De projectlocatie is niet gelegen in bijzondere landschaps- of natuurwaarden zoals het Natuurnetwerk Nederland of een Natura 2000-gebied.
2.5
Archeologie en cultuurhistorie
2.5.1 Archeologie De gemeente Staphort heeft in februari 2011 de “Archeologische inventarisatie, verwachtingsen beleidsadvieskaart” vastgesteld. Het doel van het archeologiebeleid is om op een effectieve, controleerbare en klantvriendelijke wijze met het archeologisch erfgoed om te gaan. Initiatiefnemers van ruimtelijke plannen kunnen in een vroeg stadium worden geïnformeerd welke archeologiecriteria van toepassing zijn. Op grond van deze kaart heeft de project locatie een lage verwachting.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
11
Figuur 2.2: Verwachtingskaart archeologie
In geval van grondroerende werkzaamheden dieper dan 40 cm binnen een planomvang van meer dan 1,5 ha dient met de aanwezigheid van archeologische waarden rekening te worden gehouden, tenzij er omtrent deze werkzaamheden iets anders is geregeld. De uitbreiding omvat een totale oppervlakte van 2.500 m2 waardoor geen aanvullende archeologische onderzoeken hoeven te worden uitgevoerd.
2.5.2 Cultuurhistorie Het bebouwingslint 'De Streek' is aangewezen als een beschermd dorpsgezicht. De waarden die beschermd dienen te worden zijn vastgelegd in het gemeentelijk ruimtelijk beleid (zie paragraaf 5.3). De waarde van het beschermd dorpsgezicht komt tot uiting door: • het verkavelingspatroon van de percelen, waaronder mede begrepen het water- en wegenpatroon en de groenstructuur in de vorm van singelbeplanting; • de stegen (erfontsluitingswegen) bestraat met klinkers; • de architectuur van gebouwen, zoals de forse Staphorsterboerderij (type Hallehuis) en nieuwere bebouwing die qua schaal, situering en bouwstijl past in het historische bebouwingsbeeld; • de plaatsing van gebouwen op de percelen achter elkaar, op wisselende afstanden en bijna altijd met de nok in het verlengde van aanliggende steeg; • de verspringingen in de rooilijn van de voorgevels van boerderijen die zijn gericht op de Gemeenteweg en de Oude Rijksweg; • de groenstructuur voor de rooilijn en de daartussen liggende open groengebieden, alsmede de beplanting op en rondom erven die bijdraagt aan het besloten karakter van het dorp en de afgrenzing naar het buitengebied. Deze waarden zijn tevens vastgelegd in de dubbelbestemming 'Waarde- beschermd dorpsgezicht' die voor het gehele gebied De Streek van toepassing is.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
12
2.6
Stedenbouwkundige waarden
De belangrijkste structurele kenmerken van De Streek zijn gelegen in de reeds uit de zestiende eeuw daterende combinatie van een patroon van vrijwel parallel langgerekte perceelsgrenzen met een enigszins gebogen, enkele kilometerslange bebouwingsas (Oude Rijksweg). Hierdoor voegen de ontsluitingswegen naar het achterliggende agrarische gebied zich in deze ruimtelijke hoofdstructuur. De lintbebouwing, waarbij boerderijen vlak naast en achter elkaar aan de bebouwingsas liggen in de richting van de percelen is daarbij eveneens een belangrijk karakteristiek kenmerk voor het beschermd dorpsgezicht. Aangrenzende erven worden ontsloten door gemeenschappelijke toegangsweg (stegen). De hoge beeldkwaliteit van de agrarische bebouwing, waar 70% een beschermd monument is levert een belangrijke bijdrage aan het cultuurhistorisch waardevolle karakter van De Streek. Het ruimtelijk beeld wordt behalve door de bebouwing in belangrijke mate bepaald door de erfbeplanting en de houtsingels op de perceelsgrenzen tussen en direct achter de bebouwing waardoor een ruimtelijke beslotenheid is ontstaan die waar het bebouwingslint plaatselijk transparant of onderbroken is, markante contrasten oplevert met het open agrarisch gebied. In de kern Rouveen en Staphorst is de historische samenhang met het achterliggende landschap plaatselijk verdwenen door naoorlogse nieuwbouw en wegaanleg.
In het plangebied komen de hiervoor beschreven waarden naar voren in de architectuur van de bestaande Staphorster boerderij en de karakteristieke bijgebouwen. Van het typische verkavelingspatroon, waarbij met stegen verbonden woonpercelen achter elkaar zijn gesitueerd, is ter plaatse van het plangebied geen sprake. Ook heeft de gewenste wijzing geen invloed in de stedenbouwkundige waarde van percelen in de omgeving van het plangebied.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
13
3. Gemeentelijke randvoorwaarden 3.1
Beeldkwaliteitseisen
Door de gemeente is in het vooroverleg aangegeven: - Dat aandacht moet worden gegeven aan de kleur van de daken. Het gebruik van rode daken is niet passend met het huidige beeld; - De kleurstelling van de betonblokken van de buitenopslag moeten in grijs worden uitgevoerd.
3.2
Ruimtelijke en landschappelijke inpassing
In het vooroverleg is door de gemeente aangegeven dat een zware KGO-compensatie niet passend is. Wel is geadviseerd om advies te vragen bij de ervenconsulent van Het Oversticht. Onderstaande zijn de opmerkingen van de gemeente en Het Oversticht opgenomen. - Het verwijderen van de opslag van containers aan de zijde van containers naar een andere locatie op het terrein; - In overleg met omwonenden is het oorspronkelijke voornemen aangepast, zodat de zichtlijnen van de Berkenstouwe langs de Leyendwarsweg richting Portiekstraatje en Lommertsteeg gehandhaafd blijven; - Het aanleggen van een Wadi in plaats van een vijverpartij; - Het steviger inplanten van de geprojecteerde singels met streekeigen soorten; - Een deel van de weide om het perceel kan ecologisch worden beheerd waardoor een kruidenrijk grasland kan ontstaan; - Het aanleggen van een rustpunt voor fietsers aan de zuidwestzijde van het perceel.
3.3
Doorvertaling naar het initiatief
De opmerkingen van de gemeente en Het Oversticht zijn opgenomen in het voornemen. In onderstaand overzicht zijn de genomen acties toegelicht: - De daken van de nieuwe bedrijfshal en de kapschuur worden donkergrijs/antraciet uitgevoerd. Dit sluit aan bij het heersende beeld. - De betonblokken voor de opslag van grond- en bouwstoffen wordt uitgevoerd in grijs. - De containers worden verplaatst van de opslag langs de Berkenstouwe naar het vergrote opslagterrein. De inrit langs de Berkenstouwe wordt vrijgehouden zodat meer zicht ontstaat bij het op- en afrijden van het perceel. - Naar aanleiding van het overleg met de omwonende is het voornemen aangepast. De zuidzijde van het nieuwe bedrijfsterrein is ingekort waardoor de zichtlijnen in stand blijven. - De oorspronkelijke vijverpartij heeft plaats gemaakt voor een Wadi. Vanwege de afwatering van het bedrijfsterrein is de Wadi verplaatst naar de opgenomen locatie. Het hemelwater van het bedrijfsterrein wordt via de Wadi afgevoerd waarmee de lokale berging van hemelwater wordt gewaarborgd. - Rondom het gewijzigde perceel wordt een robuuste aanplant van streekeigen vegetatie toegepast. Tevens wordt een deel van de weide langs het perceel ingericht als een kruidenrijk grasland. Hier vindt geen intensief onderhoud plaats. - Voor fietsers wordt aan de zuidwestzijde een rustpunt ingericht.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
14
4. Verbetering van de ruimtelijke kwaliteit 4.1
Gebruikswaarde
Door het initiatief wordt de gebruikswaarde van het bedrijf vergroot. Op het bedrijfsterrein ontstaat meer ruimte om de werkzaamheden en activiteiten uit te voeren. Hierdoor kunnen de interne bedrijfsprocessen beter worden ingericht en zijn bijvoorbeeld minder manoeuvreer bewegingen nodig voor het materieel.
