CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Definitieve gebiedsvisie verblijfsrecreatie IJhorst.pdf

Informerende raadsbijeenkomst 9 februari 2021, gemeente StaphorstBij agendapunt: Gebiedsvisie recreatiefcluster IJhorst12.627 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gebiedsvisie recreatiecluster IJhorst

Januari 2021 |’s-Hertogenbosch

De toekomst van verblijfsrecreatie in cluster IJhorst Onderzoek in opdracht van de gemeente Staphorst

2

Inhoud Inleiding en vraagstelling Aanleiding, vraagstelling en beoogd resultaat Leeswijzer

5 6 7

Deel A: Analyse huidige situatie Inleiding

8 9

Hoofdstuk 1. Provinciale en gemeentelijke kaders 1.1 Inleiding 1.2 Provinciale rapporten 1.3 Gemeentelijke rapporten

10 11 12 15

Hoofdstuk 2. Analyse van het samengesteld product 2.1 Het toeristisch samengesteld product

19 20 21 22 26

2.2 Omgeving 2.3 Accommodatie Trends en ontwikkelingen verblijfssector 2.4 Organisatie

29

3

Inhoud Hoofdstuk 3. SWOT en confrontatie-matrix 3.1 Inleiding 3.2 Conclusies verblijfscluster IJhorst 3.3 Opgaven voor het cluster IJhorst

30 31 34 35

Deel B: Gebiedsvisie

36 37

Inleiding Hoofdstuk 4. IJhorst 2030 4.1 Gebiedsvisie cluster IJhorst 4.2 Omgeving 4.3 Accommodatie

38 40 42

4.4 Organisatie

43 45

Hoofdstuk 5. Plan per park 5.1 Inleiding 5.2 Clusters werken versterkend

46 47 49

Hoofdstuk 6. Stappenplan voor gemeente en parken

51

4

Inhoud 6.1 6.2 6.3 6.4

Inleiding Uitdagingen voor parken in groene kwadrant Uitdagingen voor parken in oranje kwadrant Stappenplan voor de gemeente

Hoofdstuk 7. Bijlagen Bijlage 1: Aanbod verblijfsrecreatie gemeente Staphorst Bijlage 2: Aanbod dagrecreatie gemeente Staphorst Bijlage 3: Aanbod evenementen en activiteiten gemeente Staphorst Bijlage 4: Het vitaliteitsmodel Bijlage 5: Criteria Toetsingswijzer

52 53 55 57 60 61 62 63 64 72

5

Inleiding en vraagstelling

6

Aanleiding, vraagstelling en beoogd resultaat De verblijfsrecreatie biedt kansen Uit eerder onderzoek is gebleken dat in het Vechtdal (en grote delen van Nederland), de vitaliteit van de verblijfsrecreatie onder druk staat. Het product sluit niet altijd meer aan bij de wensen van de toeristische gast, de ruimtelijke kwaliteit neemt af en op sommige parken vindt er in toenemende mate oneigenlijk gebruik plaats. De gemeente

Vraagstelling Het verkennen van de kwaliteitsimpuls recreatie voor het recreatieve verblijfscluster van IJhorst. 1.Onderdeel is een quickscan van de vitaliteit per park (Europarcs Reestervallei, Camping de Vossenburcht, Striks Erve, De Witte Bergen, Recreatiepark Landgoed het Reestdal, camping de Veentjes, ‘t Veldhuijs

Staphorst gelooft in de toekomst van de verblijfsrecreatieve sector.

en ‘t Olde Strik) en een verdiepende analyse van elk park. 2.Gebiedsvisie opstellen samen met de betrokkenen (o.a. eigenaren / ondernemers / beheerders / exploitanten / gemeente).

Daarom is de ambitie uitgesproken om de recreatieve functie te versterken. Strijdig gebruik op basis van het bestemmingsplan, in dit geval tijdelijk of permanent wonen op het recreatiepark of verhuur voor de zakelijke markt, heeft hierop invloed. Echter, wij ZKA zijn ons ervan bewust dat de hedendaagse en toekomstige verblijfstoerist niet vanzelf (terug)komt naar de parken. Om in te kunnen spelen op de toenemende behoefte van de gast aan beleving, comfort en ontzorging, is vernieuwing en investeren noodzakelijk. Doordat de parken ruimtelijk een sterke samenhang kennen, is een gebiedsgerichte visie en aanpak wenselijk om de potentie van het gebied te kunnen verzilveren.

Resultaat Een gebiedsvisie voor de ontwikkeling van het cluster. Deze visie bevat een totaalbeeld voor het gebied en een verdieping per park. Er is een plan van aanpak per park met passende instrumenten voor de overheid, ondernemers en eigenaren om de gebiedsvisie te realiseren. De gebiedsvisie is tevens voorzien van een paragraaf met een schatting van de financiële middelen die nodig zijn om de visie te behalen. Om te komen tot een gedragen gebiedsvisie zijn diverse partijen gesproken. Alle individuele parken zijn geschouwd en er is 1-op-1 met hen gesproken. Daarnaast zijn de dorpsraad van IJhorst, Stichting Ondernemend Reestdal en Stichting Recreatie en Toerisme benaderd. Tot slot, er is ook een gezamenlijke bijeenkomst geweest.

7

Leeswijzer Dit rapport bestaat uit twee delen: deel A voor de analyse en deel B voor de gebiedsvisie zelf. Deel A geeft een analyse van de huidige situatie van diverse aspecten die relevant zijn voor het opstellen van de gebiedsvisie en parkplannen in cluster IJhorst. Deel A bestaat uit drie hoofdstukken waarin de volgende zaken aan bod komen: • Hoofdstuk 1: Provinciale en gemeentelijke kaders • Hoofdstuk 2: Het samengestelde product • Hoofdstuk 3: De SWOT-analyse en confrontatiematrix, uitmondend in opgaven voor het cluster Tezamen geven zij de uitgangspunten en uitdagingen weer voor de gebiedsvisie. Deel B geeft de gebiedsvisie voor cluster IJhorst 2030 en hoe deze visie te realiseren is. Het bevat de volgende hoofdstukken: • Hoofdstuk 4: IJhorst 2030, de gebiedsvisie • Hoofdstuk 5: Plan per park (vertrouwelijk) •

Hoofdstuk 6: Stappenplan voor de gemeente

8

A Deel A

Analyse huidige situatie

9

Inleiding In dit eerste deel van de rapportage volgt een analyse van de huidige situatie van een divers aantal zaken, van belang bij het opstellen van de gebiedsvisie en parkplannen: • Hoofdstuk 1 geeft een samenvatting van relevante onderzoeken en beleidsdocumenten op het gebied van recreatie en toerisme. Deze documenten leiden tot uitgangspunten die essentieel zijn bij het opstellen van een realistisch en uitvoerbare gebiedsvisie. • Hoofdstuk 2 geeft een analyse van het toeristische samengesteld product en beschrijft hoe het gesteld is met de omgeving, accommodaties en organisatie in en rondom cluster IJhorst. • Deze analyses monden uit in een SWOT-analyse en confrontatiematrix, beschreven in hoofdstuk 3. Dit hoofdstuk eindigt met een aantal opgaven voor cluster IJhorst.

.

10

01 Provinciale en gemeentelijke kaders

11

1.1

Inleiding

Voor het opstellen van de gebiedsvisie en parkplannen houden we rekening met geldende ambities en vigerend beleid. Op die manier kunnen de gestelde aanbevelingen gemakkelijker tot uitvoering worden gebracht. Enkel de belangrijkste aanknopingspunten en beleidsregels uit de beleid- en visiedocumenten worden besproken.

Beleid-, visie- en onderzoeksdocumenten die meegenomen zijn in deze analyse: Provinciaal: • Omgevingsverordening Overijssel (onderdeel verblijfsrecreatie); • Pilot ‘Vitale vakantieparken Vechtdal’.

Gemeentelijk: • Toeristische visie gemeente Staphorst; • Coalitieakkoord 2018-2022: samen, voor elkaar; • Omgevingsvisie Staphorst ‘voor elkaar!’; • Woonvisie 2020-2024 gemeente Staphorst (Primos, 2019); • Ambitieplan Stichting Recreatie en Toerisme Staphorst. Voor zowel het provinciale als het gemeentelijke beleid wordt eerst een samenvatting gegeven van de relevante beleidsstukken. Hierna worden de belangrijkste implicaties voor de gebiedsvisie weergegeven.

