Bijlage 1 - ON BP Poeleweg IJhorst - Toelichting_1.pdf
Tekst van het document
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST B+O STEDENBOUW B.V. 18 november 2020
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
TITEL
1
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
2
Plan: Plantype: Status: IMRO-idn:
Poeleweg IJhorst Bestemmingsplan Ontwerp NL.IMRO.0180.4102020001-ON01
3
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
B+O STEDENBOUW B.V.
B+O STEDENBOUW B.V.
INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding
7
5.2 Provinciaal beleid
20
1.1 Aanleiding
7
5.3 Gemeentelijk beleid
26
1.2 Plangebied
7
5.4 Conclusie beleid m.b.t. initiatief
28
1.3 Vigerende planologische situatie
7
1.4 Strijdigheid vigerend bestemmingsplan
9
6.1 Brandveiligheid
29
10
6.2 Milieueffectrapportage
29
2.1 Bestaande situatie
10
6.3 Duurzaamheid
30
2.2 Ontstaansgeschiedenis
10
6.4 Bodem
30
2.3 Hydrologie
10
6.5 Geluid
30
2.4 Lanschaps- en natuurwaarden
10
6.6 Luchtkwaliteit
31
2.5 Archeologie en cultuurhistorie
10
6.7 Geur
31
2.6 Stedenbouwkundige waarden
10
6.8 Bedrijven en milieuzonering
32
13
6.9 Externe veiligheid
32
3.1 Beeldkwaliteitseisen
13
6.10 Water
33
3.2 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing
13
6.11 Klimaatadaptatie
34
3.3 Doorvertaling naar initiatief
13
6.12 Archeologie en cultuurhistorie
34
4. Ruimtelijke kwaliteit
15
6.13 Flora en fauna
35
4.1 Gebruikswaarde
15
6.14 Verkeer
37
4.2 Belevingswaarde
15
6.15 Parkeren
37
4.3 Toekomstwaarde
15
6.16 In- en uitritten
37
4.4 Conclusie
15
6.17 Verlichting
37
5. Beleidskader
16
6.18 Gezondheid
37
16
6.19 Relatie met andere toestemmingsvereisten
37
2. Huidige situatie
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
3. Randvoorwaarden
4
5.1 Rijksbeleid
6. Milieu- en Omgevingsaspecten
29
Bijlagen44
7.1 Sociale veiligheid
38
Colofon45
7.2 Zorg
38
7.3 Maatschappelijke functies
38
7.4 Sociale woningbouw
38
7.5 Overig
38
8. Uitvoerbaarheid
39
8.1 Economische uitvoerbaarheid
39
8.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid
39
8.3 Burgerparticipatie
39
8.4 Inspraak en vooroverleg
39
8.5 Recht van overpad
40
8.6 Kabels en leidingen
40
8.7 Bereikbaarheid
40
8.8 Tijdelijke opslag grond
40
9. Juridische aspecten
41
9.1 Algemeen
41
9.2 Opbouw regels
41
9.3 Bouw regels
42
9.4 Gebruiks regels
42
9.5 Voorwaardelijke verplichtingen
42
10. Handhaafbaarheid 10.1 Wijze van handhaafbaarheid regels
43 43
B+O STEDENBOUW B.V.
38
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
7. Sociale component
5
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
Poeleweg
IJhorst
6
Assen Afbeelding 1.1: Ligging van het plangebied ten opzichte van IJhorst (Bron: PDOK)
Op 12 november 2019 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over woningbouw aan de Poeleweg in IJhorst. Daarin constateert men dat er een grote behoefte is aan koopwoningen voor diverse doelgroepen en dat er in IJhorst geen of beperkte kavels beschikbaar zijn. Daarop wordt door het college gevraagd met spoed een bestemmingsplan op te stellen om woningbouw mogelijk te maken. De afgelopen periode is een markt- en behoefteonderzoek gedaan, is het stedenbouwkundig plan opgesteld en is een samenwerkingsovereenkomst aangegaan met de mede ontwikkelende partij. Inmiddels is het stedenbouwkundig plan klaar en kan de bestemmingsplanprocedure worden gestart. Voorliggend document betreft de toelichting van het bestemmingsplan dat de realisatie van maximaal 39 woningen op de locatie mogelijk maakt. 1.2 Plangebied Het perceel is gelegen binnen de bebouwde kom
van IJhorst, in de gemeente Staphorst. Kadastraal is het plangebied bekend als gemeente Staphorst, sectie C, nummer 3646 en is 15.796 hectare. De ligging van het plangebied ten opzichte van IJhorst en de Poeleweg is weergegeven in afbeelding 1.1. 1.3 Vigerende planologische situatie Het bestemmingsplan “Oud-IJhorst, IJhorst en Punthorst” bestaat uit de volgende stukken: ■ toelichting (met bijbehorende bijlagen) ■ regels (met bijbehorende bijlagen) ■ verbeelding en renvooi 1.3.1 Huidige planologische regiem Het plangebied is gelegen binnen de begrenzing van het bestemmingsplan “Oud-IJhorst, IJhorst en Punthorst”. Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 30 augustus 2010 door de gemeenteraad van Staphorst. In dit bestemmingsplan is het plangebied bestemd tot ‘Agrarisch’ en een klein deel als ‘Groen’. Daarnaast is het plangebied voorzien van de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie’.
De voor ‘Agrarisch’ aangewezen gronden zijn ondermeer bestemd voor agrarische cultuurgrond. Op deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd, met uitzondering van overkappingen waarvoor geldt dat de oppervlakte niet meer dan 20 m2 mag bedragen. Voor het bouwen van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, gelden de volgende regels: ■ de bouwhoogte van overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde, mag niet meer dan 2 m bedragen; ■ de bouwhoogte van terrein- en erfafscheidingen mag niet meer dan 1 m bedragen. ‘Groen’ De voor ‘groen’ aangewezen gronden zijn bestemd voor groenvoorzieningen, voet- en fietspaden en speelvoorzieningen. Op of in deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd.
In afbeelding 1.2 is een uitsnede van de verbeelding behorende bij het geldende bestemmingsplan opgenomen. Het plangebied is daarbij indicatief weergegeven met de magenta kaders. Voor de exacte begrenzing wordt verwezen naar de verbeelding.
‘Waarde - Archeologie’ De voor ‘Waarde - Archeologie’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud van hoge en middelhoge archeologische verwachtingswaarden.
1.3.2 Beschrijving bestemmingen en aanduidingen ‘Agrarisch’
Bij een in te dienen aanvraag omgevingsvergunning die betrekking heeft op een bouwplan met een
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
1.1 Aanleiding De gemeente Staphorst heeft al geruime tijd samen met een mede ontwikkelende partij (lokale ondernemer) een perceel grond in eigendom aan de Poeleweg in IJhorst. De locatie van het plangebied is weergegeven in afbeelding 1.1. In de (oude) Structuurvisie van 2013 en de huidige Omgevingsvisie is in het plangebied woningbouw voor IJhorst voorzien.
B+O STEDENBOUW B.V.
1. INLEIDING
7
B+O STEDENBOUW B.V.
oppervlakte groter dan 2.500 m2 dient een archeologisch onderzoeksrapport te worden overlegd op grond waarvan kan worden vastgesteld in hoeverre archeologische waarden worden verstoord en in hoeverre deze verstoring aanvaardbaar is.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
Het is verboden zonder of in afwijking van een schriftelijke aanlegvergunning van burgemeester en wethouders de volgende werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden uit te voeren: ■ het ontgronden, afgraven, egaliseren, mengen, diepploegen en ontginnen van gronden met dien verstande dat het werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden betreft met een oppervlakte groter dan 2.500 m² en dieper dan 100 cm; ■ het graven van watergangen; ■ het aanbrengen van ondergrondse transport-, energie- of tele-communicatieleidingen en drainage en daarmee verband houdende constructies, installaties of apparatuur dieper dan 30 cm.
8
Een vergunning voor deze werkzaamheden wordt slechts verleend indien: ■ op basis van archeologisch onderzoek is aangetoond dat geen archeologische waarden aanwezig zijn; ■ op basis van archeologisch onderzoek is aangetoond dat de archeologische waarden door de werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden niet onevenredig worden geschaad. Afbeelding 1.2: Uitsnede verbeelding geldende bestemmingsplan (Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)
1.4.1 Leeswijzer Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 een beschrijving van de historisch-geografische situatie van het plangebied en omgeving gegeven. Hoofdstuk 3 bevat een omschrijving van de randvoorwaarden die voor het plangebied van toepassing zijn. Hoofdstuk 4 beschrijf de verbeteringen van de ruimtelijke kwaliteit als gevolg van het initiatief. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de relevante beleidskaders. Hierin wordt het beleid van rijk, provincie en de gemeente Staphorst beschreven. In hoofdstuk 6 passeren alle relevante milieu- en omgevingsaspecten de revue. Hoofdstuk 7 beschrijft de sociale componenten van voorgenomen ontwikkeling. In hoofdstuk 8 wordt ingegaan op de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het project. Hoofdstuk 9 gaat in op de juridische aspecten van de planregels. Tot slot beschrijft hoofdstuk 10 de handhaafbaarheid van de
B+O STEDENBOUW B.V.
in dit bestemmingsplan verankerde regels.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
1.4 Strijdigheid vigerend bestemmingsplan Het voornemen is om binnen het aangegeven plangebied maximaal 39 woningen te realiseren. Deze ontwikkeling is niet in overeenstemming met de geldende bouw- en gebruiksregels zoals die zijn opgenomen in bestemmingsplan Oud-IJhorst, IJhorst en Punthorst. Daarom dient de huidige bestemming ‘Agrarisch’ te worden gewijzigd in de bestemmingen ‘Wonen’, ‘Verkeer - verblijf’, ‘Tuin’ en ‘Groen’. Dit bestemmingsplan voorziet in gewenste juridische planologische kaders om voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken.
9
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
10
2. HUIDIGE SITUATIE 2.1 Bestaande situatie IJhorst ligt ten noordoosten van de kern Staphorst en is gelegen in het Reestdalgebied op de grens van Overijssel en Drenthe. IJhorst is ontwikkeld ten zuiden van de Heerenweg en kent voornamelijk een woonfunctie. Aan de westzijde van de kern bevindt zich nieuwbouw. Ook is er nog nieuwbouw in ontwikkeling. Naast de woonfunctie bevinden zich in IJhorst nog een aantal andere functies bijvoorbeeld een sportzaaltje, garagebedrijf, enkele agrarische bedrijven, aannemersbedrijven et cetera. Het plangebied is aan de Poeleweg gelegen aan de zuidwest rand van het dorp. Het plangebied is momenteel in gebruik als agrarisch grasland, waarin vaak paarden in de wei aanwezig zijn. Ten noorden van het plangebied is de uitbreidingswijk de Ywehof gelegen. Ten oosten een dicht bosperceel, met ten zuiden daarvan een boerderij met enkele bijgebouwen. Ten zuidoosten ligt een klein bedrijventerrein. Grenzend aan het bedrijventerrein is het landgoed Vledders ontwikkeld. Ten westen en zuiden is het plangebied direct aangrenzend aan de Poeleweg. 2.2 Ontstaansgeschiedenis Geomorfologisch ligt het plangebied op een grote dekzandrug. Dekzandruggen liggen meestal wat hoger, waarbij deze lange tijd in gebruik is geweest als es. Door de hogere ligging is de waterhuishouding meestal beter en in veel gevallen heeft zich een podzolbodem kunnen vormen. De