4.2
Belevingswaarde
De uitstraling naar de omgeving zal worden verminderd. Met name door het verwijderen van containers langs de Berkenstouwe en het minder manoeuvreren van het materiaal zal een rustiger beeld ontstaan. Door het toepassen van passende bebouwing en het realiseren van houtsingels wordt de uitstraling naar de omgeving verder beperkt.
4.3
Toekomstwaarde (duurzaamheid)
De huidige werkzaamheden en activiteiten worden 50 jaar vanaf de locatie in Staphorst uitgevoerd. Met de gewenste wijzigingen wordt de mogelijkheid geboden om de activiteiten voor langere tijd te continueren.
4.4
Conclusie
Als gevolg van het initiatief worden de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde van het plangebied verbeterd en/of versterkt. Hierbij wordt rekening gehouden met de impact naar de omgeving en de gebruikswaarde voor de initiatiefnemer.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
15
5. Toets initiatief aan beleidskaders 5.1
Rijksbeleid
5.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vormt de nieuwe, overkoepelende rijksstructuurvisie voor de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland tot 2028, met een doorkijk naar 2040. De SVIR ‘Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig’ is op 13 maart 2012 vastgesteld. In de SVIR is de inhoud van een groot aantal beleidsstukken, waaronder de Nota Ruimte en diverse planologische kernbeslissingen, opgenomen. De Nota Ruimte heeft vier algemene doelen: versterken van de economie, krachtige steden en een vitaal platteland, waarborging van waardevolle groengebieden en veiligheid. Op het gebied van verstedelijking zet de Nota Ruimte in op een voortzetting van het bundelingsprincipe. Bundeling draagt bij aan economische schaalvoordelen, benutting van (overheids)investeringen in voorzieningen (zoals die in infrastructuur), versterkt het draagvlak voor diverse stedelijke voorzieningen en beperkt de druk op het landelijk gebied. Bundeling van verstedelijking en economische activiteit betekent dat nieuwe bebouwing voor deze functies grotendeels geconcentreerd wordt gelokaliseerd. Dat wil zeggen zoveel mogelijk in het bestaand bebouwd gebied, aansluitend op de bestaande bebouwing. De Nota Ruimte streeft daarmee naar een optimale benutting van het bebouwd gebied.
Intensief ruimtegebruik door middel van bijvoorbeeld hoogbouw en ondergronds bouwen speelt daarbij een rol. Revitalisering, herstructurering en transformatie is cruciaal om deze ruimtelijke doelen van de Nota Ruimte te kunnen bereiken. Dat geldt eveneens voor een zorgvuldig beheer van het bestaand stedelijk gebied. De Nota Ruimte gaat in haar sturingsfilosofie uit van een vergaande mate van beleidsdecentralisatie. Dat wil zeggen dat het provinciaal beleidskader de komende jaren steeds meer richtinggevend zal zijn. Het rijksbeleid zoals opgenomen in de (ontwerp) SVIR richt zich op het versterken van de internationale positie van Nederland en het behartigen van de nationale belangen, zoals de hoofdnetwerken voor personen- en goederenvervoer, energie, natuur, waterveiligheid, milieukwaliteit en bescherming van het werelderfgoed. Het beleid met betrekking tot verstedelijking, groene ruimte en landschap laat het Rijk, onder het motto ‘decentraal wat kan, centraal wat moet’, over aan provincies en gemeenten. Gemeenten krijgen daarbij de ruimte voor kleinschalige natuurlijke groei en voor het bouwen van huizen die aansluiten bij de woonwensen van mensen. Alleen in de stedelijke regio’s rond de mainports Amsterdam en Rotterdam maakt het Rijk afspraken met decentrale overheden over de programmering van verstedelijking.
Deze nationale belangen en doelen hebben echter een dusdanig hoog abstractieniveau dat deze niet van toepassing zijn op voorliggend initiatief aan Berkenstouwe 1a. De Structuurvisie is niet van belang voor voorliggend initiatief.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
16
Conclusie Voor het plangebied zijn in de SVIR geen onderwerpen opgenomen die aangemerkt worden als nationaal belang waarmee rekening gehouden dient te worden.
