BP Koedrift 3-5 IJhorst - Toelichting.pdf
Tekst van het document
Bestemmingsplan Toelichting Buitengebied, Partiële Herziening Koedrift 3-5 Te IJhorst
Opdrachtgever:
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectgegevens:
Projectnummer: 200197 Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: ontwerp Versie: 2 © 2020 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.
Inhoudsopgave Toelichting Hoofdstuk 1
5 Inleidend hoofdstuk
6
1.1 Aanleiding van het initiatief
6
1.2 Plangebied
7
1.3 Vigerende planologische situatie
8
1.4 Strijdigheid met vigerend bestemmingsplan
9
1.5 Leeswijzer
9
Hoofdstuk 2
Historische-geografische beschrijving van het gebied
11
2.1 Huidige situatie
11
2.2 Ontstaansgeschiedenis
12
2.3 Hydrologie
12
2.4 Landschap en natuur
13
2.5 Archeologie en cultuurhistorie
13
2.6 Stedenbouw
14
Hoofdstuk 3
Randvoorwaarden vanuit de gemeente
15
3.1 Beeldkwaliteitseisen
15
3.2 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing
15
3.3 Doorvertaling naar initiatief
16
Hoofdstuk 4
Verbetering ruimtelijke kwaliteit
17
4.1 Gebruikswaarde
17
4.2 Belevingswaarde
17
4.3 Toekomstwaarde
17
4.4 Conclusie
17
Hoofdstuk 5
Beleidskaders
18
5.1 Rijksbeleid
18
5.2 Provinciaal beleid
20
5.3 Gemeentelijk beleid
25
5.4 Conclusie beleidskaders
29
Hoofdstuk 6
De omgevingsaspecten
30
6.1 Brandveiligheid
30
6.2 Milieueffectrapportage
30
6.3 Duurzaamheid
31
6.4 Bodem
31
6.5 Geluid
32
6.6 Luchtkwaliteit
33
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 3
6.7 Geur
34
6.8 Bedrijven en milieuzonering
34
6.9 Externe veiligheid
35
6.10
Water
37
6.11
Klimaatadaptatie
39
6.12
Archeologie en cultuurhistorie
39
6.13
Flora en Fauna
42
6.14
Stikstof
42
6.15
Verkeer
44
6.16
Parkeren
44
6.17
In- en uitritten
45
6.18
Verlichting
45
6.19
Gezondheid
46
6.20
Relatie met andere toestemmingsvereisten
46
6.21
Conclusie omgevingsaspecten
46
Sociale component
47
Hoofdstuk 7
7.1 Sociale veiligheid
47
7.2 Zorg
47
7.3 Maatschappelijke functies
47
7.4 Sociale woningbouw
47
Hoofdstuk 8
Uitvoerbaarheid
48
8.1 Economische uitvoerbaarheid
48
8.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid
48
8.3 Burgerparticipatie
48
8.4 Vooroverleg
48
8.5 Recht van overpad
49
8.6 Kabels en leidingen
49
8.7 Bereikbaarheid (hulpdiensten, huisvuildiensten, tijdens bouw)
49
8.8 Tijdelijke opslag grond
49
Hoofdstuk 9
Juridische aspecten en planregels
50
9.1 Inleiding
50
9.2 Regels
50
9.3 Voorwaardelijke verplichtingen
52
Hoofdstuk 10 10.1
Handhaafbaarheid
53
Wijze van handhaafbaarheid regels
53
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 4
Toelichting
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 5
Hoofdstuk 1 Inleidend hoofdstuk 1.1 Aanleiding van het initiatief Voorliggend bestemmingsplan voorziet in een nieuwe invulling van het erf aan de Koedrift 3 – 5 te IJhorst. Op dit erf zijn de laatste jaren veel initiatieven ontwikkeld om het erf een nadere invulling te geven nadat het agrarisch bedrijf is beëindigd. Initiatiefnemer, gemeente en verschillende adviseurs hebben veel gesproken over een juiste invulling waarbij gezocht is naar een balans tussen behouden wat er staat, het realiseren van inkomstenbronnen en het verfraaien van erf en landschap. Door toepassing van het vigerende beleid op gebied van Rood voor Rood, KGO en in aansluiting op de omgevingsvisie ‘Staphorst, voor elkaar’ is een plan ontwikkeld wat aansluit op de kernbegrippen uit de omgevingsvisie. Een plan waar zowel initiatiefnemer als gemeente over ‘droomt en denkt’ maar wat we nu gaan ‘durven en doen’. De pioniersgedachte wordt daarbij beloond in een plan met hoge kwaliteit. Het plan voorziet in het amoveren van een groot deel van de huidige opstallen, de bestaande camping te verwijderen, landschappelijke waarden te herstellen en in ruil hiervoor het ontwikkelen van een aantal nieuwe woningen. Hiermee is sprake van een invulling tot boerenwoonerf. De voorgenomen ontwikkeling is niet passend binnen de kaders van het vigerende bestemmingsplan, waardoor een herziening hiervan noodzakelijk is.
Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin. Aangetoond wordt dat de gewenste ontwikkeling in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en zowel vanuit planologisch als ruimtelijk oogpunt uitvoerbaar is.
1.1.1 De ontwikkeling Op het erf aan de Koedrift 3-5 is momenteel een voormalig agrarisch erf met bijbehorende camping aanwezig. De eigenaren zijn voornemens het erf te ontwikkelen en maakt daarbij gebruik van verschillende beleidsregelingen. De ontwikkeling voorziet in de sanering van 2750 m2 bedrijfsgebouwen, wooneenheden én het beëindigen en verwijderen van de camping. Door de forse sanering en het verwijderen van de camping ontstaat er ruimte voor een nieuwe functie. Er is voor gekozen het erf te transformeren tot woonerf. In de nieuwe situatie worden nieuwe woningen gebouwd en de bestaande boerderij gerenoveerd tot meerdere woningen. Daarnaast wordt het omliggende landschap opnieuw ingericht, waarbij een oude (verdwenen) es wordt hersteld. De omgevingskamer heeft geconcludeerd dat de ontwikkeling een dermate kwaliteitsslag bewerkstelligt dat het de realisatie van 5 nieuwe woningen rechtvaardigt. De ontwikkeling vindt haar beleidsmatige achtergrond in het gemeentelijke Rood voor Rood beleid en de provinciale Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO). Een toelichting op deze beleidskaders is opgenomen in hoofdstuk 5.3.5 Rood voor Rood beleid en 5.2.3 Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 6
Figuur 1: Inrichtingsplan Koedrift
1.2 Plangebied Het plangebied is gelegen ten oosten van IJhorst. Het plangebied bestaat uit een aantal woningen en agrarische opstallen. Ten zuiden van het erf ligt een minicamping. Het plangebied wordt aan de noord, oost en zuid zijde omsloten door een aantal groenstructuren. Het westelijke deel kent een meer open karakter en ten oosten van het plangebied ligt een camping. Het plangebied staat kadastraal bekend als gemeente Staphorst, sectie C, 3809, 2781, 2852, 3870, 3871 en 2783. De exacte begrenzing van het plangebied is weergegeven in figuur 2.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 7
Figuur 2: Ligging en begrenzing plangebied
1.3 Vigerende planologische situatie Het plangebied maakt onderdeel uit van het bestemmingsplan Veegplan Buitengebied vastgesteld d.d. 9 juli 2019. Het plangebied kent de enkelbestemming "Agrarisch met waarden Landschap en Natuur" daarnaast gelden de dubbelbestemmingen "Archeologie - waarde 4" en "Archeologie - waarde 5". Agrarisch met waarden - Landschap en Natuur De voor ‘Agrarisch met waarden- Landschap en Natuur’ aangewezen gronden zijn in de basis bestemd voor het behoud, herstel en de bescherming van natuurlijke en landschappelijke waarden. Daarnaast is er ruimte voor grondgebonden agrarische bedrijvigheid met daaraan ondergeschikt wonen en kampeerterreinen. Archeologie - waarde 4 & Archeologie - waarde 5 De voor ‘Waarde – Archeologie 4 en 5" aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud van respectievelijk middelhoge en hoge archeologische verwachtingswaarden.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 8
Figuur 3: Uitsnede vigerend bestemmingsplan Buitengebied Staphorst
1.4 Strijdigheid met vigerend bestemmingsplan Het herbestemmen van de camping c.q. voormalig agrarisch bedrijf naar de bestemming wonen is niet mogelijk aangezien uitsluitend het bestaande aantal bedrijfswoningen is toegestaan. In de nieuwe situatie dient er planologisch ruimte te zijn voor zeven woningen. Tevens dient de agrarische bestemming inclusief bijbehorende bouwmogelijkheden verwijderd te worden. Het voorliggende bestemmingsplan biedt de gewenste juridisch planologische kaders om de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken.
1.5 Leeswijzer De toelichting van dit bestemmingsplan is opgebouwd uit een tiental hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de historische en geografische beschrijving van het gebied. Hoofdstuk 3 beschrijft de randvoorwaarden vanuit de gemeente in relatie tot het plan. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de ruimtelijke kwaliteitsverbetering van de ontwikkeling. Hoofdstuk 5 en 6 richten zich voornamelijk op alle relevante wet en regelgeving op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu en duurzaamheid. De sociale component van voorliggend plan
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 9
wordt toegelicht in hoofdstuk 7. De uitvoerbaarheid van het plan is beschreven in hoofdstuk 8. In hoofdstuk 9 een toelichting wordt gegeven op de opzet van de regels van dit bestemmingsplan. Hoofdstuk 10 sluit af met de handhaafbaarheid van de opgestelde planregels.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 0
Hoofdstuk 2 Historische-geografische beschrijving van het gebied 2.1 Huidige situatie Het plangebied vormt een voormalig agrarisch erf en bestaat uit bebouwing, erfverharding, gazon en opgaande beplanting in de vorm van een hakhoutsingel en scheerhagen. Op het erf staan drie oude kippenstallen, twee werktuigenbergingen, een vakantiewoning en een boerderij met achterdeel. De schuren en stallen beschikken niet over een gemetselde buitengevel en zijn gedekt met golfplaten, zonder dakisolatie. De boerderij en de vakantiewoning zijn gebouwd van bakstenen, maar alleen de vakantiewoning beschikt over een (geïsoleerde) spouw. Alle gebouwen verkeren in goede staat van onderhoud en zijn winden waterdicht. Op onderstaande luchtfoto wordt het plangebied in detail weergegeven, evenals de begrenzing. Voor een impressie van het plangebied wordt verwezen naar onderstaande foto's.
Figuur 4: Foto's woningen 1 en 2
Figuur 5: Foto's bestaande agrarische opstallen
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 1
2.2 Ontstaansgeschiedenis Sinds mensenheugenis ligt in IJhorst, ten oosten van de Burgemeester Van Wijngaardenstraat, een bosgebied van enkele honderden hectares met de naam "De Witte Bergen". De heuvels die er liggen, ontstonden door verstuiving van de bovenlaag van het aangrenzende De Vledders. Het stuifzand was er oorzaak van dat hier geen ontginning plaatsvond, hoewel er in de nabije omtrek tal van boerderijen lagen. Aanvankelijk was het gebied bedekt met heide, waartussen ook de jeneverbes groeide. Langzamerhand kwamen er vliegdennen tot ontwikkeling en daardoor ontstond een bos. Ruim een eeuw geleden werd dit stukje natuur een recreatiegebied voor de wijde omgeving’. In figuur 6 is ligging van het plangebied ten aanzien van De Witte Bergen goed te zien. Het plangebied behoord tot het beekdallandschap van de Reest. De bovenloop van de Reest wordt gekenmerkt door open heideontginningen. De middenloop bestaat vooral uit oude ontginningen met de meer verspreide erven en voornamere boerenhoeven en de benedenloop bestaat vooral uit beekdalgronden met veel bosbeplanting en landgoederen. Het beekdal is nog steeds een kleinschalig landschap met een grillig kavelpatroon.
Figuur 6: Uitsnede historische kaart
2.3 Hydrologie Geologie en bodemsamenstelling De ondiepe geologie in het onderzoeksgebied is afgeleid van de Grondwaterkaart van Nederland. Hoewel de dikte van de verschillende lagen van plaats tot plaats kan varieren is de volgorde van de aangetroffen lagen in het onderzoeksgebied constant. De bovenste laag, de deklaag, (circa -1 m+NAP) is in het boven Holoceen afgezet. Het holocene pakket is van plaats tot plaats zeer wisselend van opbouw. In het algemeen komen enkele meters veen en klei voor,
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 2
daarnaast kunnen ook fijne zanden deel uitmaken van het pakket. De deklaag behoort tot de formatie van Twente en heeft een dikte welke varieert van enkele decimeters tot circa 7 meter. Onder de deklaag bevindt zich tot een diepte van circa 20 meter beneden het maaiveld de formatie van Kreftenheye. Deze formatie bestaat uit fluviatiele afzettingen, grof zand met ingeschakeld leem of veen. Op een diepte van circa 25 meter begint de kleiige Eemformatie. Deze formatie bestaat voornamelijk uit klei of fijne tot grove zanden. Geohydrologie Voor de beschrijving van de geohydrologie in het onderzoeksgebied is gebruik gemaakt van de Grondwaterkaart van Nederland. In het plangebied is geen oppervlaktewater aanwezig. De onderzoekslocatie bevindt zich in een grondwaterstelsel dat behoort tot de Holocene systemen. De geschematiseerde geohydrologische opbouw is gebaseerd op lithologische-, hydrochemische- en geofysische gegevens. De deklaag heeft op diverse plaatsen een slecht doorlatende structuur. De mate van verticale doorlatendheid, en de dikte van het eerste watervoerend pakket, is van plaats tot plaats wisselend. De tweede ondoorlatende laag bevindt zich op een diepte van circa 25 meter beneden het maaiveld.
2.4 Landschap en natuur Het plangebied ligt volgens de omgevingsvisie 'Staphorst voor Elkaar!" in het beekdallandschap van de Reest, de kenmerken hiervan zijn beschreven in hoofdstuk 2.2 Ontstaansgeschiedenis. In en direct rondom het plangebied liggen geen gronden die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) of van Natura 2000-gebieden. Wel zijn er aan de randen van het erf een aantal landschapelementen die kenmerkent zijn voor het kleinschalige landschap.
2.5 Archeologie en cultuurhistorie Archeologie Het plangebied is gedeeltelijk gelegen in een gebied waar een middelhoge en hoge archeologische verwachting geldt. De regels om deze verwachtingwaarde te beschermen zijn vastgelegd in het bestemmingsplan waar de gebieden zijn voorzien van een archeologische dubbelbestemming (Waarde – Archeologie 4 en 5). Cultuurhistorie Het landschap van Staphorst is een begrip. Vanwege de unieke cultuurhistorische betekenis van het gebied is Staphorst aangewezen als Belvedère-gebied. In de nota Belvedère (Min. van OCW, LNV, VROM en VW; 1999) is het rijksbeleid neergelegd over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Centrale doelstelling van de nota is dat de cultuurhistorische identiteit sterker richtinggevend wordt voor de inrichting van de ruimte in ons land. Deze aanduiding betekent niet dat het gebied “onder een glazen stolp” moet worden geplaatst. Geenszins, Staphorst is een levend landschap waar de ontwikkelingen door moeten kunnen gaan. Waar het om gaat is dat, gezien de bijzondere waarden van het gebied, zorgvuldig met de ontwikkelingen wordt omgegaan. De aanduiding tot Belvedère gebied legt bovenal de morele verplichting op dat men zich bij de ontwikkelingen zoals die in het gebied spelen extra rekenschap geeft van de bijzondere waarden die dit gebied vertegenwoordigt.
Het gaat bij Belvedère dan ook nadrukkelijk niet om ‘behoud', maar om ‘behoud door ontwikkeling'. Het vizier moet niet alleen zijn gericht op het verleden, maar vooral ook op de toekomst.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 3
2.6 Stedenbouw Het plangebied ligt in het buitengebied van IJhorst. Het buitengebied kent haar eigen, agrarische, recreatieve en natuurlijke ontwikkelingen. De meeste ruimtelijke mogelijkheden worden geboden in het open slagenlandschap en jonge ontginningenlandschap, waar sprake is van herstructurering en schaalvergroting gericht op versterking van de intensieve landbouw. Het plangebied behoord conform de gemeentelijke welstandsnota tot een gebied met een bijzonder regime. Dit regime blijft beperkt tot de meest karakteristieke delen van het buitengebied, het Reestdal aan de noordzijde en De Olde Maten aan de westzijde van de gemeente. In het Reestdal vormt ook de erfbebouwing een kenmerkend onderdeel van het landschap.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 4
Hoofdstuk 3 Randvoorwaarden vanuit de gemeente 3.1 Beeldkwaliteitseisen Zoals vermeld in hoofdstuk 2.6 Stedenbouw geldt voor het plangebied op basis van de welstandskaart van de gemeente het bijzondere welstandsregime. Bij een bijzonder welstandsregime wordt het gebouw niet alleen als zelfstandig object maar ook in haar details getoetst, de esthetische benadering. Een bijzonder welstandsregime houdt rekening met de volgende aspecten: de keuze tussen continuerend of contrasterend materiaalgebruik: baksteen, beton, hout, metaal of kunststof in delen of platen de toepassing van kleuren: natuurlijke materiaaltinten of kleur als toegevoegd compositiemiddel de raam indeling: niet onderverdeelde vlakken, opbouw door stijlen en regels, verdeling in richels en roeden de detaillering: dakrand en dakgoot, hemelwaterafvoeren en opvangbakken, ramen en kozijnen, hekwerken en bijzondere elementen de toepassing van ornamenten: sluitstenen, hoekstenen, tegeltableaus, kunstwerken aan de gevel etc. de materiaaltoepassing en het kleurgebruik van de onderdelen van het object.
Figuur 7: Verschillen tussen een regulier en bijzonder regime
3.2 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing De gemeente Staphorst beschikt over het ‘Landschapsplan Staphorst’: een beleidsplan dat bouwstenen biedt voor ontwikkeling en (her)inrichting van de diverse landschappen in het buitengebied. Daarnaast beschikt de gemeente over het ‘Beeldenboek Landschappen en Erven’, waarin streekeigen landschapskenmerken staan vermeld als inspiratiebron bij ontwikkelingen. Op basis van het ‘Landschapsplan Staphorst’ wordt gesteld dat het plangebied behoort tot het
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 5
beekdallandschap van de Reest. Voor het Reestdal wordt gestreefd naar behoud en ontwikkeling van het kleinschalige en afwisselende natuur- en cultuurlandschap. Daarbij wordt het verschil tussen half open oostelijke deel en het relatief open westelijke deel verder ontwikkeld. Bouwstenen hiervoor zijn: graslanden, waardevolle essen, bosjes en perceelgrensbeplanting (oostelijke deel), solitaire bomen en erven met erfbeplanting. In dit gebied zal extra aandacht worden besteed aan versterking van de recreatie en de beeldkwaliteit van de erven, bijvoorbeeld door een streekeigen huis en erfproject, die ook in andere delen van het Reestdal worden uitgevoerd.
Figuur 8: Streefbeelden landschappelijke inpassing erven in het beekdallandschap
3.3 Doorvertaling naar initiatief In voorliggend bestemmingsplan wordt per saldo 2.750 m2 aan landschapontsierende bebouwing aan de Koedrift 5 gesloopt en fors geinvesteerd in de ruimtelijke kwaliteit van het erf. Voor een toelichting van de investeringen wordt verwezen naar hoofdstuk 1.1.1 De ontwikkeling. Ter compensatie wordt een nieuw woonerf gerealiseerd, met een divers aanbod aan woningen. Het plan sluit hiermee volledig aan op de twee belangrijkste doelgroepen en eisen uit de gemeentelijke woonvisie en vormt daarmee een gemêleerd woningbouwprogramma, passend binnen gemeentelijk-, provinciaalen rijksbeleid. Voor het toekomstige erf is een inrichtingsplan opgesteld, het volledige plan is opgenomen in Bijlage 1 Ruimtelijk landschapsplan Koedrift. Een uitsnede van het plan is opgenomen in figuur 1. In paragraaf 1.1.1 is verder beschreven hoe de gewenste ontwikkeling bijdraagt aan een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied van de gemeente Staphorst. Samenvattend bestaat de gewenste ontwikkeling uit: De sloop van circa 2750 m2 aan landschapontsierende bedrijfsbebouwing aan de Koedrift 5. Realisatie van een nieuw woonerf met in totaal 7 woningen. Het landschappelijk inpassen van het erf. Het herstellen van de oude esrand. Het amoveren van de camping.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 6
Hoofdstuk 4 Verbetering ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit is een breed begrip maar wordt in deze ontwikkeling bekeken vanuit de belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde. De term ‘toekomstwaarde’ is in feite synoniem aan de term ‘duurzaamheid’. De provincie Overijssel en de gemeente Staphorst hebben ruimtelijke kwaliteit tot de pijler van ruimtelijk beleid gemaakt, zie ook de omgevingsvisies. In dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke kwaliteit binnen voorliggend voornemen beschreven.
4.1 Gebruikswaarde Wat betreft de gebruikswaarde wordt gesteld dat in dit geval een voormalig agrarisch bedrijf met bijbehorende camping wordt opgeheven, waarbij de functie wijzigt naar wonen. De gebruikswaarde wordt hiermee fors verbeterd, aangezien de huidige bebouwing geen functie meer heeft en naar verwachting ook niet meer wordt ingevuld. De functie ‘wonen’ wordt gezien als een passende functie in de omgeving.
4.2 Belevingswaarde Deze meerwaarde wordt gevormd door het terugbrengen van een aantal cultuurhistorische elementen (o.a. herstel esrand) in het ontwerp. De bebouwing zal qua vorm, maatvoering en uitstraling aansluiten bij de kenmerken van het beekdallandschap. Hierdoor worden de cultuurhistorische aspecten opnieuw zichtbaar en herkenbaar gemaakt. Het realiseren van deze gebouwen zal de herinnering aan het verleden levendig houden. De belevingswaarde neemt met voorliggende ontwikkeling dan ook zeker toe.