Tekst

12

1.2

Provinciale rapporten

Omgevingsverordening Overijssel In de Provinciale Omgevingsverordening 2017 staan de volgende relevante punten over verblijfsrecreatie vermeld: Het huidig aanbod van verblijfsaccommodaties in Overijssel sluit niet in alle opzichten aan op de behoeften van recreanten en toeristen. Kwantitatief is er in principe voldoende aanbod. Kwalitatief schiet het aanbod nog te kort. Tevens wordt genoemd:

Beperkte ruimte In de verordening wordt de uitspraak uit de Ontwerp Omgevingsvisie vastgelegd dat alleen nog ruimte wordt geboden voor de bouw van nieuwe recreatiewoningen als sprake is van een innovatief concept en als verzekerd is dat de recreatiewoningen voor de verhuur beschikbaar zijn en bedrijfsmatig geëxploiteerd zullen worden. Onder innovatieve concepten wordt verstaan verblijfsrecreatieve

• Verdere uitbreiding van het aantal recreatiewoningen is niet gewenst, omdat bij een te lage bezettingsgraad van recreatiewoningen het risico op permanente bewoning toeneemt. Ook vanuit het oogpunt van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is het ongewenst om nieuw aanbod te creëren dat niet zal worden opgenomen door de recreatieve verhuurmarkt.

initiatieven die inspelen op nieuw aanbod waarin de markt tot dusver nog niet voorziet en die een meerwaarde bieden voor het toeristischrecreatieve product van Overijssel.

• Om huidig aanbod meer aan te laten sluiten op de vraag zet de provincie in op kwaliteitsverbetering en het vergroten van de diversiteit aan verblijfsaccommodaties in Overijssel. • Recreatiewoningen dienen ingezet te worden voor toeristische verhuur zodat er meer mensen naar Overijssel kunnen komen, wat tot meer bestedingen dient te leiden;

ondergaat door investeringen in de aanwezige recreatieverblijven waarbij voor de exploitatie ook nieuwe recreatiewoningen moeten worden toegevoegd. Daarbij geldt dat ook geïnvesteerd moet worden in de inpassing van het recreatieterrein in het landschap waardoor de ruimtelijke kwaliteit van het gebied verbeterd. Hierdoor wordt niet alleen de kwaliteit van de voorziening verbeterd, maar ook de ruimtelijke kwaliteit

• Bedrijfsmatige exploitatie van recreatiecomplexen heeft de voorkeur.

van de omgeving.

Onder de kwaliteitsimpuls voor bestaande recreatiebedrijven vallen die situaties waarin een bestaand recreatieterrein een totale verbetering

13

Permanente bewoning In de verordening wordt het principe vastgelegd dat recreatiewoningen die op enig moment als zodanig zijn gebouwd, beschikbaar moeten blijven

Een uitzondering op deze regel wordt gemaakt voor die permanent bewoonde recreatiewoningen die zijn bewoond voor 31 oktober 2003 en deze permanente bewoning is sindsdien onafgebroken voortgezet; of die

voor recreatief gebruik door een breed publiek. Conform het Rijksbeleid wordt ruimte gelaten voor een persoonsgebonden overgangsrecht/gedoogbeschikking/ontheffing voor die gevallen waarin vóór 31 oktober 2003 sprake was van permanente bewoning die sindsdien onafgebroken is voortgezet. Waar gemeenten op het moment

op grond van objectgebonden overgangsrecht voor permanente bewoning mogen worden gebruikt. Daarbij moet ook worden voldaan aan de eisen van het Bouwbesluit 2012 voor (bestaande) reguliere woningen en relevante milieuwetgeving en moeten de bouwmogelijkheden binnen de te realiseren woonbestemming niet ruimer zijn dan nodig is voor

van inwerkingtreding van de verordening een objectgebonden overgangsrecht hebben toegekend, wordt dit als een bestaand recht gerespecteerd.

instandhouding van de recreatiewoning als woning.

Geen woonbestemming De bestemming van recreatiewoningen mag niet worden gewijzigd in een woonbestemming. De achtergrond van deze regel is dat recreatiewoningen die op enig moment als zodanig zijn gebouwd, beschikbaar moeten blijven voor een recreatieve functie om te voorkomen dat voor de bouw van nieuwe recreatiewoningen (opnieuw) beslag wordt gelegd op de Groene Omgeving.

Gemeentebesturen dienen bij het vaststellen van bestemmingsplannen waarin de wijziging van de bestemming van recreatiewoningen naar woonbestemmingen alle afwegingen te maken die voor een goede ruimtelijke ordening gewenst zijn. Dat betekent dat onder meer de gevolgen voor de woningvoorraad, de afspraken met andere overheden en consequenties voor omliggende bestemmingen in de afweging moeten worden betrokken. Wanneer de bestemming van een recreatiewoning wordt gewijzigd in een woonbestemming, is sprake van een functiewijziging en dus formeel gezien van een nieuwvestiging. Daarop is de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving van toepassing.

14

Pilot Vitale Vakantieparken Vechtdal (VVpV) In 2019 heeft de pilot ‘Leer- en ontwikkeltraject Vitale vakantieparken Vechtdal’ plaatsgevonden. Is deze pilot is in een 5-tal gemeenten in het Vechtdal (Staphorst, Ommen, Hardenberg, Dalfsen en Zwolle), onderzocht wat nodig is om de vitaliteit van kwetsbare vakantieparken in het gebied te verbeteren. Het behoud van recreatieve waarde van het

• Toename van niet-recreatieve bewoners op parken moet sterk worden teruggebracht om de problematiek niet te vergroten. Koppel daartoe informatiebestanden zoals BRP inschrijvingen, gegevens uit het sociale domein en acteer aan de voorkant (op het moment van inschrijving); • Equipeer besturen van VvE’s, breng ze in positie. Streef als overheid naar een goede samenwerking met VvE-besturen.

gebied heeft hierbij centraal gestaan. Bij 14 parken in de eerder genoemde gemeenten is o.a. een onderzoek gedaan naar het huidig gebruik (huisvesting), een toekomstperspectief geboden en een plan van aanpak voor de toekomst opgesteld. Er deed één park in de gemeente Staphorst mee (Park ‘t Veldhuijs).

Relevante punten provinciaal beleid/onderzoeken voor gebiedsvisie • Verdere uitbreiding van recreatiewoningen is om diverse redenen niet gewenst. Enkel unieke concepten, die voor de verhuur beschikbaar zijn en bedrijfsmatig geëxploiteerd worden, kunnen worden toegestaan; • De focus qua verblijfsrecreatie ligt op het verbeteren van de kwaliteit en

Ter afronding van deze pilot heeft de stuurgroep VVpV een brief met conclusies en aanbevelingen aan Gedeputeerde Staten gestuurd. In deze brief geeft de stuurgroep, kort samengevat, aan dat: • Om de problemen op vakantieparken duurzaam aan te kunnen pakken een beleidsaanpassing van de omgevingsverordening nodig is

vergroten van het onderscheidend vermogen van het huidig recreatief aanbod; • Permanente bewoning is niet toegestaan op vakantieparken. Conform het Rijksbeleid wordt ruimte gelaten voor een persoonsgebonden overgangsrecht/gedoogbeschikking/ontheffing voor die gevallen waarin vóór 31 oktober 2003 sprake was van permanente bewoning die sindsdien

(i.e. er zijn meer mogelijkheden voor maatwerk nodig); • Aanvullende provinciale middelen nodig zijn om de benodigde revitaliseringsslag op vakantieparken te kunnen faciliteren; • Een provinciedekkende aanpak voor minder vitale vakantieparken nodig is in Overijssel;

onafgebroken is voortgezet; • De bestemming van recreatiewoningen mag niet worden gewijzigd in een woonbestemming, tenzij het bovenstaande punt van kracht is; • Aanvullende provinciale middelen nodig zijn om de benodigde revitaliseringsslag op vakantieparken te kunnen faciliteren en continueren.