5.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 30 december 2011 (grotendeels) in werking getreden en omvat alle ruimtelijke rijksbelangen die juridisch doorwerken op het niveau van bestemmingsplannen. Het gaat om kaders voor onder meer het bundelen van verstedelijking, de bufferzones, nationale landschappen, de Ecologische Hoofdstructuur, de kust, grote rivieren, militaire terreinen, mainportontwikkeling van Rotterdam en de Waddenzee. Met het Barro maakt het Rijk proactief duidelijk waar provinciale verordeningen en gemeentelijke bestemmingsplannen aan moeten voldoen. Uit de regels en kaarten behorende bij het Barro kan worden afgeleid welke aspecten relevant zijn voor het ruimtelijke besluit. In een bestemmingsplan of een partiële herziening voor het landelijk gebied dient met name rekening te worden gehouden met de door het Rijk geformuleerde belangen inzake natuur (Ecologische Hoofdstructuur en Natura 2000-gebieden) en de kust en kustbescherming. Conclusie Het plangebied ligt niet nabij de kust, zodat er geen sprake is van kustbescherming. Het plangebied ligt binnen landelijk gebied, maar niet in of in de directe nabijheid van een Natura 2000-gebied (De Wieden op circa 6,5 kilometer, Olde Maten en Veerslootslanden op circa 8 kilometer afstand).
De beleidsregels vanuit het Barro zijn niet aan de orde voor onderhavig plan.
5.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 3.1.6 Bro), 2017 Om zorgvuldig ruimtegebruik te bevorderen neemt het Rijk enkel nog een 'Ladder' voor duurzame verstedelijking op. Deze ‘Ladder’ is per 1 juli 2017 gewijzigd in die zin dat het doel van de ladder is teruggebracht naar de essentie, te weten aan te geven dat de noodzaak van een voorgenomen nieuwe stedelijke ontwikkeling voorziet in een behoefte (plus motivering indien de stedelijke ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd). Concreet betekent dit dat het onderzoek naar het 'actuele' en 'regionale' aspect van de behoefte en trede 3 van de Ladder komen te vervallen. Hierdoor neemt de bestuurlijke drukte af en ontstaat er ruimte voor regionaal maatwerk. Doel van de Ladder is en blijft een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. De Ladder moet worden toegepast als er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Met dit initiatief is geen ‘sprake’ van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Door het initiatief wordt invulling gegeven aan het gebruik van reeds bestaande bebouwing. Een nadere toetsing aan de Ladder is niet aan de orde. Conclusie De Ladder voor duurzame verstedelijking is niet van toepassing voor dit initiatief.
Opgemerkt wordt dat middels onderhavig ruimtelijke onderbouwing inzicht wordt gegeven in de goede ruimtelijke ordening.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
17
5.1.4 Nationaal Waterplan 2009 – 2015 Het Nationaal Waterplan (Ministeries van V&W, VROM en LNV, 2009) is de opvolger van de Vierde Nota Waterhuishouding uit 1998. Het beschrijft de maatregelen die genomen moeten worden om Nederland ook voor toekomstige generaties veilig en leefbaar te houden en de kansen die water biedt te benutten. Het Nationaal Waterplan bestaat uit een thematische uitwerking en een gebiedsuitwerking. Thema's die behandeld worden zijn: waterveiligheid, watertekort en zoetwatervoorziening, wateroverlast, waterkwaliteit en gebruik van water. Gebiedsuitwerkingen zijn er voor de kust, rivieren, IJsselmeergebied, zuidwestelijke Delta, Randstad, Noordzee, Noord-Nederland en de Waddenzee, hoog Nederland en het stedelijk gebied. Op basis van de Waterwet en de Wet ruimtelijke ordening heeft het Nationaal Waterplan de status van structuurvisie. Conclusie Voor de uitvoering van dit plan en de beoordeling van het onderdeel ‘water’ wordt verwezen naar paragraaf 6.10 van deze onderbouwing. Door rekening te houden in het plan (bijvoorbeeld watercompensatie) met de uitgangspunten uit het watertoetsdocument wordt ook voldaan aan het Nationaal Waterplan.
