BP Gemeenteweg 352 Staphorst - toelichting
Tekst van het document
Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352 Staphorst
Inhoudsopgave
Toelichting
5
Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Inleiding Aanleiding Plangebied Vigerend bestemmingsplan EPOS Leeswijzer
5 5 5 6 8 8
Hoofdstuk 2 2.1 2.2 2.3 2.4
Planbeschrijving Bestaande situatie Nieuwe situatie Randvoorwaarden gemeente Verbetering fysieke leefomgeving
9 9 12 15 16
Hoofdstuk 3 3.1 3.2 3.3
Beleidskader Rijksbeleid Omgevingsvisie- en omgevingsverordening Overijssel Gemeentelijk beleid
17 17 18 26
Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13
Omgevingsaspecten Inleiding Besluit milieueffectrapportage Bodem Geluid Luchtkwaliteit Wet geurhinder en veehouderij Bedrijven en milieuzonering Externe veiligheid Water Erfgoed Natuur Verkeer en parkeren Asbest
31 31 31 32 33 35 36 38 39 40 41 42 43 44
Hoofdstuk 5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8
Uitvoerbaarheid Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid Burgerparticipatie Inspraak en vooroverleg Recht van overpad Kabels en leidingen Bereikbaarheid (hulpdiensten, huisvuildiensten, tijdens bouw) Tijdelijke opslag grond
45 45 45 45 45 46 46 46 46
Hoofdstuk 6 6.1 6.2 6.3
Juridische aspecten planregels Inleiding Opzet van de regels Verantwoording van de regels
47 47 47 48
Bijlagen Bijlage 1
Erfindelingsplan
Bijlage 2
Verkennend bodemonderzoek
Bijlage 3
Quickscan natuurtoets
Bijlage 4
Watertoets
2 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Bijlage 5
3 Staphorst
Participatieverslag
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
4 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Toelichting Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
Initiatiefnemer is voornemens de in slechte staat verkerende boerderij te herbouwen op het perceel Gemeenteweg 352 in Staphorst. Het huidige pand herbouwen is financieel onrendabel, daarnaast bevat de bestaande woning een aantal elementen die niet bij een boerderij uit deze streek horen. Bij de herbouw wordt een boerderij gerealiseerd die zeer streekeigen wordt en de belangrijke Staphorster-boerderij kenmerken bevat. Typisch aan de boerderijen uit de streek is dat deze (aanzienlijk) langer zijn dan dat ze breed zijn. De huidige boerderij is dit niet. De voetprint is haast vierkant te noemen. Om de boerderij een meer streekeigen footprint te geven, bestaat de wens om de boerderij 6 meter langer te maken. Ten opzichte van de huidige boerderij wordt deze 3 meter aan de voorzijde en 3 meter aan de achterzijde verlengd. Hierdoor wordt een langwerpige footprint gerealiseerd en komt de boerderij ook meer in lijn met de andere boerderijen langs de Gemeenteweg. De totale inhoud van de boerderij zal dan ook iets vergroot worden. De huidige boerderij kent een inhoud van 795 m3. Inclusief alle bouwwerken is thans ruim 1.475 m3 aan bebouwing op het woonerf aanwezig. Volgens het vigerende bestemmingsplan mag de inhoud van het hoofdgebouw, inclusief aangebouwde of vrijstaande bijgebouwen maximaal 1.100 m3 bedragen. Het plan voldoet hier niet aan.
Om het voornemen juridisch-planologisch te borgen is het noodzakelijk een bestemmingsplanprocedure te volgen. Onderhavig plan voorziet hierin.
1.2
Plangebied
Het plangebied is gelegen aan de Gemeenteweg 352 aan de noord-oostzijde van Staphorst. De locatie valt net buiten 'De Streek', maar wordt in de welstandsnota nog wel gezien als bebouwde kom van Staphorst, en is dus als zodanig nog te zien als uitloper van 'De Streek'. De ligging van het plangebied nabij Staphorst is weergegeven in afbeelding 1.1.
Afbeelding 1.1: Plangebied gelegen in Staphorst
5 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
De globale begrenzing van het plangebied is weergegeven op de luchtfoto in afbeelding 1.2.perceel staat kadastraal bekend als gemeente Staphorst, sectie AR, nummers 5646 en 5647.
Afbeelding 1.2: Het plangebied met globale begrenzing in de directe omgeving
1.3
Vigerend bestemmingsplan
1.3.1
Algemeen
Ter plaatse van het plangebied vigeert het bestemmingsplan "Veegplan Buitengebied" (vastgesteld op 9 juli 2019 door de gemeenteraad van Staphorst). In het bestemmingsplan heeft het plangebied de volgende (dubbel) bestemmingen en aanduidingen: enkelbestemming 'Agrarisch met waarden - Kleinschalig' enkelbestemming 'Wonen -1'; dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 6' bouwaanduiding 'karakteristiek';
In afbeelding 1.4 is een uitsnede van de verbeelding behorende bij het bestemmingsplan "Veegplan Buitengebied" weergegeven.
6 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 1.4: Uitsnede vigerend bestemmingsplan
1.3.2
Beschrijving bestemmingen en aanduidingen
Hier wordt een beschrijving van de in het plangebied geldende bestemmingen en aanduidingen gegeven. Bestemming 'Agrarisch met waarden - Kleinschalig' De voor 'agrarisch met waarden - kleinschalig' aangewezen gronden zijn bestemd voor agrarisch gebruik in combinatie met het behoud, herstel en versterking van landschappelijke waarden. Ter plaatse van deze bestemming is geen bouwperceel aanwezig. Bestemming 'Wonen - 1' De voor 'Wonen - 1' aangewezen gronden zijn bestemd voor wonen. Voor de woning in het plangebied geldt dat de woning inclusief bijgebouwen een inhoud mag hebben van maximaal 1.100 m3. Wonen is toegestaan al dan niet in combinatie met een aan huis verbonden beroep of aan huis verbonden bedrijfs- of kantooractiviteiten, bed and breakfast in het hoofdgebouw. Ter plaatse van de aanduiding 'karakteristiek' geldt dat de goot- en bouwhoogten ten hoogste de bestaande goot- en bouwhoogten mag bedragen. Dubbelbestemming 'Waarde – Archeologie 6' De voor 'Waarde - Archeologie 6' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud van lage archeologische verwachtingswaarden. Dit aspect is in paragraaf 4.10.2 Archeologie nader uitgewerkt.
1.3.3
Strijdigheid
Het plan is strijdig op de volgende punten: artikel 5.1 bestemmingsomschrijving de realisatie van het bijgebouw ten behoeve van de woning binnen de huidige bestemming 'Agrarisch met waarden kleinschalig' is niet toegestaan. artikel 38.1 Bestemmingsomschrijving onder h het behoud van de uitwendige hoofdvorm van gebouwen, ter plaatse van de aanduiding ‘karakteristiek’. Deze aanduiding is vanwege de vermeende monumentale status van het pand opgenomen. Zoals inmiddels bekend is, is het pand zowel van de
7 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Rijksmonumentenlijst als van de gemeentelijke monumentenlijst afgevoerd. artikel 38.2 Bouwregels onder a lid 2: de afstand van een woning ten opzichte van de weg zal ten minste de bestaande afstand bedragen. Het is de wens om de woning naar voren te verplaatsen, zodat deze meer in lijn komt met de bebouwing op de naastgelegen percelen. onder a lid 3: de realisatie van de beoogde woning is vanwege de locatie en overschrijding van de inhoud van het aantal m3, binnen het plangebied met de huidige bestemming 'Wonen - 1' niet toegestaan. Om de ontwikkeling alsnog mogelijk te maken is een partiële herziening van het bestemmingsplan noodzakelijk. Voorliggend bestemmingsplan voorziet in een passend juridisch-planologisch kader.