15

1.3

Gemeentelijke rapporten

Toeristische visie gemeente Staphorst In 2016 is door ZKA en Cruys Consultants een toeristische visie voor Staphorst opgesteld. De gemeente Staphorst gaf hierbij als

Het huidige toeristische profiel is gericht op rust, privacy en ontspanning. Er ontstaat meer perspectief in toerisme door nieuwe doelgroepen aan te spreken die passen bij Staphorst. Kansrijke nieuwe

uitgangspunt dat ‘tradities, ambachten en diepgewortelde overtuigingen doorgegeven moeten worden aan de volgende generaties’. Tevens wil ‘Staphorst’ een blijvend vitale en gastvrije gemeente zijn. De belangrijkste punten uit deze visie zijn:

doelgroepen voor Staphorst zijn gericht op cultuur en inspiratie, ze zijn zachtaardig en geïnteresseerd in de waarden en overtuigingen van Staphorst

De toeristische basis is nog ongepolijst Recreatieondernemers liggen wakker van het ontbreken van Staphorst-marketing, een aansprekende dagattractie, van permanente bewoning op vakantieparken. Ondernemers liggen ook wakker van de bordjeschaos en een in toeristisch opzicht conserverende gemeente. De bedrijfsmatige vitaliteit van verblijfsrecreatie is problematisch: slechts 25% van de parken in de gemeente is vitaal. Zonder verandering zal de economische impact van toerisme dalen. 75% van de bedrijven glijdt af naar huisvestingslocaties of woondomeinen waar de maatschappij geen grip op heeft zodat verloedering dreigt. In potentie een trots toeristisch A-merk De potentie van toeristisch Staphorst is groot: Staphorst ligt uitstekend tussen belangrijke toeristische bestemmingen, is goed bereikbaar en bezit herkenbare diepgewortelde waarden.

Omgevingsvisie Staphorst ‘voor elkaar!’ (2018) Wensen voor toeristisch A-merk Het unieke landschap, de rijke cultuurhistorie, de beleefbare natuur en gunstige locatie hebben in Staphorst, en met name in IJhorst, tot een rijk verblijfsaanbod geleid. Echter, sinds de millenniumwisseling is driekwart van de bedrijven aan het verloederen en ontbreekt contact met de markt1 (p.65). Parken zijn verouderd of tot woonpark geworden. De gemeente heeft echter de ambitie om van de gemeente Staphorst “…een toeristisch A-merk te maken door de culturele identiteit in een nieuw en modern jasje uit te dragen met behoud van de eigenheid” (p.66 omgevingsvisie).

Verblijfsrecreatie Ook de vitaliteit van het verblijfsgebied IJhorst dient om die reden verder versterkt te worden (p.67).

16

Illegaal alternatief gebruik (e.g. permanente bewoning, huisvesting arbeidsmigranten) is nu een probleem op diverse parken. De gemeente is bereid om handhavend op te treden op parken die toeristisch voldoende vitaal zijn. Wanneer er geen recreatief perspectief meer is, is de gemeente bereid bestemmingen om te zetten (p.67) Doorontwikkelen R&T De gemeente wil zich duidelijk verder ontwikkelen op het gebied van recreatie en toerisme. Met name het unieke slagenlandschap, de 1.300 boerderijen, en het Staphorster stipwerk moeten – in een nieuw jasje – via regiomarketing beter vermarkt worden en tot een verdubbeling van het aantal dagbezoeken (in 2020) leiden.

Coalitieakkoord 2018-2022: samen, voor elkaar In het coalitieakkoord staat beschreven dat toerisme en recreatie voor de gemeente Staphorst van groot belang zijn. Het zorgt voor inkomsten en banen en biedt de Staphorster gemeenschap tevens de ruimte om cultuur een historie uit te dragen.

Het leidt tot een hoger voorzieningenniveau waar ook de eigen inwoners en ondernemers van kunnen genieten. Op recreatiegebied heeft de gemeente de ambitie om in samenwerking met Staatsbosbeheer de Zwarte Dennen te ontwikkelen tot een aantrekkelijk recreatiegebied in de gemeente. Op het gebied van verblijf en recreatie wil de gemeente, in samenwerking met het Stichting Recreatie & Toerisme, Staphorst doorontwikkelen tot een unieke gemeente om te kunnen verblijven en recreëren.

Woonvisie gemeente Staphorst (door: Primos, 2019) De gemeente heeft recent de ‘Woonvisie Staphorst 2020-2024’ gepubliceerd. Hierin staat beschreven dat het aantal huishoudens in de gemeente Staphorst naar verwachting de komende jaren blijft groeien. In totaal gaat het om 830 huishoudens in de periode 2019 tot en met 2040. In de kern IJhorst wordt de woonbehoefte tot 2040 geraamd op 30 woningen. Er is een harde planvoorraad van 11 woningen.

17

Het woningtekort van 19 of 8 is dermate beperkt dat, vanuit het oogpunt van woningnood, permanente bewoning op vakantieparken niet nodig lijkt.

• Inzetten voor het langdurig voortbestaan van lokale tradities, ambachten en diepgewortelde overtuigingen; • Bijdrage leveren aan een vitale lokale economie. Dit ambitieplan is opgesteld door partijen uit de toeristisch-recreatieve sector, evenementenorganisatie, cultuurhistorische sector, ondernemer en de gemeente Staphorst. Doel is verscheidene partijen beter aan elkaar te verbinden en de zichtbaarheid van de toeristischrecreatieve mogelijkheden in en rondom Staphorst vergoten. Tevens wil deze stichting de gastvrijheid in de gemeente verbeteren. Bovenstaande moet voortaan gaan plaatsvinden in vier deelgebieden (Oldematen, Reestdal, Zwarte Dennen en De Streek). Vooral bij ‘De

Ambitieplan Stichting Recreatie en Toerisme Staphorst In juli 2020 heeft Stichting R&T Staphorst haar ambitieplan voor de toekomst gepresenteerd. Dit document is in oktober 2020 door de gemeenteraad goedgekeurd. Belangrijke ambities van deze stichting zijn: • Van Staphorst een dag-(deel) bestemming te maken; • Een vitale verblijfssector in de gemeente; • De Staphorster cultuur levendig houden;

Streek’ wil de stichting inzetten op een langer verblijf als het gaat om dagrecreatie. Langer verblijf in het kader van meer overnachtingen voorziet men vooral in het verblijfscluster in IJhorst.

18

Relevante punten gemeentelijke rapporten voor gebiedsvisie: Voor het opstellen van de gebiedsvisie en parkplannen nemen we de volgende punten uit beleidsdocumenten mee: • Gemeente wil toeristisch A-merk worden; • Verblijfrecreatie (in cluster IJhorst) moet versterkt/vitaler worden; • Parken zonder toeristisch perspectief op de lange termijn: bereidheid gemeente • •

bestemming te wijzigen; Parken die wel toeristisch perspectief hebben: bereidheid gemeente tot handhaven; Tot 2040 geen verwachte woningnood in IJhorst. Vanuit dit perspectief gezien lijkt permanent wonen op vakantieparken niet nodig.

Tot slot nog enkele andere aandachts- en ambitiepunten uit de verschillende rapporten die we meenemen in de uitvoering: • • •

Geen grote aantallen toeristen; Geen verdere uitbreiding grootschalige verblijfsrecreatie in IJhorst, wel kwaliteitsverbetering; Bestaande rechten recreatievoorzieningen respecteren maar wel zoveel mogelijk gebruiken voor/i.c.m. kwaliteitsverbetering;

• • •

Bevorderen kwaliteit toeristisch product; Kansen om van Staphorst een dag(deel) bestemming te maken, hiervoor dient dagrecreatie ontwikkeld te worden; Huidige bezoekers langer vast houden en meer laten besteden.

19

02 Analyse van het samengesteld product

2.1

20

Het toeristisch samengesteld product

De gastbeleving in een recreatief-toeristisch gebied wordt gevormd door veel partijen en elementen. Denk hierbij aan het landschap, erfgoed, musea, hoteliers, campingexploitanten, winkeliers en horecaondernemers. In een vitaal recreatief-toeristisch gebied vormen omgeving, accommodatie en de organisatie een organische eenheid. Ze versterken elkaar. Samen vormen zij de waarde en de beleving voor de recreant en toerist. Samen vormen zij het toeristisch samengesteld product. Dit samengestelde product bestaat uit 3 lagen (zie kader):  Omgeving: landschap/natuurgebieden, monumenten, cultuur, dorpen/steden et cetera. Dit is doorgaans de reden dat men een bestemming bezoekt.  

Accommodatie: dit zijn verblijfsaccommodaties zoals kampeerbedrijven, bungalowparken, hotels en jachthavens, maar ook leisure-accommodaties zoals dagattracties en musea. Organisatie: dit is het bindmiddel tussen de andere elementen. Denk hierbij aan ondersteunende dagrecreatie (fiets- en wandelroutes, horeca, etc.) en de organisatiegraad van deze diensten, maar ook aan evenementen, toeristische informatievoorziening en regionale samenwerkingen/verbanden.

