CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

RB 20.181 OntwerpBP Toelichting Gemeenteweg 173a met bijlage

Raadsvergadering 29 juni 2022, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend bespreekstuk: Vaststellen bestemmingsplan De Streek partiele herziening Gemeenteweg 173a Staphorst18.379 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst Ontwerp

Opdrachtgever: Rapportnummer: Datum vrijgave: Opsteller: Goedkeuring:

RB 20.181 Maart 2022 Dhr. M. Beek Dhr. H. de Roo

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 2 van 63 Maart 2022 Versie 01

Inhoudsopgave .......................................................................................................................................... 1 1 1.1 1.2 1.3 1.4

HOOFDSTUK 1 INLEIDING ................................................................................... 5 Aanleiding ............................................................................................................... 5 Plangebied .............................................................................................................. 5 Vigerende planologische situatie ............................................................................ 6 Strijdigheid met bestemmingsplan ......................................................................... 6

2 HOOFDSTUK 2 HISTORISCH-GEOGRAFISCHE BESCHRIJVING PLANGEBIED EN OMGEVING ................................................................................................................ 7 2.1 Bestaande situatie .................................................................................................. 7 2.2 Ontstaansgeschiedenis (De Streek) ....................................................................... 9 2.3 Hydrologie............................................................................................................. 10 2.4 Landschaps- en natuurwaarden ........................................................................... 10 2.5 Archeologie en cultuurhistorie .............................................................................. 10 2.6 Stedenbouwkundige waarden .............................................................................. 11 3 3.1 3.2 3.3

HOOFDSTUK 3 RANDVOORWAARDEN VANUIT GEMEENTE ........................ 12 Gemeentelijke randvoorwaarden.......................................................................... 12 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing ........................................................... 12 Doorvertaling naar initiatief ................................................................................... 13

4 4.1 4.2 4.3

HOOFDSTUK 4 VERBETERING RUIMTELIJKE KWALITEIT ............................ 14 Algemeen.............................................................................................................. 14 Bestaande kwaliteit ............................................................................................... 14 Beoogde kwaliteitsverbetering en landschappelijke inpassing ............................ 14

5 5.1

HOOFDSTUK 5 TOETS INITIATIEF AAN BELEIDSKADER ............................... 18 Rijksbeleid ............................................................................................................ 18 5.1.1 Ruimtelijk – Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte ................................. 18 5.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking ...................................................... 19 Provinciaal beleid ................................................................................................. 19 5.2.1 Omgevingsvisie en verordening Overijssel ............................................... 19 5.2.2 Generieke beleidskeuzes voor heel Overijssel ......................................... 20 5.2.3 Ontwikkelingsperspectieven...................................................................... 21 5.2.4 Gebiedskenmerken ................................................................................... 21 Regionaal beleid ................................................................................................... 27 5.3.1 Regionale woonvisie West-Overijssel ....................................................... 27 Gemeentelijk beleid .............................................................................................. 28 5.4.1 Staphorst een eigen wereld ......................................................................

28 5.4.2 Omgevingsvisie ‘Staphorst voor elkaar’. ................................................... 31 5.4.3 Woonvisie 2020 - 2024 ............................................................................. 33 5.4.4 Externe veiligheidsvisie gemeente Staphorst ........................................... 33 5.4.5 Conclusie ................................................................................................... 34

5.2

5.3 5.4

6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

HOOFDSTUK 6 TOETS AAN OMGEVINGSASPECTEN .................................... 35 Brandveiligheid ..................................................................................................... 35 Milieueffectrapportage .......................................................................................... 35 Duurzaamheid ...................................................................................................... 36 Bodem .................................................................................................................. 36 Geluid ................................................................................................................... 36

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 3 van 63 Maart 2022 Versie 01

6.6 6.7 6.8 6.9

6.14 6.15 6.16 6.17 6.18 6.19

Luchtkwaliteit ........................................................................................................ 38 Geur ...................................................................................................................... 38 Bedrijven en Milieuzonering ................................................................................. 39 Externe veiligheid ................................................................................................. 43 6.9.2 Conclusie................................................................................................... 45 Water ................................................................................................................... 45 6.10.1 Vigerend beleid........................................................................................ 45 6.10.2 Waterparagraaf ....................................................................................... 47 Klimaatadaptatie .................................................................................................. 47 Archeologie en cultuurhistorie ............................................................................. 47 6.12.1 Archeologie .............................................................................................

47 6.12.2 Cultuurhistorie ......................................................................................... 48 Wet natuurbescherming en stikstof ..................................................................... 49 6.13.1 Gebiedsbescherming .............................................................................. 49 6.13.2 Soortenbescherming ............................................................................... 51 6.13.3 Stikstofdepositie ...................................................................................... 51 Verkeer ................................................................................................................ 52 Parkeren .............................................................................................................. 52 In- en uitritten........................................................................................................ 52 Verlichting ............................................................................................................ 52 Gezondheid.......................................................................................................... 52 Relatie met andere toestemmingsvereisten ........................................................ 53

7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

HOOFDSTUK 7 SOCIALE COMPONENT ........................................................... 54 Sociale veiligheid .................................................................................................. 54 Zorg ...................................................................................................................... 54 Maatschappelijke functies .................................................................................... 54 Sociale woningbouw ............................................................................................. 54 Overig ................................................................................................................... 54

8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

HOOFDSTUK 8 UITVOERBAARHEID ................................................................ 55 Economische uitvoerbaarheid .............................................................................. 55 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ........................................................................ 55 Burgerparticipatie ................................................................................................. 55 Inspraak en overleg .............................................................................................. 55 Recht van overpad ............................................................................................... 55 Kabels en leidingen .............................................................................................. 55 Bereikbaarheid ..................................................................................................... 55

9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5

HOOFDSTUK 9 JURIDISCHE ASPECTEN PLANREGELS ................................ 57 Algemeen.............................................................................................................. 57 Opbouw regels ..................................................................................................... 57 Bouwregels ........................................................................................................... 60 Gebruiksregels...................................................................................................... 60 Voorwaardelijke verplichtingen ............................................................................. 60

10

HOOFDSTUK 10 HANDHAAFBAARHEID ........................................................... 62

6.10

6.11 6.12

6.13

11 BIJLAGEN BIJ DE TOELICHTING ....................................................................... 63 Bijlage 1 erfinrichtingsplan Gemeenteweg 173a te Staphorst ........................................ 63 Bijlage 2 van de toelichting – Watertoets (geen waterschapsbelang) ............................ 63

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 4 van 63 Maart 2022 Versie 01

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 5 van 63 Maart 2022 Versie 01

1

Hoofdstuk 1 Inleiding

1.1

Aanleiding Aan de Gemeenteweg 173a, binnen de bebouwde kom van Staphorst, is een voormalige agrarische bedrijfswoning gelegen. Het agrarisch bedrijf is niet meer als zodanig in gebruik. Initiatiefnemers willen voor de woning en de gronden een passende woonbestemming hebben. De gewenste woonbestemming is niet in overeenstemming met de gebruiksmogelijkheden van het geldend bestemmingsplan. Op het voornemen heeft de omgevingskamer van de gemeente Staphorst (d.d. 21 september 2021) een positief advies gegeven, waarna het college een positief besluit heeft genomen op 5 oktober 2021. Een wijziging van het bestemmingsplan is nodig om de woning en bijbehorende gronden een woonbestemming te geven. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin. Aangetoond wordt dat de wijziging van de bestemming in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en vanuit ruimtelijk en planologisch oogpunt verantwoord is.

1.2

Plangebied Het plangebied ligt aan de Gemeenteweg 173a in Staphorst. De locatie ligt aan het bestaande karakteristieke bebouwingslint De Streek. De functionele structuur van de directe omgeving bestaat voornamelijk uit gemengde bedrijvigheid en wonen. Belangrijke ruimtelijke structuurdragers vormen de Gemeenteweg en de spoorlijn Zwolle-Leeuwarden/Groningen. De ligging van het plangebied in Staphorst en ten opzichte van de directe omgeving is weergegeven in onderstaande afbeelding.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 6 van 63 Maart 2022 Versie 01

1.3

Vigerende planologische situatie Het perceel is gelegen in het bestemmingsplan De Streek, Veegplan. De gronden zijn bestemd voor ‘Agrarisch met waarden’, heeft een daarbij behorende bouwvlak en een functieaanduiding ‘specifieke vorm agrarisch - kleinschalig’. Op de gronden is verder nog een dubbelbestemming “Waarde – Archeologie 3” gelegen en het gebied ligt in het beschermd dorpsgezicht (tevens aangemerkt als dubbelbestemming).

1.4

Strijdigheid met bestemmingsplan Het feitelijke gebruik is al jaren niet meer agrarisch. Het wonen op dit perceel is in strijd met artikel 4.1 van het bestemmingsplan. Initiatiefnemers hebben de woning overgenomen van de ouders die hun agrarische bedrijfsvoering ten noorden van het plangebied hebben voortgezet. Initiatiefnemers willen graag de bestemming van hun gronden met bijbehorende woning wijzigen naar een woonbestemming. In de agrarische bestemming is een wijzigingsbevoegdheid opgenomen, maar deze is niet geheel passend voor de voorgenomen bestemmingsplanwijziging (de voormalige opstallen worden niet in het plan betrokken). Omdat geen medewerking mogelijk is via de wijzigingsbevoegdheid kan de voorgenomen wijziging van de bestemming slechts met toepassing van een herziening van het bestemmingsplan. Voorliggend bestemmingsplan voorziet in een passende woonbestemming.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 7 van 63 Maart 2022 Versie 01

2

Hoofdstuk 2 Historisch-geografische beschrijving plangebied en omgeving

2.1

Bestaande situatie Het plangebied ligt aan de Gemeenteweg 173a in Staphorst. De locatie ligt aan het bestaande karakteristieke bebouwingslint De Streek. De functionele structuur van de directe omgeving bestaat voornamelijk uit gemengde bedrijvigheid en wonen. Belangrijke ruimtelijke structuurdragers vormen de Gemeenteweg en de spoorlijn Zwolle-Leeuwarden/Groningen.

Het plangebied zelf betreft een voormalige agrarisch bedrijfswoning behorend tot een agrarische bedrijf zoals dat tot 2012 was. In 1988 is het bedrijf verhuist aan de steeg. De bedrijfsverplaatsing heeft tot gevolg gehad dat op het perceel Gemeenteweg 175 een nieuw agrarisch bedrijf werd gevestigd. De voormalige agrarische bebouwing op het perceel Gemeenteweg 173a bleef in de familie. Initiatiefnemers van voorliggend plan zijn sinds 2020 woonachtig in de voormalige bedrijfswoning. De voormalige agrarische bebouwing (C) is in 1995 verkocht aan Café Spoorzicht. De voormalige bedrijfswoning wordt al jaren gebruikt als ‘reguliere’ woning. Feitelijk is het huidig gebruik al jaren in strijd met de agrarische bedrijfsbestemming. Links naast de woning zijn voormalige agrarische gronden gelegen. Deze gronden waar voorheen kuilvoer lag opgeslagen, zijn onderdeel van het bestemmingsplan en zal gebruikt gaan worden als tuin en erf behorende bij de woning. De woning is gelegen aan de doorgaande steeg en direct gelegen aan de parkeerplaats die achter Café Spoorzicht is gelegen.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst

Blad 8 van 63

Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Maart 2022 Versie 01

De ligging en begrenzing van het plangebied wordt weergegeven in afbeelding 2.1. Het plangebied is hierbij indicatief weergegeven met de gele belijning. In afbeelding 2.2 en 2.3 zijn (straat)beelden van de huidige situatie van het plangebied opgenomen.

Voormalige agrarische opstallen (nu: opslag en escaperoom) Café Spoorzicht

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 9 van 63 Maart 2022 Versie 01

2.2

Ontstaansgeschiedenis (De Streek) De Streek is een bebouwingslint van circa 12 kilometer. Het lint kent een bijzondere ruimtelijke karakteristiek en bebouwingskarakteristiek, waarvan de oorsprong in de ontginning van het gebied ligt. Het lint ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de ontginning van het gebied ontstaan en maken voor een deel onderdeel uit van het lint. In het noorden is het huidige Staphorst ontstaan als een verdichting rondom de kerk van Staphorst. Het huidige Rouveen is zuidelijker ontstaan als verdichting rondom de kerk in Rouveen. Beide dorpen werden al in schriften van de dertiende eeuw genoemd, maar lagen toen westelijker. Het huidige lint wordt in de volksmond ook wel 'De Diek' of 'De Streek' genoemd. Kenmerkend voor het lint is de boogvorm; een directe afgeleide van de vorm van de ontginningsbasis zoals hiervoor beschreven. Opvallend is de verdraaiing van de perceelsrichting ten opzichte van de weg: in Staphorst staat deze vrijwel haaks op de weg terwijl verder naar het zuiden, in Rouveen, de verkavelingsrichting onder een scherpe hoek staat met de weg. Ook de boerderijen staan hier niet haaks op de weg maar volgen de richting van de percelen. Een verklaring hiervoor kan zijn dat de Staphorster kolonisten al verder veeninwaarts waren dan de Rouveners.

Vanuit de ontginningsbasis (De Wijk) is te zien dat de vier slagen van Staphorst in vrijwel een rechte lijn naar het zuidoosten lopen. De slagen van Rouveen daarentegen worden, door de beperkte ruimte naar achter toe, gedwongen hun perceelsrichting keer op keer bij te stellen. De belangrijkste structurele kenmerken van De Streek zijn gelegen in de reeds uit de zestiende eeuw daterende combinatie van een patroon van vrijwel parallelle langgerekte perceelsgrenzen met een enigszins gebogen, enkele kilometers lange bebouwingsas (Oude Rijksweg). Hierdoor voegen de ontsluitingswegen naar het achterliggende agrarische gebied zich in deze ruimtelijke hoofdstructuur. De lintbebouwing, waarbij boerderijen vlak naast en achter elkaar aan de bebouwingsas liggen in de richting van de percelering is daarbij eveneens een belangrijke karakteristiek. Aangrenzende erven worden ontsloten door een gemeenschappelijke toegangsweg (stegen). De hoge beeldkwaliteit van de agrarische bebouwing, waaronder meer dan 300 beschermde monumenten levert een belangrijke bijdrage aan het cultuurhistorisch waardevolle karakter van De Streek.

Het ruimtelijk beeld wordt behalve door de bebouwing in de belangrijke mate bepaald door de erfbeplanting en de houtsingels op de perceelsgrenzen tussen en direct achter de bebouwing waardoor een ruimtelijke beslotenheid is ontstaan die waar het bebouwingslint plaatselijk transparant of onderbroken is, markante contrasten oplevert met het open agrarisch gebied. In de kern Rouveen en Staphorst is de historische samenhang met het achterliggende landschap plaatselijk verdwenen door naoorlogse nieuwbouw en wegaanleg.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst

Blad 10 van 63

Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a

Maart 2022

Staphorst

Versie 01

plangebied

2.3

Hydrologie In het plangebied zelf is geen oppervlaktewater aanwezig. Er wordt ook niet voorzien in het uitbreiden van bebouwing waarvoor watercompensatie of opvang voor nodig is. Het maaiveld bevindt zich op circa 1 tot 2 meter boven NAP.

2.4

Landschaps- en natuurwaarden Het plangebied ligt in De Streek. In het plangebied en de directe omgeving zijn geen gronden gelegen die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) of van Natura 2000-gebieden. Wel zijn er bijzondere landschappelijke kenmerken aanwezig. Het beschermde gezicht geeft veel aandacht aan het lint; de Streek, en dan met name aan de boerderijen als bijzondere elementen. Het beschermde gezicht heeft minder aandacht voor het landschap. Landschap en lint zijn in Staphorst echter onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het lint vormt in feite de ‘versteende’ structuur van het landschap. De relatie tussen lint en landschap is onderbelicht. Juist de versmelting van die twee vormt een wezenlijke karakteristiek van Staphorst. De elzensingels; het doorlopen van de singelbeplanting tot in het lint; de structuur van dwarswegen haaks op het lint; de doorzichten naar het achterland; de ontsluiting van het landschap en de sporen uit het verleden vormen essentiële aspecten van Staphorst.

2.5

Archeologie en cultuurhistorie Het plangebied is gelegen in het cultuurhistorische bebouwingslint van ‘De Streek’. In paragraaf 2.2 is uitgebreid op de cultuurhistorische kenmerken van De Streek lint ingegaan. Tevens is het plangebied gelegen in een gebied waar een archeologische verwachting geldt. Het plangebied is voorzien van de archeologische dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 3’.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 11 van 63 Maart 2022 Versie 01

2.6

Stedenbouwkundige waarden Het plangebied ligt binnen De Streek. Het gebied kent bijzondere stedenbouwkundige waarden. De Streek kent grotendeels een dichte bebouwingsstructuur van monumentale boerderijen die een sterke architectonische verwantschap hebben. De streek omvat samengevat de volgende kenmerkende waarden: • het verkavelingspatroon van de percelen, waaronder mede begrepen het water- en wegenpatroon en de groenstructuur in de vorm van singelbeplanting; • de stegen (erfontsluitingswegen) bestraat met klinkers; • de architectuur van gebouwen, zoals de forse Staphorsterboerderij (type Hallehuis) en nieuwere bebouwing die qua schaal, situering en bouwstijl past in het historische bebouwingsbeeld; • de plaatsing van gebouwen op de percelen achter elkaar, op wisselende afstanden en bijna altijd met de nok in het verlengde van aanliggende steeg; • de verspringingen in de rooilijn van de voorgevels van boerderijen die zijn gericht op de Gemeenteweg en de Oude Rijksweg; • de groenstructuur voor de rooilijn en de daartussen liggende open groengebieden, alsmede de beplanting op en rondom erven die bijdraagt aan het besloten karakter van het dorp en de afgrenzing naar het buitengebied.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 12 van 63 Maart 2022 Versie 01

3

Hoofdstuk 3 Randvoorwaarden vanuit gemeente

3.1

Gemeentelijke randvoorwaarden Vanuit de gemeente zijn vanuit de beoordeling van het verzoek tot vooroverleg (omgevingskamer) enkele randvoorwaarden meegegeven over de te volgen vervolgprocedure. Deze randvoorwaarden zijn als volgt te formuleren: • het nu nog geldende erfinrichtingsplan kent belangrijke uitgangspunten die ook van toepassing zijn voor dit nieuwe plan; • het uitvoeren van burgerparticipatie zodat omwonenden bij het plan worden betrokken. Een verslag van burgerparticipatie met een handtekeningenlijst is als bijlage bijgevoegd; • in het kader van een goede ruimtelijke ordening zijn benodigde (milieu)onderzoeken vereist. Hoofdstuk 6 gaat daar nader op in; • er moet een melding in het kader van het Activiteitenbesluit worden gedaan voor het beëindigen van het agrarisch bedrijf. Op het perceel Gemeenteweg 173a is al jaren geen agrarische bedrijf meer actief. Tevens geldt nog in algemene zin dat bij dergelijke bouwprojecten wordt beoogd om een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit te bewerkstelligen. In hoofdstuk 4 is nader ingegaan op de beoogde kwaliteitsverbetering van het project.

3.2

Ruimtelijke en landschappelijke inpassing Voor transformatielocaties in De Streek gelden eisen ten aanzien van ruimtelijke en landschappelijke inpassing. Het landschap Het landschap en de Streek zijn nauw met elkaar verbonden. Op het schaalniveau van het landschap spelen de volgende zaken: • het versterken en verbeteren van de karakteristieke beplantingsstructuur; • het versterken van de recreatieve betekenis; • het leesbaar maken en houden van de geschiedenis van het landschap. De Streek De bijzondere bebouwingsstructuur in ‘De Streek’ moet gewaarborgd blijven. Dit betekent echter niet dat er geen ruimte voor nieuwe ontwikkelingen zou zijn. Wanneer nieuwe ontwikkelingen zodanig worden ingepast dat zij zich voegen naar de kenmerkende structuur kunnen zij juist een verrijking en versterking van deze kwaliteit betekenen. Binnen de Streek wordt, in beperkte mate, ruimte gezien voor het ontwikkelen van nieuwe woningen. Daarmee is niet iedere ‘open’ locatie automatisch een ‘bouwlocatie’. De nieuwbouw dient zich echter nadrukkelijk te voegen binnen het bestaande ensemble. Hiervoor gelden specifieke ‘spelregels’. Het beschermde gezicht geeft veel aandacht aan het lint; de Streek, en dan met name aan de boerderijen als bijzondere elementen. Het beschermde gezicht heeft minder aandacht voor het landschap. Landschap en lint zijn in Staphorst echter onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Het lint vormt in feite de ‘versteende’ structuur van het landschap. De relatie tussen lint en landschap is onderbelicht. Juist de versmelting van die twee vormt een wezenlijke karakteristiek van Staphorst. De elzensingels; het

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 13 van 63 Maart 2022 Versie 01

doorlopen van de singelbeplanting tot in het lint; de structuur van dwarswegen haaks op het lint; de doorzichten naar het achterland; de ontsluiting van het landschap en de sporen uit het verleden vormen essentiële aspecten van Staphorst. 3.3

Doorvertaling naar initiatief Het voorliggend bestemmingsplan voorziet in een planologische bestemmingswijziging. De bestaande (voormalige) bedrijfswoning krijgt een passende woonbestemming, zonder enige (ver)bouwactiviteiten. Het erf en de bebouwing zal op een verantwoorde wijze worden ingepast waarbij rekening is gehouden met de historische context van het bebouwingslint. De voormalige agrarische gronden ten noorden van de woning worden betrokken bij het nieuwe woonerf. De gronden gaan behoren tot de woning en worden gebruikt voor woondoeleinden, erf en tuinen. Bij de uitwerking van de landschappelijke inpassing wordt voldaan aan het beleidsdocument “Staphorst een eigen wereld”.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 14 van 63 Maart 2022 Versie 01

4

Hoofdstuk 4 Verbetering ruimtelijke kwaliteit

4.1

Algemeen In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de voorgestelde verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Belangrijke vraag daarin is hoe het begrip ‘ruimtelijke kwaliteit’ valt te omschrijven. Immers zonder te weten wat de bestaande ruimtelijke kwaliteit is ter plaatse kan ook niet worden bepaald of er sprake is van een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. In de Omgevingsverordening Overijssel staat de volgende uitleg genoemd. Ruimtelijke kwaliteit : het leggen van nieuwe verbindingen tussen bestaande gebiedskwaliteiten en nieuwe ontwikkelingen waarbij bestaande kwaliteiten worden benut en waar mogelijk nieuwe kwaliteiten worden toegevoegd; Kwaliteitsontwikkeling: is het proces waarbij elk project/elke ontwikkeling bijdraagt aan versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving. Als een ruimtelijk plan leidt tot het resultaat dat deze bijdraagt aan de versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving en waar mogelijk nieuwe kwaliteiten worden toegevoegd dan kan worden gesteld dat er sprake is van een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit.

4.2

Bestaande kwaliteit In de bestaande situatie is sprake van een bestaande voormalige bedrijfswoning, die al jaren feitelijk gebruikt wordt als ‘reguliere’ woning. De functie van bedrijfswoning is sinds de bedrijfsverplaatsing (naar Gemeenteweg 175) in 1988 niet meer als zodanig in gebruik. Feitelijk is het huidig gebruik al jaren in strijd met de agrarische bedrijfsbestemming. Links naast de woning, zijn voormalige agrarische gronden gelegen. Deze gronden waar voorheen kuilvoer lag opgeslagen, is onderdeel van het bestemmingsplan en zal gebruikt worden als tuin en erf behorende bij de woning. De woning is gelegen aan de doorgaande steeg en direct gelegen aan de parkeerplaats die achter Café Spoorzicht is gelegen. De uitvoering van het erfinrichtingsplan dat voorwaardelijk was gemaakt bij dat bestemmingsplan was nog niet uitgevoerd, deze zal alsnog worden uitgevoerd. De bestaande kwaliteit is reeds als hoog te beschouwen.

4.3

Beoogde kwaliteitsverbetering en landschappelijke inpassing Het voorliggend bestemmingsplan voorziet in een planologische bestemmingswijziging. De bestaande (voormalige) bedrijfswoning krijgt een passende woonbestemming. Aan het uiterlijk van de woning wordt daarbij niet voorzien in grootschalige veranderingen. Het gebouw wordt er niet groter door. Het erf en de bestaande bebouwing zal op een verantwoorde wijze worden ingepast waarbij rekening is gehouden met de historische context van het bebouwingslint. Onderstaande verbeelding geeft aan dat de voormalige kuilvoerplaten reeds zijn verwijderd. Dat gedeelte van het perceel wordt betrokken bij het woonerf en tuin van de woning.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 15 van 63 Maart 2022 Versie 01

Voor het nieuwe woonerf wordt een landschappelijke inpassing uitgevoerd. Nadat die is uitgevoerd is er sprake van een kwaliteitsverbetering op het perceel. Hierna volgt een weergave van het erfinrichtingsplan. Het gehele erfinrichtingsplan is door middel van een voorwaardelijke verplichting gekoppeld aan de regels van het bestemmingsplan en daardoor ook gericht op een daadwerkelijke uitvoering ervan. Omwille van de leesbaarheid van deze tekening wordt tevens verwezen naar de ‘Bijlage 1 Erfinrichtingsplan Gemeenteweg 173a te Staphorst’.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 16 van 63 Maart 2022 Versie 01

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 17 van 63 Maart 2022 Versie 01

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 18 van 63 Maart 2022 Versie 01

5

Hoofdstuk 5 Toets initiatief aan beleidskader Binnen het ruimtelijk werkveld is door de verschillende overheidslagen veel beleid opgesteld. Middels dit beleid is getracht richting te geven aan de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Getoetst is of het plan past binnen het ruimtelijk beleid van de verschillende overheidslagen. In dit hoofdstuk staat een overzicht van het van toepassing zijnde beleid in relatie tot de gewenste ontwikkelingen van de initiatiefnemer. Aangezien hier sprake is van een wijzigingsbevoegdheid die is opgenomen in het bestemmingsplan ‘De Streek, Veegplan’ waar de Minister en GS van de provincie Overijssel mee hebben ingestemd is verder niet ingegaan op deze overheidslagen en wordt verwezen naar het gestelde Rijks- en provinciaal beleid in het moederplan.

5.1

Rijksbeleid

5.1.1

Ruimtelijk – Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geeft een nieuw, integraal kader voor het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid op rijksniveau. De visie is vernieuwend in de zin dat ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur sterker dan voorheen met elkaar verbonden worden. De structuurvisie schetst de rijksambities tot 2040 en formuleert doelen, belangen en opgaven tot 2028. De structuurvisie vervangt de Nota Ruimte, de Structuurvisie Randstad 2040, de Nota Mobiliteit, de MobiliteitsAanpak, de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving en de ruimtelijke doelen en uitspraken in de PKB Tweede structuurschema Militaire terreinen, de Agenda Landschap, de Agenda Vitaal Platteland en Pieken in de Delta. De Structuurvisie Nationaal Waterplan blijft in zijn huidige vorm als uitwerking van de SVIR bestaan. De leidende gedachte in de SVIR is ruimte maken voor groei en beweging. De SVIR is de eerste rijksnota die de onderwerpen infrastructuur en ruimte integraal behandelt. In de SVIR richt het rijk zich vooral op decentralisatie. De verantwoordelijkheid wordt verplaatst van rijksniveau naar provinciaal en gemeentelijk niveau. Door urbanisatie, individualisering, vergrijzing en ontgroening nemen de ruimtelijke verschillen toe. Vanaf 2035 groeit de bevolking niet meer.

De samenstelling van de bevolking, en daarmee de samenstelling van huishoudens, verandert. Ambities tot 2040 zijn onder andere het aansluiten van woon- en werklocaties op de (kwalitatieve) vraag en het zoveel mogelijk benutten van locaties voor transformatie en herstructurering. Ook wil het rijk ervoor zorgen dat in 2040 een veilige en gezonde leefomgeving met een goede milieukwaliteit wordt geboden. Dit moet voor zowel het landelijk als het stedelijk gebied gelden. In de SVIR is verder vastgelegd dat provincies en (samenwerkende) gemeenten verantwoordelijk zijn voor programmering van verstedelijking. (Samenwerkende) gemeenten zorgen voor (boven) lokale afstemming van woningbouwprogrammering die past binnen de provinciale kaders. Ook zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de woningbouwprogramma's. Ter versterking van het vestigingsklimaat in de stedelijke regio's rondom de main-, brain- en greenports geldt een gebiedsgerichte, programmatische urgentieaanpak. In krimpregio's wordt het interbestuurlijke programma bevolkingsdaling doorgezet.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 19 van 63 Maart 2022 Versie 01

Voor het plangebied zijn in de SVIR geen onderwerpen opgenomen die aangemerkt worden als nationaal belang waarmee rekening gehouden dient te worden. 5.1.2

Ladder voor duurzame verstedelijking Op 1 oktober 2012 is het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gewijzigd, en is ‘de ladder voor duurzame verstedelijking’ daaraan toegevoegd (nationaal belang 13). De ladder ondersteunt gemeenten en provincies in vraaggerichte programmering van hun grondgebied, het voorkomen van overprogrammering en de keuzes die daaruit volgen. De Minister van Infrastructuur en Milieu heeft een handreiking beschikbaar gesteld als hulpmiddel bij de toepassing van de ladder. In het gewijzigde Bro, van kracht sinds 1 juli 2017, is artikel 3.1.6, lid 2 gewijzigd in: “De toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien, bevat de toelichting een motivering daarvan en een beschrijving van de mogelijkheid om in die behoefte te voorzien op de gekozen locatie buiten het bestaand stedelijk gebied“. De ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Het Rijk wil met de introductie van de ladder vraaggerichte programmering bevorderen.

De ladder beoogt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Nieuwe stedelijke ontwikkeling Allereerst komen we dan toe aan de vraag of deze ontwikkeling een nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft. Uit jurisprudentie is inmiddels gebleken dat de ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing is voor kleinschalige ontwikkelingen. Als algemene lijn wordt gehanteerd dat een woningbouwproject van 12 en meer woningen wordt gezien als een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’. Onderhavig plan betreft een planologische bestemmingswijziging waarbij geen sprake is van een toename in het aantal woningen. Het plan is kleinschaliger dan de genoemde drempel van 12 of meer woningen. Het plan is niet ladderplichtig.

5.2

Provinciaal beleid Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. De belangrijkste betreffen de ‘Omgevingsvisie Overijssel 2017. Beken kleur’ en de Omgevingsverordening Overijssel 2017.

5.2.1

Omgevingsvisie en verordening Overijssel De ‘Omgevingsvisie Overijssel 2017. Beken Kleur’ (hierna: Omgevingsvisie) omschrijft het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving. Op 26 september 2018 is de actualisatie Omgevingsvisie 2017/2018 vastgesteld. Provinciale Staten schetsen in de omgevingsvisie hun visie op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 20 van 63 Maart 2022 Versie 01

provincie waarbij het vizier is gericht op 2030. De ambities en doelstellingen van provinciaal belang zijn beschreven. Het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving staat primair in dienst van de sociaaleconomische ontwikkeling van Overijssel. Dit betekent dat de provincie ruimte wil bieden voor de ontwikkeling van werkgelegenheid en hoogwaardige woonmilieus tot stand wil brengen. Daarbij ziet de provincie dynamiek als een kans om de ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid te versterken. Men wil daarvoor inzetten op een evenwichtige afweging van beleidsambities waaronder waterveiligheid, een gezond milieu en goede volksgezondheid. Daarnaast wordt gestuurd op het versterken van de waardevolle en karakteristieke kenmerken van het landschap. De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee de ambities gerealiseerd kunnen worden. Eén van de instrumenten is de Omgevingsverordening Overijssel 2017 (hierna Omgevingsverordening). De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor de onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. Instrumenten De provincie heeft met de Catalogus Gebiedskenmerken, als onderdeel van de provinciale verordening, een krachtig beleidsinstrument in handen om te sturen op ruimtelijke ontwikkelingen en ruimtelijke kwaliteit.

De Catalogus Gebiedskenmerken beschrijft voor alle gebiedstypen in Overijssel welke kwaliteiten en kenmerken behouden, versterkt en ontwikkeld moeten worden. 5.2.2

Generieke beleidskeuzes voor heel Overijssel

5.2.2.1

Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking In heel Overijssel is een aantal beleidskeuzes van toepassing op nagenoeg alle thema’s en locaties. Dit zijn: • integraliteit • toekomstbestendigheid • concentratiebeleid • (boven)regionale afstemming • zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik Samen geven deze beleidskeuzes invulling aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. Deze Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking geeft een nadere invulling aan de stappen die gemeenten in de onderbouwing van nieuwe stedelijke ontwikkelingen op grond van de Ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening) moeten doorlopen (paragraaf 3.1.2). Deze Ladder voor duurzame verstedelijking stelt immers ook eisen aan het onderbouwen van de (regionale) behoefte en de regionale afstemming van stedelijke ontwikkelingen. De Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking geeft een nadere invulling aan de vraag hoe de behoefte moet worden bepaald, zowel in de stedelijke als in de groene omgeving, en op welke wijze de regionale afstemming vorm gegeven moet worden.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 21 van 63 Maart 2022 Versie 01

5.2.2.2

Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik in relatie tot het plangebied Het voorkomen van onnodig ruimtebeslag begint bij de vraag of er wel een maatschappelijke behoefte is aan de beoogde ontwikkeling. Voor de beantwoording van de vraag naar nut en noodzaak, gelden voor sommige functies op grond van het provinciale beleid specifieke motiveringseisen. Dit geldt in ieder geval voor wonen, de ontwikkeling van bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel. Ter plaatse is een bestaande voormalige bedrijfswoning aanwezig. Onderhavig plan betreft een planologische bestemmingswijziging waarbij geen sprake is van een toename in het aantal woningen. Er is in die zin sprake van zorgvuldig ruimtegebruik.

5.2.3

Ontwikkelingsperspectieven In de visie op de ruimte in Overijssel onderscheidt de provincie zes ontwikkelingsperspectieven: drie voor de Groene Omgeving en drie voor de Stedelijke Omgeving. Deze ontwikkelingsperspectieven schetsen een ruimtelijk perspectief voor een combinatie van functies en geven aan welke beleids- en kwaliteitsambities leidend zijn. De ontwikkelingsperspectieven geven zo richting aan waar wat ontwikkeld zou kunnen worden.

5.2.3.1

Ontwikkelingsperspectieven voor de Stedelijke Omgeving Met Stedelijke Omgeving worden de stedelijke netwerken benoemd, steden, dorpen en hoofdinfrastructuur. Voor dit project is het ontwikkelingsperspectief voor Stedelijke Omgeving van toepassing en in het bijzonder “Woon- en werklocatie buiten de stedelijke netwerken”. Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken De steden en dorpen buiten de stedelijke netwerken mogen altijd bouwen voor de lokale behoefte aan wonen, werken en voorzieningen, inclusief lokaal gewortelde bedrijvigheid, mits onderbouwd en regionaal afgestemd. Herstructurering en transformatie van de woon-, werk-, voorzieningen- en mixmilieus moeten deze vitaal en aantrekkelijk houden en de diversiteit aan milieus versterken. Herstructurering en transformatie bieden kansen om te anticiperen op klimaatverandering (bijvoorbeeld door ruimte voor groen, natuur en water te reserveren). Van belang is de stedelijke ontwikkeling altijd af te stemmen op de kenmerken van het watersysteem, bijvoorbeeld in laaggelegen gebieden bij bouw- en evacuatieplannen rekening houden met risico’s op overstroming of wateroverlast. Herstructurering en transformatie kunnen ook bijdragen aan de energietransitie (door het nemen van energie-efficiënte maatregelen en/of het opwekken van duurzame energie door bijvoorbeeld het aanwezige dakoppervlak te benutten).

5.2.4

Gebiedskenmerken Nieuwe ruimtelijke opgaven worden verbonden met bestaande gebiedskenmerken. De gebiedskenmerken spelen zo een belangrijke rol bij de vraag hoe een initiatief invulling kan krijgen. Onder gebiedskenmerken verstaat de provincie de ruimtelijke kenmerken van een gebied of een gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op de vier

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 22 van 63 Maart 2022 Versie 01

lagen die worden onderscheiden en – per laag – een samenvatting van de inzet of ambitie. Catalogus Gebiedskenmerken De gebiedskenmerken met een provinciaal belang zijn opgenomen in de Catalogus Gebiedskenmerken. Voor alle gebiedstypen in Overijssel is beschreven welke kwaliteiten en kenmerken in de vier lagen behouden, versterkt en ontwikkeld moeten worden. De kwaliteitsopgaven en -voorwaarden in de catalogus zijn integraal, in de zin dat ze aspecten als milieu, water, cultuur, landschap en infrastructuur omvatten voor zover ze te koppelen zijn aan een gebiedstype. De gebiedskenmerken onderscheiden we in vier lagen: 1. de natuurlijke laag 2. de laag van het agrarisch cultuurlandschap 3. de stedelijke laag 4. de laag van de beleving 5.2.4.1

De natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen. Zo zorgden ijs-, wind- en waterstromen in Overijssel voor het ontstaan van een afwisselend landschap van stuwwallen, dekzandgronden, beekdalen en natte laagtes en bepaalden de stroomsnelheden van IJssel, Vecht, Regge of Dinkel waar het fijne (komgronden) en waar het grovere sediment (oeverwallen) werd afgezet. En ontwikkelde veen zich daar, waar het water maar moeilijk weg kon. De ruimtelijke kwaliteitsambities in de natuurlijke laag zijn: • natuur als ruggengraat: de ontwikkeling van een robuust, aaneengesloten natuurlijk landschap • een continu en beleefbaar watersysteem als dragende structuur van Overijssel De kaartlaag ‘Natuurlijke Laag’ geeft aan dat ter plaatse sprake is van zogeheten ‘laagveenontginningen (in cultuur gebracht).

Kenmerken Grote gebieden, waar onder invloed van stagnerend water en grondwater uitgestrekte

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst

Blad 23 van 63

Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Maart 2022 Versie 01

veenmoerassen zijn ontstaan. Hier bestonden diverse verlandingsstadia naast elkaar: open water – rietmoeras – opgaand moerasbos. Samengesteld landschap van rietland op een pakket veenlagen (kraggen) en vaarten, afgewisseld met bos. Ontstaan door turfwinning, rietteelt en extensieve veehouderij. Elders verder in cultuur gebracht als veenweidegebied of polder. Ontwikkeling De laagveenmoerassen zijn deels ontwaterd, verveend en in cultuur gebracht als landbouwgrond. In de Weerribben wordt door uitgekiend beheer (fijnregelen van de waterstand, open houden van petgaten) een combinatie-milieu van rietteelt en laagveenmoeras in stand gehouden. Als men de natuur in het kraggenlandschap, z’n gang zou laten gaan, was het door verlanding snel gedaan met het open water. Ambitie In de overige veenweidelandschappen is een hoog waterpeil van belang om inklinking tegen te gaan. Het open karakter is zowel ruimtelijk waardevol, als voor weidevogels en ganzen. Sturing Norm • De laagveenrestanten krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de waterkwaliteit en de natuurkwaliteit. • De overige delen van de laagveengebieden krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op behoud van het veenpakket en het waterpeil is hier niet lager dan voor graslandgebruik noodzakelijk is.

Richting • Als ontwikkelingen plaats vinden in de laagveenrestanten, dan dragen deze bij aan verhoging van het waterpeil om bodemdaling en verdwijnen van het veenpakket tegen te gaan en, waar mogelijk, aan toename van natuurkwaliteit en het areaal levend laagveen. Inspiratie • In laagveenrestanten gebruik, inrichting en beheer onderling afstemmen op verdere ontwikkeling van de natuurlijke kwaliteiten van (delen van) dit unieke landschap. • Elders: mogelijkheden voor natuurontwikkeling benutten. In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling De voormalige bedrijfswoning wordt straks regulier bestemd als normale woning, er is geen sprake van een verdergaande impact op de natuurlijke laag. 5.2.4.2

Laag van het agrarisch cultuurlandschap Het agrarisch cultuurlandschap is bij uitstek een gebruikslandschap. Bij de ontwikkeling ervan hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel zijn we het agrarisch cultuurlandschap in de loop van de tijd gaan waarderen. Het heeft als ‘consumptielandschap’ voor bewoners, recreanten en toeristen nieuwe betekenis gekregen.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 24 van 63 Maart 2022 Versie 01

Veel mensen hechten aan de rust, de ruimte, de mogelijkheden om te fietsen, wandelen, etcetera. En aan de kwaliteit: vooral de herkenbaarheid, de contrasten en de afwisseling van verschillende landschapstypen worden gewaardeerd. De landschappelijke structuren zijn belangrijke dragers van de biodiversiteit. De kwaliteit van het agrarisch cultuurlandschap wordt in Overijssel bepaald door de variatie op twee schaalniveaus: provinciaal en regionaal. Binnen de regionale landschappen is er vaak op korte afstand sprake van verschillen. Ruimtelijke kwaliteitsambities De ruimtelijke kwaliteitsambities in de laag van het agrarisch cultuurlandschap zijn: • De ruimtelijke kwaliteitsambitie in de laag van het agrarisch cultuurlandschap is: Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen; het palet van agrarische cultuurlandschappen versterken en contrasten tussen de landschappen behouden en ontwikkelen Het is de inzet alle ontwikkelingen bij te laten dragen aan de instandhouding en versterking van bestaande en toevoeging van nieuwe kwaliteiten in de laag van het agrarisch cultuurlandschap. Ambitie is daarbij ook het versterken van de samenhang of het creëren van nieuwe samenhang tussen dorp, erf en landschap. De kaartlaag ‘Laag agrarisch-cultuur landschap” geeft aan dat ter plaatse sprake is van zogeheten ‘Laagveenontginning’.

De ambitie is de cultuurhistorische kwaliteiten van het laagveenlandschap zoveel als mogelijk in stand te houden en beleefbaar te maken. De grote open ruimtes, het patroon van sloten met beplantingen, de vochtige bloemrijke weides met weidevogels geven dit landschap grote belevingswaarde. De grondgebonden landbouw is de drager van deze kwaliteiten, echter een nieuw perspectief op een gebiedsgerichte bedrijfsvoering - eventueel in combinatie met andere functies - is voor de toekomst van deze gebieden zeer wenselijk. Het karakteristieke bebouwingspatroon (voorkant aan de openbare weg; achterkant aan het landschap) vormt vertrekpunt bij herstructurering, verdichting en uitbreiding van de agrarische bebouwing en de woon-/werkmilieus.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 25 van 63 Maart 2022 Versie 01

In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling De voormalige bedrijfswoning wordt regulier bestemd en gebruikt, er is geen sprake van een verdergaande impact op de natuurlijke laag. 5.2.4.3

Stedelijke laag De stedelijke laag is de laag van de steden, dorpen, verspreide bebouwing, wegen, spoorwegen en waterwegen. Het gaat in deze laag om de dynamiek van de steden en de grote infrastructurele verbindingen, maar ook om de rust van de dorpen en de landelijke wegen en paden. De ligging van een stad of dorp in het landschap, op een kruispunt van infrastructuur of in de nabijheid van grondstoffen speelt een belangrijke rol in het functioneren ervan. Efficiëntie en bereikbaarheid zijn belangrijke vestigingsfactoren, maar daarbij wordt de kwaliteit, eigenheid en het onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker. De ontstaansgeschiedenis is medebepalend voor de huidige identiteit en terug te vinden in de ruimtelijke opbouw van de kernen, maar ook in de economische en sociale dynamiek. Daarnaast hebben door de tijd heen veranderende ideeën over de ideale vormgeving van de stad invloed gehad op de ruimtelijke opbouw. Cultuurhistorisch of architectonisch waardevolle gebouwen en structuren zijn hierbij vaak bepalend voor de stedelijke identiteit en de belevingswaarde voor bewoners en bezoekers. Zo is in Overijssel een rijk palet ontstaan aan onderscheidende steden en dorpen. Elk met een eigen karakteristieke ruimtelijke, sociale en functionele opbouw en kwaliteit.

Ruimtelijke kwaliteitsambities De ruimtelijke kwaliteitsambities in de stedelijke laag zijn: • Brede waaier aan woon-, werk- en mixmilieus: elk buurtschap, dorp en stad zijn eigen kleur • Contrast tussen dynamische en luwe gebieden versterken door het infrastructuurnetwerk Er is in het plangebied sprake van een gebiedskenmerk uit de stedelijke laag, te weten ‘Bebouwingschil 1900-1955’.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 26 van 63 Maart 2022 Versie 01

De bebouwingsschil 1900-1955 bestaat uit gemengde woonwijken die direct aansluiten op historische centra. Kenmerkend is de verwantschap in architectuurstijlen en aandacht voor architectonische details en de verbijzondering van gebouwen op specifieke plekken als straathoeken. De ambitie is gericht op individueel opdrachtgeverschap. Toevoeging van bebouwing draagt bij aan het behoud, versterking en vernieuwing van individuele bebouwing met een eigen karakter en uitstraling. Ontwikkelingen voegen zich in maat, schaal en ritme naar de omliggende bebouwing. In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling De bestaande bedrijfswoning wordt straks als reguliere woning gebruikt. Deze wijziging levert verder geen impact op de natuurlijke laag. 5.2.4.4

Laag van de beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar. Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving. De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis. De verblijfsrecreatiecomplexen, de attracties, de routes voor wandelen, fietsen en varen zijn een belangrijke economische factor geworden met een vergelijkbaar aandeel in de economie als de agrarische sector. Dit alles verandert het aanzien, de gewenste gebruiksmogelijkheden en betekenis van het buitengebied. Aan het ‘belevingslandschap' ontleent Overijssel zijn tijdsdiepte, maar ook zijn aantrekkingskracht.