4.3 Toekomstwaarde Met het bouwen van woningen en het splitsen van de boerderij wordt voorzien in een vervolgfunctie met toekomstwaarde. De woningen zullen voldoen aan de meest recente eisen op het gebied van duurzaamheid. De toekomstwaarde van het perceel stijgt dan ook fors ten opzichte van de huidige situatie.
4.4 Conclusie Als gevolg van het initiatief worden de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde van het plangebied fors verbeterd. In totaliteit wordt gesteld dat de ontwikkeling meer passend is bij het beekdallandschap en daarom ook een positief effect heeft op de belevingswaarde van de omgeving.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 7
Hoofdstuk 5 Beleidskaders In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid beschreven dat betrekking heeft op het projectgebied en de voorgenomen ontwikkeling. Het wordt benaderd vanuit het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Uit het beleid volgen randvoorwaarden die worden getoetst aan het voorgenomen plan.
5.1 Rijksbeleid 5.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte bevat de visie van het Rijk op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Het Rijk streeft naar een krachtige aanpak die ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker voorop zet, investeringen prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. In 2012 is deze visie officieel in werking getreden. In deze structuurvisie schetst het Rijk ambities voor Nederland in 2040. Uitgaande van de verantwoordelijkheden van het Rijk zijn de ambities uitgewerkt in rijksdoelen tot 2028, daarbij is aangegeven welke nationale belangen aan de orde zijn. De tijdshorizon is gesteld, omdat in de loop van de tijd nieuwe ontwikkelingen en opgaven kunnen vragen om bijstelling van de rijksdoelen. Voor de ambities zijn rijksinvesteringen slechts één van de instrumenten die worden ingezet. Kennis, bestuurlijke afspraken en kaders kunnen ook worden ingezet. De huidige financiële rijkskaders (begroting) zijn randvoorwaardelijk voor de concrete invulling van die rijksambities. De ruimtelijke waarden die het nationaal belang waarborgen zijn opgenomen in 13 verschillende belangen. In de structuurvisie wordt ook aangegeven op welke wijze het Rijk deze belangen wil verwezenlijken.
Dit zorgt voor een duidelijk overzicht in één document gezamenlijk met de doelen die het Rijk heeft opgesteld. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte laat zich niet specifiek uit over dergelijke lokale ontwikkelingen. De voorgenomen ontwikkeling raakt geen rijksbelangen als opgenomen in de structuurvisie.
5.1.2 Barro en Bro Het Barro is op 30 december 2011 in werking getreden. In het Barro wordt een aantal projecten die van rijksbelang zijn met name genoemd en met behulp van digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven, waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Binnen het Barro komen de volgende onderdelen aan bod: Project Mainportontwikkeling Rotterdam Kustfundament Grote rivieren Waddenzee en waddengebied Defensie Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 8
In oktober 2012 is het besluit aangevuld met de ruimtevraag voor de onderwerpen veiligheid op rijkswegen, toekomstige uitbreiding van infrastructuur, de elektriciteitsvoorziening, de EHS, de veiligheid van primaire waterkeringen, reserveringsgebieden voor hoogwater, maximering van de verstedelijkingsruimte in het IJsselmeer en is het onderwerp duurzame verstedelijking in regelgeving opgenomen. Per 1 juli 2016 zijn er nog enkele wijzigingen van de Barro van kracht geworden. Deze wijzigingen hebben geen directe invloed op het voorliggende plan. Wel is de term 'Ecologische Hoofdstructuur' gewijzigd in 'Natuurnetwerk Nederland' ('NNN'). Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In het voorliggende plan worden 5 nieuwe wooneenheden toegevoegd. Blijkens jurisprudentie wordt een dergelijke kleinschalige ontwikkeling niet aangemerkt als een stedelijke ontwikkeling in de zin van de Bro. Het onderhavige plan heeft verder geen betrekking op de overige benoemde onderdelen in het Barro.
5.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking In de SVIR is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Op 1 juli 2017 is de ladder in het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd. Aanleiding voor de wijziging waren de in de praktijk gesignaleerde knelpunten bij de uitvoering van de ladder en de wens om te komen tot een vereenvoudigd en geoptimaliseerd instrument. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij geldt een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen 'bestaand stedelijk gebied' en 'stedelijke ontwikkeling'. In de Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: bestaand stedelijk gebied: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur'.
stedelijke ontwikkeling: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling (de komende tien jaar, zijnde de looptijd van het bestemmingsplan) verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In het voorliggende plan worden 5 nieuwe wooneenheden gerealiseerd. Deze ontwikkeling is, gelet op bovenstaande definitie, niet aan te merken als een 'stedelijke ontwikkeling'. Op basis van jurisprudentie geldt dat voor woningbouwlocaties vanaf twaalf woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling die Ladderplichtig is. In voorliggend geval is, met het toevoegen van 5 woningen, de ladder voor duurzame verstedelijking dan ook niet van toepassing.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 1 9
5.2 Provinciaal beleid Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. De belangrijkste plannen zijn de Omgevingsvisie Overijssel en de Omgevingsverordening Overijssel.
5.2.1 Omgevingsverordening De Omgevingsvisie Overijssel is dé provinciale visie voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. In 2017 is de Omgevingsvisie en -verordening 2017 vastgesteld. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes of 'rode draden' bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel.Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. In artikel 2.2.2 zijn van de Omgevingsverordening zijn regel opgenomen voor de bouw van nieuwe woningen. Lid 1: Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. Lid 4: De behoefte aan nieuwe woningen zoals bedoeld in lid 1 wordt in ieder geval geacht te zijn aangetoond als realisatie daarvan past binnen de geldende woonafspraken zoals die zijn gemaakt tussen gemeente en provincie op basis van regionale afstemming.
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De gemeente Staphorst biedt met haar omgevingsvisie Staphorst voor elkaar! ruimte voor de herontwikkeling van voormalig agrarische erven, waarbij in ruil voor de sloop en investeringen in landschap woningbouw gerealiseerd mag worden. In voorliggend geval worden er 5 wooneenheden toegevoegd aan de bestaande woningvoorraad. Deze toevoeging past binnen het gemeentelijke woningbouwprogramma en de geldende woonafspraken zoals de overeengekomen tussen de gemeente en de provincie op basis van regionale afstemming. Het plan is hiermee in overeenstemming met artikel 2.2.2. leden 1 en 4 van de Omgevingsverordening Overijssel.
5.2.2 Omgevingsvisie De Omgevingsvisie Overijssel is dé provinciale visie voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. In 2017 is de Omgevingsvisie en -verordening 2017 vastgesteld. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes of 'rode draden' bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel.
5.2.2.1 Uitvoeringsmodel Omgevingvisie Om de opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities van de provincie waar te maken bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie verschillende niveaus. Aan de hand van deze drie niveaus kan worden bepaald of er een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en of er behoefte aan is, waar het past in de Omgevingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. De volgende niveaus komen aan de orde: 1.
Generieke beleidskeuzes (Of)
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 0
2. 3.
