Presentatie Netcongestie Raadsinformatieavond
Tekst van het document
Doel bijeenkomst: • Introductie: wat is netcongestie? • Presentatie TenneT • Presentatie Enexis • Netcongestie in Staphorst: impactanalyse
Vraag: • In 2010 verbruikten we ongeveer 120TWh aan elektriciteit in Nederland. De energietransitie is pas net gestart en we gebruikten in 2024 ongeveer: A. 113 TWh B. 140 TWh C. 220 TWh D. 1243 TWh
..oorzaak?
Wat is netcongestie
• Overbelasting van componenten in het elektriciteitsnet.
• Een transportprobleem: er is geen gebrek aan stroom
5
Presentatie TenneT
Onderwerpen
7
1.
Wat zijn de taken van TenneT?
2.
Wat is netcongestie?
3.
Waarom congestiemanagement onderzoeken?
4.
Netcongestie West Overijssel
16 september 2025
Wat zijn de taken van TenneT TSO?
Europese netbeheerder (TSO= Transmission System Operator) Transporteren elektriciteit
Faciliteren markt
Zorgen voor robuust en efficiënt hoogspanningsnet
Evenwicht tussen vraag en aanbod op verschillende markten
Handhaven balans 24/7 Evenwicht tussen vraag en aanbod, 24/7
8
De energietransitie maakt ongekende versnelling door Sneller dan uitbreiding netten Hogere klimaatdoelstellingen Naar 55 tot 60% in 2030
Gigantische versnelling zonPV 50% groei per jaar
60-70% Elektriciteitsvraag
Grote ambities woningbouw 1.000.000 nieuwe woningen zonder aardgas 20% Elektriciteitsvraag
Meer elektrisch vervoer 1,6 miljoen elektrische auto's in 2030
9
Datacenters Tot 2030: vervijfvoudiging elektriciteitsvraag
Verduurzaming industrie Elektrificatie en (groene) waterstof Vandaag
2050
Hoogspanningsnetwerk TenneT 380.000 / 220.000 / 150.000 / 110.000 volt
De ultieme uitdaging Betrouwbaar
Betaalbaar
Duurzaam
Verbonden met het Europese netwerk 10
Volle netten in alle regio’s netcongestie De volgende fase in de energietransitie brengt toenemende netbeperkingen als gevolg van toenemend elektriciteitsverbruik, naast toenemende invoeding van hernieuwbare opwek. We bouwen aan een versterkt net waarbij congestie voorlopig zal blijven. Sep 2020
Apr 2021
Dec 2021
Sep 2022
Feb 2023
Sep 2023
Feb 2024
opwek
afname
11
Bron: Capaciteitskaart Nederland
vandaag
Wat is exact netcongestie?
12
Waarom congestiemanagement onderzoeken? •
Onvoldoende netcapaciteit beschikbaar om de toenemende elektriciteitsvraag van (nieuwe) klanten te faciliteren, er zijn wachtlijsten ontstaan
•
Netbeheerders zijn verplicht congestiemanagement onderzoeken uit te voeren om beperkte transportcapaciteit optimaal te benutten en overbelasting te voorkomen.
Doel van het onderzoek
• Analyseren van de netsituatie, omvang, frequentie en impact van de congestie • Beschikbare ruimte beter verdelen door het sturen van vraag en aanbod. In beeld brengen wat de beschikbare flexibiliteit bij grootverbruikers is, steeds vaker een verplichting om dit aan te bieden Strak regelgevend kader van ACM, vanwege maatschappelijke dynamiek veel wijzigingen i n korte tijd, zoals maatschappelijk prioriteren, alternatieve transportrechten Soorten onderzoeken > Opwek/productie en afname > Regionale netbeheerders en TenneT 13
Uitkomst congestieonderzoek opwek (okt 2024)
Herijking onderzoek Q4 2025
14
Inrichting netwerk in sub-deelnetten ● Wat is een sub-deelnet?
Het 110.000 volt-netwerk (zwarte lijnen) vormt een ringstructuur waarbij alles wat zich in de ring bevindt van invloed is op de 110.000 volt verbindingen. Dit houdt in dat om de congestie op te lossen alle knelpunten in het subdeelnet moeten zijn opgelost.
Zwolle West
● Staphorst maakt onderdeel uit van twee deelnetten: - via Station Meppel Zwolle West - via station Ommen Dante Zwolle Hessenweg
Zwolle Hessenweg
Belangrijk project om netcongestie op te lossen Drents Overijsselse Netversterking (DON)
15
Uitkomst onderzoek afname (april 2025) ●
De fasering waarin vermogen beschikbaar komt voor de wachtlijst in de komende jaren.
●
De transportcapaciteit zal in de verschillende fases definitief worden toegekend.
●
TenneT zal zich blijven inspannen om regelbaar vermogen te contracteren om meer transportcapaciteit voor de wachtlijst beschikbaar te krijgen.
●
Voor het congestiegebied zal een deelnameverplichting voor het aanbieden van congestiemanagementdiensten gelden voor aansluitingen vanaf 1MW.
●
Eind 2026 herijking onderzoek afname Let op: De getallen in de afbeelding mogen niet bij elkaar worden opgeteld.
16
Nieuw knelpunt sub-deelnet Zwolle West Verbinding Zwolle Hessenweg – Zwolle Frankhuis (ZLH – ZLW)
● ●
●
17
Waarom knelpunt nu pas in beeld? Nieuw project gedefinieerd (geen onderdeel van DON), in Investeringsplan 2026. Als deze verbinding in bedrijf is, dan congestie in sub-deelnet Zwolle West opgelost. Wat nu doen? > zoektocht naar meer regelbaar vermogen (flexibiliteit) bij grote klanten
Oplossingen voor netcongestie 1 Net sneller bouwen en uitbreiden Doorlooptijden verkorten, procedures versimpelen, aanvoer materiaal versnellen. 700 projecten komende 10 jaar
2 Beter gebruik maken van het bestaande net Congestiemanagement & alternatieve transportrechten, technische oplossingen
18
3 Slimmer werken
Betere informatie en data voor betere beslissingen
Vragen 19
Presentatie Enexis
Netbeheer en netcongestie Informatiebijeenkomst gemeenteraad Staphorst Enexis & Tennet, 9 september 2025
Wat doet Enexis? Wij zorgen ervoor dat ruim 3 miljoen klanten gas en elektriciteit kunnen gebruiken. Nu. En in de toekomst.
§ Onderhoud en aanleg van energienetten § Transport van gas en elektriciteit naar woningen of bedrijven § Oplossen van gas- en stroomstoringen
§ Gereguleerd en non-discriminatoir § ACM als toezichthouder (codes energie)
22
dinsdag 16 september 2025
De opbouw van onze elektriciteitsnetten
23
dinsdag 16 september 2025
De opbouw van onze elektriciteitsnetten
24
dinsdag 16 september 2025
Impact van netverzwaring op een buurt
25
Samenwerken met overheden, Buurtaanpak
Verzwaringsopgave Staphorst in cijfers
Gemeentenaam Staphorst
Aantal inwoners 17282
Aantal aansluitingen Elektriciteit 7074
Aantal 3fase Percentage 3fase aansluitingen aansluitingen Elektriciteit Elektriciteit 4099 57,9
Huidig aantal MS/LS Bij te plaatsen MS/LS Toename aantal MS/LS Huidige LS kabellengte Stations Stations (zoekcirkels) Stations (%) (km) 213 63 29,6 269
LS kabellengte te verzwaren (km) 114
Percentage LS Huidig aantal Aantal te verzwaren Percentage te kabellengte te MS/LS MS/LS verzwaren MS/LS verzwaringen Transformatoren Transformatoren Transformatoren 42,6 216 104 48,1
Kabels en leidingen in de grond
Hoogspanningsstations raken overbelast
Voedingsgebied hoogspanningsstations
§ Meppel
§ Ommen-Dante
Vragen? Enexis & Tennet
Impactanalyse Staphorst Wat kan nog wel en wat niet meer?
WAT K A N E R N U W E L / N I E T ?
Nieuw prioriteringskader ACM: gamechanger per 1 januari? • Wachtrij voor zowel groot- als
kleinverbruik.
• Geen capaciteitsreservering meer voor
woningen / kleinverbruik.
• Meer prioriteit voor functies gekoppeld
aan wonen.
• Geen prioriteit voor laadpalen, alleen
nog ‘non-firm’.
Opzet impactanalyse Staphorst
Opzet impactanalyse Staphorst Focus op de thema’s met een hoge transportvraag voor stroom: • Nieuwbouw van woningen • Maatschappelijke / gemeentelijk vastgoed • Nieuwvestiging, uitbreiding en verduurzaming van bedrijven • Energietransitie: • Verduurzaming van de warmtevoorziening (van het gas af) • Duurzame stroomopwek, zon-PV en windturbines • Personenvervoer en goederentransport
Stoplichtsysteem Kleur
Betekenis Netcongestie heeft geen tot lage impact. In principe kan de activiteit doorgaan. Mogelijk zijn beperkte mitigerende maatregelen nodig Netcongestie heeft middelhoge impact. Het is onzeker of de activiteit kan doorgaan. Mitigerende maatregelen zoals batterijen zijn noodzakelijk. Netcongestie heeft hoge impact. De activiteit kan niet doorgaan, tenzij de stroomvoorziening (deels) onafhankelijk van het netwerk kan worden vormgegeven.
Uitkomst impactanalyse Thema Woningbouw Nieuwbouw maatschappelijk vastgoed Renovatie maatschappelijk vastgoed Bedrijven groot Bedrijven klein Stroomopwek wind Stroomopwek zon op dak en P EV-laadpunten auto EV-laadpunten logistiek
Impact onder huidige regelgeving
Impact onder nieuwe regelgeving per 01-01
Oplossingen NB: allemaal ingewikkeld
Twee oplossingsrichtingen 1. Vergroten transportcapaciteit
-
Uitbreiding netwerk Verbetering bestaand netwerk
2. Verminderen piekbelasting
-
Netbewuste nieuwbouw Energy hubs bedrijventerreinen Collectieve warmteoplossingen Slimme aanstuurbare apparaten Slim EV-laden Lokale regelbare opwek Energiebesparing (altijd goed)
Geen spijt-acties • Nieuwe e-infra HS/MS maximaal
faciliteren (m.n. kabeltracés): • Ruimte reserveren • Snelle planprocedures
• Lokale opwek stimuleren en versnellen,
m.n. wind
• Batterijopslag stimuleren en versnellen,
mits congestieverzachtend.
• Energy hubs stimuleren,
bedrijventerreinen koppelen.
• Maatschappelijk vastgoed, mn scholen,
energie-advies in planfase
Ter overweging • Inzet fossiele brandstoffen
• Stimuleren hybride warmtevoorziening i.p.v. all electric • Plaatsing gasgeneratoren • Stimulering slim stroomgebruik
• Verlaging piekverbruik bedrijven • Slim laden (voorbeeld o.a. Utrecht) • Slimme thuissystemen (voorbeeld NL Flex)
Netcongestie: oplossingen korte/middellange termijn
Maatregelen korte/middellange termijn (tot 2030/’35)
Maatregelen middellange/lange termijn (2030/’35-2050)
LS/MS
HS: Knelpunten sub-deelnet Zwolle West
• Buurtaanpak Enexis • Draaiboek uitval • Uitbreiding Ommen Dante HS: DON-west: nieuwe kabelverbinding
Energievisie provincie
HS: Knelpunten sub-deelnet Zwolle West Nieuwe manier van ontwikkelen: energie als vertrekpunt Lokaal innoveren
Integraal programmeren (pMIEK)
Netcongestie in de fysieke leefomgeving: