CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021 - 2024_1-docx - PDF na BenW vergadering.pdf

Raadsvergadering 14 december 2021, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend hamerstuk: Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing 202113.869 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Beoordeling van de kengetallen

Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. De kengetallen zijn daarom gezamenlijk opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Omdat de kengetallen in hun onderlinge relatie moeten worden bezien in de beoordeling van de financiële positie is het van belang dat niet alleen de kengetallen worden opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing maar ook worden voorzien van een adequate toelichting.

30

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

11.4 Normering kengetallen Naast het opnemen van de tabel dient een beoordeling gegeven te worden van de onderlinge verhoudingen van de kengetallen, in relatie tot de financiële positie van onze gemeente. De wijze waarop de kengetallen meewegen in de uiteindelijke beoordeling van de financiële positie van de gemeente is voorbehouden aan het horizontale controle- en verantwoordingsproces. Zonder normering zijn de kengetallen moeilijk te duiden. In deze nota wordt voorgesteld onderstaande normeringen vast te stellen. Bij de normering is aansluiting gezocht bij de normering zoals voortgevloeid is uit onder meer de stresstest van 100.000+ gemeenten. Hierdoor ontstaat onderstaande tabel, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetallen 1a 1b 2 3 4

Netto Schuldquote Netto Schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte begroting

5

Belastingcapaciteit

Categorie B 90-130% 90-130%

A <90% <90% >50% <20% Begr + mrj >0% <100%

20-50% 20-35% Begr of mjr >0% 100105%

C >130% >130% <20% >35% Begr en mjr <0% >105%

Beleidskeuze (niet gewijzigd): Getracht wordt alle kencijfers te laten voldoen aan het minst risicovolle profiel A. Signaleringsoverzicht: Kijken we naar bovenstaande kencijfers en de ontwikkeling ervan in de gemeente Staphorst leidt dit tot onderstaand signaleringsoverzicht: Kengetallen

1a 1b

2 3 4 5

Netto Schuldquote Netto Schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte begroting Belastingcapaciteit

Rek 2019 -65 -63

Rek 2020 -62 -60

Begr. 2021 -21 -20

Begr. 2022 -10 -15

Begr. 2023 -1 -5

Begr. 2024 -4 -8

89 10 4

85 4 5

86 9 0

83 13 0

80 14 0

81 10 0

90

90

95

98

98

98

31

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

Op deze wijze is de ontwikkeling van de kencijfers goed te monitoren en zie je de ontwikkeling ook in samenhang met elkaar. Deze tabel zal bij de begroting en jaarrekening worden gepresenteerd. Beleidskeuze (niet gewijzigd): Het signaleringsoverzicht, inclusief toelichting op de financiële positie, wordt 2 keer per jaar opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing: bij de begroting en jaarrekening.

32

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

Bijlagen:

Bijlage 1: Geïdentificeerde Risico’s Onderstaand risicoprofiel toont alle risico`s zoals die zijn geïdentificeerd, geanalyseerd en beoordeeld. Nr.

Risicogebied

Risicogebeurtenis

Opmerking

Netto Kans

Totaal: Netto Financieel Maximum

R1

Het verliezen van de grip op of tegenvallende exploitatieresultaten van de verschillende samenwerkingsvormen of gesubsidieerde instellingen (dienstverlening moet wel op peil blijven) kan leiden tot extra kosten of minder dividend.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

70%

€ 227.000

R2

Het ontbreken van een stabiel perspectief van de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds kan leiden tot vermindering van de inkomsten.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

Het gaat hier om de verbonden partijen (zoals de gemeenschappelijke regelingen en vennootschappen waarin we bestuurlijk en financieel in deelnemen: Reestmond, Rendo, Vitens, Essent en Rova enz.), maar ook om de muziekschool, bibliotheek museumboerderij. De verkoop van een deelneming leidt tot lagere renteopbrengsten i.p.v. dividendopbrengsten. Een andere verdeelsleutel binnen een verbonden partij kan leiden tot een hogere bijdrage aan deze verbonden partij. Daarnaast kan het verkopen van mogelijke gezonde onderdelen van het bedrijf leiden tot andere verhoudingen met deze partijen waardoor de grip verloren gaat wat resulteert in (te) laat kunnen bijsturen. De uitkering uit het gemeentefonds kent jaarlijks grote schommelingen. Daarnaast is er ook sprake van herijking van de verschillende verdeelmaatstaven. Dit kan leiden tot een verlaging van de algemene uitkering, Getracht wordt dit op te vangen in de begrotingen.

70%

€ 250.000

R3

Politieke wensen/en besluiten leiden tot hogere kosten.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

Een nieuwe coalitie heeft wensen, welke zich zal vertalen in het coalitieakkoord. Het risico bestaat dat niet alle wensen uitgevoerd kunnen worden door de hoge financiële kosten die dit met zich meebrengt (onvoldoende dekkingsmiddelen in de toekomst). Ook kunnen er raadsbesluiten worden genomen waarvan de reikwijdte niet helemaal te voorzien zijn.

50%

€ 100.000

R4

Aanpassing BBV leidt tot extra lasten in de begroting.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

Door de commissie BBV worden regelmatig aanbevelingen gedaan die leiden tot aangepaste verslaggevingsregels voor de rekening en begroting van de gemeente (bijv. een andere wijze van rentetoerekening aan grondexploitaties, maar ook fiscale regelgeving, andere wijze van afschrijvingen).

30%

€ 100.000

R5

Te lage storting van 0 Algemeen Bestuur en pensioenrechten voor Organisatie wethouders wat leidt tot extra kosten voor de gemeente.

Denk hierbij aan de overname van de pensioenrechten bij aantreding van nieuwe wethouders, maar ook aan een mogelijke (hogere) verlaging van rekenpercentage. Met de huidige lage rentestand zal het mogelijke eerder een verlaging worden, daarom geringe kans.

30%

€ 50.000

33

Nr.

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Risicogebied Risicogebeurtenis Opmerking Netto Kans

R6

Kwetsbaarheid Sociale media: De invloed van social media (twitter, facebook,) is dusdanig groot dat dit kan leiden tot reputatieschade.

R7

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

Totaal: Netto Financieel Maximum

Reputatieschade (waardoor ook veroorzaakt en of versterkt/versneld) kan leiden tot vertrek van wethouders met extra wachtgeld verplichtingen.

30%

€ 100.000

Uitkering aan gewezen 0 Algemeen Bestuur en wethouders (jonger dan Organisatie 65 jaar) wat leidt tot hogere financiële gevolgen voor de gemeente.

Denk hierbij aan wachtgelden voor een wethouder die geen baan hebben.

50%

€ 75.000

R8

De eisen aan de huidige organisatie zijn anders dan in het verleden, dit kan leiden tot extra kosten.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

De huidige organisatie dient flexibel te zijn (functieboek met beperkt aantal functies/ meerdere plaatsen inzetbaar). Een piek bij de ene afdeling kan misschien wel opgevangen worden door een andere afdeling. Door deze eisen aan de organisatie kan het voorkomen dat er extra wachtgeldverplichtingen ontstaan, waar we zelf risicodrager zijn.

50%

€ 100.000

R9

Politieke beslissingen van het Rijk, die leiden tot lagere inkomsten of hogere afdrachten.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

Denk hierbij aan gedwongen bestuurlijke fusies/ het afromen van reserves/ het afromen van trap op/trap af principe. Allemaal beslissingen die zullen leiden tot verlaging van rijksinkomsten of een afdracht aan het Rijk.

30%

€ 200.000

R10

Onrechtmatige besteding van specifieke uitkeringen/subsidie wat leidt tot een terugbetalingsverplichti ng aan het Rijk.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

Op dit moment worden er regelmatig (provinciale/rijks) subsidies of specifieke uitkeringen aangevraagd en toegekend. Vervolgens dient er een verantwoording plaats te vinden. Diverse omstandigheden kunnen ertoe leiden dat de verantwoording onvoldoende is en leidt tot terugbetaling van (een deel van) de subsidie.

30%

€ 50.000

R11

Het onjuist gebruiken maken van persoonsgegevens/priv acy-gegevens ikv de AVG kan leiden tot een boete die kan oplopen tot 4% van de omzet.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

Het onvoldoende voldoen aan de nieuwe AVG kan leiden tot boetes met maximaal 4% van de omzet, maar deze kans is erg klein.

10%

€ 10.000

R12

Een datalek leidt tot kosten binnen de organisatie die niet waren voorzien.

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

De kans op een datalek is en blijft aanwezig, maar zal niet altijd grote financiële gevolgen hebben (imago en wellicht wat herstelkosten).

70%

€ 100.000

R13

Daders van vernielingen 1 Openbare orde en van gemeentelijke veiligheid eigendommen kunnen niet worden achterhaald en aansprakelijk gesteld wat leidt tot hogere kosten.

Vandalisme

90%

€ 10.000

R14

Rampen

Bijv. brand, omgevingseffecten (door schadelijke stoffen) en materiële schade. De kans op een ramp is klein, maar als het zich voordoet kan er sprake zijn van een groot financieel gevolg.

5%

€ 400.000

1 Openbare orde en veiligheid

34

Nr.

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Risicogebied Risicogebeurtenis Opmerking Netto Kans

Totaal: Netto Financieel Maximum

R15

Het behouden van vrijwillige brandweer leidt tot hogere kosten.

1 Openbare orde en veiligheid

In de begroting 2021 was een extra budget opgenomen van structureel € 40.000 voor het betalen van vrijwilligers in dienstverband vanuit de veiligheidsregio. Er is nog steeds geen besluit genomen hoe dit in te bedden in de brandweerorganisatie met als ultiem doel de vrijwilligheid te behouden en hoe de nadelige financiële effecten worden gedekt. Daarom is deze post uit de begroting gehaald en wordt besluitvorming van de veiligheidsregio afgewacht.

90%

€ 40.000

R16

Andere verdeelsleutel leidt tot hogere bijdragen aan de Veiligheidsregio IJsselland Klimatologische omstandigheden wat leidt tot extra kosten.

1 Openbare orde en veiligheid

Er ligt een conceptvoorstel om de verdeelsleutel voor het bepalen van de jaarlijkse bijdrage voor de deelnemers aan te passen. Besluitvorming wordt eind 2021 verwacht.

70%

€ 23.000

2 Verkeer Vervoer en Waterstaat

Denk hierbij aan een droge zomer of strenge winter met veel strooien met als gevolg vele gaten in de weg.

30%

€ 30.000

R18

Demografische ontwikkelingen kunnen leiden tot onvoorziene kosten.

3 Economie

De omvang en samenstelling en de ruimtelijke verdeling van de bevolking verandert in een steeds sneller tempo. Men probeert hier uiteraard zo snel mogelijk op in te spelen, maar dit kan wel leiden tot kosten die in een beginstadium niet zijn voorzien (extra personeel, aanpassen voorzieningenniveau).

50%

€ 100.000

R19

Verlaging van het nationaal bijstandsvolume wat leidt tot verlaging van het beschikbare WWB budget.

6 Sociaal Domein

50%

€ 100.000

R20

Het ontbreken van een plafond of maximum voor een aantal uitgaven wat leidt tot sterk stijgende uitgaven (open einde regelingen).

6 Sociaal Domein

1. Leerlingenvervoer 2. Wet maatschappelijke ondersteuning (o.a. door invoering abonnementstarief stijging aanvragen) 3. Jeugdzorg 4. Wet Werk en Bijstand 5. Wet inburgering (extra opvang vluchtelingen leidt ook tot extra belasting voor gemeente en vluchtelingenwerk)

70%

€ 150.000

R21

Middelen voor de regionale uitvoering van beschermd wonen zijn ontoereikend wat leidt tot tekorten bij individuele gemeenten.

6 Sociaal Domein

Voor beschermd wonen is een reserve ingesteld, nu de uitvoering door de gemeente zelf wordt uitgevoerd. Daardoor is het risico zeer beperkt, mogelijke tekorten worden gedekt door deze reserve. Risico blijft wel bestaan, maar daardoor zetten we kans op 30% en risicobedrag op € 0,00.

30%

€-

R17

35

Nr.

R22

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Risicogebied Risicogebeurtenis Opmerking Netto Kans

De extra Rijksbijdrage Jeugd in algemene uitkering vanaf 2022 wordt niet toegekend, dit leidt tot een lagere algemene uitkering dan begroot.

6 Sociaal Domein

Stelpost in meicirculaire inzake extra geld voor jeugd In september 2020 wordt tevens de uitslag verwacht van het onderzoek naar de kosten Jeugdzorg. Gemeenten mogen in de aanloop hiervan een raming opnemen vanaf 2022 (dus ook in 2025) ter waarde van het gemeentelijk aandeel in € 300 miljoen. Voorwaarde is wel dat gemeenten tevens zelf maatregelen op dit taakveld treffen gericht op beheersing van kosten. En het kan geen kwaad de stelpost als een risico aan te merken in de risicoparagraaf (tekst VNG).

Totaal: Netto Financieel Maximum

50%

€ 300.000

Gebiedsontwikkeling/projectontwikkeling

10%

€ 150.000

Belangrijke ontwikkeling in deze: Over de jaren vanaf 2023 waren nog geen afspraken gemaakt. Daar gaat een nieuw kabinet over. Toch zullen gemeenten al deze zomer willen weten hoeveel ze in de meerjarenraming kunnen opnemen. Daarom hebben ministerie BZK, VNG en IPO onderling afgesproken dat 75% geraamd mag worden van de bedragen waar de Arbitragecommissie van uit gaat, nl 1,4 miljard voor 2023, dalend naar 1,2 miljard in 2025 Voor Staphorst rondom de 1,4 miljoen, dalend naar 1,2 miljoen in 2025, onder aftrek van bovengenoemde stelpost. Bij de jaarrekening 2021 zal gekeken worden in hoeverre dit risico naar beneden kan worden bijgesteld of zelfs helemaal kan verdwijnen. R23

Het is mogelijk dat er zich verplichtingen voor doen t.a.v. saneringsprojecten die niet zijn te voorzien wat leidt tot financiële tekortkomingen.

7 Volkshuisvesting en Milieu

R24

Door toezicht en 7 Volkshuisvesting en handhaving worden er Milieu kosten gemaakt die niet te verhalen zijn.

Veelal kunnen kosten die gemaakt worden in het kader van handhaving Milieu of Bouwen worden verhaald. Echter in enkele gevallen zal dit niet lukken, bijv. door preventieve maatregelen.

30%

€ 100.000

R25

Hogere bijdrage aan de omgevingsdienst

7 Volkshuisvesting en Milieu

Conform motie 109 is de eventuele hogere bijdrage aan de Omgevingsdienst niet financieel verwerkt in de meerjarenbegroting 2022, maar als risico opgenomen.

70%

€ 50.000

R26

Vermindering van inkomsten door een economische crisis: daling bouwleges, rentedaling enz.

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

In hoeverre dit direct in de begrotingen zal worden opgevangen is niet geheel te overzien.

50%

€ 100.000

R27

Het niet tijdig kunnen ontwikkelen en in exploitatie brengen van aangekochte grond wat leidt tot rentederving.

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

30%

€ 100.000

36

Nr.

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Risicogebied Risicogebeurtenis Opmerking Netto Kans

Totaal: Netto Financieel Maximum

R28

Gedwongen verkoop van kavels projectontwikkelaar leidt tot extra kosten in infrastructuur voor de gemeenten.

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Projectontwikkelaars bezitten grondposities in de Slagen. De kosten van de infrastructuur is voor een deel opgenomen in de grondprijs. Bij faillissement of gedwongen verkoop kan onduidelijkheid ontstaan over wie verantwoordelijk is voor de kosten van de aanleg van de verdere infrastructuur.

50%

€ 100.000

R29

Afboekingen grondexploitatie kan leiden tot een (politiek) risico.

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Indien er sprake is van verliezen op bepaalde grondexploitaties kan dit leiden tot politieke discussies.

30%

€ 250.000

R30

Door het in ontwikkeling brengen van gemeentelijke projecten ontstaat planschade wat leidt tot planschadeclaims. Dit geldt alleen voor die plannen, die door de gemeente zelf worden geïnitieerd.

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Veelal wordt planschade afgedekt via de ontwikkelaar, echter als we zelf iets ontwikkelen kan het altijd voorkomen dat een betrokkene recht denkt te hebben op planschade. Wordt veelal niet financieel meegenomen in de grondexploitatie en is eenmalig.

30%

€ 25.000

R31

Het niet in ontwikkeling kunnen brengen van verworven gronden wat leidt tot het afboeken van de boekwaarde van de grond.

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Door de gemeente Staphorst wordt een actief grondbeleid gevoerd, waardoor dit risico aanwezig is.

10%

€ 150.000

R32

Onterecht verleende of ten onrechte geweigerde vergunningen en van rechtswege verleende vergunningen wat leidt tot schadeclaims van derden.

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Denk her ook een overtreding t.o.v. verleende vergunning die te laat is geconstateerd wat leidt tot verhalen van schade door derden bij terugdraaien van vergunningverlening.

30%

€ 100.000

R33

De kans bestaat dat 9 Overhead stortingen onvoldoende zijn om de onttrekkingen voor het onderhoud van kapitaalgoederen niet in evenwicht zijn bij uitvoering van (groot) onderhoud/vervanging van huidige kapitaalgoederen wat leidt tot uitstel waardoor derden schadeclaims indienen. Tevens zijn door bezuinigingen de stortingen/ onttrekkingen aangepast, waardoor risico loopt van onvoldoende gelden voor uitvoering.

De gemeenten Staphorst beschikt momenteel over 4 beheerplannen om het risico beperkt te houden: 1. rioolbeheerplan 2. wegenbeheerplan 3. gebouwenbeheerplan 4. groenbeheerplan

70%

€ 100.000

Door meer dan gemiddelde stijging prijzen van grondstoffen, aannemers enz. enz. kan het zijn dat opgenomen bedragen niet voldoende zijn.

37

Nr.

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Risicogebied Risicogebeurtenis Opmerking Netto Kans

Totaal: Netto Financieel Maximum

R34

Door deregulering krijgt de gemeente steeds meer taken die niet (volledig) gefinancierd worden door de centrale overheid wat leidt tot een extra kostenpost.

9 Overhead

Bijvoorbeeld: verbetering dienstverlening, wwnv, decentralisatie jeugdzorg, awbz.

30%

€ 100.000

R35

Onvoldoende gekwalificeerde medewerkers in bepaalde sectoren kan leiden tot onverwachte kosten.

9 Overhead

Binnen de Jeugdzorg werkt men met een zeer kwetsbare groep jongeren. Men dient als gemeente te voldoen aan een zgn. BIG norm . Het niet voldoen aan deze norm kan leiden tot boetes. Maar ook het onvoldoende in dienst hebben van mensen met een arbeidsbeperking kan leiden tot een boete.

50%

€ 50.000

R36

Oninbare vorderingen wat leidt tot afboeking.

9 Overhead

De voorziening debiteuren gaat uit van 50% van de belastingdebiteuren. Daarnaast zijn er ook nog debiteuren sociaal domein, waar een voorziening tegenover staat. Daarmee grootste risico afgedekt, maar blijft een beperkt rest risico.

30%

€ 50.000

R37

De complexiteit van informatievoorziening/i nformatiebeveiliging kan leiden tot hogere kosten dan voorzien.

9 Overhead

Denk hierbij aan criminaliteit via internet (cyberaanvallen), het onjuist verstrekken van privacygevoelige informatie ( kan leiden tot aansprakelijkheid), maar ook mogelijke storingen/uitval van computersystemen wat leidt tot stagnatie in de bedrijfsvoering. De kans dat zich dit voordoet is niet heel groot, maar als het zich voordoet kan dit grote financiële gevolgen hebben. (Denk bijv. aan Hof van Twente met een forse gevolgschade)

10%

€ 300.000

R38

Stilzwijgende en mogelijk ongewenste verlenging van contracten wat leidt tot ongewenste verplichtingen en kosten.

9 Overhead

Binnen de gemeente Staphorst is contractbeheer aanwezig. Echter we lopen het risico dat niet alle contracten zijn opgenomen.

50%

€ 50.000

R39

Aanbestedingsresultaat (hoger) van een investering/dienst /product wat leidt tot gevolgen voor de exploitatie.

9 Overhead

Aanbestedingen vinden steeds vaker plaats voor meerdere jaren. Na die periode dient opnieuw aanbesteedt te worden, prijsstijgingen zijn dan veelal een gevolg. Ook kunnen prijsstijgingen door inflatie te laag worden ingeschat wat leidt tot hogere lasten gemeente.

50%

€ 100.000

R40

(Bezuiniging)maatregele 9 Overhead n kunnen leiden tot meer aansprakelijkstellingen of extra kosten die niet voorzien zijn.

Minder onderhoud wegen/groen, maar ook de nieuwe aanbestedingswet (onvoldoende kennis van) kunnen leiden tot aansprakelijkheidsstellingen. De veranderde afvalstoffeninzameling kan leiden tot meer zwerfafval.

30%

€ 25.000

R41

Toename van bezwaaren beroepskwesties.

Inschakelen advocaat: Door toenemende bezwaar en beroepskwesties (o.a. WOB verzoeken) zal de inschakeling van een advocaat vaker gaan plaatsvinden, ook uitvoering geven van vonnis door rechter kan leiden tot extra kosten.

90%

€ 50.000

9 Overhead

38

Nr.

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Risicogebied Risicogebeurtenis Opmerking Netto Kans

Totaal: Netto Financieel Maximum

R42

Geen uitvoering geven aan provinciale taken/opdrachten wat leidt tot claims.

9 Overhead

Hierbij moet gedacht worden afspraken in het kader van duurzaamheidsafspraken.

10%

€ 100.000

R43

Onvolledige compensatie voor nieuwe CAO uit algemene uitkering wat leidt tot ongedekte loonkosten.

9 Overhead

De algemene uitkering zal dit niet altijd compenseren.

70%

€ 100.000

R44

Een toekomstige 9 Overhead reorganisatie kan leiden tot eenmalige kosten (externe begeleiding, invoeringskosten, extra salariskosten/wachtgeld en).

Zolang er nog geen sprake is van een reorganisatie is hier niet sprake van een risico. Op het moment dat dit gaat spelen en men houdt onvoldoende rekening met alle aspecten van een reorganisatie gaat dit risico spelen. Daarom nu op 0 gezet, maar wel benoemd.

0%

€-

R45

Grote projecten kunnen Overig leiden tot risico’s die niet voorzien zijn.

Ondanks afsluiten van contracten met diverse partijen kunnen er projectrisico's ontstaan, die niet afgedekt zijn. Planwijzingen, wijzigingen structuurvisie hogere overheid, bodemgesteldheid valt tegen, kunnen zelfs leiden tot het niet doorgaan of uitstel van een project . Mogelijke complexiteit van een project kan ook leiden tot een ontoereikend budget (negatief aanbestedingsresultaat, tussentijdse bijstellingen, onvoldoende kennis van aanbestedingen). Ook kunnen omwonenden bezwaarschriften indienen tegen een mogelijk project wat leidt tot extra kosten.

50%

€ 300.000

R46

Toekenning van huidige overheidstaken aan private partijen leidt tot vermindering van inkomsten.

Overig

Als het Rijk besluit dat wettelijke taken uitgevoerd kunnen worden door private partijen, dan kan dit leiden tot vermindering van legesopbrengsten, waar geen vermindering van personeelslasten tegenover staat (er kunnen wachtgeldverplichtingen blijven bestaan).

10%

€ 100.000

R47

Uitbraak van pandemie, waarbij de getroffen maatregelen grote maatschappelijke en economische impact heeft.

Overig

Als voorbeeld: Door de uitbraak van het coronavirus loopt de gemeente opbrengsten mis zoals huur, toeristenbelasting en mogelijk lagere leges. Er zijn hogere kosten t.a.v. het sociaal domein etc.

10%

€ 300.000

Totaal aantal Risico’s: 47

Totaal Risicobedrag:

€ 5.365.000,-

39

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

Bijlage 2: Risicospreiding aantal risico's per programma

40

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

Bijlage 3: De 10 grootste risico’s Invloed

Programma

Nr.

Risicogebeurtenis

Opmerking

(%)

Netto

Totaal:

Kans

Financieel Maximum

8.53%

0 Algemeen

R2

70%

€ 250.000

70%

€ 227.000

De extra Rijksbijdrage Jeugd in

Stelpost in meicirculaire inzake extra 50%

€ 300.000

algemene uitkering vanaf 2022

geld voor jeugd In september 2020

wordt niet toegekend, dit leidt

wordt tevens de uitslag verwacht van

tot een lagere algemene

het onderzoek naar de kosten

uitkering dan begroot.

Jeugdzorg. Gemeenten mogen in de

Het ontbreken van een stabiel

De uitkering uit het gemeentefonds

Bestuur en

perspectief van de Algemene

kent jaarlijks grote schommelingen.

Organisatie

Uitkering uit het gemeentefonds Daarnaast is er ook sprake van kan leiden tot vermindering van

herijking van de verschillende

de inkomsten.

verdeelmaatstaven. Dit kan leiden tot een verlaging van de algemene uitkering, Getracht wordt dit op te vangen in de begrotingen, lukt niet altijd volledig.

7.76%

0 Algemeen

Het verliezen van de grip op of

Het gaat hier om de verbonden

Bestuur en

R1

tegenvallende

partijen (zoals de

Organisatie

exploitatieresultaten van de

gemeenschappelijke regelingen en

verschillende

vennootschappen waarin we

samenwerkingsvormen of

bestuurlijk en financieel in

gesubsidieerde instellingen

deelnemen: Reestmond, Rendo,

(dienstverlening moet wel op peil Vitens, Essent en Rova enz.), maar blijven) kan leiden tot extra

ook om de muziekschool, bibliotheek

kosten of minder dividend.

museumboerderij. De verkoop van een deelneming leidt tot lagere renteopbrengsten i.p.v. dividendopbrengsten. Een andere verdeelsleutel binnen een verbonden partij kan leiden tot een hogere bijdrage aan deze verbonden partij. Denk hierbij aan het hanteren van andere verdeelsleutels. Daarnaast kan het verkopen van mogelijke gezonde onderdelen van het bedrijf leiden tot andere verhoudingen met deze partijen waardoor de grip verloren gaat wat resulteert in (te) laat kunnen bijsturen.

7,34%

6 Sociaal Domein

R22

aanloop hiervan een raming opnemen vanaf 2022 (dus ook in 2025) ter waarde van het gemeentelijk aandeel in € 300 miljoen. Voorwaarde is wel dat gemeenten tevens zelf maatregelen op dit taakveld treffen gericht op

41

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Invloed

Programma

Nr.

Risicogebeurtenis

Opmerking

(%)

Netto

Totaal:

Kans

Financieel Maximum

beheersing van kosten. En het kan geen kwaad de stelpost als een risico aan te merken in de risicoparagraaf (tekst VNG). Belangrijke ontwikkeling in deze: Over de jaren vanaf 2023 waren nog geen afspraken gemaakt. Daar gaat een nieuw kabinet over. Toch zullen gemeenten al deze zomer willen weten hoeveel ze in de meerjarenraming kunnen opnemen. Daarom hebben ministerie BZK, VNG en IPO onderling afgesproken dat 75% geraamd mag worden van de bedragen waar de Arbitragecommissie van uit gaat, nl 1,4 miljard voor 2023, dalend naar 1,2 miljard in 2025 Voor Staphorst rondom de 1,4 miljoen, dalend naar 1,2 miljoen in 2025, onder aftrek van bovengenoemde stelpost. Bij de jaarrekening 2021 zal gekeken worden in hoeverre dit risico naar beneden kan worden bijgesteld of zelfs helemaal kan verdwijnen. 7,37%

Overig

R45

Grote projecten kunnen leiden tot risico’s die niet voorzien zijn.

Ondanks afsluiten van contracten

50%

€ 300.000

met diverse partijen kunnen er projectrisico's ontstaan, die niet afgedekt zijn. Planwijzingen, wijzigingen structuurvisie hogere overheid, bodemgesteldheid valt tegen, kunnen zelfs leiden tot het niet doorgaan of uitstel van een project . Mogelijke complexiteit van een project kan ook leiden tot een ontoereikend budget (negatief aanbestedingsresultaat, tussentijdse bijstellingen, onvoldoende kennis van aanbestedingen). Ook kunnen omwonenden bezwaarschriften indienen tegen een mogelijk project wat leidt tot extra kosten.

42

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Invloed

Programma

Nr.

Risicogebeurtenis

Opmerking

(%)

Netto

Totaal:

Kans

Financieel Maximum

5,15%

6 Sociaal Domein

R20

Het ontbreken van een plafond of maximum voor een aantal uitgaven wat leidt tot sterk stijgende uitgaven (open einde regelingen).

1. Leerlingenvervoer 2. Wet maatschappelijke ondersteuning (o.a. door invoering abonnementstarief stijging aanvragen) 3. Jeugdzorg 4. Wet Werk en Bijstand 5. Wet inburgering" (extra opvang vluchtelingen leidt ook tot extra belasting voor gemeente en vluchtelingenwerk)

70%

€ 150.000

3,63%

8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

R29

Afboekingen grondexploitatie kan leiden tot een (politiek) risico.

Indien er sprake is van verliezen op bepaalde grondexploitaties kan dit leiden tot politieke discussies.

30%

€ 250.000

3,41%

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

R12

Een datalek leidt tot kosten binnen de organisatie die niet waren voorzien.

De kans op een datalek is en blijft aanwezig, maar zal niet altijd grote financiële gevolgen hebben (imago en wellicht wat herstelkosten).

70%

€ 100.000

3,43%

9 Overhead

R33

De kans bestaat dat stortingen De gemeenten Staphorst beschikt 70% onvoldoende zijn om de momenteel over 5 beheerplannen onttrekkingen voor het om het risico beperkt te houden: onderhoud van kapitaalgoederen 1. rioolbeheerplan niet in evenwicht zijn bij 2. wegenbeheerplan uitvoering van (groot) 3. gebouwenbeheerplan onderhoud/vervanging van 4. groenbeheerplan huidige kapitaalgoederen wat leidt tot uitstel waardoor derden Door meer dan gemiddelde stijging schadeclaims indienen. Tevens prijzen van grondstoffen, aannemers zijn door bezuinigingen de enz. enz. kan het zijn dat stortingen/ onttrekkingen opgenomen bedragen niet aangepast, waardoor risico loopt voldoende zijn. van onvoldoende gelden voor uitvoering.

€ 100.000

3,42%

9 Overhead

R43

Onvolledige compensatie voor De algemene uitkering zal dit niet nieuwe CAO uit algemene altijd compenseren. uitkering wat leidt tot ongedekte loonkosten.

70%

€ 100.000

2,93%

0 Algemeen Bestuur en Organisatie

R9

Politieke beslissingen van het Denk hierbij aan gedwongen 30% Rijk, die leiden tot lagere bestuurlijke fusies/ het afromen van inkomsten of hogere afdrachten. reserves/ het afromen van trap op/trap af principe. Allemaal beslissingen die zullen leiden tot verlaging van rijksinkomsten of een afdracht aan het Rijk.

€ 200.000

43

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

Bijlage 4: Berekening kengetallen De berekening van de verschillende kengetallen vindt plaats aan de hand van de opgestelde balans per jaareinde. Balans eind 2022 (begroot):

44

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

1a) Netto Schuldquote:

Totaal van:

Onder aftrek van:

Totaal Schulden = A Totaal Baten excl. mutaties reserve = B

Vaste schulden > 1 jr Vlottende Schulden < 1 jr Overlopende passiva

0 1.475 2.000

Uitzettingen met looptijd > 1 jaar Uitzettingen met looptijd < 1 jr Liquide middelen Overlopende activa

0 5.511 10 1.915

Totaal Schulden = A

-3.961 *100% 38.700

3.475

7.436

-3.961

Totaal Baten excl. mutaties reserves = B 1b) Netto Schuldquote: Gecorrigeerd voor leningen Totaal van:

Onder aftrek van:

38.700 Totaal Schulden = A Totaal Baten excl. mutaties reserve = B

Vaste schulden > 1 jr Vlottende Schulden < 1 jr Overlopende passiva

0 1.475 2.000

Uitzettingen met looptijd > 1 jaar minus 1.835 Minus kapitaalverstrekkingen aan deelneming - 184 Uitzettingen met looptijd < 1 jr Liquide middelen Overlopende activa

Totaal Schulden = A

1.651 5.511 10 1.915

-5.612 *100% 38.700

Totaal Eigen Vermogen

= -14,5%

3.475

9.087

Totaal Baten excl. mutaties reserves = B 2) Solvabiliteit:

= -10,2%

-5.612 38.700

38.098 * 100% = 83,3%

45

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________ Totaal Passiva

3) Grondexploitatie:

45.759

Totaal gronden in exploitatie + gronden niet in exploitatie Totaal baten excl. mutaties reserves

4.994 * 100% = 12,9% 38.700

4) Structurele exploitatieruimte: Totaal baten – incidentele baten + totaal lasten – incidentele lasten 0 * 100 = 0% Totaal baten excl. mutaties reserves 38.700

5) Belastingcapaciteit

E: Totaal woonlasten Staphorst F: Landelijke woonlasten

791 * 100% = 97,5% 811

A - OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde 346 B - Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde 208 C - Afvalstoffenheffing voor een gezin 237 D - Eventuele heffingskorting voor een gezin 0 E - Totale woonlasten gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) F - Woonlasten landelijk gemiddelde gezin voorafgaande begrotingsjaar

791 811

46

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

Bijlage 5: Aangepaste berekening weerstandsvermogen begroting 2022 Bepaling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente betreffende de risicogevoeligheid is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van een opgetreden risico op te vangen. Dit is weer te geven als de verhouding van de hierboven beschreven beschikbare weerstandscapaciteit en de noodzakelijke weerstandscapaciteit (om mogelijk risico´s af te dekken). Hierbij is de impact van de risico’s vastgesteld op een zekerheidspercentage van 90%. Uit deze verhouding komt een ratio, waar een kwalificatie aan kan worden gegeven. Deze is als volgt benoemd in de beleidsnota: Ratio weerstandsvermogen

Kwalificatie

A

≥ 2,0

Uitstekend

B

≥ 1,4 en < 2,0

Ruim voldoende

C

≥ 1,0 en < 1,4

Voldoende

D

≥ 0,8 en < 1,0

Matig

E

≥ 0,6 en < 0,8

Onvoldoende

F

≤ 0,5

Ruim onvoldoende

A | Ontwikkeling weerstandsvermogen 2022 Grafisch weergegeven leidt het weerstandsvermogen tot onderstaande opstelling voor het jaar 2022: WEERSTANDSCAPACITEIT

RISICO'S

Algemene reserve

Programma 1;

Reserve zonder bestemming Reserve grondexploitatie

Programma 2;

Post onvoorzien

Etc.

Onbenutte belastingcapaciteit

Etc.