5.2
Provinciaal beleid
5.2.1 Omgevingsvisie Overijssel De Omgevingsvisie Overijssel is dé provinciale visie voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. In 2017 is de Omgevingsvisie en –verordening 2017 vastgesteld. Op 13 november 2019 is de actualisatie 2018-2019 vastgesteld. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes of ‘rode draden’ bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel.
5.2.2 Omgevingsverordening Overijssel De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is.
5.2.3 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
18
Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: 1. OF - generieke beleidskeuzes; 2. WAAR - ontwikkelingsperspectieven; 3. HOE - gebiedskenmerken. Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht. 5.2.3.1 OF – generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een maatschappelijke opgave. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Andere generieke beleidskeuzes betreffen het voorkomen van overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantoorlocaties. Ook wordt in deze fase de zogenaamde Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking gehanteerd. Deze Overijsselse ladder geeft een nadere invulling aan de vraag hoe de behoefte moet worden bepaald, zowel in de stedelijke als in de groene omgeving, en op welke wijze de regionale afstemming vorm gegeven moet worden. Integraliteit, toekomstbestendigheid, concentratiebeleid, (boven)regionale afstemming en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik zijn beleidskeuzes die invulling geven aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking.
Voor specifieke gebieden in Overijssel geldt dat niet alle initiatieven mogelijk zijn. Dit heeft te maken met zwaarwegende publieke belangen, Gebiedsspecifieke beleidskeuzes om de zwaarwegende publieke belangen te borgen, zijn: reservering voor waterveiligheid en beperking wateroverlast, drinkwater/grondwaterbeschermingsgebieden, het Natuurnetwerk Nederland (NNN), de Nationale Landschappen en het provinciaal routenetwerk transport gevaarlijke stoffen. 5.2.3.2 WAAR – ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent door vertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst.
5.2.3.3 HOE – gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag ‘hoe’ een ontwikkeling invulling krijgt.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
19
Aan de hand van de drie genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden.
5.2.4 Toetsing aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel In deze paragraaf worden de drie niveaus van het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel getoetst aan de gewenste ontwikkelingen. 5.2.4.1 OF – generieke beleidskeuzes Bij de afwegingen in de eerste fase “generieke beleidskeuzes” wordt opgemerkt dat sprake is van de uitbreiding van het bedrijfsterrein van een reeds bestaand bedrijf. De feitelijke activiteiten worden ruimer opgezet. De aard van de activiteiten blijft ongewijzigd. Hierdoor is met name artikel 2.1.3 Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik van de Omgevingsverordening Overijssel van belang. artikel 2.1.3 Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik lid 1 Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de Groene Omgeving wanneer aannemelijk is gemaakt: dat er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie; dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut.
lid 2 Bestemmingsplannen voor de Groene Omgeving voorzien uitsluitend in ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen anders dan de uitleg van steden en dorpenwanneer aannemelijk is gemaakt: dat (her)benutting van bestaande erven en/of bebouwing in de Groene Omgeving in redelijkheid niet mogelijk is; dat mogelijkheden voor combinatie van functies op bestaande erven optimaal zijn benut.
In artikel 2.1.1, onder j, van de Omgevingsverordening wordt onder Groene Omgeving verstaan: de gronden die niet vallen onder bestaand bebouwd gebied. Toetsing Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik In dit geval is benutting van andere bestaande bebouwing in de groene omgeving redelijkerwijs geen optie. Er is sprake van een bestaand loonbedrijf dat, om diverse redenen zoals beschreven in de planbeschrijving, de beoogde bebouwing wil realiseren. Gebleken is dat nieuwbouw op de beoogde locatie (direct aansluitend op het bestaande bebouwing) de meest wenselijk optie is. Dit mede vanuit landschappelijk en bedrijfsmatig en bedrijfsefficiënt oogpunt. Gezien het vorenstaande wordt dan ook geconcludeerd dat de ontwikkeling in overeenstemming is met de principes van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. 5.2.4.2 WAAR – ontwikkelingsperspectieven In dit geval zijn de ontwikkelingsperspectieven voor de Groene Omgeving van belang. In de Groene Omgeving gaat het hoofdzakelijk om het behoud en versterking van de kwaliteit van het landschap, het realiseren van een samenhangend netwerk van gebieden met natuur- en
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
20
waterkwaliteit, ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, het toerisme en andere economische dragers, realisatie van waterkwaliteitsdoelen, het duurzaam beheer van drinkwatervoorraden én het opwekken van hernieuwbare energie. In de Groene Omgeving onderscheidt de provincie de volgende drie ontwikkelingsperspectieven: • de zone Ondernemen met Natuur en Water (ONW); • agrarisch ondernemen in het grootschalige landschap; • wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap. Het projectgebied kent op basis van de ontwikkelingsperspectievenkaart van de provincie Overijssel het ontwikkelingsperspectief ‘Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap'. In afbeelding 5.1 is een uitsnede van de perspectievenkaart behorende bij de Omgevingsvisie opgenomen.
Figuur 5.1: Ontwikkelingsperspectievenkaart Omgevingsvisie Overijssel
Op de locatie is het ontwikkelingsperspectief ‘Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ van toepassing. Het ontwikkelingsperspectief Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap richt zich op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied. Aan de ene kant melkveehouderij, akkerbouw en opwekking van hernieuwbare energie als belangrijke vormen van landgebruik. Aan de andere kant gebruik voor natuur, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. De ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, maar ook die voor de andere sectoren, wordt door het ontwikkelingsperspectief nadrukkelijk verbonden met behoud en versterking van cultuurhistorische, natuurlijke en landschapselementen. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de lokaal aanwezige functies, rekening houdend met de klimaatopgave en de kenmerken van het watersysteem. Het verzoek betreft een reeds aanwezig bedrijf, waarvan de oppervlakte wordt uitgebreid. De uitstraling van het gehele perceel zal echter weinig veranderen. Het perceel wordt landschappelijk ingepast met streekeigen beplanting. Tevens blijft het open karakter van deze
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
21
omgeving behouden. Uit de participatie ten behoeve van de Quick Scan in 2019 bij gemeente Staphorst met de omgeving is het oorspronkelijke plan aangepast om de zichtlijnen te behouden. Het bedrijf is nu al deels omgeven door streekeigen beplanting waardoor het voor een deel aan het zicht onttrokken is. Dit blijft behouden, rekening houdend met de kenmerken van het gebied c.q. de ligging binnen De Streek. 5.2.4.3 HOE – gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarischcultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen. Zo zorgden ijs-, wind- en waterstromen in Overijssel voor het ontstaan van een afwisselend landschap van stuwwallen, dekzandgronden, beekdalen en natte laagtes en bepaalden de stroomsnelheden van IJssel, Vecht, Regge of Dinkel waar het fijne (komgronden) en waar het grovere sediment (oeverwallen) werd afgezet. En ontwikkelde veen zich daar, waar het water maar moeilijk weg kon.
Op de gewenste locatie is de natuurlijke laag aangewezen als ‘Dekzandvlakte en ruggen’ In onderstaand figuur is de verbeelding weergegeven.
Figuur 5.2: Dekzandvlakte en ruggen, Gebiedskenmerken Natuurlijke laag (Hoe) Omgevingsvisie Overijssel
De dekzandgronden beslaan een groot gedeelte van de oppervlakte van de provincie. Na de ijstijden bleef er in grote delen een reliëfrijk – door de wind gevormd – zandlandschap achter, dat gekenmerkt wordt door relatief grote verschillen tussen hoog/droog en laag/nat gebied.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
22
Soms vlak bij elkaar, soms verder van elkaar verwijderd. De ambitie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan bijvoorbeeld door een meer natuurlijk watersysteem en door beplanting met ‘natuurlijke’ soorten. En door de (strekkings)richting van het landschap te benutten in gebiedsontwerpen. De gewenste ontwikkeling heeft geen invloed op de aanwezige natuurlijke laag. De uitbreiding van de bedrijfslocatie heeft geen negatieve effecten op de natuurlijke laag. De landschappelijke inpassing wordt uitgevoerd met streekeigen beplanting. Ook voor het bergen van water zijn maatregelen genomen door het realiseren van een WADI op het terrein. Laag van het agrarisch cultuurlandschap De tweede laag beschrijft het palet van agrarische cultuurlandschappen met hun dragende structuren en nederzettingsvormen. Deze laag is het resultaat van de wisselwerking tussen verschillen in de natuurlijke ondergrond en de manier waarop gebieden in cultuur werden – en worden – gebracht. Door de eeuwen heen is een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing (hoeven, kernen en dorpen) gegroeid. Vanouds kennen de nederzettingen een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omliggende landschap. Het agrarisch cultuurlandschap is bij uitstek een gebruikslandschap.
Bij de ontwikkeling ervan hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel zijn we het agrarisch cultuurlandschap in de loop van de tijd gaan waarderen. Het heeft als ‘consumptielandschap’ voor bewoners, recreanten en toeristen nieuwe betekenis gekregen. Veel mensen hechten aan de rust, de ruimte, de mogelijkheden om te fietsen, wandelen, etc. En aan de kwaliteit: vooral de herkenbaarheid, de contrasten en de afwisseling van verschillende landschapstypen worden gewaardeerd. De landschappelijke structuren zijn belangrijke dragers van de biodiversiteit. In onderstaande verbeelding is de ligging van de locatie in het agrarisch cultuurlandschap weergegeven. Ter plaatse van de projectlocatie geldt ‘Jonge heide- en broekontginningslandschap’ als gebiedskenmerk.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
23
Figuur 5.3: Jonge heide- en broekontginningslandschap, Gebiedskenmerken agrarisch cultuurlandschap (Hoe) Omgevingsvisie Overijssel
De grote oppervlakte aan –voormalige– natte en droge heidegronden van het jonge heide- en broekontginningslandschap was oorspronkelijk functioneel verbonden met het essen- en oude hoevenlandschap; hier werd geweid en werden de plaggen gestoken voor in de stal; in de stal bemeste plaggen dienden als structuurverbeteraar en bemesting voor de akkergronden op de essen. Na de uitvinding van kunstmest ging deze functie verloren en werden deze gronden grotendeels in cultuur gebracht. Ten opzichte van omliggend essen- en hoevenlandschap zijn de landbouwontginningen relatief grote open ruimtes, deels omzoomd door boscomplex. Erven liggen als blokken aan de weg geschakeld. Wegen zijn lanen met lange rechtstanden. Vaak zijn het ‘inbreidings’landschappen met en rommelige driehoekstructuren als resultaat. Ook sommige recente heringerichte agrarische landschappen worden tot deze categorie gerekend, omdat van het oorspronkelijke landschap niets meer terug te vinden is. De ambitie is de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden een stevige impuls te geven en soms een transformatie wanneer daar aanleiding toe is. De dragende structuren worden gevormd door landschappelijk raamwerken van lanen, bosstroken en waterlopen, die de rechtlijnige ontginningsstructuren versterken.
Binnen deze raamwerken is ruimte voor verdere ontwikkeling van bestaande erven en soms de vestiging van nieuwe erven, mits deze een stevige landschappelijke jas krijgen. De ambitie is verder de landschappelijke karakteristieken voor weidevogels in stand te houden en te versterken. Door de gewenste ontwikkeling wordt het landschap van de projectlocatie en de omgeving niet gewijzigd. Omdat de uitbreiding van het reeds bestaande bedrijf op relatief kleine schaal op agrarische gronden plaats vindt, worden geen raamwerken van lanen, bosstroken en waterlopen doorbroken. De aanwezige waarden van de gebiedskenmerken blijven intact.
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
24
Stedelijke laag De stedelijke laag is de laag van de steden, dorpen, verspreide bebouwing, wegen, spoorwegen en waterwegen. Het gaat in deze laag om de dynamiek van de steden en de grote infrastructurele verbindingen, maar ook om de rust van de dorpen en de landelijke wegen en paden. De ligging van een stad of dorp in het landschap, op een kruispunt van infrastructuur of in de nabijheid van grondstoffen speelt een belangrijke rol in het functioneren ervan. Efficiëntie en bereikbaarheid zijn belangrijke vestigingsfactoren, maar daarbij wordt de kwaliteit, eigenheid en het onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker. De ontstaansgeschiedenis is medebepalend voor de huidige identiteit en terug te vinden in de ruimtelijke opbouw van de kernen, maar ook in de economische en sociale dynamiek. Daarnaast hebben door de tijd heen veranderende ideeën over de ideale vormgeving van de stad invloed gehad op de ruimtelijke opbouw. Cultuurhistorisch of architectonisch waardevolle gebouwen en structuren zijn hierbij vaak bepalend voor de stedelijke identiteit en de belevingswaarde voor bewoners en bezoekers. Zo is in Overijssel een rijk palet ontstaan aan onderscheidende steden en dorpen. Elk met een eigen karakteristieke ruimtelijke, sociale en functionele opbouw en kwaliteit.
Voor de projectlocatie zijn de kenmerken ‘Verspreide bebouwing’ en ‘Informele trage netwerk’ van toepassing. Verspreide bebouwing De agrarische erven hebben van oudsher een hele sterke binding met het landschap. Vanuit het erf werden de omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt. Elke boer deed dit naar eigen inzicht en afgestemd op de plaatselijke omstandigheden, maar wel volgens de wetmatigheden van het toenmalig landbouwsysteem. Door deze ‘eenheid in handelen’ ontstonden er samenhangende landschappen, die nu nog steeds herkenbaar zijn: essenlandschap, oude hoevenlandschappen, broeken heideontginningen, veenlandschappen etc. Bijzonder is dat elk landschap zijn eigen erftype heeft: de opbouw van erf, erfbebouwing, erfbeplantingen en relaties met de omliggende gronden zijn specifiek voor het betreffende landschapstype, alsof in het erf de genen van het landschap besloten liggen. Naast erven kent het buitengebied losliggende ‘gewone’ burgerwoningen met veelal een eigen, individueel karakter en eigen verhaal van ontstaan. De gewenste ontwikkeling heeft brengt het wijzigen van gebouwen met zich mee. Een deel van de bestaande loods aan de wegzijde van het perceel wordt gesloopt. Hiervoor wordt op het achtererf aan de bestaande loods een deel toegevoegd. Tevens wordt een nieuwe kapschuur gerealiseerd.
Door deze wijzigingen neemt de oppervlakte van gebouwen toe, echter blijft het grootste deel van het perceel onbebouwd. Ook ontstaat geen aaneengesloten bebouwing waardoor de gewenste situatie overeenkomt met de overige verspreide bebouwing in de omgeving. Informele trage netwerk Het informele trage netwerk is het ‘langzame’ netwerk (wandelpaden, fietspaden, ruiterpaden, vaarroutes) van de provincie, dat delen van het agrarisch cultuurlandschap en de natuurlijke laag toegankelijk en ervaarbaar maakt. De oude zandwegen en paden vormen het
Cumela Advies | Nijverheidsstraat 13, 3861 RJ Nijkerk | Postbus 1156, 3860 BD Nijkerk | T. (033) 247 49 40 www.cumela.nl | advies@cumela.nl | IBAN NL54 RABO0364220600| KvK 30147807| BTW NL 8066.22.404.B01
25
basisstramien. Van oudsher verbonden deze routes vaak de kernen met het ommeland en met elkaar. Zo vormden het dorpsplein, de dorpsstaat, de weg naar buiten en uiteindelijk de zandpaden door de velden, een samenhangend netwerk. De maaswijdte van dit netwerk is sterk afhankelijk van het type landschap. Doordat bepaalde schakels in dit netwerk in de loop van de tijd zijn verdwenen (ruilverkaveling, opwaardering tot hoofdinfrastructuur en individuele ingrepen door particuliere grondeigenaren) is er sprake van discontinuïteit. Onderdelen van het langzame netwerk zijn opgenomen in de nationale en provinciale ruiter-, fiets, wandel- en vaarroutes. De gewenste ontwikkeling heeft geen betrekking op het trage netwerk in de omgeving. Door de wijziging worden geen ruiter-, fiets, wandel- en vaarroutes onderbroken of gewijzigd. Vanuit Fa. K.H. Kooiker is het voornemen om ter plaatse van het fietspad dat rondom het bedrijfsperceel aanwezig is, een rustpunt voor fietsers in te richting en te onderhouden. De gewenste ontwikkeling past binnen de voorwaarden van het informele trage netwerk. Laag van de beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar.