CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

definitief rapport evaluatie 6mei21.pdf

Raadsvergadering 8 juni 2021, gemeente StaphorstBij agendapunt: Opiniërend: Evaluatie Epos11.413 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

22

Aanbeveling: de eisen aan participatie verbeteren en vereenvoudigen en onderzoeken hoe de betrokkenheid van inwoners/ belanghebbende kan worden vergroot bij ruimtelijke initiatieven. 4.1.10 Raadsconsultatie

Door de huidige raadsconsultatie wordt de beoogde snelheid in het proces behaald en geeft het de initiatiefnemer in een vroeg stadium meer zekerheid over de haalbaarheid van zijn plan. Geconstateerd wordt dat het proces voor raadsleden nu niet overzichtelijk is. Ook leeft de wens om inwoners meer gelegenheid te geven om in te spreken bij de raad. Dit zal echter de snelheid in het proces niet ten goede komen. In het kader van participatie wordt onderzocht hoe zij wel op een effectieve manier meer betrokken kunnen worden in het proces, zie hiervoor. De volgende verbeterpunten worden voorgesteld  Het proces van raadsconsultatie laten verlopen via JOIN. 4.1.11 Zelfregie Welstand

Professionals zijn zeer tevreden met het systeem van zelfregie Welstand. Er vindt een goede dialoog plaats tussen het Oversticht en de aanvrager/professional. De betrokkenheid van de gemeente bij de beoordeling van plannen of deze voldoen aan de redelijke eisen van welstand is nihil. Voor het Oversticht is het systeem ook goed te managen. Het proces rondom monumenten en het betrekken van de monumentencommissie bij bouwplannen verloopt niet efficiënt en effectief. De volgende verbeterpunten worden voorgesteld  Onderzoeken hoe het proces van consultatie monumentencommissie beter kan worden ingericht. 4.1.12 Communicatie

Het is ontegenzeggelijk dat de communicatie rond de invoering van EPOS voor een brede bekendheid van het totale instrumentarium binnen Staphorst heeft gezorgd. Initiatiefnemers en professionals lijken echter verdere communicatie rond EPOS nu niet te missen, al zou het zo nu en dan attenderen van de professional en zeker aan pas toegetreden professionals tot CPOS op het gedachtengoed van EPOS geen kwaad kunnen. Vooral omdat het die doelgroep is die werkt met EPOS. Onderdeel van de communicatie zijn ook de kennissessies met de professionals. Die zijn als gevolg van het corona-virus in het laatste jaar niet meer gehouden. De professionals geven wel aan op bepaalde onderdelen de benodigde kennis te missen, iets waarin een kennissessie zou kunnen voorzien. Om participatie en betrokkenheid van inwoners te stimuleren zou naar inwoners meer kunnen worden gecommuniceerd, bijvoorbeeld over bouwplannen in de buurt. De volgende verbeterpunten worden voorgesteld  Regelmatiger contact onderhouden met de professionals en kennissessies organiseren.  Op het omgevingsplein verwijzen naar https://overuwbuurt.overheid.nl. 4.1.13 De legesverordening

De leges zijn in 2018 gehalveerd. Uit de analyse van de werkelijke tijdbesteding blijkt dat de verlaging van de leges met 50 %, zoals die in 2019 is doorgevoerd, te fors is geweest. Om de leges aan te laten sluiten bij de gewenste kostendekkendheid ligt een verhoging van de leges 23

in de rede. Hierbij zou een meer gedifferentieerde werkwijze gehanteerd kunnen worden dan in 2019 is gedaan. Een dergelijke verhoging kan goed beargumenteerd worden vanuit het gegeven dat er ook meer service aan de initiatiefnemers/ professionals wordt geboden, dan bij de ontwikkeling van EPOS was beoogd. Hierbij kan gewezen worden op zaken zoals een 2e behandeling Quick Scans in de Omgevingskamer, het invoeren van vooroverleg bij specifieke plannen en het individueel begeleiden van bestemmingsplannen. Al moet hierbij ook worden opgemerkt dat een langere implementatie-tijd ook voor efficiëntie zou kunnen leiden, omdat er dan meer CPOS2 professionals komen. Alsdan zal naar verwachting, zeker in combinatie met een beter functionerend arbitragesysteem, betere producten worden ingediend waar de ambtenaren minder werk aan hebben. Maar de verwachting is dat daarmee de efficiëntiedoelen van 2019 nog niet zullen worden gehaald. Een verhogen van de leges met gemiddeld 15% op korte termijn is daarom te rechtvaardigen. Overigens zal de legesverordening 2022 als gevolg van de Omgevingswet ook op meer punten moeten worden aangepast (milieu, Wkb, etc) Aanbeveling: de leges te verhogen en te differentiëren naar product: voor het ene instrument zoals het bestemmingsplan een grotere verhoging door te voeren dan andere.

4.2 Per hoofdvraag Voorgaande analyse op de instrumenten leidt tot de volgende antwoorden op de hoofdvragen die in het kader van deze evaluatie zijn gesteld: 1. Is EPOS zo efficiënt zoals ingeschat? De vooronderstelling bij de implementatie was dat EPOS tot een besparing op de loonkosten, na correctie in de begroting 2020, van zo’n € 200.000 zou leiden (is 2,7 Fte in 2021). Daarbij is ingeschat dat EPOS pas in 2021 volledig operationeel kon zijn. Tot die tijd zouden betrokken partijen het nieuwe proces eigen moeten maken en zouden initiatieven nog een intensieve begeleiding van het ambtelijk apparaat vragen. Omdat de legesverordening vanaf de implementatiedatum 1-1-2019 is aangepast heeft de raad, om het negatieve saldo over de jaren 2019, 2020 en 2021 op te vangen, een voorziening genomen van € 575.000 ten laste van de reserves. Op basis van een zorgvuldige inventarisatie en analyse zoals gepresenteerd in de tabellen in Bijlage 1 kan worden geconcludeerd dat EPOS slechts voor een klein gedeelte de ingeschatte bezuinigingen op loonsom heeft gehaald. De conclusie is dat vooral de behandeling van conceptaanvragen en het instrument balievergunningen leiden tot hogere efficiëntie. Maar niet alle instrumenten halen de beoogde efficiëntiedoelen.

Dat kent verschillende oorzaken: a) Het aantal Balievergunningen ligt aanmerkelijk lager dan verwacht; b) Sommige instrumenten zijn niet ingevoerd, zoals het Bundelplan; c) Sommige instrumenten werken niet optimaal, zoals de KOK; d) Sommige instrumenten vragen om meer behandeltijd, zoals de tweede behandelingen in de OK; e) Veel meer professionals doen mee aan CPOS/EPOS dan verwacht, maar minder professionals maken de stap naar CPOS2;

24

f) Niet alle professionals leveren de kwaliteit die gewenst is, zoals bij het invullen van een QuickScan-formulier. De gemeenteambtenaar (zaakbehandelaar) moet daardoor een deel van het werk van een professional doen. NB! Hierbij wordt opgemerkt dat een deel van de professionals wel veel betere en ook hele goede producten aanlevert. Geconcludeerd kan worden dat de gemeente onder EPOS meer werk heeft dan destijds bij de implementatie was ingeschat en dat dat deels komt doordat het gemeentelijk apparaat de zaken niet goed op orde heeft en werkwijzen beter kan toepassen. Maar ook doordat een deel van de professionals steken laten vallen en minder zorgvuldig werk leveren dan ingeschat. Om bovenstaande redenen is het vanuit oogpunt van zorgvuldigheid daarom niet wenselijk de voorgenomen formatiereductie in zijn geheel door te voeren. Of het gedeelte dat vanuit de berekening zoals die voor deze evaluatie is gedaan (= 0,8 Fte) wel kan worden ingeboekt is een afweging voor het management, in relatie tot andere werkzaamheden die de afdeling moet doen. Hierbij wordt opgemerkt dat het aantal vergunningen 10% hoger ligt dan was ingeschat, er veel meer bezwaarschriften zijn ingediend en betrokken ambtenaren aangeven dat er veel beleidsinitiatieven lopen waardoor de werkdruk hoog is.

Aanbeveling: de voorgenomen bezuiniging voor vergunningen en RO van 3700 uur (2,7 Fte) formatieruimte in 2021 niet in zijn geheel inboeken. 2. Pakt de initiatiefnemer meer regie en verantwoordelijkheid? In zijn algemeenheid kan dat zeker worden gesteld. Met name de professionals zijn veel actiever en meer betrokken bij de stappen in het proces. Bij het bestemmingsplanproces in het bijzonder kan daar nog zeker een verbeterslag in gemaakt worden. 3. Leidt EPOS tot betere producten: aanvragen Omgevingsvergunning/ QuickScan-formulier Er zijn beslist betere producten ingediend, al zouden daar nog zeker wel verbeterslagen in gemaakt kunnen worden. Voor een deel heeft dat ook te maken met dat er prikkels ontbreken om goede producten te maken. Het arbitragesysteem was daarvoor opgezet, maar werkt niet zoals beoogd. De processen zijn daar wel zo op ingericht, hetgeen zorgt voor druk op de organisatie. 4. Zijn de doorlooptijden van afhandelen ruimtelijke initiatieven korter? Bij de balievergunning en de conceptaanvragen (behandeling in de OK) zien we dat zeker, zij het dat de strakke doorlooptijden zoals bepaald bij de invoering van EPOS niet worden gehaald. Bij bestemmingsplannen is dat zeker niet het geval. Die processen vinden nog op de ‘oude’ manier plaats en worden individueel in procedure gebracht in plaats van gebundeld.

Ook blijven concept-plannen regelmatig lang op de bureaus van ambtenaren liggen voor een beoordeling. 5. Is de besluitvorming zorgvuldig? Om binnen de snellere processen toch zorgvuldig te blijven werken was het arbitragesysteem bedacht. Zoals aangegeven werkt het systeem niet zoals beoogd. De zorgvuldigheid van besluitvorming komt daarmee in het geding, omdat de prikkel (penalty) wel bedoeld was om complete en juist integraal afgewogen producten te krijgen. Hiervoor diende er minder (volledig) getoetst te worden. Zoals eerder aangegeven laten professionals 25

nog wel eens een steek vallen en ambtenaren hebben niet altijd de tijd om die gaten dicht te lopen. Dit komt door de druk op de organisatie, door een veelheid aan werkzaamheden die gedaan moeten worden binnen de afdelingen VTH & Ontwikkeling. Aangezien het arbitragesysteem niet goed werkt, zit er ook geen ontwikkeling bij de professionals met het vooruitzicht dat zij beter werk gaan leveren. Hierbij wordt opgemerkt dat het gaat om een algemeen beeld. Individuele professionals leveren wel degelijk heel goed werk en in ieder geval veel beter dan voor de invoering van EPOS. 6. Zijn initiatiefnemers en de professionals tevreden met EPOS? Hoewel er geen representatief beeld is verkregen van hoe initiatiefnemers over EPOS denken, is de indruk dat men tevreden is. Op een enkele uitzondering na die kritisch is, met name over de doorlooptijd bij bestemmingsplannen en dat er heel veel (onderzoek) voor moet worden gedaan en het dus veel geld kost. Over het algemeen zijn professionals zeer tevreden over EPOS, al uitten zij kritische punten waar in dit rapport ook aandacht is besteed. Maar het lijkt gerechtvaardigd te concluderen dat EPOS voldoet aan een belangrijke opdracht uit de raadsmotie van november 2013, namelijk om te komen tot een nieuwe procesinrichting voor het behandelen van (concept)aanvragen en dat die “naar tevredenheid van burgers, ondernemers en instellingen gaat”.

Hierbij wordt opgemerkt dat EPOS minder goed werkt voor plannen met een grote impact op de omgeving, zoals Waanders. Deze plannen zouden meer projectmatig (door middel van de methodiek van projectmatig werken) moeten worden aangepakt. 7. Is EPOS (nog) in lijn met de Omgevingswet Geconstateerd kan worden dat EPOS in hoofdlijnen heel goed aansluit met de (ontwerp)principes van de Omgevingswet. Dit blijkt ook uit de antwoorden van de vragen hiervoor. De gemeente faciliteert, laat daadwerkelijk meer los, geeft vertrouwen en draagt verantwoordelijkheid over. EPOS haalt ook zeker een groot deel van de doelen, zoals het versnellen van de procedure en transparanter werken. EPOS heeft ook gezorgd voor een andere cultuur en rolverdeling tussen de gemeente en samenleving, wat de Omgevingswet voorstaat. Dat neemt niet weg dat de gemeente nog een aantal uitdagingen heeft om EPOS goed in te bedden in de implementatie van de Omgevingswet als geheel: aansluiten DSO, relatie met Omgevingsplan (buitenplanse Omgevingsplanactiviteiten (OPA’s)), aanpassen legesverordening, halen 8 weken termijn, etc.

