CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Tam-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst_Motivering

Raadsvergadering 3 maart 2026, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend bespreekstuk: TAM-omgevingsplan Gemeenteweg 51, Staphorst21.424 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Tam-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst

bestemmingsplan Tam-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst

Inhoudsopgave

Motivering

2

3

Inhoudsopgave (concept)

bestemmingsplan Tam-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst

Motivering

Motivering (concept)

3

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst

Status: Ontwerp September 2025

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst”

Plannaam: IMRO-code: Plantype: Status: Datum:

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst NL.IMRO.0180.TAMOPH22e-ON01 TAM-omgevingsplan Ontwerp 12 september 2025

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

1

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

Motivering

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

2

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 INLEIDING ................................................................................... 4 1.1 1.2 1.3 1.4

AANLEIDING ................................................................................................................................................ 4 TAM-OMGEVINGSPLAN ................................................................................................................................ 4 HET OMGEVINGSPLAN ................................................................................................................................... 5 LEESWIJZER ................................................................................................................................................. 7

HOOFDSTUK 2 HUIDIGE EN GEWENSTE SITUATIE ....................................................... 8 2.1 2.2

HUIDIGE SITUATIE......................................................................................................................................... 8 HET INITIATIEF ............................................................................................................................................. 9

HOOFDSTUK 3 TOETSING AAN BELEID .................................................................. 11 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

TOETSING AAN RIJKSBELEID .......................................................................................................................... 11 PROVINCIAAL BELEID ................................................................................................................................... 13 GEMEENTELIJK BELEID ................................................................................................................................. 21 WEGING WATERBELANG .............................................................................................................................. 31 CONCLUSIE BELEID ...................................................................................................................................... 34

HOOFDSTUK 4 ASPECTEN FYSIEKE LEEFOMGEVING .................................................. 35 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11

BESLUIT MILIEUEFFECTRAPPORTAGE ............................................................................................................... 35 DUURZAAMHEID EN KLIMAAT ....................................................................................................................... 36 BODEMKWALITEIT ...................................................................................................................................... 36 GELUID DOOR ACTIVITEITEN.......................................................................................................................... 37 LUCHTKWALITEIT ........................................................................................................................................ 40 GEUR ....................................................................................................................................................... 40 OMGEVINGSVEILIGHEID ............................................................................................................................... 42 ARCHEOLOGIE & CULTUURHISTORIE............................................................................................................... 43 NATUUR ...................................................................................................................................................

47 VERKEER EN PARKEREN ................................................................................................................................ 49 GEZONDHEID (STRALING EN Q-KOORTS) ......................................................................................................... 50

HOOFDSTUK 5 PARTICIPATIE ............................................................................. 51 5.1 5.2

MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID .......................................................................................................... 51 BESTUURLIJK OVERLEG ................................................................................................................................ 51

HOOFDSTUK 6 ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ................................................... 53 HOOFDSTUK 7 CONCLUSIE EVENWICHTIGE TOEDELING VAN FUNCTIES AAN LOCATIES ........ 54 HOOFDSTUK 8 JURIDISCHE VERANTWOORDING ...................................................... 55 8.1 8.2 8.3

INLEIDING ................................................................................................................................................. 55 OPBOUW REGELS ....................................................................................................................................... 55 VERANTWOORDING VAN DE REGELS ............................................................................................................... 57

BIJLAGEN BIJ DE MOTIVERING ............................................................................... 58

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

3

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

HOOFDSTUK 1

INLEIDING

1.1

Aanleiding

1.1.1

Algemeen

Voorliggend TAM-omgevingsplan heeft betrekking op het perceel achter de Gemeenteweg 51 in Staphorst (hierna: plangebied). Het perceel heeft een agrarische functie. Het voornemen bestaat om op deze locatie vier woningen te realiseren. Dit is in strijd met het Omgevingsplan van de gemeente Staphorst. De ontwikkeling is behandeld in de Omgevingskamer. Dit heeft geresulteerd in een positief advies. Op basis daarvan heeft het college van burgemeester en wethouders een positief principebesluit genomen in de vergadering van 25 februari 2025. Om dit initiatief mogelijk te maken, moet het omgevingsplan van de gemeente Staphorst worden gewijzigd. Dit TAM-omgevingsplan zorgt voor de gewenste planologische kaders en toont aan dat het voornemen in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. 1.1.2

Ligging

Het plangebied ligt aan de Gemeenteweg. Het betreft het perceel achter nummer 51. Kadastraal is het plangebied bekend als gemeente Staphorst, sectie AG, perceelnummer 2776. In afbeelding 1.1 is de ligging van het plangebied weergegeven ten opzichte van de kern Staphorst (rode ster) en ten opzichte van de directe omgeving (rode omlijning). De rode omlijning geeft het plangebied indicatief weer.

Afbeelding 1.1

Ligging van het plangebied (Bron: Plattekaart.nl)

1.2

TAM-omgevingsplan

1.2.1

Toelichting op TAM-omgevingsplan

Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ondersteunt bij het werken volgens de Omgevingswet. Er zijn tijdelijke alternatieve maatregelen (TAMs) voor organisaties die bij de voorbereiding en inwerkingtreding van de wet nog geen gebruik kunnen maken van lokale of landelijke onderdelen van het DSO. Deze vangnetten zorgen ervoor dat deze organisaties de belangrijkste uitvoeringsprocessen kunnen blijven uitvoeren, totdat ze het DSO

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

4

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp wel kunnen gebruiken. Een van de tijdelijke alternatieve maatregelen is de TAM-IMRO ofwel het TAMomgevingsplan. Kort gezegd houdt TAM-IMRO in dat de huidige techniek voor planvorming tijdelijk kan worden gebruikt onder de Omgevingswet. Deze techniek betreft de bestaande uitwisselingsstandaard IMRO (Informatiemodel Ruimtelijke Ordening) en de bestaande voorziening Ruimtelijke Plannen. IMRO is een bekende en functionerende techniek. De TAM-IMRO vraagt niet om alternatieve software. Het gaat meer om langduriger gebruik van de bestaande systemen en koppelingen. 1.2.2

De bij het plan behorende stukken

Het TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst: bestaat uit de volgende stukken: • •

verbeelding (tek.nr. NL.IMRO.0180.TAMOPH22e-ON01) en een renvooi; regels.

Op de verbeelding zijn de functies en gebiedsaanwijzingen van de in het plan begrepen gronden weergegeven. In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. Het plan gaat vergezeld van een motivering. De motivering geeft een duidelijk beeld van het TAM-omgevingsplan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten.

1.3

Het omgevingsplan

1.3.1

Algemeen

Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het omgevingsplan van de gemeente Staphorst. Ter plaatse van het plangebied is sprake van het tijdelijke omgevingsplan zoals deze in werking is getreden op 1 januari 2024. Het tijdelijke omgevingsplan bestaat uit de volgende documenten: • • •

Omgevingsplan gemeente Staphorst (in werking vanaf 10 oktober 2024); De Streek, Veegplan (vastgesteld op 9 juli 2019); Kleinschalige windturbines (vastgesteld op 23 juni 2020).

Voor de duiding van het planologische regime van het plangebied is met name het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” relevant. In afbeelding 1.2 is een uitsnede van de verbeelding behorende bij dat bestemmingsplan opgenomen. Het plangebied wordt op deze afbeelding aangeduid met de rode omlijning. Het plangebied heeft op basis van het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” de enkelbestemmingen ‘Agrarisch met waarden’ en de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie 3’ en ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

5

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

Afbeelding 1.2

1.3.2

Uitsnede van het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)

Beschrijving bestemmingen en aanduiding

Enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden’ De voor 'Agrarisch met waarden' aangewezen gronden zijn bestemd voor onder andere agrarische bedrijven, landschappelijke waarden en cultuurgrond, water en voorzieningen ten behoeve van water,

groenvoorzieningen, dagrecreatief medegebruik, verkeer en verblijfsdoeleinden in de vorm van wegen met een functie voor intern verkeer, voet- en fietspaden en parkeervoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen.

Dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 3’ De voor ‘Waarde – Archeologie 3’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud van hoge archeologische verwachtingswaarden. Dubbelbestemming ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’ De voor ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’ aangewezen gronden zijn behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor behoud, herstel en versterking van het karakteristieke dorpsgezicht (De Streek) zoals dat is verwoord in de aanwijzing dorpsgezicht d.d. 18 oktober 1993 en het document ‘Staphorst een eigen wereld’ van 31 mei 2005.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

6

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp 1.3.3

Opheffen strijdigheid

Op basis van het vigerende tijdelijke omgevingsplan is de functie wonen niet toegestaan. Daarnaast ontbreken de benodigde bouwmogelijkheden. Het geldende omgevingsplan beschikt niet over het juiste planologische kader voor de gewenste bouw- en gebruiksactiviteiten. Voorliggend TAM-omgevingsplan voorziet in het gewenste juridische planologisch kader om de voorgenomen ontwikkeling te kunnen realiseren.

1.4

Leeswijzer

Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 de huidige en gewenste situatie beschreven. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het beleidskader. Vervolgens worden in hoofdstuk 4 de aspecten van de fysieke leefomgeving behandeld. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op participatie. In hoofdstuk 7 wordt een conclusie van de evenwichtige toedeling van functies aan locaties gegeven. In hoofdstuk 8 wordt tot slot ingegaan op de juridische aspecten/planverantwoording van het voornemen.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

7

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

HOOFDSTUK 2 2.1

HUIDIGE EN GEWENSTE SITUATIE

Huidige situatie

Het plangebied ligt achter nummer 51 aan de Gemeenteweg in Staphorst. Het betreft een agrarisch perceel achter een bestaande woning. De locatie ligt aan het bestaande karakteristieke bebouwingslint De Streek. De functionele structuur van de directe omgeving bestaat voornamelijk uit wonen en centrumfuncties, zoals detailhandel, een kerk en horeca. Het plangebied wordt aan de noord- en oostzijde begrensd door woningen. Ten zuidoosten van het plangebied staat een kerk. Ten westen van het plangebied bevindt zich een kleinschalig agrarisch bedrijf. Hiervan is de milieuvergunning ingetrokken, waardoor hier geen agrarische bedrijfsactiviteiten meer plaatsvinden. Het plangebied zelf betreft een agrarisch perceel zonder bebouwing. Het plangebied is bereikbaar via de bestaande inrit van nummer 51. In afbeelding 2.1 is het straatbeeld van het plangebied vanaf de Gemeenteweg weergegeven. De ligging en begrenzing van het plangebied wordt weergegeven in afbeelding 2.2. Het plangebied is hierbij indicatief weergegeven met de rode omlijning. Voor de exacte begrenzing wordt verwezen naar de verbeelding.

Afbeelding 2.1

Straatbeelden van plangebied vanaf de Gemeenteweg (Bron: Google Streetview)

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

8

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

Afbeelding 2.2

Luchtfoto huidige situatie van het plangebied (Bron: PDOK.nl)

2.2

Het initiatief

2.2.1

Algemeen

Het voornemen bestaat om twee twee-onder-een-kapwoningen te bouwen op het agrarische perceel achter de Gemeenteweg 51 op basis van het open-plekkenbeleid van de gemeente Staphorst (zie voor toetsing par. 3.3.7). Ruimtelijk gezien past een geleidelijke aangroei van bebouwing en bewoning op deze locatie aan de Streek. Van oudsher worden de woningen langs de Streek al achter elkaar gebouwd, de oorsprong vindt zich in de ontginningsverkaveling en de wijze van vererven. Door de situering van de woningen in de lengterichting, worden de woningen ingepast in de bestaande slagenstructuur. De woningen betreffen twee-onder-een-kapwoningen. Er worden in totaal vier wooneenheden gerealiseerd. Bij de woningen is voldoende ruimte voor parkeren. Bij de achterste drie woningen wordt een bijgebouw gerealiseerd. De ontwikkeling wordt landschappelijk ingepast. De woningen zijn bereikbaar via de bestaande steeg. 2.2.2

Landschappelijke inpassing

Zoals gezegd wordt het voornemen landschappelijk ingepast. In bijlage 1 bij deze motivering is het erfinrichtingsplan opgenomen. Het plangebied wordt omsloten met een beukenhaag. Deze is deels ook al aanwezig. De twee twee-onder-een-kapwoningen worden van elkaar afgeschermd middels een beukenhaag. In de voortuinen van alle vier de woningen worden hoogstam fruitbomen aangeplant. Daarnaast wordt er diverse streekeigen beplanting aangebracht, zoals, meidoorn, lijsterbes, vuilboom en walnoot. Aan de achterzijde van het plangebied wordt een groene buffer gerealiseerd tussen het plangebied en de woningen daarachter. Deze BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

9

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp groene buffer bestaat uit streekeigen beplanting, zoals meidoorn, lijsterbes en vuilboom. In afbeelding 2.3 is een uitsnede opgenomen van het erfinrichtingsplan.

Afbeelding 2.3

Uitsnede erfinrichtingsplan (Bron: Vestus Bouwadvies)

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

10

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

HOOFDSTUK 3

TOETSING AAN BELEID

Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifieke voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven.

3.1

Toetsing aan Rijksbeleid

3.1.1

Nationale Omgevingsvisie

3.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor de leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor de leefomgeving. Dit is nodig om de doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 3.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1.

Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie

Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2.

Duurzaam economisch groeipotentieel

Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat de economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3.

Sterke en gezonde steden en regio’s

Er zijn vooral in steden en stedelijke regio’s nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio’s behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio’s geborgd. 4.

Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen wordt ingezet op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

11

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. 3.1.1.3 Afwegingsprincipe De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; 3. Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. 3.1.2

Instructieregels Rijk (Amvb’s)

Het omgevingsplan bevat op basis van artikel 4.2 van de Omgevingswet voor het gehele grondgebied van de gemeente in ieder geval de regels die nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In afdeling 5.1 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) zijn de instructieregels opgenomen voor het stellen van regels in het omgevingsplan. Hieronder zijn de hoofdonderwerpen opgesomd waarvoor het Bkl instructieregels bevat: • • • • • •

•

waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2) beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3) beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8).

Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. In heel bijzondere gevallen kunnen B&W de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. Zie stap 11f van hoofdstuk 3. In de onderbouwing moet worden ingegaan op de bovengenoemde onderwerpen, wanneer deze relevant zijn voor de betreffende ontwikkeling. Per onderwerp dient een toetsing plaats te vinden.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

12

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp 3.1.3

Ladder voor duurzame verstedelijking

3.1.3.1 Algemeen De Ladder is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen wordt beoordeeld of er echt behoefte aan is en of de ontwikkeling binnen het stedelijk gebied kan. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de Ladder is vereist. De Ladder wordt toegepast bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Bij de toetsing aan de ladder worden beide onderdelen van de Ladder meegenomen: • •

de behoefte aan de stedelijke ontwikkeling; bij een ontwikkeling buiten stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen het bestaande stedelijk gebied in de behoefte te voorzien zijn verkend.

Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘bestaand stedelijk gebied’ en een ‘stedelijke ontwikkeling’. bestaand stedelijk gebied betreft het bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Een stedelijke ontwikkeling is de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is. Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Er is een overzichtsuitspraak (ECLI:NL:RVS:2017:1724) over de Ladder. De Afdeling geeft hierin geen harde ondergrenzen, maar stelt wel 'in beginsel' grenzen. Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit).

3.1.3.2 Toetsing van het voornemen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking Uit vaste rechtspraak blijkt dat de ladder voor duurzame verstedelijking van toepassing is bij de realisatie van meer dan 11 woningen. Aangezien de voorgenomen ontwikkeling uitgaat van de realisatie van 4 woningen, is de ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing. 3.1.4

Toetsing van het initiatief aan de uitgangspunten in het Rijksbeleid

Het Rijksbeleid laat zich niet specifiek uit over dergelijke (kleinschalige) ontwikkelingen. Het initiatief raakt geen rijksbelangen zoals opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie. Wel draagt het bij aan de ambitie te komen tot sterke en toekomstbestendige woonlocaties. In de volgende hoofdstukken wordt aangegeven hoe het plan rekening houdt met de hoofdonderwerpen waarvoor het Bkl instructieregels bevat. Hoofdstuk 3 en 4 zijn reeds ingegaan op de instructieregels zoals vervat in paragraaf 5.1.5, 5.1.7 en 5.1.8 van het Bkl.

3.2

Provinciaal beleid

Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. Het belangrijkste plan betreft de Omgevingsvisie Overijssel, welke is verankerd in de Omgevingsverordening.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

13

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp 3.2.1

Omgevingsvisie Overijssel

De Omgevingsvisie is een integrale visie waarin de beleidsambities en doelstellingen staan die van provinciaal belang zijn voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Overijssel. Het uitgangspunt is gericht op het jaar 2030. De visie biedt kaders in de vorm van ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Daarbinnen krijgen gemeenten, waterschappen, maatschappelijke organisaties en andere initiatiefnemers mogelijkheden om ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren. De opgaven en kansen waar de provincie Overijssel voor staat, zijn verwerkt in centrale beleidsambities voor negen beleidsthema's. Deze beleidsthema's worden benaderd vanuit de overkoepelende rode draden duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit. • • •

3.2.2

Duurzame ontwikkeling voorziet in de behoefte van de huidige generatie, zonder voor toekomstige generaties de mogelijkheden in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien. Ruimtelijke kwaliteit is datgene wat de ruimte geschikt maakt en houdt voor wat voor mens, plant en dier belangrijk is. Ruimtelijke kwaliteit gaan vooral over 'goed': mooi, functioneel en toekomstbestendig. Sociale kwaliteit gaat over het welzijn of 'goed voelen' van de mens. In de omgevingsvisie gaat het over het welzijn van de mens in relatie tot de fysieke leefomgeving. Omgevingsverordening Overijssel

De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. 3.2.3

Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel

De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: 1. 2. 3.

Of - generieke beleidskeuzes; Waar - ontwikkelingsperspectieven; Hoe - gebiedskenmerken.

Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht. 3.2.3.1 Of - generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een maatschappelijke opgave. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Andere generieke beleidskeuzes betreffen het voorkomen van overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantoorlocaties.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

14

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp Ook wordt in deze fase de zgn. Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking gehanteerd. Deze Overijsselse ladder geeft een nadere invulling aan de vraag hoe de behoefte moet worden bepaald, zowel in de stedelijke als in de groene omgeving, en op welke wijze de regionale afstemming vorm gegeven moet worden. Integraliteit, toekomstbestendigheid, concentratiebeleid, (boven)regionale afstemming en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik zijn beleidskeuzes die invulling geven aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. Voor specifieke gebieden in Overijssel geldt dat niet alle initiatieven mogelijk zijn. Dit heeft te maken met zwaarwegende publieke belangen, gebiedsspecifieke beleidskeuzes om de zwaarwegende publieke belangen te borgen, zijn: reservering voor waterveiligheid en beperking wateroverlast, drinkwater/grondwaterbeschermingsgebieden, het Natuurnetwerk Nederland (NNN), de Nationale Landschappen en het provinciaal routenetwerk transport gevaarlijke stoffen. 3.2.3.2 Waar - ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven.

In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst. 3.2.3.3 Hoe - gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag ‘hoe’ een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de drie genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. Afbeelding 3.1 geeft dit schematisch weer.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

15

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

Afbeelding 3.1

3.2.4

Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)

Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel

Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld. 3.2.4.1 Of - generieke beleidskeuzes In voorliggende geval zijn met name artikel 4.4, artikel 4.5, artikel 4.8, artikel 4.14 en artikel 4.90 van de Omgevingsverordening Overijssel van belang. Hierna wordt nader ingegaan op de genoemde artikelen. Artikel 4.4 1.

Principe van concentratie

In omgevingsplannen worden alleen de ontwikkeling van woningbouw, bedrijventerrein, stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen mogelijk gemaakt als die voorzien in een lokale behoefte of in de behoefte van bijzondere doelgroepen.

Toetsing van het initiatief aan artikel 4.4 Het voornemen bestaat uit de realisatie van vier woningen in Staphorst. De woningen zijn bedoeld voor de lokale behoefte. In paragraaf 3.3.4 wordt aangetoond dat het voornemen passend is in de gemeentelijke woningbouwprogrammering. In Staphorst zijn meer woningen nodig. In alle prijsklassen is er een tekort aan woningen, behalve in de dure huur. Met het voornemen wordt een bijdrage geleverd aan de realisatie van woningen in de gemeente Staphorst. Gelet hierop wordt geconcludeerd dat dit plan voldoet aan artikel 4.4 van de Omgevingsverordening Overijssel. Artikel 4.5 1.

Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik

Omgevingsplannen maken alleen extra ruimtebeslag voor stedelijke functies in de Groene Omgeving mogelijk aansluitend op bestaand bebouwd gebied en als aannemelijk gemaakt is dat:

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

16

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp a. b. c.

er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied; de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en transformatie; en mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut.

Toetsing van het initiatief aan artikel 4.5 Het plangebied heeft weliswaar een agrarische functie, maar het ligt binnen het bestaand bebouwd gebied van Staphorst, vlak bij de kern met centrumfuncties. Binnen de Omgevingsvisie is het plangebied ook aangemerkt als een gebied waar incidenteel inbreiding mogelijk is. Op basis van de Omgevingsvisie van de provincie Overijssel is het plangebied aangemerkt als Bebouwd gebied. Daarmee is er sprake van een ontwikkeling binnen bestaand bebouwd gebied en wordt er geen extra ruimtebeslag gelegd op de Groene Omgeving. Artikel 4.8:

Ontwikkelen met ruimtelijke kwaliteit

In omgevingsplannen worden alleen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt die de ruimtelijke kwaliteit versterken. Toetsing van het initiatief aan artikel 4.8 Voorliggende ontwikkeling draagt met de uitvoering van het erfinrichtingsplan (zie bijlage 1 bij deze motivering) bij aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de ter plaatse geldende gebiedskenmerken. Later in deze paragraaf wordt conform de omgevingsvisie van de provincie Overijssel inzichtelijk gemaakt op welke wijze toepassing is gegeven aan het Uitvoeringsmodel en wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het geldende ontwikkelingsperspectief. Artikel 4.14:

Woonafspraken

Omgevingsplannen staan alleen toe dat nieuwe woningen worden gerealiseerd als de bouw van deze woningen past binnen de geldende woonafspraken, zoals deze zijn gemaakt door de regio en vastgelegd in bestuurlijke afspraken tussen provincie en gemeenten. Toetsing van het initiatief aan artikel 4.14 In de woondeal West Overijssel zijn afspraken gemaakt over de te realiseren woningen in de regio west Overijssel. In deze regio wordt ingezet op de realisatie van minimaal 28.200 woningen tot en met eind 2030. Momenteel bedraagt de harde plancapaciteit 19.044 woningen. Op regionaal niveau blijft de woningbouwproductie enigszins achter op de doelstelling van minimaal 28.200 woningen uit de Woondeal. De partijen zetten zich in om de komende jaren zachte plannen om te zetten naar harde plannen en om de harde plannen tot realisatie te brengen. De voorgenomen ontwikkeling draagt bij aan de ambitie van de regio West Overijssel om tot en met eind 2030 minimaal 28.200 woningen toe te voegen. Het streven is dat tweederde van de nieuw te bouwen woningen binnen het betaalbare segment valt (< 405.000 euro). Het streven geldt op gemeentelijk en regionaal niveau, dus niet bij elk afzonderlijk plan. Lokaal maatwerk is mogelijk, rekening houdend met de specifieke gemeentelijke situatie. Met de voorgenomen ontwikkeling worden vier woningen in het betaalbare segment gerealiseerd.

De woningen zijn bedoeld voor starters en voor de lokale behoefte. Geconcludeerd wordt dat het voornemen voldoet aan artikel 4.14. Artikel 4.90: 1.

Overstroombaar gebied

Omgevingsplannen die betrekking hebben op gebieden die zijn aangewezen als Overstroombaar gebied voorzien alleen in stedelijke functies binnen dat gebied als door het stellen van voorwaarden is verzekerd dat de veiligheid ook op lange termijn is geborgd.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

17

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

2. 3.

Bij het stellen van voorwaarden bedoeld in het eerste lid is meerlaagse veiligheid het uitgangspunt. De onderbouwing van een omgevingsplan bedoeld in het eerste lid bevat een overstromingsrisicoparagraaf die inzicht biedt in: a. de risico's bij overstroming; en b. de maatregelen en voorzieningen die worden getroffen om deze risico's te voorkomen of te beperken.

Toetsing van het initiatief aan artikel 4.90 Het plangebied ligt in een zone waar er kans bestaat op overstromingsrisico. Als gevolg van de ontwikkeling is er sprake van een toename in de personendichtheid. Het gaat om vier woningen, dus de toename is relatief klein. Het gaat om reguliere woningen, dus de bewoners zullen zelfredzaam zijn. In het geval van een overstroming kunnen de bewoners daarom het plangebied zelfstandig verlaten. In paragraaf 3.4 wordt hier nader op ingegaan. 3.2.4.2 Ontwikkelingsperspectieven Het plangebied behoort tot het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’. ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’ De steden en dorpen buiten de stedelijke netwerken mogen altijd bouwen voor de lokale behoefte aan wonen, werken en voorzieningen, inclusief lokaal gewortelde bedrijvigheid, mits onderbouwd en regionaal afgestemd. Herstructurering en transformatie van de woon-, werk-, voorzieningen- en mixmilieus moeten deze vitaal en aantrekkelijk houden en de diversiteit aan milieus versterken. Herstructurering en transformatie bieden kansen om te anticiperen op klimaatverandering (bijvoorbeeld door ruimte voor groen, natuur en water te reserveren).

Van belang is de stedelijke ontwikkeling altijd af te stemmen op de kenmerken van het watersysteem, bijvoorbeeld in laaggelegen gebieden bij bouw- en evacuatieplannen rekening houden met risico’s op overstroming of wateroverlast. Herstructurering en transformatie kunnen ook bijdragen aan de energietransitie (door het nemen van energie-efficiënte maatregelen en/of het opwekken van duurzame energie door bijvoorbeeld het aanwezige dakoppervlak te benutten). Toetsing van het initiatief aan het “Ontwikkelingsperspectief” Binnen gebieden met het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’ is ruimte voor herstructurering, inbreiding en transformatie. In voorliggend geval is er sprake van woningbouw op een inbreidingslocatie. Hierbij is er sprake van bouw voor de lokale behoefte. Binnen het plangebied geldt een overstromingsrisico. In de voorgaande paragraaf is hier aandacht aan besteed. Er wordt geconcludeerd dat het initiatief passend is binnen het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’. 3.2.4.3 Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch-cultuurlandschap, stedelijke laag en de laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Hierna worden de vier lagen behandeld. 1.

De “Stedelijke laag“

De locatie is op de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Stedelijke laag’ aangeduid met het gebiedstype ‘Bebouwingsschil 1900-1955’ en ‘Informele trage netwerk’.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

18

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp

‘Bebouwingsschil 1900 – 1955’ De bebouwingsschil 1900 – 1955 bestaat uit gemengde stadwijken en woonwijken direct aansluitend op de historische centra en binnensteden. Op sommige plaatsen liggen (voormalige) grootschalige fabriekscomplexen direct aansluitend aan woonwijken. Deze stadswijken kennen een gesloten, compacte vorm (bouwblokken) en zijn veelal opdeelbaar in wijken met eigen karakter. De wijken worden van elkaar gescheiden door doorgaande lanen, singels en stadsstraten. Kenmerkend in de bebouwing is de verwantschap in architectuurstijlen en aandacht voor architectonische details en verbijzondering van gebouwen op specifieke plekken als straathoeken. De schil is op te delen in wijken met individuele panden, gekenmerkt door veel variatie in bebouwing en veel (individueel en openbaar) groen. De wijken op basis van de fabrieksdorp-/tuindorpprincipes zijn juist herkenbaar aan een hechte stedenbouwkundige en architectonische eenheid op basis van collectieve principes. Stationsomgevingen liggen vaak in deze schil. De stadsassen doorkruisen deze bebouwingsschil veelal en vormen belangrijke verbindingsassen tussen de stedelijke centra, stationsgebieden en het hoofdinfrastructuurnetwerk rond de steden.

‘Informele trage netwerk’ Het informele trage netwerk is het ‘langzame’ netwerk (wandelpaden, fietspaden, ruiterpaden, vaarroutes) van de provincie, dat delen van het agrarisch cultuurlandschap en het natuurlijke laag toegankelijk en ervaarbaar maakt. De oude zandwegen en paden vormen het basisstramien. Als ontwikkelingen plaats vinden in de gebieden die in de directe invloedssfeer van stad en dorp liggen (bv. bedrijventerreinen, woonwijken), dan dragen deze ontwikkelingen bij aan behoud en verkleining van de maaswijdte van het padennetwerk. Nieuwe mogelijkheden voor lange afstands-, wandel- en fietsroutes worden benut. Toetsing van het initiatief aan de ‘Stedelijke laag’ Met voorgenomen ontwikkeling wordt rekening gehouden met omliggende functies en bestaande bebouwingsstructuren. Van belang is in dit geval de ligging van het plangebied in het beschermde dorpsgezicht ‘De Streek’. In paragraaf 3.3.2 wordt nader ingegaan op dit onderdeel. Het voornemen is passend binnen ‘de Streek’. Wat betreft het informele trage netwerk wordt geconcludeerd dat deze laag niet zichtbaar is in het plangebied. Op deze plaats wordt geconcludeerd dat het voornemen in overeenstemming is met het ter plekke geldende gebiedskenmerk van de ‘Stedelijke laag’. 2.

De “Laag van de beleving“

De 'Laag van de beleving' is het domein van de belevenis, de betekenis en identiteit. Het voegt kenmerken toe als landgoederen, recreatieparken, recreatieve routes maar benut ook vooral de kwaliteit van de andere drie lagen. Het maakt beleefbaar en veroorzaakt een belevenis. Dit belevenisaspect wordt een steeds belangrijke pijler onder het ruimtelijk kwaliteitsbeleid. Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart de 'Laag van de beleving' aangeduid met 'donkerte' en ‘IJssellinie inundatieveld’. ‘Donkerte’ Lichte gebieden geven een beeld van economische dynamiek, zoals de steden en dorpen, de snelwegen, de kassengebieden, attractieparken en grote bedrijventerreinen. De donkere gebieden geven daarentegen een indicatie van het rustige buitengebied van Overijssel. Het zijn relatief luwe en dunbevolkte gebieden met een lage gebruiksdruk. De ambitie is gericht op het koesteren van donkerte als kwaliteit. Het streven is gericht op het handhaven van de donkerte en, waar mogelijk, de gebieden bij ontwikkelingen nog donkerder te maken. De sturing is gericht op het minimaal toelaten van kunstlicht. Het vereist het selectief inzetten en 'richten' van kunstlicht en het vermijden van onnodig kunstlicht bij ontwikkelingen. De kansen hiervoor doen zich met name voor bij ontwikkelingen die een grote invloed hebben op het aspect donkerte, zoals grotere woon- en werklocaties en wegen.

Ook de projectering van passages van auto(snel)wegen en regionale wegen speelt daarbij een grote rol vanwege het feit dat op- en afritten veelal leiden tot stedelijke ontwikkelingen.

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

19

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp ‘IJssellinie inundatieveld’ Dit gebied is één van de bakens in de tijd en brengt een cultuurhistorische ambitie met zich mee. Zoals het creëren van verbindingen en verbanden tussen bestaande bakens, welke onderdeel van een groter geheel zijn maar nu verloren of geïsoleerd in het landschap liggen. Tevens kunnen bakens van deze tijd worden toegevoegd. Cultuurhistorische waarden dienen behouden te worden door ze bewust in te zetten in gebiedsopgaves. Toetsing van het initiatief aan de ‘Laag van de beleving’ Voor De Streek is het aspect 'donkerte' van toepassing. Het is de vraag in hoeverre hier daadwerkelijk sprake kan zijn van donkerte, gezien het feit dat verlichting in woon- en werkgebieden noodzakelijk is vanuit het oogpunt van onder andere sociale veiligheid en verkeersveiligheid. Met het voornemen worden vier nieuwe woningen gerealiseerd. Er zal daarmee sprake zijn van een toename van verlichting. Echter ligt het plangebied zoals gezegd binnen de bebouwde kom en is er in de omgeving al sprake van lichtvervuiling en het plangebied is hierdoor in de bestaande situatie niet ‘donker’. Het voornemen doet daarom geen onevenredige afbreuk aan het aspect donkerte. Wat betreft het IJssellinie inundatieveld kan gesteld worden dat kenmerken van deze laag niet zichtbaar zijn in het plangebied.

De voorgenomen ontwikkeling is passend in de ‘Laag van beleving’. 3.

De “Natuurlijke laag“

De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Zo zorgden ijs-, wind- en waterstromen in Overijssel voor het ontstaan van een afwisselend landschap van stuwwallen, dekzandgronden, beekdalen en natte laagtes en bepaalden de stroomsnelheden van IJssel, Vecht, Regge of Dinkel waar het fijne (komgronden) en waar het grovere sediment (oeverwallen) werd afgezet. En ontwikkelde veen zich daar, waar het water maar moeilijk weg kon. Het plangebied is op de kaart aangeduid als ‘Laagveengebieden (in cultuur gebracht)’. ‘Laagveengebieden (in cultuur gebracht)’ Dit zijn grote gebieden, waar onder invloed van stagnerend water en grondwater uitgestrekte veenmoerassen zijn ontstaan. Hier bestonden diverse verlandingsstadia naast elkaar: open water – rietmoeras – opgaand moerasbos. Het semi-natuurlijke laagveenrestant van de Weerribben en de Wieden bestaat uit relicten van dit gebiedstype met een hoge waterkwaliteit en natuurkwaliteit. Een samengesteld landschap van rietland op een pakket veen lagen (kraggen) en vaarten, afgewisseld met bos. Het gebied is ontstaan door turfwinning, rietteelt en extensieve veehouderij. Elders is dit landschap verder in cultuur gebracht als veenweidegebied of polder.

Toetsing van het initiatief aan de ‘Natuurlijke laag’ Het plangebied betreft een agrarisch perceel in de bebouwde kom van Staphorst. De kenmerken van het laagveengebied zoals die hierboven genoemd worden, zijn binnen het plangebied niet (meer) zichtbaar. Geconcludeerd wordt dat het voornemen geen afbreuk doet aan de Natuurlijke laag. 4.

De “Laag van het agrarisch cultuurlandschap“

De “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” beschrijft het palet van agrarische cultuurlandschappen met hun dragende structuren en nederzettingsvormen. Deze laag is het resultaat van de wisselwerking tussen verschillen in de natuurlijke ondergrond en de manier waarop gebieden in cultuur werden – en worden – gebracht. Door de eeuwen heen is een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing (hoeven, kernen en dorpen) gegroeid. Vanouds kennen de nederzettingen een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omliggende landschap. Het plangebied is op de kaart aangemerkt als ‘Laagveenontginningen’. ‘Laagveenontginningen’ Het laagveenontginningenlandschap is een open, laag en nat landschap en is ontstaan door occupatie vanuit de bewoonde hogere randen. Dit komt deels door vervening en deels door alleen ontwatering. Binnen dit landschap zijn er verschillende verschijningsvormen. Binnen Overijssel heb je de rationeel verkavelde polder Mastenbroek en anderzijds heb je het kleinschalige slagenlandschap van Staphorst en Rouveen, met zijn

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

20

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp langgerekte uitwaaierende kavels en houtwallen. Daarnaast zijn er open veenweidengebieden, natuurlijke gebieden en open water. De bijbehorende bebouwingsstructuur en typologie verschilt sterk van elkaar. De ambitie van dit landschapstype is de cultuurhistorische kwaliteiten van het laagveenlandschap zoveel als mogelijk in stand houden en beleefbaar maken. De grote open ruimtes, het patroon van sloten met beplantingen, de vochtige bloemrijke weides geven dit landschap grote belevingswaarde en zijn essentieel voor de leefomgeving van weidevogels. De grondgebonden landbouw is de drager van deze kwaliteiten, echter een nieuw perspectief op een gebiedsgerichte bedrijfsvoering – eventueel in combinatie met andere functies is voor de toekomst van deze gebieden zeer wenselijk. Het karakteristieke bebouwingspatroon vormt vertrekpunt bij herstructurering, verdichting en uitbreiding van de agrarische bebouwing en de woonwerkmilieus. Toetsing van het initiatief aan de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ Het plangebied in ‘De Streek’. Hier is sprake van het kenmerkende slagenlandschap. De voorgenomen ontwikkeling is passend binnen dit landschap. De kenmerkende kavelstructuur blijft intact. Door de situering van de woningen in de lengterichting, worden de woningen ingepast in de bestaande slagenstructuur.