In dit hoofdstuk wordt het toeristisch samengesteld product van cluster IJhorst beschreven. Het geeft een analyse van de huidige situatie van het verblijfscluster. Van daaruit volgt in hoofdstuk 3 een SWOT-analyse van en de kernopgaven voor het gebied. De gebiedsvisie is opgesteld met het samengesteld product in het achterhoofd. Het gebied kan alleen optimaal functioneren wanneer alle drie de elementen kwalitatief goed ingevuld worden en een eenheid vormen. De gebiedsvisie is hiermee een belangrijk overkoepelend kader waarbinnen alle elementen kunnen functioneren.

Het toeristisch samengesteld product, ZKA

21

2.2

Omgeving

In deze paragraaf beschrijven we de omgeving van het cluster op lokaal en regionaal niveau. Rust, ruimte en natuur Het gebied rond het verblijfscluster IJhorst kan omschreven worden als rust, ruimte en natuur. Gelegen in het rustieke beekdal van de Reest en in/nabij De Zwarte Dennen biedt de omgeving veel mogelijkheden om te genieten van de natuur. De meanderende Reest, bos, heide, vennen en de vele ooievaars in de weilanden. Een uitgebreid netwerk van recreatieve routes loopt door de gebieden. Het verblijfscluster ligt echt in het buitengebied. Het dorp IJhorst ligt er vlakbij. Het beschikt over een beperkt aantal winkels en andere voorzieningen. Regio rond IJhorst/Staphorst Het verblijfscluster ligt in de gemeente Staphorst. Een gemeente met een heel eigen karakter en eigen cultuur. Het is een landelijke gemeente met een aantal dorpskernen die elk ook een eigen karakter hebben. Bekijken we de verdere regio dan ligt rond Staphorst/ IJhorst een aantal gebieden die toeristisch belangrijk zijn: Zwolle en Meppel als grotere steden in de omgeving en de Wieden / Weerribben en het Overijssels Vechtdal als belangrijke natuurgebieden. Maar ook het Drentse landschap ligt om de hoek.

22

2.3

Accommodatie

Accommodaties omvatten zowel de dagrecreatieve voorzieningen als de verblijfsvoorzieningen in het cluster. In de bijlage 1tot en met 3 is hiervan een overzicht te vinden voor de gehele gemeente Staphorst. Dagrecreatie Het dagrecreatieve aanbod kenmerkt zich door recreatieve routes met daarbij behorende rustpunten en restaurants. Verder zijn er enkele basisvoorzieningen zoals zwembaden en een kinderboerderij. De Museumboerderij in Staphorst kent grotere bekendheid. In het verblijfscluster zelf zijn op de parken nauwelijks voorzieningen die publiek toegankelijk zijn. Bekijken we een bredere regio dan zijn daar wel grote attracties te vinden, maar wel op grotere afstand van het cluster: Attractiepark Slagharen, Avonturenpark Hellendoorn, Wildlands in Emmen en Plopsaland bij Coevorden. Ook de grotere stad Zwolle met o.a. de Fundatie is interessant.

23

Verblijfsrecreatie De volgende pagina geeft de parken en campings weer in het verblijfscluster. Voor een volledig overzicht van het verblijfsrecreatieve aanbod in de gemeente, zie bijlage 1. Het verblijfsaanbod in het cluster is divers: een minicamping met B&B, een groepsaccommodatie, een viertal kleinere parken zonder voorzieningen voor de rustzoekers en twee grotere campings met voorzieningen. In totaal gaat het om ongeveer 750 eenheden in het gebied. Bijna 500 hiervan staan op de twee grootste parken: De Vossenburcht en Europarcs Reestervallei. De eenheden worden wisselend gebruikt. Op een aantal parken voert de toeristische verhuur de boventoon, maar op andere parken is permanente bewoning behoorlijk aanwezig. Volgens de inschrijvingen in het BRP worden er bijna 200 woningen gebruikt voor permanente bewoning. Dat is meer dan een kwart van het aantal eenheden. De permanente bewoners zijn voornamelijk ouderen die op deze plek willen genieten van hun oude dag, maar ook veertigers en enkele starters op de woningmarkt. Huisvesting van arbeidsmigranten / zakelijke verhuur komt hier nauwelijks voor. De kwaliteit van de parken is behoorlijk goed. De parken zijn netjes op orde en worden goed beheerd. De kwaliteit van de accommodaties is wisselend, maar over het algemeen in redelijke tot (zeer) goede staat. Het aantal voorzieningen op de parken is wel gering.

Doordat sommige parken erg klein zijn en het gebruik niet altijd toeristisch is, is het toeristische perspectief van enkele parken laag. Hierna volgt een toelichting op deze vitaliteit van de accommodaties.

Overzicht deelnemende parken – recreatiecluster IJhorst

1

Striks Erve

2

‘t Veldhuijs

3

Landgoed het Reestdal

4

Europarcs Reestervallei

5

Camping Veentjes

6

De Witte Bergen

7

De Vossenburcht

8

1

8 2 7 6 3

4

‘t Olde Strik 5

24

25

Vitaliteit van de parken in cluster IJhorst De vitaliteit van de parken is vastgesteld aan de hand van de vitaliteitsscan van ZKA. Zie bijlage 4 voor toelichting op het model en op de vier kwadranten. Wanneer de acht parken/campings worden bezien vanuit het vitaliteitsmodel, dan kunnen we twee groepen onderscheiden. Er is een groep parken die goede kwaliteit biedt en die toeristisch perspectief heeft. Het gebruik op deze parken is voor het overgrote deel toeristisch. Enerzijds zijn dit grotere parken die beschikken over goede kwaliteit en voldoende voorzieningen. Anderzijds zijn dit kleinere parken die voor een specifieke doelgroep keurig op orde zijn, maar door de kleinere omvang wat minder perspectief hebben. Met de juiste stimulans en experimenteerruimte kunnen deze parken groeien naar meer vitaliteit. Er is ook een groep parken die de kwaliteit nu nog redelijk op orde hebben, maar die qua perspectief vooral lager scoort vanwege geringe omvang, ontbreken van voorzieningen en alternatief gebruik. Voor deze parken ligt afglijden naar het rode kwadrant op de loer wanneer de kwaliteitseisen naar beneden gaan en wanneer daar niet meer goed op gestuurd kan worden.

26

Trends en ontwikkelingen verblijfssector Zoals uit het vitaliteitsmodel blijkt, scoren alle parken in IJhorst wat betreft kwaliteit nog aan de vitale kant van het model. Actie is echter noodzakelijk, aangezien het perspectief van de parken (deels) beperkt is. Hieronder volgen een aantal sectorale trends waar de verblijfsrecreatieve ondernemers in IJhorst (meer) op in kunnen spelen. Stijging inkomend vakantieverkeer Het inkomend vakantieverkeer in Nederland stijgt snel de afgelopen jaren (vooral Duitsers en Vlamingen). In het Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd (2018) wordt wel aangegeven dat vooral het aantal buitenlandse gasten een grote stijging kent en het aantal overnachtingen hierop achterloopt. Dit betekent dus dat de gemiddelde verblijfduur van buitenlandse toeristen wel steeds korter wordt. Duitsers komen steeds meer kamperen en Vlaamse gasten zijn meer op zoek naar luxe accommodaties. De afhankelijkheid van inkomend toerisme in de verblijfsrecreatie is dus gestegen. Mogelijk kan de Corona-crisis hier voor de komende jaren wel invloed op hebben. De eerste ervaringen laten zien dat mensen meer in eigen land op vakantie gaan.

Toenemende binnenlandse vakanties en vakantiebestedingen RECRON (2020) verwacht voor het komende decennium meer binnenlandse vakanties worden. Redenen hiervoor zijn: een sterk groeiend aantal 65+’ers, een kritischere houding t.o.v. vliegen, een grotere kans op mooi weer in eigen land, en een positiever imago van Nederland als vakantiebestemming. Door deze toename van het aantal binnenlandse vakanties zullen de vakantiebestedingen door Nederlanders in Nederland ook stijgen. De Corona-crisis zal deze trend versterken omdat mensen ‘bang zijn’ om verre vakanties te boeken maar ook Nederland (her)ontdekken. Mensen gaan vaker maar minder lang op vakantie Niet alleen het inkomende vakantieverkeer geniet van kortere vakanties, maar dit geldt ook voor Nederlanders. In plaats van een lange vakantie gaan Nederlanders liever verspreid over het jaar een paar dagen weg. Ook het aantal korte vakantie gecombineerd met evenementen stijgt (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd, 2018). Doordat de zomervakantie minder lang wordt, gaan gasten ook vaker op vakantie in de winter, wat de vraag naar winterharde bedden doet stijgen.

27

Hotellisering van vakantieparken Vakantieparken gaan steeds meer lijken op hotels, vooral als gekeken wordt naar de faciliteiten die aangeboden worden. Voorbeelden zijn een ontbijt-service of maaltijden die rondbezorgd worden. Steeds vaker kan er ook worden in- en uitgecheckt op flexibele tijden. Op

Verhuuraccommodaties worden steeds belangrijker Gasten (vooral Generation Y) hechten steeds minder waarde aan bezit. Door pay-for-use kunnen ze veel meer producten / diensten gebruiken voor hetzelfde geld. Dit heeft effect op de aanschaf van campers, caravans, boten etc. Recreatiebedrijven in Staphorst zullen hierop in moeten spelen door het

steeds meer vakantieparken komen zelfs ‘hotelaccommodaties’ te staan. Dit biedt mogelijkheden voor de meer toeristische parken in IJhorst.

aandeel verhuuraccommodaties te verhogen.

Focus op uitersten: luxe en back-to-basic worden steeds populairder Enerzijds zien we een groeiende markt voor luxe premium

Onderscheidend vermogen en marktvergroting is nodig De consument is veeleisend en vraagt om beleving en vernieuwing. Om in deze concurrerende markt staande te blijven is daarom onderscheidend vermogen nodig waardoor de accommodatie zelf al gasten trekt. In Staphorst

verblijfsconcepten, die een mix vormen tussen vijfsterrenhotels en

liggen hier kansen door meer samen te werken en van elkaars voorzieningen

bungalowresorts. Aan de andere kant wordt het back-to-basic recreëren op een natuurkampeerterrein steeds populairder door de groeiende interesse in de natuur.

gebruik te maken. Een ander voorbeeld is het vervagen van branchegrenzen tussen dag- en verblijfsrecreatie: hotels bieden dagrecreatie aan of dagrecreatieve aanbieders bieden nu ook overnachtingen aan.

28

Populariteit van online intermediairs in de toerisme branche Online platforms als Airbnb en Booking.com die actief zijn als intermediair tussen gebruikers en aanbieders van logies worden steeds populairder. Hiervan wordt concurrentie ervaren door aanbieders van verblijfsrecreatie. Als ze meedoen wordt een deel van

31% wil zelfs meer betalen om in een accommodatie te verblijven waar huisdieren welkom zijn. Beide percentages zijn veel hoger dan blijkt uit vergelijkbaar onderzoek een aantal jaren terug.

de marge aan deze intermediairs gegeven, doen ze niet mee is hun vindbaarheid lager. Echter, voor onbekende aanbieders, zoals een groot deel van de tweedewoning parken in IJhorst, biedt het ook een kans: snelle toegang tot een groot deel van de markt. Toenemende aandacht voor huisdiervriendelijkheid op vakantie

Uit onderzoek van NBTC NIPO en de NHTV Breda blijkt dat er veel kansen zijn in het aanbieden van wellness vakanties. De prognose is dat deze faciliteiten steeds belangrijker worden omdat mensen ook steeds meer op zoek gaan naar ontspanning op vakantie. Er zijn twee soorten mogelijke wellness vakanties: de pure wellness vakantie, waar de hele vakantie gericht is op wellness (bijvoorbeeld in een wellness

Uit onderzoek van Booking.com blijkt dat 32% van de Nederlandse

resort), en de vakantie waarbij de aanbieders een aantal wellness

huisdiereigenaren zegt het komende jaar een vakantiebestemming te kiezen op basis van het wel of niet kunnen meenemen van hun huisdier.

faciliteiten aanbieden. Vooral bij de laatste groep valt er relatief gemakkelijk winst te behalen in IJhorst.

Toenemend belang van wellness op vakantie

29

2.4

Organisatie

De organisatie-laag van het samengesteld toeristische product kan worden beschouwd als het bindmiddel tussen de andere elementen. Recreatieve routes Het cluster IJhorst en de omgeving ervan kent veel fiets- en wandelroutes. Ook zijn er mountainbikeroutes en ruiterpaden. Er zijn daarnaast diverse rustpunten en horecavoorzieningen aanwezig. Het netwerk aan recreatieve routes is op dit moment redelijk goed. Toch klinkt er een sterk geluid dat de fietsverbindingen nog beter kunnen. Met name de fietsverbinding vanuit IJhorst richting Hardenberg en Staphorst. Daarnaast kan gekeken worden hoe het bos en het landgoed in de directe omgeving recreatief benut kunnen worden. Evenementen Staphorst en omgeving kennen enkele grotere evenementen, die vooral regionaal gericht zijn. Er zijn enkele markten/ braderieën. Het meest bekend zijn wellicht de Staphorstdagen, waarop ‘buitenstaanders’ kunnen zien wat het werkelijke Staphorst is. Dit soort evenementen zijn goed om de cultuur van een gemeente uit te dragen en saamhorigheid te bevorderen. Samenwerkingsverbanden Er zijn diverse stichtingen actief, die ook betrokken zijn op het cluster IJhorst. Stichting Ondernemend Reestdal is een regionaal samenwerkingsverband voor ondernemers in het Reestdal. De meeste ondernemers die hierbij zijn aangesloten ondernemen in de vrijetijdssector. Op lokaal niveau zijn er twee samenwerkingsverbanden actief.

De dorpsraad IJhorst-Lankhorst en Stichting Recreatie en Toerisme. Met name de laatste zal actief zijn in en voor de sector en heeft recent een ambitieplan voor R&T in de gemeente Staphorst uitgebracht (zie paragraaf over beleid). De ondernemers binnen cluster IJhorst werken weinig tot niet met elkaar samen.

30

03 SWOT en confrontatiematrix

31

3.1

Inleiding Voorgaande analyse van het samengesteld product en van het huidige beleid, wordt in dit hoofdstuk samengevat in de SWOT-analyse: de sterke en minder sterke punten van het cluster en de kansen en bedreigingen die er zijn. Vanuit die analyse kan een confrontatiematrix opgesteld worden en worden conclusies en opgaven voor het gebied geformuleerd.

32

Sterkte

Zwakte

• IJhorst ligt te midden van belangrijke toeristische bestemmingen (Drenthe, Meppel, Vechtdal, Reestdal). • Het ligt in een rustige, mooie omgeving (Reestdal, De Zwarte Dennen). • De parken zijn omringd door bos en landgoed. • Het gebied is uitstekend bereikbaar per auto.

• Het toeristisch product is hier nog niet sterk ontwikkeld. Dit heeft in het verleden onvoldoende aandacht gekregen: weinig beleid en middelen. • Parken zelf missen vaak ambitie en een duidelijke visie. • Veel van de accommodaties worden ingezet voor eigen gebruik (tweede woning en voor een relatief groot deel ook voor permanente bewoning).

• • • •

• Pure toeristische verhuur is te laag. • Parken hebben weinig voorzieningen waardoor jaarrond exploitatie lastiger is. • In de directe omgeving van IJhorst zijn relatief weinig voorzieningen; het is vooral gericht op de doelgroep voor ouderen • Enkele fietsverbindingen zijn niet af en behoeven onderhoud.

De recreatieparken in IJhorst zien er allemaal netjes en verzorgd uit. Staphorst heeft een zeer hoge naamsbekendheid. Staphorst heeft goede voorzieningen in het centrum. Aanwezigheid van Museum Staphorst

Kans

Bedreiging

• Samenwerking tussen de diverse parken. Kleinere parken die aansluiten bij de grotere parken om zo schaal te vergroten en gebruik te maken van elkaars voorzieningen. • Ontwikkeling van een gepland nieuw park in het cluster, onder de vlag van een bekende exploitant.

• Permanente bewoning en een verdere groei van bewoning op de parken door blijvende druk op de woningmarkt van buiten de regio. • Toename aan andere aantrekkelijke binnen- en buitenlandse verblijfsclusters. • Het afglijden van de kwaliteit van de parken bij onvoldoende

• Verbreden van de doelgroep (meer focus op gezinnen met jonge kinderen) door meer faciliteiten en voorzieningen toe te voegen aan de parken en het gebied. • Promotie van Staphorst / regio (gaat al van start met Stichting R&T) • Samenwerking met Reestdal.

investeringen in het gebied en in de parken/accommodaties.

33

Groeien (sterkte, kans)

Versterken (zwakte, kans)

• •

IJhorst in samenhang met Staphorst verder ontwikkelen Samenwerking met Meppel bewerkstellen om in gezamenlijkheid toeristische bestemmingen (Drenthe, Meppel, Vechtdal, Reestdal) op

•

de kaart te zetten. De naamsbekendheid van Staphorst inzetten voor de promotie van het cluster. Stichting R&T kan daar een rol in spelen. Voorzieningen in het centrum van Staphorst meer inzetten voor toeristen en voor een bredere doelgroep Museum Staphorst zoekt de samenwerking met andere musea in de

•

• • •

regio om krachten te bundelen

•

• •

Samenwerking tussen de diverse parken zodat er meer ambitie en visie is voor het cluster. Beleid maken voor handhaven permanente bewoning op recreatieparken. Inrichting van openbare ruimte integraal oppakken met het verbreden van de doelgroep (meer focus op gezinnen met jonge kinderen) door meer faciliteiten en (jaarrond) voorzieningen toe te voegen aan de parken en het gebied. Zwarte Dennen verder ontwikkelen tot zwemplas met voorzieningen. Verbeteren van de fietsverbindingen en benutten bosgebied en landgoed.

Confrontatiematrix

Verdedigen (sterkte, bedreiging)

Terugtrekken (zwakte, bedreiging)

•

•

Wanneer er geen sterk beleid wordt ontwikkeld op het bevorderen van toerisme

•

Wanneer het actief tegengaan van permanente bewoning los gelaten wordt, zal op den duur gekozen moeten worden om niet meer te investeren in het cluster.

•

De verzorgde uitstraling van de parken moet op orde blijven. Het is nu nog goed, maar verloedering ligt op de loer als permanente bewoning toeneemt. De toeristische uitstraling van het totale cluster moet gewaarborgd blijven.

34

3.2

Conclusies verblijfscluster IJhorst

Gebaseerd op de samenstelling van het toeristisch product en de SWOT-analyse komen we tot de volgende conclusies: Waardevol gebied, maar de basis is niet geheel op orde IJhorst en omgeving is een prachtig gebied waar potentie in zit op het gebied van recreatie en toerisme. De omgeving en haar voorzieningen zijn redelijk op orde. De bereikbaarheid en de ligging van het gebied zijn positief. Het gebied herbergt genoeg interessants in zich, maar de kwaliteit en de omvang van het dagrecreatief en verblijfsaanbod kan op punten versterkt worden. Ook betere fietsverbindingen zijn nodig. Daarnaast wordt het naastgelegen bosgebied en landgoed nog niet goed benut. In zichzelf gekeerd, de blik naar buiten is onvoldoende Elk park an sich heeft de blik veelal op het eigen park gericht. (gezamenlijke) ambitie en visie ontbreken vaak. Er is weinig onderlinge samenwerking, en ook de toeristische samenwerking met de rest van de gemeente is niet groot. Gezamenlijke promotie is nog niet aan de orde. Het netwerk tussen Staphorst, Reestdal-gemeenten en Nationaal Park Weerribben Wieden is nog niet goed ontwikkeld. Dé plek voor recreatie, maar het ontbreekt nog aan een sterk toeristisch karakter Veel parken in het cluster kennen strijdig gebruik van de accommodaties. Met name deze parken hebben weinig toeristische voorzieningen, laat staan voorzieningen voor gasten van buiten het park.

De voorzieningen en een deel van de accommodaties zijn ook niet jaarrond te exploiteren. Dit tezamen zorgt er op dit moment voor dat het perspectief in het cluster laag is. Terwijl we wel constateren dat IJhorst dé plek is voor verblijfsrecreatie. Nieuwe recreatieve ontwikkelingen moeten allereerst hier landen zodat het cluster verder versterkt wordt, en om te voorkomen dat er losstaande ontwikkelingen zijn.

35

3.3

Opgaven voor het cluster IJhorst

De voorgaande analyses leiden tot de volgende opgaven voor het gebied, uitgaande van het samengestelde product. De gebiedsvisie formuleert hoe aan deze opgaven gewerkt kan worden. Omgeving: • Aantrekkingskracht IJhorst vergroten zodat de basis op orde is in het gebied, onder andere door het beter ontsluiten van de fietspaden en benutten bosgebied en landgoed • Het aantrekkelijker maken/houden van met name Staphorst (winkels, horeca en museum) voor

•

toeristen zodat IJhorst hiervan kan profiteren; Staphorst als dagdeelbestemming, IJhorst als verblijfscluster Zwarte Dennen als gebied versterken en horecamogelijkheid en dagattractie toevoegen

Accommodaties: • (Meer) passende dagrecreatie; • • • •

Jaarrond exploitatie is nodig; Jaarlijks terugkerende grotere evenementen; Parken volledig toeristisch in gebruik, hier is ambitie en visie voor nodig; Ontwikkelkader voor nieuwe initiatieven opstellen.

Organisatie: • • • •

Samenwerking tussen alle stakeholders (bedrijven, platform, gemeente, winkeliers) verbeteren; Opzetten en/of intensiveren van regionale en provinciale samenwerkingen/verbanden; Drentse natuurgebieden meer betrekken; Samenwerking aangaan met Reestdal-gemeenten.

36

B Deel B

Gebiedsvisie

37

Inleiding

IJhorst is de parel van verblijfsrecreatie in de gemeente Staphorst

De gebiedsvisie van IJhorst zal gezien de cultuur, middelen, waarden en de omgeving niet in één keer gerealiseerd kunnen worden. Dit zal stap voor stap moeten gebeuren. De vrijetijdseconomie is een belangrijke drager om de cultuur levend en de lokale economie vitaal te houden. IJhorst wil daarom gastvrij zijn en de verbinding leggen met omliggende toeristische gebieden. Hoofdstuk 4 geeft richting over hoe het verblijfscluster IJhorst in 2030 er uit kan zien. Het geeft aan wat er dan gerealiseerd moet worden en hoe IJhorst zich verhoudt tot Staphorst. Concreet wordt aangegeven welke zaken opgepakt kunnen worden om de visie te realiseren. Hoofdstuk 5 gaat dieper in op de individuele parken in het verblijfscluster; hoe is de huidige situatie en hoe moeten zij zich ontwikkelen om bij te dragen aan de gebiedsvisie.

Dit deel van de rapportage eindigt met hoofdstuk 6 waarin een stappenplan en financiële consequenties worden gegeven om de visie te realiseren.

38

04 IJhorst 2030

39

In 2030 heeft IJhorst een vitale verblijfssector die toeristisch wordt gebruikt en waar zowel ondernemers als de gemeenschap van profiteren.

40

4.1

Gebiedsvisie cluster IJhorst hét verblijfsrecreatiegebied van Staphorst voor de regionale en nationale markt

In 2030 is IJhorst een mooi toeristisch verblijfscluster waar diverse mogelijkheden zijn om te recreëren. Hierbij dienen fiets- en wandelknooppunten als fundamentele basis. IJhorst is daarbij onlosmakelijk verbonden met Staphorst en Meppel. IJhorst beschikt in 2030 over een vrijwel 100% recreatief aanbod van verblijfsaccommodaties met een stevig netwerk tussen diverse vrijetijdsorganisaties. Een stevig netwerk van stakeholders zorgt voor ‘’Staphorst-marketing’’, waardevolle dagattracties en cultuur zoals het Museum Staphorst. In combinatie met de rust, bezinning en ontspanning in het cluster IJhorst zelf heeft het cluster een onderscheidend toeristisch profiel. Het cluster wordt bezocht door uiteenlopende doelgroepen. Met name ouderen genieten hier van rust en groen. Dat hoeft niet spectaculair te zijn, maar wel kwalitatief goed. Voor hen is de natuur voldoende om tot ontspanning te komen; een fietstochtje, een bezoekje aan Staphorst of Meppel, uitstapje naar de Fundatie in Zwolle of Museum Staphorst. Gezinnen met jonge kinderen komen hier ook graag. Voor hen zijn voldoende voorzieningen aanwezig, zowel op de parken als in de omgeving. De diversiteit aan parken en campings zorgt voor een mooie mix aan verblijfsaccommodaties die voor diverse doelgroepen interessant is.

Verblijfsgasten maar zeker ook daggasten (zowel inwoners als mensen uit de regio) kunnen zo heerlijk recreëren in een aantrekkelijk gebied. De vrijetijdseconomie is een belangrijke drager om de Staphorster cultuur levend en de lokale economie vitaal te houden. IJhorst draagt hier aan bij en is gastvrij en verbonden met omliggende toeristische gebieden.

41

De meerwaarde van de gebiedsvisie verblijfsrecreatie cluster IJhorst De vrijetijdseconomie is een belangrijke drager om de cultuur levend en de lokale economie vitaal te houden. IJhorst kan zich ontwikkelen met een grotere diversiteit en daarom gastvrij zijn voor meerdere doelgroepen. Door permanente bewoning terug te dringen en te richten op bedrijfsmatige exploitatie kan de sector zich verder positief ontwikkelen. De leefbaarheid van IJhorst en omgeving zal hiermee ook verbeteren. Deze gezamenlijk opgestelde toeristische visie zorgt voor continuïteit van de sector in IJhorst. De vrijetijdseconomie zal beter ingebed zijn in de gemeenschap. De voorzieningen blijven hierdoor op peil. Ook is meer verbinding met de omliggende toeristische regio’s en stedelijke gebieden wenselijk. Op deze manier draagt het cluster positief bij aan de totale sector in de gemeente en regio. Zoals de opgaven uit het vorige hoofdstuk al weergaven, zijn daarbij wel veranderingen noodzakelijk om tot realisatie van deze gebiedsvisie te komen. Dit hoofdstuk beschrijft voor de omgeving, de accommodaties en de organisatie wat er moet gebeuren om de gebiedsvisie te kunnen verwezenlijken.

42

4.2

Omgeving

Staphorst goede voorzieningen, IJhorst versterken De aantrekkingskracht van IJhorst is sterk afhankelijk van Staphorst. De voorzieningen zijn in Staphorst grotendeels op orde. Het landelijk gebied van IJhorst is waardevol maar heeft zeker nog meer potentie. Hiervoor zou de basis verder op orde gebracht moeten worden. Denk hierbij ook aan het direct naastgelegen bosgebied en landgoed. Stichting Ondernemend Reestdal en Stichting Recreatie en Toerisme zijn hier, ieder op eigen wijze, al mee bezig. Daarnaast is het een must om de fietsverbindingen verder te verbeteren. Centrum Staphorst Het aantrekkelijker maken/houden van de winkels, horeca en Museum Staphorst zijn van groot belang voor de toeristen die overnachten in IJhorst. De inwoners en plaatselijke ondernemers kunnen hiervan profiteren. Vooral in de zomer, zijn er veel producten te bedenken die een toegevoegde waarde hebben voor de toeristen. De plaatselijke lekkernijen, souvenirs, kledingzaken die inspelen op klederdracht, en lokale topondernemers moet men goed positioneren. De verblijfsondernemers in IJhorst kunnen deze producten ook promoten en aanbieden. Zwarte Dennen verbeteren Deze recreatieplas in de bossen van Staatsbosbeheer zou sterker recreatief neergezet moeten worden. Dit versterkt namelijk de dagrecreatie in het gebied IJhorst.

Dit zou gerealiseerd kunnen worden door een jaarrond horecavoorziening te realiseren. Er zijn veel mooie voorbeelden bij recreatieplassen die als inspiratie kunnen dienen. Hierdoor wordt het gebied ook in de winter aantrekkelijker.

43

4.3

Accommodatie

Dagrecreatie verbeteren Een volwaardig goed recreatief product kan naast verblijfsrecreatie niet zonder dagrecreatie en vice versa. Dit betekent dat de bedrijven zelf hiervoor voorzieningen moeten treffen. Dit kan een zwembad zijn, liefst overdekt zodat jaarrond hiervan genoten kan worden. Midgetgolf, klimparcours, pumptrack, overdekte speeltuinen zijn waardevol voor bezoekers en voor mensen van buitenaf. Eerder is ook al aangegeven dat de Zwarte Dennen hierin een belangrijke rol kunnen spelen. Zomer, winter, herfst en lente: jaarrond exploitatie Jaarrond exploitatie is nodig voor sommige bedrijven om een bedrijfsmatige exploitatie te kunnen voeren. Hiervoor zullen initiatieven genomen moeten worden om bijvoorbeeld verhuuraccommodaties te realiseren naast de campingplaatsen. Of denk aan grotere woningen voor groepen in het laagseizoen, die in het hoogseizoen gesplitst kunnen worden in kleinere eenheden. De gemeente moet dan goede medewerking verlenen, en hierin goed faciliteren bij de totstandkoming. Evenementen Aansluitend op het vorige punt is het belangrijk om ook activiteiten het jaarrond te hebben. Jaarlijks terugkerende grotere evenementen zijn een belangrijk fundament voor het samengesteld toeristisch product. Op dit moment met het Corona-virus natuurlijk niet te realiseren. Maar nog geen jaar geleden was dit een enorm sterk groeiende bedrijfstak.

Wij verwachten in de loop van 2021 dat dit weer opgepakt kan worden. Hier zou nu al op ingespeeld moeten worden. Toetsingswijzer voor nieuwe ontwikkelingen Een toetsingswijze voor nieuwe initiatieven zouden integraal meegenomen moeten worden bij de omgevingsvisie om te zorgen dat de verblijfsrecreatie zich sterk kan blijven ontwikkelen. Een voorbeeld is opgenomen in de bijlage 5.

44

Recreatief gebruik Alle parken moeten zich volledig op recreatief gebruik richten. In overleg met de gemeente moeten zij permanente bewoning uitbannen. Hiervoor is een gezamenlijk stappenplan nodig en een individueel plan per park. Per park is een rapport opgesteld dat te vinden is in een apart vertrouwelijk document. Het rapport per park geeft weer wat de ideeën van de ondernemers/VvE’s zelf zijn en geeft een eerste advies aan het park hoe zij permanente bewoning tegen kunnen gaan en/of toeristisch kunnen versterken. Op hoofdlijnen onderscheiden we in het verblijfscluster twee typen parken (zie model). De parken die qua perspectief hoog genoeg scoren en daarmee in het groene kwadrant zitten, zijn parken die centrale bedrijfsmatige exploitatie kennen. Het is zaak om deze parken te stimuleren verder door te groeien, zodat er meer perspectief ontstaat. Dit kan door leergangen of cursussen aan te bieden die hen verder doen groeien (denk aan: doelgroepbenadering, concept versterken, wensen Duitse gasten, gastvrijheid etc.). Dit zijn bij uitstek ook parken die moeten investeren in jaarrond voorzieningen waarvan het hele cluster kan profiteren. Stimuleren en faciliteren vanuit de overheid is noodzakelijk. De parken die qua perspectief niet goed scoren (oranje kwadrant) zijn veelal kleine parken waar veel strijdig gebruik plaatsvindt. De parken hebben geen voorzieningen.

Hier is het erg belangrijk dat actie wordt ondernomen om verder afglijden te voorkomen. Komen deze parken in het rode kwadrant doordat de kwaliteit achteruit gaat, dan is toeristisch gebruik steeds moeilijker realiseerbaar. Daarom is het van belang dat deze parken samen met de gemeente een plan opstellen om permanente bewoning terug te dringen en tegen te gaan. Initiatief zou vanuit de parken moeten komen, zij zijn verantwoordelijk, en baas op eigen park, uiteraard binnen de regels vanuit de ruimtelijke ordening. Denk aan het versterken van de statuten, het bespreekbaar maken in een ALV. Door ook een eigen missie/visie op recreatie op te stellen kan het park er naar toe werken steeds meer toeristisch aantrekkelijk te zijn (bijv. focus op ouderen of juist gezinnen en daar enkele voorzieningen voor realiseren; duurzaamheid). Door daarnaast samen te werken met de bedrijven uit het groene kwadrant kunnen deze parken gebruik maken van de voorzieningen en het toeristische karakter van deze parken.