26

Bijlage 1: Data

De aantallen zijn de gemiddelden over de afgelopen twee jaren. Kolom (1) geeft het aantal uren weer, zoals die ingeschat zijn bij het ontwikkelen van EPOS, kolom (2) bevat de werkelijk gemaakte uren, kolom (3) geeft het verschil aan tussen de geschatte en werkelijke uren. *Het aantal eerste behandelingen = 50, maar 14 zaken zijn 2 of meer keren in de OK geweest. RUIMTELIJKE ONTWIKKELING Voor EPOS

Geschat 2021 EPOS

Gem. Werkelijk 2019/202 (2) EPOS 0

(1)

Aantallen Uren pp Aantallen Uren pp

(3)

Aantallen Uren pp

Vooroverlegfase Ruimtecoach

-

-

70

7

60

6

-

-

-

-

25

7

Principe verzoek*

45

20

-

-

Behandelingen complexe conceptaanvraag/OK

-

-

50

40

Bestemmingsplannen

15

200

13

wijzigingsplannen

3

160

Uitgebreide Wabo

10

Tijdelijke afwijkingen

-

Behandeling vooroverleg*

490

40

2

80

410

-

-

30

14

420

-245

-

-

2000

64*

30

1920

80

60

780

15

120

1800

-1020

3

40

120

3

60

180

-60

200

6

50

300

8

90

720

-420

-

0

0

0

16

12

192

-192

4

70

280

0

Conceptfase Behandeling eenvoudige aanvraag/KOK

175

Formele fase

0 Bezwaar/beroep Totaal

4

4

70

280 4145

5592

Fte

-1447 -1,1

27

VERGUNNINGEN Voor EPOS

Geschat EPOS

2021

(1)

Werkelij k EPOS

Gem. 2019/202 0

Aantalle n

Uren

(2)

(3)

Aantallen

Uren

Aantalle n

Uren

Vooroverleg

130

1

40

0,5

20

80

0,5

40

-20

Ruimtecoach

-

-

50

4

200

0

0

0

200

190

1

190

1

190

210

1

210

-20

-

-

165

6

990

60

7

420

570

190

24

25

14

350

150

14

210 0

-1750

8

16

8

12

96

25

12

300

-204

307 0

-1224

Vooroverlegfase

Behandelfase Intake Behandeling Balievergunning Behandeling Vergunning Na de besluitvorming bezwaar Totaal

1846

Fte -0,9

28

Bijlage 2: grote(re) aanbevelingen/ aanpassingen EPOS 1. (Nieuwe) Ruimtecoaches blijven opleiden/trainen en met de groep ruimtecoaches meer aan intervisie (ervaringen delen) te doen; 2. In gesprek gaan met betrokken partijen over de rol van de Ruimtecoach en onderzoeken hoe een professional/initiatiefnemer meer duidelijkheid kan krijgen in de conceptfase over zijn bouwplannen. Onderzoek te doen naar een vorm van Omgevingstafel voor complexere plannen; 3. Met betrokken partijen in gesprek gaan om te komen tot een verbetering van het huidige arbitragesysteem en/of introductie van een alternatief systeem van bestraffen/belonen; 4. Binnen het CPOS-systeem een drempel opwerpen voor professionals die toetreden tot CPOS (professionals die voor de eerste keer een (concept)aanvraag indienen); 5. Criteria opstellen voor initiatieven die, buiten EPOS om, op projectmatige wijze behandeld moeten worden; 6. Onderzoeken of een deel van de plannen niet direct kan worden afgedaan door de vergunningverleners en eventueel hier beleid voor te maken. Daarnaast onderzoeken of een ander deel niet meer in een één op één situatie tussen de vergunningverlener en de beleidsmedewerker RO kan worden afgedaan; 7. Het handboek EPOS aan te passen en het invullen van een Quick Scan-formulier door professionals bij het indienen van een conceptaanvraag Omgevingsvergunning verplicht stellen; 8.