Ontwikkelingsperspectieven (Waar) Gebiedskenmerken (Hoe)
1. Generieke beleidskeuzes (Of) Generieke beleidskeuzes vloeien voort uit keuzes van de EU, het Rijk of de provincie. Deze keuzes kunnen bepalen of ontwikkelingen mogelijk zijn of niet. Het uitvoeringsmodel vraagt bij nieuwe ontwikkelingen dus eerst te kijken naar het niveau van generieke beleidskeuzes. Hierbij gaat het om de normen van de SER-ladder, de EHS, externe veiligheid, ligging in het grondwaterbeschermingsgebied, waterveiligheid etc. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De nieuwe woningen worden passend binnen de geldende beeldkwaliteitskaders gerealiseerd, waarbij in ruil een groot oppervlak bebouwing wordt gesloopt, een esrand hersteld en een camping wordt geamoveerd. De nieuwe wooneenheden worden (gedeeltelijk) binnen bestaande bebouwing gevestigd. De impact op de omgeving is daarom ook gering te noemen. De ruimtelijke kwaliteit aan de Koedrift en omgeving krijgt een impuls door de sloop van de landschapsontsierende opstallen, amoveren van de camping en het herstellen van de esrand. Geconstateerd wordt dat het voorliggende plan aangaande deze generieke beleidskeuzes niet op belemmeringen stuit. 2. Ontwikkelingsperspectieven (Waar) Het ontwikkelingsperspectief 'Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap' richt zich op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied.
Aan de ene kant melkveehouderij, akkerbouw en opwekking van hernieuwbare energie als belangrijke vormen van landgebruik. Aan de andere kant gebruik voor natuur, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. Van de ruimtelijke kwaliteitsambities staat in dit ontwikkelingsperspectief de ambitie 'Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen' voorop. Daarnaast gelden de algemene ruimtelijke kwaliteitsambities: zichtbaar en beleefbaar mooi landschap, sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel en continu en beleefbaar watersysteem. Binnen gebieden met het ontwikkelingsperspectief "Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap" is ruimte voor agrarische bedrijvigheid zoals melkveehouderij en akkerbouw, maar ook voor wonen. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan voorziet in het toevoegen van 5 nieuwe wooneenheden in het kader van de Rood voor Rood-regeling en KGO regeling. Daarnaast wordt de agrarische bestemming opgeheven, waardoor de bestaande woningen worden bestemd tot burgerwoning. De woningbouw vindt plaats binnen de grenzen van het bestaande erf, daarnaast wordt de camping geamoveerd. Hierdoor blijft de bebouwing binnen het erf en komt er ter plekke van de voormalige camping weidegrond vrij. Gesteld wordt dat er geen sprake is van een (extra) belemmering van omliggende bedrijvigheid.
Geconcludeerd wordt dat het plan past binnen het geldende ontwikkelingsperspectief. 3. Gebiedskenmerken (Hoe) In het provinciale beleid zijn voor alle gebieden gebiedskenmerken aangegeven. Het beleid voor deze gebiedskenmerken is vastgelegd in artikel 2.1.5 van de provinciale verordening. Hierin is
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 1
bepaald dat inzichtelijk moet worden gemaakt dat voldaan wordt aan dit beleid. Wanneer in het beleid normerende uitspraken worden gedaan, voorziet het bestemmingsplan (voor zover deze uitspraken zich daarvoor lenen) in een bestemmingsplanregeling conform deze normerende uitspraken. Wanneer in het beleid richtinggevende uitspraken worden gedaan, voorziet het bestemmingsplan (voor zover deze uitspraken zich daarvoor lenen) in een bestemmingsplanregeling conform deze richtinggevende uitspraken. De gebiedskenmerken zijn opgenomen in verschillende lagen; de natuurlijke laag, de agrarische cultuur laag, de stedelijke laag en de lust- en leisurelaag. Op basis van deze kenmerken is er ingezoomd op het erf aan de Koedrift en gekeken welke specifieke kwaliteitsvoorwaarden en opgaven (normerend en richtinggevend) voor ruimtelijke ontwikkelingen van toepassing zijn. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is ontstaan doordat abiotische en biotische processen inwerken op de ondergrond van bodem en geologie. Van oudsher bestaat er een sterke samenhang tussen het natuur- en watersysteem. Vervolgens heeft de natuurlijke laag plek en betekenis gekregen in het menselijke occupatieproces. Lange tijd is de natuurlijke laag sturend geweest voor een groot deel van de ruimtelijke ontwikkelingen.
Mensen vestigden zich op de droge plekken en wegen werden aangelegd bij goed doorwaadbare plekken in de beek. Pas de laatste eeuw is deze samenhang door technische mogelijkheden verminderd en zijn de kwaliteiten van de natuurlijke laag aangetast. Het beter afstemmen van de ruimtelijke ontwikkelingen op de natuurlijke laag, kan voorkomen en er voor zorgen dat natuurlijke kwaliteiten weer medebepalend worden. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het erf aan de Koedrift behoort tot het gebied met dekzandvlaktes. De dekzandgronden beslaan een groot gedeelte van de oppervlakte van de provincie. Na de ijstijden bleef er in grote delen een reliëfrijk – door de wind gevormd – zandlandschap achter, dat gekenmerkt wordt door relatief grote verschillen tussen hoog/droog en laag/nat gebied. Soms vlak bij elkaar, soms verder van elkaar verwijderd. De ambitie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan bijvoorbeeld door een meer natuurlijk watersysteem en door beplanting met ‘natuurlijke’ soorten. En door de (strekkings)richting van het landschap te benutten in gebiedsontwerpen. Het erf aan de Koedrift ligt aan de rand van een es. De voorgenomen ontwikkeling voorziet in het herstellen van de oude esrand, waardoor de es weer meer beleefbaar wordt.
Door de nieuwe woningen te bouwen binnen de contouren van het erf blijft het karakter van de es intact. Daarnaast wordt het erf landschappelijk ingepast, waarbij gebruik wordt gemaakt van natuurlijke soorten. Hierdoor past de ontwikkeling binnen de ambities in de natuurlijke laag. Laag van het agrarisch cultuurlandschap In het agrarisch cultuurlandschap gaat het er om dat de mens inspeelt op de natuurlijke omstandigheden en die ten nutte maakt. Vanuit de nederzettingen zijn de omliggende gronden ooit ontgonnen. Daardoor is er een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omringende landschap ontstaan. Afhankelijk van de stand van de techniek en de beschikbaarheid van meststoffen is door de eeuwen heen een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing gegroeid. Dit verschil in tijd geeft mede richting aan de ontwikkeling van deze gebieden. Binnen de regionale landschappen is er vaak op korte afstand sprake van verschillen: de es, de flank en het beekdal. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 2
Het erf aan de Koedrift is gelegen in het jonge heide- en broekontginningslandschap. De ambitie is de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden een stevige impuls te geven en soms een transformatie wanneer daar aanleiding toe is. De dragende structuren worden gevormd door landschappelijk raamwerken van lanen, bosstroken en waterlopen, die de rechtlijnige ontginningsstructuren versterken. Binnen deze raamwerken is ruimte voor verdere ontwikkeling van bestaande erven en soms de vestiging van nieuwe erven. De ontwikkeling aan de Koedrift is een transformatie binnen een bestaand erf, waarbij tevens een oud esrand wordt hersteld. De ontwikkeling vindt daarmee plaats binnen de bestaande landschappelijke raamwerken en versterkt deze, de ontwikkeling levert daarmee een bijdrage aan de ambities van het jonge heide- en broekontginningslandschap. Stedelijke laag In de stedelijke laag is de koppeling van de sociale en fysieke dynamiek van de stedelijke functies aan het verbindende netwerk van wegen, paden, spoorwegen en kanalen een belangrijk ordenend principe. Efficiëntie en nabijheid zijn belangrijke vestigingsoverwegingen. Daarbij wordt kwaliteit, eigenheid en onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het erf aan de Koedrift behoort tot het gebied met verspreide bebouwing.
De ambitie voor deze gebieden is levende erven welke een binding hebben met het omliggende landschap. In de voorgenomen ontwikkeling worden leegstaande agrarische schuren gesloopt en 5 nieuwe wooneenheden toegevoegd. De bestaande bedrijfswoningen worden herbestemd tot burgerwoning waardoor het gehele erf weer bewoond zal worden, hetgeen levendigheid met zich mee brengt. De esrand wordt hersteld, waardoor de relatie tussen het woonerf en het achterliggende agrarische gebied wordt versterkt. Laag van beleving Deze laag is het domein van de belevenis, betekenis en identiteit. De lust- en leisurelaag voegt eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes, maar benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productie landschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het erf aan de Koedrift behoord tot de donkertegebieden van de provincie Overijssel. Donkerte wordt een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkerte’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. In voorliggend plan wordt de camping geamoveerd en opnieuw in cultuur gebracht waardoor in dit deel van het plangebied geen verlichting meer aanwezig is.
De nieuwe woningen worden binnen het huidige erf gesitueerd waardoor de lichtpunten worden geclusterd. De ontwikkeling is passend bij de ambities voor de donkertegebieden.
5.2.3 Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving De provincie Overijssel kent de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving, ook wel KGO genoemd. De regeling is vastgelegd in artikel 2.1.6 van de Omgevingsverordening. Bij de KGO regeling dient de gevraagde ontwikkelruimte in balans te zijn met de ruimtelijke tegenprestaties. Het in evenwicht brengen van de balans, gebeurt met een onderbouwing genaamd Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO). Het bepalen van de balans wordt gedaan op basis van de volgende thema's:
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 3
Gebiedseigen versus gebiedsvreemd Eigen belang versus maatschappelijk belang Schaal / impact op de omgeving Gebiedseigen versus gebiedsvreemd In de directe omgeving van de ontwikkellocatie liggen geen agrarische bedrijven. Met de ontwikkeling wordt de agrarische bestemming gewijzigd in een woonbestemming. Dit sluit aan bij de bestemmingen in de directe omgeving, waardoor de ontwikkeling wordt aangemerkt als gebiedseigen. Schaal / impact op de omgeving Met de ontwikkeling aan de Koedrift wordt in ruil voor de sloop van ruim 2750 m2 landschapsontsierende schuren, herstel van de verdwenen es, amoveren van de camping en het extra investering in landschappelijke inpassing 5 nieuwe wooneenheden toegevoegd. Waarvan twee sociale huurwoningen. De ontwikkeling heeft een positieve impact op de omgeving. Drie woningen worden gesitueerd binnen de bestaande boerderij en de overige woningen worden vrijstaand gebouwd, binnen de huidige welstandcriteria. De te bouwen woningen hebben een minder groot volume dan de gesloopte opstallen en sluiten qua uitstraling aan bij de omgeving. De bijgebouwen worden aaneen gebouwd, waardoor deze nieuwe volumes goed passen bij de schaal van de omgeving. Eigen belang versus maatschappelijkbelang Deze erfontwikkeling gaat gepaard met twee belangen, namelijk het belang van de initiatiefnemer en het belang van de gemeente Staphorst.
De ontwikkeling komt hoofdzakelijk ten goede aan het eigen belang van de initiatiefnemers. Om deze verhouding in balans te brengen wordt een grote kwaliteitsinvestering geleverd. Onderdeel van de investering is de sloop van alle landschapsontsierende opstallen, maar ook het opnieuw inrichten van het erf.
Hoogwaardige kwaliteitsimpulsen De Omgevingskamer van Staphorst stelt in haar advies dat voorliggend plan voorziet in meerdere hoogwaardige kwaliteitsimpulsen, waaronder: Een milieuknelpunt (kippenhouderij) wordt opgeheven. De campingplaatsen worden gesaneerd. De oorspronkelijk erf/hoevestructuur wordt in ere hersteld.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 4
De nieuwe bebouwing voorziet in een verhoging van de ruimtelijke kwaliteit ter plaatse. De es als oorspronkelijk landschappelijk element wordt hersteld. Wordt voorzien in de bouw van starterswoning in IJhorst. Gesteld wordt dat de investeringen in ruimtelijke kwaliteit in verhouding staan tot de gevraagde ontwikkelingsruimte.
5.3 Gemeentelijk beleid 5.3.1 Omgevingsvisie Staphorst voor elkaar! In 2018 heeft de gemeente Staphorst, in aanloop naar de nieuwe Omgevingswet, een nieuwe Omgevingsvisie opgesteld. Met de deze visie zet Staphorst haar koers uit voor de leefomgeving, waarbij 2030 de tijdshorizon is. De Omgevingsvisie "Staphorst voor elkaar" is gericht op verbetering van de 'omgevingskwaliteit'. De visie geeft de kaders voor (particuliere) initiatieven en nodigt inwoners en partijen uit met ontwikkelingen te komen die bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Daarbij gaat het niet alleen om ruimtelijke kwaliteit, maar ook om kwaliteitsverbetering op bijvoorbeeld het gebied van recreatie, ecologie, leefbaarheid, zorg, duurzaamheid en (agrarische) economie. De leidraad 'Staphorst voor elkaar!' is vertaald in drie verbindende thema's. De drie thema's zijn sterk met elkaar verboden, waardoor integraal denken en werken wordt gestimuleerd. Daarom heeft Staphorst het van belang sector-overstijgende thema's geformuleerd. De thema's staan met het ene been in het sociale en met het andere been in het fysieke domein. De volgende thema's zijn geformuleerd. Innovatieve plattelandseconomie; de economie kent een sterke fysieke component (bedrijventerreinen), maar ook een sterke sociale kant (arbeidsmarkt).
Gezonde en dynamische samenleving; dit lijkt op het eerste gezicht misschien vooral een sociaal thema, maar gezondheid heeft ook een belangrijke fysieke component, in de vorm van beweegvriendelijke omgeving en goede leefomstandigheden. Verantwoord vernieuwen; dit gaat over het op een manier vernieuwen van de fysieke leefomgeving die oog heeft voor duurzaamheid, het culturele erfgoed, de ruimtelijke kwaliteit en de andere twee sector-overstijgende thema's. Zodoende ligt er ook een sterke relatie met het sociale domein. De sector-overstijgende thema''s zijn in de Omgevingsvisie verder uitgewerkt in de volgende thema's. Landbouw en landschap hand in hand; Een fantastisch woon- en leefklimaat; Ondernemend Staphorst; Bereikbaar langs alle wegen; Verbinden van onderwijs en arbeidsmarkt; Versterken van sociale cohesie en integratie; Jongeren gezond en ouderen vitaal; Duurzaam voor elkaar; In de volgende paragraaf wordt ingegaan op de relevante thema's uit de Omgevingsvisie.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 5
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied aan de Koedrift ligt in het beekdallandschap van de Reest. De bovenloop van de Reest wordt gekenmerkt door open heideontginningen. De middenloop bestaat vooral uit oude ontginningen met de meer verspreide erven en voornamere boerenhoeven en de benedenloop bestaat vooral uit beekdalgronden met veel bosbeplanting en landgoederen. Het beekdal is nog steeds een kleinschalig landschap met een grillig kavelpatroon.