Geconcludeerd dat het voornemen passend is binnen de laag van het agrarisch cultuurlandschap. 3.2.5

Conclusie toetsing aan het provinciaal beleid

Geconcludeerd kan worden dat de in dit voorliggende plan besloten ruimtelijke ontwikkeling in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoorde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.

3.3

Gemeentelijk beleid

Het gemeentelijk beleid is verwoord in tal van plannen. Met betrekking tot de in dit TAM-omgevingsplan besloten ruimtelijke ontwikkeling zijn de hierna genoemde beleidsstukken relevant. 3.3.1

Omgevingsvisie ‘Staphorst voor elkaar’

3.3.1.1 Algemeen De Omgevingsvisie Staphorst is gericht op verbetering van de ‘omgevingskwaliteit’. De visie geeft de kaders voor (particuliere) initiatieven en nodigt inwoners en partijen uit met ontwikkelingen te komen die bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Daarbij gaat het niet alleen om ruimtelijke kwaliteit, maar ook om kwaliteitsverbetering op bijvoorbeeld het gebied van recreatie, ecologie, leefbaarheid, zorg, duurzaamheid en (agrarische) economie. De omgevingsvisie bevat de koers van Staphorst richting de toekomst met 2030 als stip op de horizon en een doorkijk naar 2050. De visie is gebaseerd op de volgende drie kernkwaliteiten: 1. 2. 3.

Innovatieve plattelandseconomie; Verantwoord vernieuwen; Gezonde en dynamische samenleving.

Naast de voorgaande kernkwaliteiten is de visie is onderverdeeld in verscheidene doelstellingen: • • • • • • •

Landbouw en landschap hand in hand Een fantastisch woon- en leefklimaat Ondernemend Staphorst Bereikbaar langs alle wegen Verbinden van onderwijs en arbeidsmarkt Versterken van sociale cohesie en integratie Jongeren gezond en ouderen vitaal BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

21

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp •

Duurzaam voor elkaar

Bij voorliggend initiatief is de doelstelling ‘Een fantastisch woon- en leefklimaat’ van belang, deze wordt hieronder behandeld. 3.3.1.2 Een fantastisch woon- en leefklimaat Het is goed wonen in Staphorst. De kwaliteit van woningen en de woonomgeving zijn over het algemeen naar tevredenheid van de inwoners. Dat wil Staphorst graag zo houden. De ambitie is om een goed woon- en leefklimaat aan te blijven bieden. Hierbij wordt gefocust op zowel kwaliteit (groen en prettige leefomgeving) als kwantiteit (meer woningen). Demografische ontwikkelingen In de periode van 2019 tot 2030 gaat het naar verwachting om een toename met 610 huishoudens en in de periode van 2030 tot en met 2040 om 220 huishoudens. Tegelijkertijd zal de komende jaren ook de vergrijzing toenemen. Doelgroepen • • • • •

Staphorst zorgt voor een voldoende ruim woningaanbod, om te voorkomen dat Staphorsters noodgedwongen naar omliggende gemeenten verhuizen; De demografische ontwikkelingen leiden met name tot een grote vraag naar woningen voor starters, daarbij vraagt de betaalbaarheid van woningen voor starters en kleine huishoudens de aandacht; Er wordt geanticipeerd op de vergrijzing door te zorgen voor levensloopbestendige woningen (zoals nultredenwoningen) en verdichting vindt plaats met name in de nabijheid van voorzieningen; Er is vraag naar woningen in het duurdere segment. Daarbij gaat het met name om grote kavels in groen woonmilieu; Er worden alternatieve (tijdelijke) huisvestingsoplossingen voor vergunninghouders en andere doelgroepen geboden. Hierover worden afspraken gemaakt met de woningcorporatie.

Locaties Ten aanzien van de locatie waar wordt gebouwd, houdt Staphorst een zogenaamde drietrapsraket aan. Hierna wordt er uitgebreider op ingegaan: 1.

2.

3.

Allereerst worden de reeds ingezette ontwikkelingen afgerond (stap 1). Hierbij gaat het om inbreidingslocaties, zoals de Triangellocatie en de Levensboomlocatie in Rouveen. Daarbij is wel belangrijk dat de ‘inbreiding’ met woningbouw niet ten koste gaat van de leefbaarheid en het groene, dorpse karakter van Staphorst. Onder voorwaarden kan in de Streek nog enige inbreiding plaatsvinden. De ruimte in De Streek die vrijkomt door vertrekkende bedrijven moet worden benut, maar het is belangrijk dat de saneringslocaties niet te dicht worden bebouwd. Het slagenlandschap moet namelijk zichtbaar en herkenbaar blijven vanaf de Oude Rijksweg en de Gemeenteweg, maar ook vanaf de A28. Ook wordt het ombouwen van boerderijen in De Streek en Rouveen tot (meerdere) woningen aangemoedigd (woningsplitsing (horizontaal en verticaal)). Vervolgens worden buitenstedelijke projecten/fasen die in voorbereiding zijn, ontwikkeld (stap 2). Dit gaat om het tweede deel van de Slagen (tot de Kleine Hoogteweg). Om meer ruimte te bieden aan werken aan huis, zoals zzp‘ers doen, en om een soepeler overgang te krijgen naar (zware) bedrijventerreinen ontwikkelt Staphorst de locaties aan de oostzijde van het spoor en ten westen van de Slagen als woon-werklocaties.