45

4.4

Organisatie

Samenwerking en promotie De visie kan alleen gerealiseerd worden als er een stevig netwerk is en iedereen met elkaar wil samenwerken. Stichting R&T kan hier in zekere mate een rol in vervullen. Zij kunnen de verbinding leggen tussen de ondernemers, belangenorganisatie en de overheden. Maar van groot belang is ook dat de verblijfsrecreatieve ondernemers uit specifiek het cluster IJhorst met elkaar om tafel gaan. Belangrijk hierbij is dat de gemeente dit blijft stimuleren en faciliteren. Periodiek overleg, waar gemeente ook bij aanwezig is, kan goed bijdragen aan het creëren van een goed netwerk in het cluster. Stichting R&T heeft verder als taak om de sector te promoten, en hier de marketing voor te bedenken. Hiervoor is een goede onderlinge afstemming belangrijk, het platform is dan de verbindingsofficier tussen alle partijen. Opzetten en/of intensiveren van regionale en provinciale samenwerking is noodzakelijk om IJhorst goed op de kaart te krijgen. Hierbij is het van belang om gezamenlijke doelen te hebben. Reestdal-gemeenten Om het netwerk te versterken in de regio is het van belang om dit samen met de buren te doen. De samenwerking als Reestdal-gemeenten is daarbij een goed instrument om daadkrachtiger de doelen te realiseren op verblijfsrecreatiegebied. Ook voor die gemeenten biedt dit kansen om hun product te verbreden en hiermee te versterken.

Terreinbeherende organisaties Een intensieve samenwerking met Staatsbosbeheer, Landschap Overijssel en andere terreinbeherende organisaties zijn fundamenteel om de omgeving te versterken en aantrekkelijker te maken. Denk hierbij aan de Zwarte Dennen en het Reestdal, maar ook het Nationaalpark De Weerribben-Wieden is van onschatbare waarde voor de gebiedsvisie IJhorst.

46

05 Plan per park

47

5.1

Elk park zijn eigen plan om bij te dragen aan de gebiedsvisie

Inleiding De gebiedsvisie zoals die is gepresenteerd in het vorige hoofdstuk heeft implicaties voor de parken. Kort is dit al omschreven. Maar voor elk park is er een eigen plan om hier goed invulling aan te geven. In een vertrouwelijk bijlage, die bij de gemeente bekend is, is per park een plan opgesteld. Per plan presenteren we: • De huidige situatie op het park • De vitaliteitsscore met een korte toelichting hierop • Wensen en ambities van het park voor de toekomst • Advies voor het park Voor alle parken in het verblijfscluster is dit opgesteld: Striks Erve, ‘t Veldhuijs, Landgoed het Reestdal, Europarcs Reestervallei, Camping de Veentjes, De Witte Bergen (natuurpark), De Vossenburcht en ‘t Olde Strik (zie ook volgende pagina). Van de plannen voor de ‘oude camping’ De Witte Bergen is een kort gespreksverslag opgenomen.

Overzicht deelnemende parken – recreatiecluster IJhorst

1

Striks Erve

2

‘t Veldhuijs

3

Landgoed het Reestdal

4

Europarcs Reestervallei

5

Camping de Veentjes

6

De Witte Bergen

7

De Vossenburcht

8

1

8 2 7 6 3

4

‘t Olde Strik 5

48

49

5.2

Clusters werken versterkend

In deel A van dit rapport is in de analyse van de accommodaties al aangegeven dat de kwaliteit van de parken nog goed is, maar het perspectief op dit moment voor veel parken te laag. Vrijwel alle parken hebben in meer of mindere mate te maken met strijdig gebruik. Wanneer hier niet wordt ingegrepen, ligt verloedering op de loer. De gebiedsvisie heeft op hoofdlijnen aangegeven wat er moet gebeuren met de parken. In dit vertrouwelijke hoofdstuk wordt dit verder uitgewerkt per park. Maar het is van groot belang dat de parken het aantrekkelijker maken van het cluster in gezamenlijkheid oppakken. Dus voordat we ingaan op de individuele plannen, willen we het belang van dit clusterdenken hier nog eens benadrukken. Binnen een cluster versterk je elkaar In een goed cluster versterken alle partijen elkaar (zowel dag- als verblijfsrecreatie). Als de meerderheid zijn tuin netjes bijhoudt, is de kans groter dat iedereen dat doet. Goed voorbeeld doet volgen. Daarom ook is het belangrijk om clusters na te streven, en geen losstaande ontwikkelingen. De beste plek binnen de gemeente Staphorst is IJhorst; daar is immers al een cluster. Zo ontstaat een bundeling van parken die elkaar kunnen versterken en stimuleren tot goed ondernemerschap. Een deel van het cluster niet-recreatief invullen, werkt dan ook averechts en kan ertoe leiden dat ook andere bedrijven ‘hun tuin links laten liggen’.

Dit kan op den duur leiden tot verloedering van de parken en steeds minder toeristische attractiviteit.

Parken in een cluster moeten elkaar versterken en stimuleren

50

De plannen per park vindt u in de vertrouwelijke bijlage.

51

06 Stappenplan voor gemeente en parken

52

6.1

Inleiding

De provincie Overijssel en de gemeente Staphorst zijn nauw betrokken bij de bedrijven in de verblijfsrecreatie. Zij willen graag in gezamenlijkheid de vrijetijdseconomie een impuls geven en faciliteren in hun ontwikkelingen die bijdragen aan een duurzame gezonde sector. De sector heeft veel toegevoegde waarde voor de leefomgeving van de inwoners van de gemeente Staphorst. De stap voorwaarts is alleen mogelijk als ook de ondernemers de schouders er onder zetten voor een sterk toeristisch product. Zowel de overheid, de ondernemers en de VvE’s van verblijfsrecreatieparken hebben ieder een eigen rol en verantwoordelijkheid hierin. Samenwerking is dan ook belangrijk voor een sterk resultaat. In dit hoofdstuk schetsen we de opgaven van zowel de gemeente (par. 6.4) als de ondernemers en de VvE’s (par. 6.2 en 6.3) waarmee een ieder aan de slag kan gaan. Bij de ondernemers/VvE’s maken we onderscheid tussen parken in het groene, vitale kwadrant en parken in het oranje kwadrant. Die hebben elk hun eigen aanpak nodig, met eigen accenten. Hoewel de actiepunten zijn beschreven vanuit één partij, is het bij veel punten zo dat beide partijen, gemeente en ondernemers/VvE’s, samen op moeten trekken om het beste resultaat te behalen.

Een mooi resultaat bereik je nooit alleen. Alleen ga je sneller maar samen kom je verder.

6.2

Uitdagingen voor parken in groene kwadrant

Onderstaande tabel geeft een aantal opgaven weer voor de vier parken in het groene kwadrant. Met name de ondernemer is aan zet om het bedrijf draaiend te houden en passend bij de wensen van de gasten. De gemeente kan faciliteren door een aantal zaken te versoepelen, waar mogelijk. Per opgave (welke in willekeurige volgorde zijn weergegeven) wordt aangegeven wat het doel en de inhoud is, welke partijen betrokken zijn en welke eventuele financiële consequenties het heeft. Opgave/actie

Doel en inhoud

Betrokken partij(en)

Opmerkingen

Stimuleer samenwerking tussen parken in IJhorst

De recreatieondernemers in cluster IJhorst zouden meer moeten samenwerken. De ondernemers in het groene kwadrant kunnen hier wat meer de leiding in nemen, om zo ook de andere parken mee te trekken. Door samen te werken aan de gebiedsvisie en gezamenlijke ambities kan het gehele cluster versterkt worden. Regelmatig overleg is hierbij een must.

Ondernemers zijn aan zet. Gemeente kan faciliteren, dit proces aanjagen.

Mogelijk kunnen de parken gezamenlijk tot een kansenkaart komen. Om de totale waarden te laten toenemen en/of de pijlers omgeving, accommodaties en dagrecreatie meer op elkaar aan te sluiten dient kruisbestuiving georganiseerd te worden. Dit kan door samenwerking middels (leefstijlgerichte) product- en arrangementsontwikkeling; door samen een functie te geven aan de Hooimijt; door het bos en landgoed recreatief te benutten etc.

Overleg stichting R&T voor verbinding en marketing

Een periodiek overleg met stichting R&T kan zorgen voor meer verbinding tussen partijen. Met name de vitale parken kunnen hier ideeën opdoen en verbinding zoeken, en hiermee de andere parken voeden. Ook kunnen zo de kwaliteiten van het cluster en de regio in de etalage worden gezet waardoor de toerist verleid wordt de regio langer en/of vaker te bezoeken.

Vitale parken (uit het groene kwadrant) en stichting R&T

Overleg met gemeente

Gemeente en parken zijn onvoldoende op de hoogte van elkaars wensen en plannen. Regelmatig gezamenlijk overleg tussen parken en gemeente kan helpen om beter op de hoogte te zijn.

Alle parken en betrokken ambtenaar gemeente Staphorst

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=a7efff82-27b1-471c-9381-a86bb165be26