Figuur 9: Uitsnede visikaart Staphorst voor elkaar! Voor het Reestdal streeft Staphorst naar behoud en ontwikkeling van het kleinschalige en afwisselende natuur- en cultuurlandschap. Ook komt er met de Omgevingsvisie extra aandacht voor recreatie en de beeldkwaliteit van erven in Beekdallandschap. Dit houdt tevens in dat teveel woningen op een erf niet afbreuk doen aan de beeldkwaliteit van een erf. Staphorst schrijft in haar Omgevingsvisie dat boerderijen en hun erven in hoge mate bijdragen aan de kwaliteit van een landschap. Daarom is het belangrijk dat erven landschappelijk worden ingepast en daarmee voorzien in een kwaliteitsverbetering. Op het erf aan de Koedrift wordt de bestaande boerderij behouden door het toekennen van extra woonfuncties, daarbij wordt ook het gevelaanzicht van de boerderij behouden. Tevens wordt er veel landschapsontsierende bebouwing gesloopt, de nieuw te bouwen woningen worden conform het "bijzondere" regime gebouwd, waardoor het erf er qua beeldkwaliteit op vooruit gaat. Tevens wordt er geinvesteerd in de landschappelijke kwaliteiten op en rondom het erf. Deze maatregelen zijn opgenomen in het ruimtelijk landschapsplan, welke is opgenomen in Bijlage 1 van de toelichting.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 6
5.3.2 Woonvisie 2020-2024 De gemeente Staphorst heeft in 2020 haar nieuwe Woonvisie 'Samen met elkaar' vastgesteld. De vorige Woonvisie was op onderdelen nog steeds actueel; in de nieuwe Woonvisie wordt beter ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen en de lokale woonbehoefte. In haar visie stelt de gemeente dat de realisatie van de nieuwbouw is noodzakelijk om Staphorst vitaal en leefbaar te houden. De gemeente wil voorkomen dat met name jongeren en jonge gezinnen wegtrekken wegens gebrek aan passend woningaanbod. Maar ook voor ouderen en kwetsbare medebewoners streeft de gemeente naar een passend aanbod en wordt er voor een inclusieve gemeenschap in de gemeente Staphorst gezorgd. In totaal zijn er in Staphorst 610 nieuwe woningen nodig tot 2030. De specificatie heeft de gemeente vastgelegd in tabel 2.1 van haar visie. De volgende onderdelen zijn relevant voor voorliggende ontwikkeling. 1. 2.
Koopwoningen tussen de € 350.000,- en € 450.000,- --> tekort 140 woningen. Goedkope huur --> tekort 30 woningen
Het is van belang dat de tekorten zo snel mogelijk worden opgelost omdat anders startende jongeren en gezinnen elders gaan wonen. Dat gaat ten koste van de toekomstige vitaliteit van Staphorst. Het hiernavolgend overzicht geeft per prijsklasse de grootte van het tekort weer. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan voorziet in de ambities voor doelgroep 2, door in de boerderij twee sociale huurwoningen te realiseren. Doelgroep 1 wordt ook bedient in dit plan, er worden immers vrijstaande woningen gerealiseerd. Om tegemoet te komen aan de maatschappelijke vraag naar betaalbare woningen voorziet het plan in de realisatie van twee sociale wooneenheden. Wanneer hier één eenheid van gemaakt zou worden zou het plan wellicht geen nadere toelichting behoeven te hebben omdat dit sec past binnen het Rood-voor- Rood beleid maar vanuit het sociale component en bovengenoemd maatschappelijk vraagstuk gewenst is. De omgevingsvisie formuleert namelijk dat het van belang is om naast het duurdere koopsegment ook ruimte te bieden aan plannen welke de kleine kernen leefbaar houden en waarbij de uitbreidingen dichtbij de kern zelf plaats kunnen vinden. In voorliggend plan is hier dan ook sprake van.
Het plan sluit hiermee volledig aan op twee doelgroepen en eisen uit de woonvisie en vormt daarmee een gemêleerd woningbouwprogramma, passend binnen gemeentelijk-, provinciaal en rijksbeleid.
5.3.3 Landschapsplan & visie Staphorst (2011) Het buitengebied van Staphorst heeft bijzondere landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten. De dynamiek in het buitengebied in de vorm van verschillende processen en ontwikkelingen hebben hun weerslag op het landschap. Aanleiding tot het opstellen van het landschapsplan zijn onder andere: de behoefte aan een integratie kader voor de afstemming van diverse functies in het buitengebied, ontwikkelingen in het landelijk gebied, die van invloed zijn op en kansen bieden voor de ontwikkeling van het landschap. In het landschapsplan is tevens een landschapsvisie opgenomen. Deze visie geeft aan welke ontwikkelingen in de diverse landschapstypen en deelgebieden gewenst zijn en worden verschillende mogelijkheden (verwijderen, aanpassen, toevoegen) voor het investeren in ruimtelijke kwaliteit genoemd: Voorbeelden van verwijderen: Slopen van een groot oppervlak landschapsontsierende en/of in onbruik geraakte
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 7
bebouwing. Voorbeelden van aanpassen: Herstel karakteristieke waarden van bebouwing of landschapselementen. Het correct situeren van bestaande gebouwen op het erf (erfensemble, hiërarchie in gebouwen, erfstructuur). Identiteit van de plek in relatie tot het landschap versterken. Erfinrichting verbeteren. Voorbeelden van toevoegen: Het nieuw aanleggen van singel- of erfbeplanting. Aanleggen/creëren van voorzieningen voor flora en fauna. Nieuwe gebouwen voorzien van hoogwaardige architectuur c.q. beeldkwaliteit, bijvoorbeeld bij nieuwe staltypen. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In het plangebied aan de Koedrift wordt fors geinvesteerd in de ruimtelijke kwaliteit. Zo wordt er ruim 2700 m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt. Daarnaast wordt de oude esrand hersteld wat tevens een bijdrage levert aan het vergroten van de openheid van de es. Dit draagt in belangrijke mate bij aan het terugbrengen van de gebiedsidentiteit. Naast de landschappelijke maatregelen wordt er ook qua architectuur gewerkt met hoogwaardigheid. Het gebied valt binnen het "bijzonder" regime waardoor hoge beeldkwaliteitsvoorwaarden worden nagestreefd. Daarnaast wordt het gevel aanzicht van de boerderij hersteld. Een volledig beeld van de investering in ruimtelijke kwaliteit, wordt gegeven in het Ruimtelijk landschapsplan Koedrift horend bij deze toelichting.
5.3.4 Ruimtelijke atlas en welstand De nieuwe welstandsnota bestaat uit drie onderdelen namelijk; de ruimtelijke atlas, de Welstandsnota en de bijlagen. De ruimtelijke atlas is een analyse en verhaal in kaartbeelden van gemeente Staphorst. Vanuit de Atlas is de welstandsnota vormgegeven door middel van verschillende welstandsregimes variërend van welstandsvrij tot een bijzonder regime. Het plangebied aan de Koedrift kent volgens de welstandsnota een "bijzonder" welstandsregime. Bij een bijzonder welstandsregime wordt het gebouw niet alleen als zelfstandig object maar ook in haar details getoetst, de esthetische benadering. Een bijzonder welstandsregime houdt rekening met de volgende aspecten: de keuze tussen continuerend of contrasterend materiaalgebruik: baksteen, beton, hout, metaal of kunststof in delen of platen de toepassing van kleuren: natuurlijke materiaaltinten of kleur als toegevoegd compositiemiddel de raamindeling: niet onderverdeelde vlakken, opbouw door stijlen en regels, verdeling in richels en roeden de detaillering: dakrand en dakgoot, hemelwaterafvoeren en opvangbakken, ramen en kozijnen, hekwerken en bijzondere elementen de toepassing van ornamenten: sluitstenen, hoekstenen, tegeltableaus, kunstwerken aan de gevel etc. de materiaaltoepassing en het kleurgebruik van de onderdelen van het object. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 8
In het kader van de aanvraag omgevingsvergunning zullen de te bouwen woningen getoetst aan het bijzondere regime uit de welstandsnota. In Bijlage 1 Ruimtelijk landschapsplan Koedrift, van de toelichting, zijn beeldkwaliteitskaders opgenomen voor het nieuwe erf aan de Koedrift.
5.3.5 Rood voor Rood beleid In de huidige situatie zijn er op het erf 2 woningen aanwezig. Met toepassing van de Rood voor Rood en KGO regeling worden erf 5 woningen toegevoegd. Op het nieuwe erf zijn dan ook 7 woningen aanwezig. In dit hoofdstuk wordt toegelicht hoe de ontwikkeling past binnen het Rood voor Rood beleidskader. Uitgangspunt bij dergelijke ontwikkelingen is dat de gevraagde beleidsruimte (in dit geval woningbouw) in verhouding staat tot de ruimtelijke kwaliteitswinst. Investeringen in balans met gevraagde ontwikkelruimte De extra wooneenheden vinden een beleidsmatige achtergrond in Rood voor Rood en KGO-beleid, wat met circa 2750 m2 al grotendeels de te realiseren wooneenheden compenseert. De bestaande kapschuur van 225 m2 wordt herbouwd op een andere plek (zie Bijlage 1 Ruimtelijk landschapsplan Koedrift). Totaal is er daarmee ruim 2525 m2 beschikbaar om in te zetten voor wooneenheden. Van de wooneenheden worden er twee in het achterhuis gerealiseerd. Er is gekozen voor een tweetal kleinere woningen welke in een wat lager marktsegment verhuurd kunnen worden. Deze twee kleinere wooneenheden geven invulling aan een sociaalmaatschappelijke context zoals geformuleerd in de omgevingsvisie Staphorst voor elkaar! Hierdoor biedt men op het erf ook ruimte aan lager marktsegment van woningzoekende welke toch in IJhorst willen blijven wonen.
Daarnaast wordt er extra geïnvesteerd in de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Met het amoveren van de camping, het herstellen van de es, het veranderen van de erfstructuur met toegangsweg en het realiseren van een verbetering van de houtwallen en bosschages is er sprake van een bovengemiddelde inspanning. De Omgevingskamer van Staphorst heeft gesteld dat de geplande investeringen in balans zijn met de gevraagde ontwikkelingsruimte, het toevoegen van 5 wooneenheden aan de gemeentelijke woningvoorraad. De ontwikkeling sluit daarmee goed aan op de nieuwe woonvisie van de gemeente Staphorst, voor een toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.2 Woonvisie 2020-2024.
5.4 Conclusie beleidskaders Geconcludeerd wordt dat de ontwikkeling in overeenstemming is met Rijksbeleid, Provinciaal en gemeentelijk beleid zoals verwoord in de beschreven relevante beleidsstukken.
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 2 9
Hoofdstuk 6 De omgevingsaspecten Op grond van artikel 3.1 Wro dient te worden bezien of het plan uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening verenigbaar is met de eisen die aan de omgeving worden gesteld. Ofwel kan een aanvaardbaar woon- en leefklimaat worden gegarandeerd. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de relevante omgevingsaspecten in relatie tot de ontwikkeling aan de Koedrift.
6.1 Brandveiligheid De te splitsen/ te verbouwen boerderij en de bouw van de nieuwe woningen zullen voldoen aan de geldende eisen ten aanzien van brandveiligheid, zoals opgenomen in het Bouwbesluit. Deze toetsing vindt plaats bij de aanvraag omgevingsvergunning. Voor het overige zijn er geen bijzondere zaken ten aanzien van brandveiligheid die aandacht behoeven.
6.2 Milieueffectrapportage Op 1 april 2011 is het gewijzigde Besluit milieueffectrapportage in werking getreden. Een belangrijke wijziging betreft het indicatief maken van de drempelwaarden in onderdeel D (betreft de m.e.r.-beoordeling) van de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage. Concreet betekent dit dat het bevoegd gezag zich er nog steeds van moet vergewissen of activiteiten geen aanzienlijke milieugevolgen kunnen hebben ook wel genoemd de 'vergewisplicht'. Het komt er op neer dat voor elk besluit of plan dat betrekking heeft op activiteiten die voorkomen op de D-lijst, deze geeft aan of er voor activiteiten en projecten beoordeeld moet worden of er een MER gemaakt moet worden. Voor projecten of activiteiten die beneden de drempelwaarden vallen moet een toets worden uitgevoerd of belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. Voor deze toets wordt de term vormvrije m.e.r.-beoordeling gehanteerd. Deze vormvrije m.e.r.-beoordeling kan tot twee conclusies leiden: belangrijke nadelige milieugevolgen zijn uitgesloten: er is geen m.e.r.-beoordeling noodzakelijk; belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zijn niet uitgesloten: er moet een m.e.r.-beoordeling plaatsvinden of er kan direct worden gekozen voor m.e.r.
De toetsing in het kader van de vormvrije m.e.r.-beoordeling dient te geschieden aan de hand van de selectiecriteria in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. In deze bijlage staan drie hoofdcriteria centraal: de kenmerken van het project; de plaats van het project; de kenmerken van de potentiële effecten. Drempelwaarden Besluit m.e.r. Het gehele plangebied wordt voorzien in directe eindbestemmingen waardoor, indien activiteiten mogelijk worden gemaakt die genoemd worden in onderdeel C of D van het Besluit m.e.r. en de daarin opgenomen drempelwaarden overschrijden, sprake kan zijn van een m.e.r-beoordelingsplichtig plan. In het voorliggende geval is geen sprake van activiteiten die op grond van onderdeel C van het Besluit milieueffectrapportage m.e.r.-plichtig zijn. Wel is sprake van een activiteit die is opgenomen in onderdeel D van het Besluit m.e.r., namelijk: 'de aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject.' Aangezien hier sprake van is, dient te worden getoetst of sprake is van m.e.r-beoordelingsplicht. Hier is sprake van indien de
Buitengebied, partiële herziening Koedrift 3-5 te IJhorst | Eelerwoude | 3 0
activiteiten de volgende drempelwaarden uit onderdeel D overschrijden: 1. 2. 3.
een oppervlakte van 100 hectare of meer, een aaneengesloten gebied en 2.000 of meer woningen omvat, of een bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m2 of meer.
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Als voorliggend plan wordt vergeleken met de drempelwaarden uit de D-lijst kan worden geconcludeerd dat er geen sprake is van een m.e.r.-beoordelingsplichtige activiteit. Echter, zoals ook in het voorgaande aangegeven, dient ook, wanneer ontwikkelingen onder drempelwaarden blijven, het bevoegd gezag zich er van te vergewissen of activiteiten geen aanzienlijke milieugevolgen kunnen hebben. Indien hierbij de drempelwaarden uit de D-lijst voor deze activiteit wordt vergeleken met de omvang van ontwikkeling wordt geconcludeerd dat sprake is van een wezenlijk ander schaalniveau en een activiteit die vele malen kleinschaliger is. Er worden namelijk 5 woningen toegevoegd, waardoor de ontwikkeling ruimschoots onder de drempelwaarden van de onderdeel D blijven. Gelet op de kenmerken van het plan (zoals het karakter in vergelijking met de drempelwaarden uit het Besluit m.e.r.), de plaats van het plan en de kenmerken van de potentiële effecten, zullen geen belangrijke nadelige milieugevolgen optreden.