1.4
EPOS
Voorliggend bestemmingsplan is opgesteld conform de werkwijze van de gemeente Staphorst, zoals die is vastgelegd in het handboek EPOS (Efficiënte Procesinrichting Omgevingsrecht Staphorst). Met deze nieuwe werkwijze beoogt de gemeente een efficiënter proces voor het aanvragen van een omgevingsvergunning of een bestemmingswijziging voor alle bouwplannen die (nog) niet in het huidige bestemmingsplan passen. Hiervoor is een Collectief van Professionals Omgevingsrecht Staphorst (CPOS) opgericht, waar professionals lid van kunnen worden. Professionals zijn adviesbureaus, architecten, ontwikkelaars, bouwers en stedenbouwkundige en/of planologische adviseurs met verstand van het omgevingsrecht. Deze professionals hebben een centrale rol in het proces en zijn verantwoordelijk voor het indienen van een goede aanvraag, zoals een omgevingsvergunning, wijzigingsplan of een bestemmingsplanherziening. Wanneer de professional zich voldoende bewezen heeft zal de gemeente steeds meer een stap terug nemen in de controlerende rol en een faciliterende rol aannemen. Hiermee zullen aanvragen een snellere doorlooptijd en lagere leges lasten kennen dan professionals die niet lid zijn van de CPOS. Lycens BV is een van de professionals waarmee de gemeente een overeenkomst is aangegaan als lid van het CPOS.
In dit bestemmingsplan is gebruik gemaakt van de informatiehuizen uit het omgevingsplein die voor het EPOS is samengesteld. In het omgevingsplein staat alle informatie over de onderwerpen die nodig zijn voor een correcte aanvraag voor een omgevingsvergunning, wijzigingsplan of bestemmingsplan.
1.5
Leeswijzer
De toelichting van dit bestemmingsplan is opgebouwd uit zes hoofdstukken. De opbouw van de hoofdstukken is zodanig dat er sprake is van een logische volgorde in vraagstelling (wat, waarom, waar, hoe). Na dit inleidende hoofdstuk volgt hoofdstuk 2 een beschrijving van de bestaande en beoogde situatie van het plangebied. Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving van het relevante beleid op Rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau. In hoofdstuk 4 wordt de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan aangetoond. Vanuit de verschillende van invloed zijnde milieu- en omgevingsaspecten zoals geluid, externe veiligheid, luchtkwaliteit, ecologie en water wordt in dit hoofdstuk beschreven dat de ontwikkeling die voorliggend bestemmingplan mogelijk maakt, uitgevoerd kan worden. Hoofdstuk 5 geeft inzicht in de uitvoerbaarheid van het plan. In het laatse hoofdstuk wordt de plansystematiek en de opzet van de regels beschreven.
8 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Hoofdstuk 2 2.1
Planbeschrijving
Bestaande situatie
Onstaansgeschiedenis Het plangebied grenst aan een gebied dat De Streek wordt genoemd. De Streek is een bebouwingslint van circa 12 kilometer. Het lint kent een bijzondere ruimtelijke karakteristiek en bebouwingskarakteristiek waarvan de oorsprong in de ontginning van het jong ontginningslandschap ligt. Het lint ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de ontginning van het de 'woeste grond' ontstaan en maken voor een deel onderdeel uit van het lint. In het noorden is het huidige Staphorst ontstaan als een verdichting rondom de kerk van Staphorst. Het huidige Rouveen is zuidelijker ontstaan als verdichting rondom de kerk in Rouveen. Beide dorpen werden al in schriften van de dertiende eeuw genoemd, maar lagen toen westelijker. Het huidige lint wordt in de volksmond ook wel 'De Diek' of 'De Streek' genoemd. Kenmerkend voor het lint is de boogvorm; een directe afgeleide van de vorm van de ontginningsbasis zoals hiervoor beschreven. Opvallend is de verdraaiing van de perceelsrichting ten opzichte van de weg: in Staphorst staat deze vrijwel haaks op de weg terwijl verder naar het zuiden, in Rouveen, de verkavelingsrichting onder een scherpe hoek staat met de weg. Ook de boerderijen staan hier niet haaks op de weg maar volgen de richting van de percelen.
Een verklaring hiervoor kan zijn dat de Staphorster kolonisten al verder veeninwaarts waren dan de Rouveners. Vanuit de ontginningsbasis (De Wijk) is te zien dat de vier slagen van Staphorst in vrijwel een rechte lijn naar het zuidoosten lopen. De slagen van Rouveen daarentegen worden, door de beperkte ruimte naar achter toe, gedwongen hun perceelsrichting keer op keer bij te stellen.
Afbeelding 2.1: De Streek (Bron: Gemeente Staphorst)
9 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
De belangrijkste structurele kenmerken van De Streek zijn gelegen in de reeds uit de zestiende eeuw daterende combinatie van een patroon van vrijwel parallelle langgerekte perceelsgrenzen met een enigszins gebogen, enkele kilometers lange bebouwingsas (Oude Rijksweg / Gemeenteweg). Hierdoor voegen de ontsluitingswegen naar het achterliggende agrarische gebied zich in deze ruimtelijke hoofdstructuur. De lintbebouwing, waarbij boerderijen vlak naast en achter elkaar aan de bebouwingsas liggen in de richting van de percelering is daarbij eveneens een belangrijke karakteristiek. Aangrenzende erven worden ontsloten door een gemeenschappelijke toegangsweg (stegen). De hoge beeldkwaliteit van de agrarische bebouwing, waar 70% een beschermd monument is levert een belangrijke bijdrage aan het cultuurhistorisch waardevolle karakter van De Streek. Het ruimtelijk beeld wordt behalve door de bebouwing in belangrijke mate bepaald door de erfbeplanting en de houtsingels op de perceelsgrenzen tussen en direct achter de bebouwing waardoor een ruimtelijke beslotenheid is ontstaan die waar het bebouwingslint plaatselijk transparant of onderbroken is, markante contrasten oplevert met het open agrarisch gebied. In de kern Rouveen en Staphorst is de historische samenhang met het achterliggende landschap plaatselijk verdwenen door naoorlogse nieuwbouw en wegaanleg.
De Streek is aangewezen als een beschermd dorpsgezicht. De waarden die beschermd dienen te worden zijn vastgelegd in het gemeentelijk ruimtelijk beleid. De waarde van het beschermd dorpsgezicht komt tot uiting door: a. het verkavelingspatroon van de percelen, waaronder mede begrepen het water- en wegenpatroon en de groenstructuur in de vorm van singelbeplanting; b. de stegen (erfontsluitingswegen) bestraat met klinkers; c. de architectuur van gebouwen, zoals de forse Staphorsterboerderij (type Hallehuis) en nieuwere bebouwing die qua schaal, situering en bouwstijl past in het historische bebouwingsbeeld; d. de plaatsing van gebouwen op de percelen achter elkaar, op wisselende afstanden en bijna altijd met de nok in het verlengde van aanliggende steeg. Deze waarden zijn tevens vastgelegd in de dubbelbestemming 'Waarde- Beschermd dorpsgezicht' die voor het gehele gebied 'De Streek' van toepassing is. De nieuwe woning, gebouwd in de stijl van 'Staphorster-boerderij', past door deze zeer sterke streekeigen kenmerken goed in deze omgeving. Ondanks dat het plangebied gelegen is binnen het jonge ontginningslandschap en niet direct gelegen is binnen 'De Streek' heeft het meer weg van 'De Streek' gezien de ligging binnen de bebouwde kom en de relatief hoge dichtheid aan bebouwing in de directe omgeving.
Dit wordt onderstreept in de welstandsnota 'de karakteristiek van Staphorst' waarin het plangebied gelegen is binnen de bebouwde kom en niet gerekend wordt als jong ontginningslandschap.
Landschap Het landschap van Staphorst is een begrip. Het is een voor Nederland uniek landschap, rijk aan specifieke, gebiedsgebonden cultuurhistorische waarden. Het is een karakteristiek landschap, met een sterk onderscheidende ruimtelijke identiteit. Derhalve is het landschap van Staphorst aangewezen als Belvedèregebied. In de Nota Belvedère is het rijksbeleid neergelegd over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Centrale doelstelling van de nota is dat de cultuurhistorische identiteit sterker richtinggevend wordt voor de inrichting van de ruimte in ons land. In het kader van de Nota Belvedère zijn de cultuurhistorisch meest waardevolle gebieden en steden in Nederland op kaart gezet. Staphorst is één van deze gebieden. Om de ruimtelijke karakteristiek van Staphorst te kunnen duiden is in “Staphorst een eigen wereld” uitgegaan van verschillende schaalniveaus: het schaalniveau van het landschap (direct grenzend aan het lint); het schaalniveau van De Streek en het schaalniveau van de afzonderlijke boerderijen met hun bijhorende tuin- en erfinrichting. De samenhang van deze schaalniveaus bepaalt het karakteristieke beeld van Staphorst. (zie 3.3.1).
Plangebied De boerderij betreft een herbouwde boerderij met een oorspronkelijke uitstraling. In de jaren ’80 is de boerderij geheel herbouwd. Hierbij zijn wel de oorspronkelijke stenen gebruikt, maar voor de rest is de boerderij enkel karakteristiek van uitstraling. Intern is de woning verre van gereed voor bewoning. De boerderij heeft de status van een gemeentelijk monument gehad. Bij onderzoek is gebleken dat de boerderij de status van Rijksmonument had. Deze status is onlangs door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed van het pand gehaald omdat de boerderij geen enkele monumentale waarde heeft. De boerderij is immers in 1976 gesloopt en de gemeente heeft zelf in 1977 de RDMZ verzocht om het monument van het rijksmonumentenregister af te voeren. De gemeentelijke status die in 1990 aan het pand is gegeven, is dan ook vreemd. Naast de boerderij zijn diverse bijbehorende bouwwerken op het perceel aanwezig. Aan de rechterzijde van het huis staat een kookhuisje en aan de linkerzijde een schuur met daarachter een overkapping. Het geheel maakt een nogal rommelige indruk. Naast het woonperceel is ook een agrarisch perceel met een kapschuur onderdeel van de eigendommen. Dit perceel hoort van oudsher bij de boerderij die ter plaatse gevestigd was.
10 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Figuur 2.2: Aanzicht vanaf de Gemeenteweg.(bron: google earth)
Figuur 2.3: Aanwezige bebouwing
Stedenbouwkundige waarden Voor het plangebied gelden stedenbouwkundige waarden op basis van de Ruimtelijke Atlas en de Welstandsnota van de gemeente Staphorst. Op basis van de welstandskaart (afbeelding 2.4) valt het plangebied onder een regulier welstandsregime. Bij een regulier welstandsregime wordt het gebouw niet alleen in haar omgeving maar ook als zelfstandig object getoetst, de architectonische benadering.
11 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 2.4: Uitsnede welstandskaart (Bron: Gemeente Staphorst)
2.2
Nieuwe situatie
Zoals aangegeven in paragraaf 2.1 zijn in het plangebied reeds vele voor De Streek karakteristieke kenmerken aanwezig. Met het planvoornemen vinden geen wijzigingen plaats in deze waarde bepalende kenmerken. Het verkavelings-, wegen- en waterpatroon, de stegen, groenstructuren en de situering van gebouwen blijven met het planvoornemen ongewijzigd en daar waar nodig versterkt. Ten behoeve van het onderhavige plan is een erfinrichtingsplan opgesteld. Het erf zal op een verantwoorde wijze worden vormgegeven waarbij rekening is gehouden met de historische context van het bebouwingslint en de overgang van het erf naar het landschap. Op deze manier vindt er een versterking plaats voor het beschermd dorpsgezicht. Het planvoornemen sluit hiermee aan bij de beleidsuitgangspunten zoals opgenomen in het beleidsdocument “Staphorst een eigen wereld”. Ten behoeve van het onderhavige plan is door Vestus bouwadvies een erfindeling opgesteld. De erfindeling is opgesteld conform de 'Nota Belvedère 'Staphorst een eigen wereld'. Afbeelding 2.7.geeft de erfindeling weer.
12 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 2.5: Nieuwe situatie
Woning In tegenstelling tot de huidige vierkantige footprint wordt de boerderij circa 6 meter langer gemaakt. Ten opzichte van de huidige boerderij wordt de woning circa 3 meter aan de voor- en achterzijde langer gemaakt. Hierdoor ontstaat een langwerpige footprint en komt de boerderij meer in lijn met de andere boerderijen aan de Gemeenteweg. De inhoud van de nieuwe boerderij wordt ook iets vergroot en wordt inclusief alle bouwwerken ruim 1.675 m3 Door de sloop, verplaatsing en herbouw wordt de omgevingswaarde van het perceel vergroot en ontstaat een woning welke met inachtneming van de streekkarakteristieken wordt gebouwd. Omdat de nieuwe woning niet binnen het bouwvlak past en het aantal m3 wordt overschreden wordt hiervoor de bestemming 'Wonen' aangepast, zodat realisatie van de woning mogelijk wordt gemaakt. Tuin De tuin van de woning wordt aan de voorzijde onder andere ingericht met fruitbomen, hagen, wilde narcissen, sneeuwklokjes en inheemse grassoorten. Het aangrenzende agrarische perceel wordt voorzien van inheemse grassoorten en een strook bloemrijkgrasmengsel. Parkeren Parkeergelegenheid voor bewoners wordt op eigen terrein gerealiseerd. Achter het bestaande bijgebouw worden drie parkeerplaatsen aangelegd waardoor voldaan wordt aan de gemeentelijke parkeernormen. 13 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 2.6: Indicatieve 3D impressie
14 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
2.3
Randvoorwaarden gemeente
Beeldkwalieiteisen Door de gemeente zijn beeldkwaliteitseisen naar voren gebracht voor een regulier welstandsregime. Bij een regulier welstandsregime wordt het gebouw niet alleen in haar omgeving maar ook als zelfstandig object getoetst, de architectonische benadering. Op dit niveau doet ook een beeldkwaliteitplan uitspraken over de uitstraling en verschijningsvorm van de bebouwing, zonder de architectuur geheel vast te leggen. Een regulier welstandsregime neemt ook de volgende aspecten mee: de geleding van het bouwvolume: verschillende bouwhoogten, accenten zoals torens of grote openingen; de vormgeving van de gevel: verticale, horizontale, neutrale of onregelmatige geleding; de keuze van de dakvorm: plat, hellend vlak of kap, zoals lessenaars-, zadel-, schilddak of mansardekap; het gebruik van compositorische middelen: erkers, luifels, balkons, loggia’s; het gebruik van decoratieve middelen: (uitkragende) daklijsten, raamlijsten, gevelbanden; de materiaaltoepassing en het kleurgebruik van het object als geheel. Het voorliggende plan is opgesteld nadat zowel de omgevingskamer als het college een positief advies hebben gegeven naar aanleiding van het vooroverleg. Daarbij is geadviseerd om met de Stadsbouwmeester in overleg te treden over afstemming omtrent het welstandsregime. De woning voldoet aan de eisen van de zwaardere welstandstoetsing.
Ruimtelijke en landschappelijke inpassing De gemeente Staphorst heeft het 'Landschapsplan Staphorst' opgesteld als beleid voor de ontwikkeling en (her)inrichting van de diverse landschappen binnen de gemeente. Op basis van dit landschapsplan valt het plangebied aan te merken als landschapstype jonge ontginningenlandschap. In afbeelding 2.8 zijn de karakteristieken van het jonge ontginningenlandschap opgenomen. Jonge ontginningenlandschap karakteristiek
- jonge ontginningen van voormalige hoogveen-complexen - lintbebouwing met grote erven en tamelijk veel groen - grote groene kamers door wegbeplanting - voornamelijk langs wegen in open lintbebouwingsstructuur
bebouwing
- groene kamerstructuur bestaande uit laanbeplanting van eiken - karakteristieke eikenrijen haaks op Staphorster Bos - restanten van perceelsgrensbeplanting - sortiment: eik (es) - rationele (blok)verkaveling met grote percelen - zandgrond (podzolgronden/ dekzandgronden) - gras- en hooiland - bouwland - enkele boomkwekerij - grootschalig landschap met kamerstructuur - Puntenlanden (ten oosten van Schapendijk) kleinschalig - redelijk vlak, oostwaarts licht oplopend terrein
beplanting
15 Staphorst
verkaveling bodem bodemgebruik maat van de ruimte reliëf
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
- rationeel blokvormig wegenpatroon - relatief veel onverharde wegen - weinig sloten - goede ontwatering - landschap: redelijk hoog (rand bedrijventerrein laag, ongestructureerde plaatsing windturbines) - bebouwing: wisselende kwaliteit - landbouw
wegenpatroon waterpatroon beeldkwaliteit invloedsferen / spanningsvelden
Afbeelding 2.8 Kenmerken Jonge ontginningenlandschap (Bron: Gemeente Staphorst)
Het plangebied is gelegen binnen het jonge ontginningenlandschap en is onderhevig aan een regulier welstandsregime. Het landschapsbeleid en het welstandsbeleid zijn erop gericht om de karakteristieke uitstraling van 'De Streek' te behouden, beschermen en te versterken. Het voorliggende bestemmingsplan past binnen dat kader doordat er wordt gekozen voor zeer streekeigen 'Staphorster-hallehuisboerderij'. De wijziging zorgt voor versterking van de landschappelijke waarde en sluit goed aan op de beeldkwaliteitseisen.
2.4
Verbetering fysieke leefomgeving
Gebruikswaarde De gebruikswaarde binnen dit plan focust zich hoofdzakelijk op herbouw. De realisatie van de nieuwe woning, door middel van herbouw, past binnen het belang om het karakter van 'De Streek' te behouden. De 'Staphorster-boerderij' is passend in de omgeving. Belevingswaarde De belevingswaarde wordt gevormd door het terugbrengen van een aantal cultuurhistorische elementen in het ontwerp. De bebouwing zal qua vorm, maatvoering en uitstraling aansluiten bij de kenmerken van De Streek. Hierdoor worden de cultuurhistorische aspecten opnieuw zichtbaar en herkenbaar gemaakt. Het realiseren van de bebouwing zal de herinnering aan het verleden levendig houden. De belevingswaarde neemt met voorliggende ontwikkeling dan ook zeker toe. Toekomstwaarde Door de realisatie van de nieuwbouw van de woning, type 'Staphorster-boerderij' wordt de ruimtelijke kwaliteit versterkt. De nieuwe woning zal ook voldoen aan de eisen van het laatste bouwbesluit. Het initiatief heeft, eveneens, tot gevolg dat elders geen woning hoeft te worden gerealiseerd en er een bijdrage wordt geleverd aan de ruimtelijke kwaliteit van Staphorst.
16 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Hoofdstuk 3
Beleidskader
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale omgevingsvisie
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt een duurzaam perspectief voor de Nederlandse leefomgeving. Hiermee moet ingespeeld worden op de grote uitdagingen die te wachten staan. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste op regionaal niveau worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. In de NOVI benoemt het Rijk 21 nationale belangen voor het omgevingsbeleid, inclusief de opgaven en de rol van het Rijk in het realiseren van deze opgaven. Deze opgaven komen samen in vier prioriteiten: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie. Duurzaam economisch groeipotentieel.. Sterke en gezonde steden en regio's. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen.
Het streven vanuit de NOVI is om combinaties te maken en win-win situaties te creëren.In sommige gevallen moeten belangen worden afgewogen en scherper keuzes worden gemaakt. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Doorwerking in het onderhavige plan en conclusie In dit geval is sprake van een lokale ontwikkeling waarmee geen Rijksbelangen zijn gemoeid. Er is dan ook geen sprake van strijd met het Rijksbeleid zoals verwoord in de NOVI.
3.1.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) geeft richtlijnen voor de inhoud van bestemmingsplannen voor zover het gaat om ruimtelijke ontwikkelingen van nationaal belang. Deze vorm van normstelling sluit aan op de vroegere planologische kernbeslissingen (pkb's) met concrete beleidsbeslissingen en beslissingen van wezenlijk belang die ook van betekenis waren voor de lagere overheden. De normering uit het Barro werkt zoveel mogelijk direct door op het niveau van de lokale besluitvorming. Bij besluitvorming over bestemmingsplannen moeten de regels worden gerespecteerd. Het merendeel van de regels legt beperkingen op, daarin is een gradatie te onderkennen. Deze zijn geformuleerd als een 'ja-mits', een 'ja, voor zover', een 'nee-tenzij', een 'nee-als' of een stringente 'nee' bepaling. Doorwerking in het onderhavige plan en conclusie Het Barro bevat geen regels die van toepassing zijn voor het onderhavige plan. Het Barro heeft dan ook geen invloed op dit bestemmingsplan.