Steeds vaker worden de kwaliteiten uit het verleden ingezet in plannen door daar met nieuwe kwaliteiten, gebruiks- en verschijningsvormen op voort te bouwen. Belangrijk in deze laag is het oude en nieuwe ‘erfgoed’ van de provincie. Ruimtelijke kwaliteitsambities De ruimtelijke kwaliteitsambities in de laag van de beleving zijn: • Zichtbaar en beleefbaar mooi landschap • Sterke ruimtelijke identiteiten als merken van Overijssel Op basis van de kaartlaag is hier sprake van zogeheten ‘donkerte’.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 27 van 63 Maart 2022 Versie 01

Het contrast tussen lichte en donkere en drukke en stille gebieden is groot. Donkerte wordt een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van wegen, bedrijventerreinen e.d. en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden, zodat passages van autosnelwegen en regionale wegen niet leiden tot stedelijke ontwikkeling aan eventuele op- en afritten. Bundeling van stedelijke functies en infrastructuur in de ‘lichte’ gebieden. In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling Als gevolg van het bouwplan wordt de beleving van donkerte niet nadelig beïnvloed. De woning staat er al en de enige wijziging is dat het als woonbestemming gaat worden bestemd. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling past binnen de beleidskeuzes en uitgangspunten van de provincie Overijssel. 5.3

Regionaal beleid

5.3.1

Regionale woonvisie West-Overijssel De elf gemeenten in West-Overijssel en de provincie gaan nauwer samenwerken op het terrein van wonen. In een gezamenlijke regionale woonvisie zijn uitgangspunten benoemd en afspraken gemaakt. Belangrijk vertrekpunt is dat het ‘wonen’ in de toekomst vooral plaatsvindt in de woningen die er nu al zijn in de steden, dorpen en buitengebieden. Immers, de groei is eindig. De kern van de visie is: versterking en toekomstbestendig maken van het bestaande gebied in termen van vitaal en duurzaam. Door de crisis en de te verwachten demografische ontwikkelingen in de regio zijn de woonvragen sterk veranderd. Tot voor enkele jaren was groei het uitgangspunt. De komende jaren staan in het teken van minder groei, vergrijzing en uiteindelijk een terugloop van bevolkingsaantallen. Groei vooral in de stedelijke en sterke kernen, krimp vooral in het landelijk gebied. De focus komt te liggen op aanpak van de bestaande bouw. De kern van de regionale woonvisie is dan ook het verbeteren van bestaande woningen en wijken.

NL.IMRO.0180.2102022002-OW01 Toelichting

Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Gemeenteweg 173a Staphorst

Blad 28 van 63 Maart 2022 Versie 01

5.4

Gemeentelijk beleid

5.4.1

Staphorst een eigen wereld

5.4.1.1

Algemeen Het landschap van Staphorst is een begrip. Het is een voor Nederland uniek landschap, rijk aan specifieke, gebiedsgebonden cultuurhistorische waarden. Het is een karakteristiek landschap, met een sterk onderscheidende ruimtelijke identiteit. Derhalve is het landschap van Staphorst aangewezen als Belvedère-gebied. In de Nota Belvedère is het rijksbeleid neergelegd over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Centrale doelstelling van de nota is dat de cultuurhistorische identiteit sterker richtinggevend wordt voor de inrichting van de ruimte in ons land. In het kader van de Nota Belvedère zijn de cultuurhistorisch meest waardevolle gebieden en steden in Nederland op kaart gezet. Staphorst is één van deze gebieden. Om de ruimtelijke karakteristiek van Staphorst te kunnen duiden is in “Staphorst een eigen wereld” uitgegaan van verschillende schaalniveaus: het schaalniveau van het landschap (direct grenzend aan het lint), het schaalniveau van de Streek en het schaalniveau van de afzonderlijke boerderijen met hun bijhorende tuin- en erfinrichting. De samenhang van deze schaalniveaus bepaalt het karakteristieke beeld van Staphorst.

5.4.1.2

De 3 schaalniveaus Het landschap Karakteristiek voor het Staphorster landschap zijn de elzensingels. In het verleden is de Streek omgeven door deze kleinschalige wereld. In de huidige situatie zijn delen van het landschap veel opener van karakter. Met de ruilverkaveling / landinrichting zijn veel singels opgeruimd, om zo tot grotere percelen te komen. Ten noorden van Staphorst is het singellandschap nog zichtbaar, maar vooral in het gebied tussen de Streek en de snelweg zijn de perceelsrandbeplantingen en de smalle verkaveling beeldbepalend. De Streek De Streek is het twaalf kilometer lange lint tussen Lichtmis en Halfweg. Het lint heeft een min of recht verloop ter plaatse van Staphorst. Het Rouvener tracé (tussen Dekkersweg en Lichtmis) kent een meer slingerend verloop. Er is sprake van een grote ruimtelijke continuïteit langs het lint. De Streek kent grotendeels een dichte bebouwingsstructuur van monumentale boerderijen die een sterke architectonische verwantschap hebben. Opvallend is de verdraaiing van de perceelsrichting ten opzichte van de weg: in Staphorst staat deze vrijwel haaks op de weg terwijl verder naar het zuiden, in Rouveen, de verkavelingsrichting onder een scherpe hoek staat met de weg. Ook de boerderijen staan hier niet haaks op de weg maar volgen de richting van de percelen.

Het karakteristieke patroon van achter elkaar geplaatste boerderijen, waarbij de richting ten opzichte van de weg vaak een hoek vertoont, is het beeldmerk van Staphorst. Het is het resultaat van een langdurig proces van vererving, opsplitsing en nieuwbouw van boerderijen. Deze bijzondere bebouwingsstructuur moet gewaarborgd blijven.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=59b56b7c-fbcc-4c34-8711-e0eae4134e09