€ 10.904

€ 1.370

WEERSTANDSVERMOGEN = BESCHIKBARE WEERSTANDSCAPACITEIT / IMPACT RISICO’S BIJ 90% ZEKERHEID Weerstandsvermogen 8.0 Passen we deze ratio toe op de tabel, zoals benoemd in de beleidsnota, dan komen we uit op de kwalificatie: A - (meer dan) uitstekend

47

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

Ontwikkeling Kijken we naar de ontwikkeling van het weerstandsvermogen, zien we het volgende:

Bedragen x €1.000

Begroting Nota Rekening Rekening Rekening Rekening Begroting Begroting 2022 2017 2017 2018 2019 2020 2021* 2022* (aangepast nota 2021)*

Weerstandscapaciteit

15.353

15.451

16.284

13.124

13.466

7.867

10.904

10.904

Risico's

1.506

1.581

1.796

1.856

1.806

1.806

1.238

1.370

Weerstandsvermogen 10.2

9.8

9.1

7.0

7.5

4.4

8.8

8.0

* De daling van de weerstandscapaciteit verloopt minder snel dan was gepland. Dit ontstaat doordat t.o.v. de voorgaande begrotingen de (vrij besteedbare) reservepositie is verbeterd, met name door het terugdringen van de begrotingstekorten. In combinatie met de mutaties in de geïdentificeerde risico’s leidt dit tot een hoger weerstandsvermogen. B | Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt bepaald: Incidentele weerstandscapaciteit

Begroting 2022 (x €1.000)

1| Algemene reserve

3.400

2| Reserve zonder bestemming

2.940

3| Reserve grondexploitatie

2.698

4| Post onvoorziene uitgaven Totaal incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit 5| Post onvoorziene uitgaven 6| Onbenutte belastingcapaciteit

35 9.073 Begroting 2022 (x €1.000) 0 1.831

7| Begrotingsruimte

0

8| Besparingen

0

Totaal structurele weerstandscapaciteit

1.831

Totaal bedrag weerstandscapaciteit

10.904

Toelichting AD1 Algemene reserve De stand van de algemene reserve is aan het eind van het jaar 3,4 miljoen euro, € 200 per inwoner. AD2 Reserve zonder bestemming De reserve zonder bestemming geeft aan het einde van 2022 een verwacht saldo van €2.940.000. AD3 Reserve grondexploitatie De reserve grondexploitatie geeft naar verwachting aan het einde van 2022 een saldo van € 2.698.000.

48

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

AD4 Post onvoorziene uitgaven Is verwerkt in het begrotingssaldo 2022. AD5 Post onvoorziene uitgaven Is al verwerkt bij 4, leidt anders tot dubbeltellingen. AD6 Onbenutte belastingcapaciteit Gemeente Staphorst kan haar belastingen verhogen en heffingen kostendekkend maken om financiële tegenvallers op te vangen. Het verschil tussen de fictieve opbrengsten bij maximale heffings- en belastingtarieven en de begrote opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit. Gemeente Staphorst kan haar inkomsten structureel met € 1.831.000 verhogen. De berekening van de onbenutte belastingcapaciteit staat in tabel 2. AD7 Begrotingsruimte De begroting 2022 sluit met een positief saldo van € 142.222. Dit saldo is meegenomen als toevoeging aan de reserve zonder bestemming. Dit is dus al verwerkt bij 2 en leidt anders tot dubbeltellingen. AD8 Besparingen De begroting 2022 sluit met een positief saldo van € 142.222. In dit saldo zijn reeds besparingsmaatregelen opgenomen. Deze zijn dus al verwerkt in het begrotingssaldo en anders tot dubbeltellingen.

Tabel 1: Berekening saldo reserve zonder bestemming (x €1.000) Saldo 01-01-2021 Vrijval reserve dekking nadelig begrotingssaldo 2020-2022 Eenmalige dekking investeringen 2021 Inzet mutatie bestemmingsreserves ten gunste van reserve zonder bestemming Toevoeging jaar 2021 (rekeningsaldo 2020) Resultaatbestemmingen 2020 Saldo 31-12-2021 Eenmalige dekking investeringen 2022 Saldo 31-12-2022

Tabel 2: Onbenutte belastingcapaciteit (x €1.000) Soort belasting Norm opbrengst OZB-opbrengsten * Leges Burgerzaken/overige belastingen Begrafenisrechten Volkshuisvesting/RO procedures Totaal onbenutte belastingcapaciteit

5.006 555 350 1.534 4.104

Opbrengst Staphorst 4.236 265 353 760

leidt

4.406 1.035 -3.089 13 2.490 -751 4.104 -1.164 2.940

Onbenutte belastingcapaciteit 770 290 -3 774 1.831

* Bij de berekening van de normopbrengst van de OZB-opbrengsten is uitgegaan van het percentage van 0,1800. Dit betreft het percentage van de WOZ-waarde voor de toelating tot artikel 12 voor het jaar 2022, welke is vastgesteld bij de meicirculaire 2021. Het gemiddeld OZB-tarief voor Staphorst voor het jaar 2022 bedraagt 0,152. Voor de waardes is gebruik

49

Gemeente Staphorst ___________________________________________________________________________________________

gemaakt van de geschatte totale woningwaardes op basis van de gemiddelde marktontwikkeling.

50

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=8fec7291-d8f2-43a3-8b64-1706e74acd16