17 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
3.1.3
Bro: Ladder voor duurzame verstedelijking
In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), artikel 3.1.6., tweede lid, zijn eisen opgenomen waaraan een bestemmingsplan moet voldoen als dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt. Nieuwe stedelijke ontwikkelingen, zoals een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen kunnen ingrijpende gevolgen hebben voor de omgeving. Daarom is het noodzakelijk dat in een bestemmingsplan, maar ook in een inpassingsplan van rijk of provincie of bij het verlenen van een omgevingsvergunning voor het afwijken van een bestemmingsplan, nadrukkelijk wordt stilgestaan bij de vraag of er behoefte is aan een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Nieuwe stedelijke ontwikkeling De Laddertoets geldt alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet dan worden of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte. Daarvan is in het beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. In het Bro is geen ondergrens voor de minimale omvang vastgelegd. Inmiddels heeft jurisprudentie reeds bepaald bij welke minimale omvang sprake is van een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling'.
Conform jurisprudentie is bij 11 woningen geen sprake van een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling' (ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921) en bij 12 woningen wel sprake van een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling' (ABRvS 25 maart 2015; ECLI:NL:RVS:2015:953). Doorwerking in het onderhavige plan en conclusie Bij voorliggend plan is sprake van vervangende nieuwbouw van één woning. Dus minder dan 11 woningen, waardoor er geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling en de behoefte van de ontwikkeling niet hoeft te worden aangetoond. Daarmee kan geconcludeerd worden dat de Ladder voor duurzame verstedelijking geen belemmering vormt voor het voorliggende plan.
3.2
Omgevingsvisie- en omgevingsverordening Overijssel
Het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving is integraal vastgelegd in de Omgevingsvisie- en omgevingsverordening Overijssel. De huidige visie en verordening zijn vastgesteld op 12 april 2017. De provinciale Omgevingsvisie en Omgevingsverordening worden elk jaar bijgewerkt. Dat gebeurt met de jaarlijkse Actualisatie. Het gaat om alle eerder vastgestelde beleidswijzigingen die nog moeten worden doorvertaald in de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening. Op 26 september 2018 is de 'Actualisatie Omgevingsvisie 2017/2018' en 'Actualisatie Omgevingsverordening 2017/2018' vastgesteld. Het ontwerp van de 'Actualisatie Omgevingsvisie 2018/2019' en 'Actualisatie Omgevingsverordening 2018/2019' ligt van 21 maart t/m 8 mei 2019 ter inzage. Het planvoornemen is getoetst aan de geconsolideerde Omgevingsvisie en Omgevingsverordening vanaf 2017. Evenals de Tussentijdse Actualisatie Omgevingsverordening 2020/2021.
3.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
In de Omgevingsvisie schetsen Provinciale Staten hun visie op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de provincie. Het vizier is daarbij gericht op 2030. Zij geven aan wat volgens hen de ambities en doelstellingen van provinciaal belang zijn en hoe zij Gedeputeerde Staten opdragen deze te realiseren. Het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving staat primair in dienst van de sociaaleconomische ontwikkeling van Overijssel. Dit betekent dat de provincie ruimte wil bieden voor de ontwikkeling van werkgelegenheid en hoogwaardige woonmilieus tot stand willen brengen. Dynamiek ziet de provincie als een kans om de ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid te versterken. Dit wordt gedaan door in te zetten op een evenwichtige afweging van beleidsambities waaronder waterveiligheid, een gezond milieu en goede volksgezondheid. Daarnaast wordt ook gestuurd op het versterken van de waardevolle en karakteristieke kenmerken van het landschap.
3.2.1.1
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Om een goed evenwicht te vinden tussen het bieden van ruimte aan initiatieven en het waarborgen van publieke belangen, varieert de provinciale sturing. Soms is deze sturing normstellend, maar meestal is de sturing richtinggevend of inspirerend. In afbeelding 3.1 wordt het uitvoeringsmodel weergegeven.
18 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 3.1: Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel) De betreffende niveaus worden in de onderstaande paragrafen toegelicht waarbij het plan wordt getoetst aan het betreffende niveau uit het uitvoeringsmodel.
3.2.1.2
Generieke beleidskeuzes (of)
Generieke beleidskeuzes vloeien voort uit keuzes van EU, Rijk of provincie. Het zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. De generieke beleidskeuzes zijn vaak normstellend. Als deze beleidskeuzes het gevolg zijn van provinciale keuzes zijn ze verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel. In paragraaf 3.2.2 Omgevingsverordening Overijssel zijn deze generieke beleidskeuzes zoals verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel behandeld.
3.2.1.3
Ontwikkelingsperspectieven (waar)
Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst.
19 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 3.2: Ontwikkelingsperspectievenkaart Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap (Bron: Provincie Overijssel) Ruimtelijke kwaliteitsambities: Van de ruimtelijke kwaliteitsambities staat in dit ontwikkelingsperspectief de ambitie Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen voorop. Daarnaast gelden - net als voor alle andere ontwikkelingsperspectieven - de ruimtelijke kwaliteitsambities: zichtbaar en beleefbaar mooi landschap; sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel; continu en beleefbaar watersysteem. Strekking van het beleid: Dit ontwikkelingsperspectief omvat gebieden waar verdere modernisering en schaalvergroting van de landbouw in combinatie met verduurzaming de ruimte krijgt. Die ruimte kan verdiend worden door te investeren in kwaliteitsvoorwaarden. Onder verduurzaming verstaan we hier: realisatie van de waterkwaliteitsdoelen, gezondheid en welzijn van mens en dier, bijdrage aan de energietransitie, klimaatbestendigheid en ketenoptimalisatie, en ontwikkelen met aandacht voor - en waar mogelijk in dialoog met - omwonenden. Agrarische ondernemers staan voor de uitdaging om hun - vaak grote - gebouwen en erven zo vorm te geven dat ze passen bij maat en schaal van het landschap en de ruimtelijke en milieukwaliteit versterken.
Het ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap biedt ruimte aan concurrerende en innovatieve vormen van landbouw en aan opwekking van hernieuwbare energie. Denk daarbij aan zonnepanelen, maar ook aan windenergie en biovergisters. Wat betreft windenergie liggen vanuit de optiek van rendement de beste (wind)kansen in het noorden en noordwesten van de provincie: daar waait het het hardst. Initiatieven binnen het ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap mogen de ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw in principe niet beperken en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en openbaar vervoer (ov)-routes. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de landbouw, rekening houdend met specifieke omstandigheden en de grenzen aan de mogelijkheden van het waterbeheer (onder andere door de klimaatverandering). Doorwerking plangebied Het plan betreft de nieuwbouw van een vrijstaande woning ter vervanging van een in slechte staat verkerende woning. Het ontwikkelperspectief gaat niet specifiek in op de realisatie van enkele woning en het planvoornemen is daaom niet in strijd met dit ontwikkelperspectief.
20 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
3.2.1.4
Gebiedskenmerken (hoe)
Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. De kwaliteitsopgaven en -voorwaarden op basis van gebiedskenmerken kunnen te maken hebben met landschappelijke inpassing, infrastructuur, milieuaspecten, bodemaspecten, cultuurhistorie, toeristische en recreatieve aantrekkingskracht, natuur, water, etc. De gebiedskenmerken zijn over het algemeen richtinggevend of inspirerend. De provincie onderscheidt de volgende vier lagen: 1. Natuurlijke laag. 2. Laag van het agrarisch cultuurlandschap. 3. Stedelijke laag. 4. Laag van beleving.