Onderzoeken hoe initiatiefnemers en hun professionals gestuurd kunnen worden om voordat zij een aanvraag omgevingsvergunning indienen eerst een conceptaanvraag indienen; 9. in samenhang met de aanpassingen, die gemaakt moeten worden in het arbitragesysteem, met betrokken partijen onderzoeken of een extra check op de juiste opgave bouwkosten en de hoogte van de leges wenselijk is 10. De eisen aan participatie verbeteren en vereenvoudigen en onderzoeken hoe de betrokkenheid van inwoners/ belanghebbende kan worden vergroot bij ruimtelijke initiatieven; 11. De leges te verhogen en te differentiëren naar product: voor het ene instrument zoals het bestemmingsplan een grotere verhoging door te voeren dan andere; 12. De voorgenomen bezuiniging voor vergunningen en RO van 3700 uur (2,7 Fte) formatieruimte in 2021 niet in zijn geheel inboeken.

29

Bijlage 3: kleine(re) aanpassingen EPOS Omgevingsplein 1. De mogelijkheid van een viewer onderzoeken, waarmee met één klik op het perceel alle info zichtbaar is; 2. Kijken of meer historische context kan worden gepresenteerd door bv. te linken naar topotijdreis.nl; 3. Aangeven wanneer een informatiehuis voor het laatst is aangepast; 4. De doorverwijzingen tussen de huisjes verbeteren zodat er minder hoeft te worden geklikt; 5. Overwegen of een aparte tap voor initiatiefnemers gewenst is, zodat inwoners/initiatiefnemer zich meer aangesproken voelen; 6. De pleincoördinator jaarlijks een rapportage laten opstellen over de werking van en de gebeurtenissen m.b.t. het Omgevingsplein. Collectief van Professionals (CPOS) 7. Professionals die zich inschrijven voor CPOS beter voorlichten. Omgevingskamer 8. Initiatiefnemers zouden in het digitale tijdperk meer tijd gegund kunnen worden. De professional is nu veel aan het woord. Ook zouden initiatiefnemers beter geïnformeerd kunnen worden over de bedoelingen van de kamer en de functie van de diverse leden van de kamer; 9. Professional kunnen meer gewezen worden op de online mogelijkheden van presenteren; 10. Voor de behandeling van bepaalde complexe plannen zou meer tijd gereserveerd kunnen worden (bijv. 2 uur in plaats van de nu gebruikelijke 1 uur); 11.

Het is wenselijk dat de voorzitter een jaarverslag maakt met een overzicht van de behandelingen in de Omgevingskamer. Daar is destijds voor format voor gemaakt. Kleine Omgevingskamer (KOK) 12. De beleidsnota kleine buitenplanse afwijkingen voor vergunningverleners werkbaarder maken; 13. De juridische en procesmatige aspecten van een aanvraag beter in beeld laten brengen door vergunningen (de bouwplantoetser en de jurist); 14. De verslaglegging (conclusie en onderbouwing) scherper formuleren. QuickScanformulier 15. In het Quick Scan-formulier meer aandacht besteden aan het “maatschappelijke belang/nut”; 16. De optie om een QuickScan-formulier “niet openbaar” te maken schrappen. Het is wenselijk dat alle plannen vanuit oogpunt van transparantie openbaar zijn. Balievergunningen 17. Het systeem van steekproeven anders inrichten; 18. Overwegen om het toekennen van huisnummers neer te leggen bij het team VTH. Raadsconsultatie 19. Het proces van raadsconsultatie eenvoudiger laten verlopen via JOIN. 30

Zelfregie Welstand

20. Onderzoeken hoe het proces van consultatie monumentencommissie beter kan worden ingericht. Communicatie

21. Regelmatiger contact onderhouden met de professionals en kennissessies organiseren; 22. Op het omgevingsplein verwijzen naar https://overuwbuurt.overheid.nl.

31

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=b40d500e-d435-4020-a2c6-7c1d28fa887c