Alleen als blijkt dat er een kwantitatieve dan wel kwalitatieve behoefte is aan extra ruimte voor nieuwe woningen buiten het bestaand stedelijk gebied, dan komen deze locaties in beeld (stap 3). Ontwikkeling van deze locaties dient gepaard te gaan met een wezenlijke bijdrage aan de drie kernkwaliteiten. In lijn met de Omgevingswet kan worden gedacht aan woningbouw op bestaande kavels en binnen bestaande bebouwing, zowel binnen- als buitenstedelijk. Dit kan door woningsplitsing of hergebruik van bestaande bebouwing. Bij voorkeur is dit dichtbij één van kernen om zo te zorgen dat de afstand tot de voorzieningen niet te

BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

22

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp De visie van de gemeente Staphorst op het thema ‘Wonen en leefbaarheid’ is verwerkt in een overzichtelijk kaartbeeld. Afbeelding 3.2 omvat een uitsnede van de structuurvisieplankaart. Te zien is dat het plangebied op een locatie ligt waar incidenteel inbreiding mogelijk is.

Afbeelding 3.2

Uitsnede omgevingsvisiekaart thema ‘Wonen en leefbaarheid’ (Bron: gemeente Staphorst)

3.3.1.3 Toetsing van het initiatief aan de “Omgevingsvisie Staphorst voor elkaar” Zoals aangegeven op afbeelding 3.2 ligt het plangebied in een gebied aangemerkt als ‘incidenteel inbreiding mogelijk (de Streek) afstemmen wonen en bedrijvigheid’. Het toevoegen van woningen op deze locatie sluit aan bij de ‘drietrapsraket’ van de gemeente Staphorst, waarbij inbreiding boven uitbreiding wordt geprevaleerd. Het is belangrijk dat het slagenlandschap zichtbaar en herkenbaar blijft. Doordat de woningen in de lengterichting achter elkaar worden gesitueerd en het perceel breed genoeg is, blijft de herkenbare slagenstructuur intact. Geconcludeerd wordt dat het voornemen passend is binnen de Omgevingsvisie van de gemeente Staphorst. 3.3.2

Belvedère-nota ‘Staphorst een eigen wereld’

3.3.2.1 Algemeen Het landschap van Staphorst is een begrip. Het is een voor Nederland uniek landschap, rijk aan specifieke, gebiedsgebonden cultuurhistorische waarden. Het is een karakteristiek landschap, met een sterk onderscheidende ruimtelijke identiteit. Daarom is het landschap van Staphorst aangewezen als Belvedèregebied. In de Nota Belvedère is het rijksbeleid neergelegd over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Centrale doelstelling van de nota is dat de cultuurhistorische identiteit sterker richtinggevend wordt voor de inrichting van de ruimte in ons land. In het kader van de Nota Belvedère zijn de cultuurhistorisch meest waardevolle gebieden en steden in Nederland op kaart gezet. Staphorst is één van deze gebieden. Om de ruimtelijke karakteristiek van Staphorst te kunnen duiden is in “Staphorst een eigen wereld” uitgegaan van verschillende schaalniveaus: het schaalniveau van het landschap (direct grenzend aan het lint), het schaalniveau van de Streek en het schaalniveau van de afzonderlijke boerderijen met hun bijhorende tuin- en BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies

23

“TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22e Gemeenteweg 51 Staphorst” Ontwerp erfinrichting. De samenhang van deze schaalniveaus bepaalt het karakteristieke beeld van Staphorst. In geval voor voorliggend plan is het schaalniveau van de Streek het meest relevant. 3.3.2.2 Schaalniveau de Streek De Streek is het twaalf kilometer lange lint tussen Lichtmis en Halfweg. Het lint heeft een min of recht verloop ter plaatse van Staphorst. Het Rouvener tracé (tussen Dekkersweg en Lichtmis) kent een meer slingerend verloop. Er is sprake van een grote ruimtelijke continuïteit langs het lint. De Streek kent grotendeels een dichte bebouwingsstructuur van monumentale boerderijen die een sterke architectonische verwantschap hebben. De bewoners van de Streek kennen een sterke gemeenschapszin, hetgeen zich ondermeer uit in een honkvast karakter. Wanneer de bevolking groeit worden de kavels gesplitst en verdeeld. Doordat de ruimte gaandeweg de ontginning steeds beperkter wordt zijn de kavels op de Streek aanmerkelijk smaller dan de 125 meter breedte bij het begin van de ontginning. Nieuwe boerderijen kunnen aanvankelijk nog tussen de bestaande geplaatst worden. Maar al snel ontbreekt hiertoe de ruimte. Elders in Nederland is in zulke situaties vaak besloten tot het stichten van een nieuwe nederzetting elders. Zo niet in Staphorst: hier worden de nieuwe boerderijen direct achter de bestaande gebouwd.

Na de splitsing in de lengterichting worden de kavels nu ook in de breedte gesplitst. Dit langdurige proces van vererving heeft in Staphorst geleid tot het karakteristieke bebouwingspatroon waarbij het lint op veel plekken verschillende rijen dik is en de achterliggende woningen worden ontsloten door paden (stegen) haaks op het lint. Het karakteristieke patroon van achter elkaar geplaatste boerderijen, waarbij de richting ten opzichte van de weg vaak een hoek vertoont, is het beeldmerk van Staphorst. Het is het resultaat van een langdurig proces van vererving, opsplitsing en nieuwbouw van boerderijen. Deze bijzondere bebouwingsstructuur moet gewaarborgd blijven. Behoud en ontwikkeling van de karakteristieke bebouwingsstructuur Binnen de Streek wordt, in beperkte mate, ruimte gezien voor het ontwikkelen van nieuwe woningen. Daarmee is niet iedere ‘open’ locatie automatisch een ‘bouwlocatie’. De nieuwbouw dient zich echter nadrukkelijk te voegen binnen het bestaande ensemble. Er gelden een aantal spelregels: -

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=0ab41ec2-3e54-490c-91ec-c2673a338a58