1.
Natuurlijke laag
Het natuurlijk landschap vormt de basis voor het gehele grondgebied van de provincie. Lange tijd is de natuurlijke laag sturend geweest voor een groot deel van de ruimtelijke ontwikkelingen. Mensen vestigden zich bijvoorbeeld op de droge plekken, wegen werden aangelegd bij goed doorwaadbare plekken in de rivier. Pas de laatste eeuw is door technische mogelijkheden de koppeling tussen ruimtelijke ordening en natuurlijke ondergrond steeds losser geworden en zijn door menselijke ingrepen de kwaliteiten van de natuurlijke laag aangetast. Het beter afstemmen van ruimtelijke ontwikkelingen op de natuurlijke laag, kan dit voorkomen en ervoor zorgen dat de (grote) natuurlijke kwaliteiten van de provincie (weer) mede beeldbepalend worden.
Afbeelding 3.3: Natuurlijke laag Dekzandvlakte en ruggen Zoals op afbeelding 3.3 is te zien, is het plangebied binnen de natuurlijke laag aangemerkt als 'Dekzandvlakte en ruggen'. Typering De dekzandgronden beslaan een groot gedeelte van de oppervlakte van de provincie. Na de ijstijden bleef er in grote delen een reliëfrijk - door de wind gevormd - zandlandschap achter, dat gekenmerkt wordt door relatief grote verschillen tussen hoog/droog en laag/nat gebied. Soms vlak bij elkaar, soms verder van elkaar verwijderd Ambitie
21 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
De ambitie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan bijvoorbeeld door een meer natuurlijk watersysteem en door beplanting met 'natuurlijke' soorten. En door de (strekkings)richting van het landschap te benutten in gebiedsontwerpen. Doorwerking plangebied Er is sprake van vervangende nieuwbouw waar bij het ontwerp rekening is gehouden met de (strekkings)richting van het landschap. 2.
Laag van het agrarisch cultuurlandschap
Afbeelding 3.4: Laag van het agrarische cultuurlandschap (Bron: Provincie Overijssel) Jong heide• en broekontginningslandschap Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart van de 'laag van het agrarisch cultuurlandschap' aangeduid met het gebiedstype 'Jong heide• en broekontginningslandschap'. Kenmerken De grote oppervlakte aan - voormalige -natte en droge heidegronden was oorspronkelijk functioneel verbonden met het essen• en oude hoevenlandschap; hier werd geweid en werden de plaggen gestoken voor in de stal; in de stal bemeste plaggen dienden als structuurverbeteraar en bemesting voor de akkergronden op de essen. Na de uitvinding van kunstmest ging deze functie verloren en werden deze gronden grotendeels in cultuur gebracht. Aanvankelijk kleinschalig en min of meer individueel door keuterboertjes, later werd de ontginning planmatig en grootschalig aangepakt (tot in de jaren 60 van de 20e eeuw). De grote natte broekgebieden ondergingen een vergelijkbare ontwikkeling, waardoor de natte en de droge jonge ontginningen nu gelijkenis vertonen. Daarnaast zijn vanaf 1750 vanuit de landgoederen en buitens ook veel van de voormalige heidegronden voor de jacht en houtproductie bebost. Dit heeft geresulteerd in grote en kleinere landbouwontginnings landschappen en in landschappen van grote boscomplexen en (nooit ontgonnen) heidevelden, zoals op de Sallandse Heuvelrug.
Ambitie De ambitie is de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden een stevige impuls te geven en soms een transformatie wanneer daar aanleiding toe is. De dragende structuren worden gevormd door landschappelijk raamwerken van lanen, bosstroken en waterlopen, die de rechtlijnige ontginningsstructuren versterken. Binnen deze raamwerken is ruimte voor verdere ontwikkeling van bestaande erven en soms de vestiging van nieuwe erven, mits deze een stevige landschappelijke jas krijgen. Doorwerking plangebied
22 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
De diverse bijbehorende bouwwerken op het perceel staan verspreid op het perceel en zijn allen in andere tijden gerealiseerd. Hierdoor maakt het geheel een onsamenhangende indruk. Door de nieuwe situering van de bebouwing en de inrichting van het perceel ontstaat een samenhangend geheel en wordt de ontginningsstructuur versterkt. Hiermee wordt de laag van het agrarische cultuurlandschap verbeterd. 3.
Stedelijke laag
Zoals op afbeelding 3.5 is te zien, valt het plangebied niet binnen de stedelijke laag.
Afbeelding 3.5: De stedelijke laag (Bron: Provincie Overijssel) 4.
23 Staphorst
Laag van de beleving
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 3.6: Laag van beleving (Bron: Provincie Overijssel) 'Donkerte' Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart van de 'laag van de beleving' aangeduid met het gebiedstype 'donkerte'. Lichte gebieden geven een beeld van economische dynamiek; zoals de steden en dorpen, de snelwegen, de kassengebieden, attractieparken en grote bedrijventerreinen. De donkere gebieden geven daarentegen een indicatie van het rustige buitengebied van Overijssel. Het zijn relatief luwe en dunbevolkte gebieden met een lage gebruiksdruk. De ambitie is gericht op het koesteren van donkerte als kwaliteit. Het streven is gericht op het handhaven van de donkerte en, waar mogelijk, de gebieden bij ontwikkelingen nog donkerder te maken. De richting van de sturing is gericht op het minimaal toelaten van kunstlicht. Het vereist het selectief inzetten en 'richten' van kunstlicht en het vermijden van onnodig kunstlicht bij ontwikkelingen. De kansen hiervoor doen zich met name voor bij ontwikkelingen die een grote invloed hebben op het aspect donkerte, zoals grotere woon- en werklocaties en wegen. Ook de projectering van passages van auto(snel)wegen en regionale wegen speelt daarbij een grote rol vanwege het feit dat op- en afritten veelal leiden tot stedelijke ontwikkelingen. Doorwerking plangebied Met de realisatie van het planvoornemen vindt geen extra uitstraling van kunstlicht plaats.
In vergelijking met de huidige planologische bebouwingmogelijkheden, pakt het planvoornemen positief uit voor de uitstraling van kunstlicht. Geconcludeerd wordt dat het aspect 'donkerte' geen belemmering vormt voor het voornemen.
3.2.2
Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie Overijssel te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is.
3.2.2.1
Relevante regels uit Omgevingsverordening
De volgende artikelen uit de Omgevingsverordening Overijssel zijn voor het planvoornemen van belang: 2.1.2, lid 1 (Principe van concentratie); 2.1.3, lid 2 (Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik); 2.1.5, lid 1,2 en 3 (Ruimtelijke kwaliteit); 2.2.2, lid 1,2 en 3 (Realisatie nieuwe woningen); 2.11 (Cultureel erfgoed).
24 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Hierna worden deze artikelen behandeld. Artikel 2.1.2 lid 1 (Principe van concentratie) 'Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in woningbouw, aanleg van bedrijventerreinen voor lokaal gewortelde bedrijvigheid en het realiseren van stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen om te voldoen aan de lokale behoefte en de behoefte van bijzondere doelgroepen'. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.2, lid 1 van de Omgevingsverordening De lokale behoefte is aangetoond bij de toetsing aan artikel 2.2.2., lid 1 van de Omgevingsverordening. Er is namelijk sprake van vervangende nieuwbouw. Artikel 2.1.3, lid 2 (Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik) Bestemmingsplannen voor de Groene Omgeving voorzien uitsluitend in ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen anders dan de uitleg van steden en dorpen wanneer aannemelijk is gemaakt: dat (her)benutting van bestaande erven en/of bebouwing in de Groene Omgeving in redelijkheid niet mogelijk is; dat mogelijkheden voor combinatie van functies op bestaande erven optimaal zijn benut. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.3, lid 2 van de Omgevingsverordening In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip 'groene omgeving' nader gedefinieerd als: de gronden die niet vallen onder bestaand bebouwd gebied.
In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip 'bestaand bebouwd gebied' nader gedefinieerd als: de gronden die benut kunnen worden voor stedelijke functies op grond van geldende bestemmingsplannen en op grond van voorontwerp-bestemmingsplannen voor zover de provinciale diensten daarover schriftelijk een positief advies hebben uitgebracht in het kader van het vooroverleg als bedoeld in artikel 3.1.1 Bro/artikel 10 BRO. Het plangebied maakt onderdeel uit van het bebouwingslint aan de Gemeenteweg, welke is te definiëren als het bestaand bebouwd gebied. Artikel 2.1.3, lid 2 is daarom niet van toepassing voor het planvoornemen, waardoor er geen sprake is van het begrip groene omgeving. Artikel 2.1.5 (Ruimtelijke kwaliteit) 1. In de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de geldende gebiedskenmerken. 2. In het kader van toelichting als bedoeld in lid 1 wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze toepassing is gegeven aan het Uitvoeringsmodel (of-, waar- en hoe benadering) die in de Omgevingsvisie Overijssel is neergelegd; 3. In het kader van de toelichting als bedoeld in lid 1 wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief die in de Omgevingsvisie Overijssel voor het gebied is neergelegd.
Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.5 lid 1, 2 en 3 van de Omgevingsverordening In paragraaf 3.2.1.3 en 3.2.1.4 is een toetsing uitgevoerd aan het uitvoeringsmodel. Hier wordt volstaan met de conclusie dat het planvoornemen past binnen het in de Omgevingsverordening gegeven ontwikkelingsperspectief en de gegeven gebiedskenmerken. Het plan is daarom in overeenstemming met artikel 2.1.5 van de Omgevingsverordening Overijssel. Artikel 2.2.2, lid 1, 2 en 3 (Realisatie nieuwe woningen) 1. Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. 2. In bestemmingsplannen wordt in maximaal 80% van de behoefte aan nieuwe woningen zoals vastgesteld in het kader van actueel onderzoek woningbouw, voorzien. 3. In bestemmingsplannen van gemeenten waarvoor woonafspraken van toepassing zijn, mag - in afwijking van lid 2 - in een hoger percentage dan 80% worden voorzien, met een maximum van 100% van de behoefte zoals vastgesteld in het kader van de woonafspraken. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.2.2 lid 1, 2 en 3 van de Omgevingsverordening Het planvoornemen betreft vervangende nieuwbouw. De rommelige bebouwing op het perceel wordt gesloopt.
Daarvoor in de plaats wordt een nieuwe woning gebouwd, ter versterking van de aanwezige rechtlijnige structuur. Daarnaast worden de nieuwe woning en de bijgebouwen qua uitstraling op elkaar afgestemd. Het planvoornemen is daarom in overeenstemming met artikel 2.2.2 van de Omgevingsverordening Overijssel. Artikel 2.11 (Cultureel erfgoed) In de toelichting op bestemmingsplannen wordt aangegeven op welke wijze bij de planontwikkeling rekening is gehouden met de aanwezige cultuurhistorische waarden.
25 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Onder 'cultuurhistorische waarden' wordt verstaan: het samenspel van historische landschappen, historisch geografische elementen en structuren, cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en bouwwerken en archeologische vindplaatsen die iets vertellen over het verleden. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.11 van de Omgevingsverordening Overijssel In paragraaf 2.3 en het gemeentelijk beleid in paragraaf 3.3 is beschreven hoe het intitatief past binnen het landschap en de aanwezige cultuurhistorische waarden.
3.2.3
Conclusie
Het planvoornemen is niet in strijd met het Provinciaal beleid. Geconcludeerd wordt dat het planvoornemen in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoordde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Staphorst een eigen wereld
3.3.1.1
Algemeen
Het landschap van Staphorst is een begrip. Het is een voor Nederland uniek landschap, rijk aan specifieke, gebiedsgebonden cultuurhistorische waarden. Het is een karakteristiek landschap, met een sterk onderscheidende ruimtelijke identiteit. Daarom is het landschap van Staphorst aangewezen als Belvedère-gebied. In de Nota Belvedère is het rijksbeleid neergelegd over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Centrale doelstelling van de nota is dat de cultuurhistorische identiteit sterker richtinggevend wordt voor de inrichting van de ruimte in ons land. In het kader van de Nota Belvedère zijn de cultuurhistorisch meest waardevolle gebieden en steden in Nederland op kaart gezet. Staphorst is één van deze gebieden. Om de ruimtelijke karakteristiek van Staphorst te kunnen duiden is in “Staphorst een eigen wereld” uitgegaan van verschillende schaalniveaus: het schaalniveau van het landschap (direct grenzend aan het lint), het schaalniveau van de Streek en het schaalniveau van de afzonderlijke boerderijen met hun bijhorende tuin- en erfinrichting. De samenhang van deze schaalniveaus bepaalt het karakteristieke beeld van Staphorst. In geval voor voorliggend plan is het schaalniveau van het landschap het meest relevant.
3.3.1.2
Perspectief
Het landschap Het landschap en De Streek zijn nauw met elkaar verbonden. Op het schaalniveau van het landschap spelen de volgende zaken: het versterken en verbeteren van de karakteristieke beplantingsstructuur; het versterken van de recreatieve betekenis; het leesbaar maken en houden van de geschiedenis van het landschap.
26 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Afbeelding 3.7: Perspectief voor het landschap (Bron: Gemeente Staphorst) De Streek De bijzondere bebouwingsstructuur in 'De Streek' moet gewaarborgd blijven. Dit betekent echter niet dat er geen ruimte voor nieuwe ontwikkelingen zou zijn. Binnen De Streek wordt, in beperkte mate, ruimte gezien voor het ontwikkelen van nieuwe woningen. Daarmee is niet iedere 'open' locatie automatisch een 'bouwlocatie'. De nieuwbouw dient zich echter nadrukkelijk te voegen binnen het bestaande ensemble.
Afbeelding 3.8: Perspectief voor De Streek (Bron: Gemeente Staphorst) De boerderij & erf Ten aanzien van de boerderijen spelen de volgende aspecten: het verdwijnen van de agrarische functie uit het lint en daarmee het verdwijnen van de belangrijkste functie van de boerderijen en bijgebouwen; 27 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
de inrichting van de tuinen en erven rond de boerderijen. De boerderijen zijn over het algemeen goed beschermd. Voor bijgebouwen geldt dat ze qua omvang en materialisering ondergeschikt zijn aan de boerderij: de hoofdmassa op het erf. Niet alleen de boerderijen zelf maar ook de manier waarop de tuinen en erven zijn ingericht draagt bij aan het karakteristieke beeld van Staphorst.
Afbeelding 3.9: Perspectief voor de boerderij en het erf (Bron: Gemeente Staphorst)
3.3.1.3
Landschap + lint + boerderij & erf
Het beschermde gezicht geeft veel aandacht aan het lint; De Streek, en dan met name aan de boerderijen als bijzondere elementen. Het beschermde gezicht heeft minder aandacht voor het landschap. Landschap en lint zijn in Staphorst echter onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het lint vormt in feite de 'versteende' structuur van het landschap. De relatie tussen lint en landschap is onderbelicht. Juist de versmelting van die twee vormt een wezenlijke karakteristiek van Staphorst. De elzensingels; het doorlopen van de singelbeplanting tot in het lint; de structuur van dwarswegen haaks op het lint; de doorzichten naar het achterland; de ontsluiting van het landschap en de sporen uit het verleden vormen essentiële aspecten van Staphorst.
3.3.1.4
Doorwerking planvoornemen
Voorliggend bestemmingsplan voorziet in de vervanging van een vervallen boerderij. Op het perceel wordt een nieuwe woning met bijgebouw gerealiseerd welk in het rechtlijnige landschapsstructuur word ingepast, waarbij de kenmerkende singels worden teruggebracht. De voorgenomen ontwikkeling levert dan ook een bijdrage aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit en is hiermee inovereenstemming met ‘Staphorst een eigen wereld’.
3.3.2
Woonvisie 2020-2024 Gemeente Staphorst
Het RWP West-Overijssel is gebaseerd op het concept en afwegingskader van de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het document legt vast wat de afspraken zijn in West-Overijssel en wordt voorgelegd aan de gemeentebesturen en provincie ter besluitvorming. In West-Overijssel is een grote veranderslag gemaakt in denken over woonprogrammering en hebben gemeenten een goede stap gezet in meer samenwerking en intervisie over kwalitatieve programmering en terugdringen overprogrammering. Veel bestuurders hebben intensief gediscussieerd over de kwaliteit van hun woonplannen en die in de regio. De uitkomsten van dit regionale overleg wordt per gemeente verwerkt in een woonvisie. Op 1 juli 2020 is de ‘Woonvisie 2020-2024, gemeente Staphorst’ van kracht. De woonvisie biedt inzicht in de woonbehoefte en uitbreidingsmogelijkheden en legt de koers voor de komende jaren vast op het gebied van wonen. In de woonvisie zijn de 5 belangrijkste woonopgaven in de gemeente voor de komende jaren in beeld gebracht; 1. Meer nieuwbouwwoningen nodig. 28 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
Naar verwachting zal het aantal huishouden in de gemeente Staphorst de komende jaren blijven groeien. In de periode 2019-2030 is er een tekort van 610 woningen om te voorzien in de huishoudensgroei. De woning tekorten verschillen per kern. 2.
Behoefte aan woningen in verschillende prijsklassen.
De woningmarkt in de gemeente Staphorst is een echter kopersmarkt. Woningen in de prijsklassen van € 200.000,- tot € 265.000,- zijn populair en daaraan is het grootste tekort. Het aandeel gezinnen is in Staphorst groot en blijft een belangrijk aandeel vormen in de gemeente. De gezinnen zijn met name op zoek naar grondgebonden koopwoningen tussen € 350.000,en 450.000,-. Om jonge starters te binden aan de gemeente Staphorst is een aanbod van betaalbare koopwoningen noodzakelijk. De doorstroming van ouderen stagneert, omdat er geen passend aanbod is. 3.
Behoefte aan meer sociale huurwoningen.
Er is behoefte aan 110 sociale huurwoningen (kleinere woningen en appartementen) tot 2030. De gemeente zal samen met VechtHorst op zoek gaan naar passende locaties om deze woningen te realiseren. 4.
Wonen en zorg
De behoefte aan wonen in combinatie met begeleiding en zorg, van senioren en andere doelgroepen met een ondersteuningsbehoefte neemt toe. 5.
Duurzaamheid
In het kader van de verduurzamingsopgave heeft de gemeente een regisserende rol. Zij stimuleert marktinitiatieven om de woningbouw te verduurzamen.
Woningbehoefte Staphorst Er is hier sprake van vervangende nieuwbouw, waardoor dit aspect niet van belang is.
3.3.3
Ruimtelijke atlas en Welstandsnota
3.3.3.1
Algemeen
De Ruimtelijke Atlas en Welstandnota van de gemeente Staphorst dient als vervanging van de voorgaande welstandsnota, die als te knellend werd ervaren. Daarvoor in de plaats is er een globaler welstandbeleid op basis van een welstandskaart. De atlas is een analyse en verhaal in kaartbeelden van de gemeente. De welstandsnota is meer dan voorheen gebaseerd op de ruimtelijke opbouw van de gemeente en haar verschillende kernen. De welstandskaart is een specifieke uitwerking van de atlas voor het welstandsbeleid. De Ruimtelijke Atlas en Welstandsnota bieden samen een ruimtelijk kader, waar een welstandscommissie of stadsbouwmeester maar ook stedenbouwkundige(n), architecten en andere adviseurs zich op kunnen baseren. Op deze manier fungeert de atlas als een soort raamwerk voor het ruimtelijk beleid en de welstandskaart als een overzichtelijk toetsinstrument. Bij nieuwe ontwikkelingen vormen een goed ruimtelijk beleid en hierop afgestemde bestemmingsplannen de basis voor het welstandsbeleid, omdat hierin de bebouwingsvlakken, bouwenveloppen en/of bouwvolumes worden vastgelegd.
3.3.3.2
Kernen - bijzonder regime
Dit regime blijft voornamelijk beperkt tot de meest karakteristieke delen van de bebouwde kommen. Onder het bijzonder regime vallen de bebouwingslinten van Staphorst en Rouveen. Deze omvatten de oudste delen van beide dorpen waar zich ook de vele rijks- en gemeentelijke monumenten bevinden. Cultuurhistorie is een belangrijke reden om voor een bijzonder regime te kiezen. Vanwege het bijzondere karakter hebben daarom ook het oorspronkelijke kerkdorp IJhorst en het historische buurtschap Hamingen een bijzonder regime gekregen. Doorwerking plangebied Bij de aanvraag omgevingsvergunning zal worden getoetst aan de welstandsnota. Er zijn geen indicaties dat de omgevingsvergunning niet zou kunnen voldoen aan de welstandsnota.
29 Staphorst
bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Gemeenteweg 352
3.3.4
Landschapsplan Staphorst
3.3.4.1
Algemeen
Het buitengebied van Staphorst heeft bijzondere landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten. Een deel van het buitengebied is dan ook opgenomen in de landschappelijke canon van Nederland. De dynamiek in het buitengebied in de vorm van verschillende processen en ontwikkelingen hebben hun weerslag op het landschap. De gemeente wil ruimte bieden aan de ontwikkelingen in het buitengebied en wil werken aan behoud en versterking van de landschappelijke kwaliteiten.