dekzandrug ligt temidden van een dekzandvlakte. Noordelijk is sprake van een door veen vervlakte dekzandvlakte en in het zuiden grenst de dekzandrug aan een veenontginningsvlakte. Het veen is vanaf ongeveer 3850 voor Chr ontstaan, hoofdzakelijk door een toenemende verslechtering van de afwatering. Waarschijnlijk is het veen ontstaan vanuit het dal van de Reest, ongeveer 470 m noordelijker. Op paleogeografische kaarten is te zien dat de dekzandrug waarop het plangebied gelegen is tot circa 1500 – 500 voor Chr. boven het veen uitsteken. Vervolgens raakte de dekzandrug tussen ongeveer 1500 – 500 voor Chr. tot ongeveer 800 na Chr. bedekt met veen. Na 1500 na Chr. duikt de dekzandrug weer op uit het veen. Dit laatste hangt samen met de veenontginningen die in dit gebied tegen het einde van de 12e eeuw worden geplaatst. De oorspronkelijke, metersdikke veenpakketten in dit gebied zijn nu door ontginning en klink nagenoeg verdwenen. Soms worden nog veenresten of moerige lagen aangetroffen onder een veenkoloniaal dek. In hoeverre de dekzandrug waarop het plangebied ligt daadwerkelijk bedekt is geweest met veen is uiterst onzeker: de paleogeografische kaarten zijn onvoldoende gedetailleerd om op dit niveau uitspraken te kunnen doen. 2.3 Hydrologie Het plangebied is niet in een beschermingsgebied voor drinkwater gelegen.
2.4 Lanschaps- en natuurwaarden Het plangebied behoort niet tot Natuurnetwerk Nederland of Natura2000 gebied. Gronden die tot het Natuurnetwerk Nederland behoren liggen op minimaal 9,5 kilometer meter afstand van het plangebied. Aan de oostzijde van het plangebied is een bestaand bosje aanwezig. Deze heeft zowel ruimtelijke als maatschappelijke waarde en zal daarom behouden dienen te worden. 2.5 Archeologie en cultuurhistorie Op de eerste kadastrale kaart (circa 1832) is het plangebied nog niet bebouwd en is het plangebied onderdeel van een es. Een voorloper van de Poeleweg is op deze topografische kaarten reeds aanwezig en loopt in noord-zuid richting centraal over de es. Het oost-westelijke deel van de Poeleweg (ten zuiden van het plangebied) wordt pas eind jaren ‘60 aangelegd. Vanaf eind 19e eeuw is de voorloper van de boerderij ten zuid oosten van het plangebied op de topografische kaart aanwezig. Het terrein is op de OAT (Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel) aangeduid als bouwland. De bijbehorende boerderij is dan nog gelegen aan een weg die inmiddels niet meer bestaat. 2.6 Stedenbouwkundige waarden De kern van IJhorst is de afgelopen jaren aan de
B+O STEDENBOUW B.V.
Poeleweg
IJhorst
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
plangebied
Afbeelding 2.1: Luchtfoto van het plangebied en directe omgeving (Bron: PDOK)
11
B+O STEDENBOUW B.V.
westelijke zijde voorzien van diverse nieuwbouw woningen. Voorgenomen ontwikkeling betreft de afronding van de stedenbouwkundige kern van IJhorst. Het plangebied is een leeg gebied in de stedenbouwkundige structuur van het dorp en de bestaande infrastructuur. Het is de afronding van de zuid-west rand, waar met de ontwikkeling van de Ywehof achterkanten gericht op het landschap zijn ontstaan. De woningen die grenzen aan de bestaande wijk Ywehof zullen daarom ‘rug-aan-rug’ worden gerealiseerd. Hiermee wordt de bestaande achterkant situatie aan de zuidkant van de Ywehof stedenbouwkundig afgerond.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
In het hart van het plan wordt de mogelijkheid opgenomen om twee-onder-een-kappers, dan wel vrijstaande woningen te realiseren. Deze flexibiliteit maakt het mogelijk om in te spelen op een actuele vraag van de markt en kan stedenbouwkundig goed worden ingepast.
12
Aan de rand van het plan zullen vrijstaande woningen worden gerealiseerd met een lage goothoogte. Deze woningen zijn georiënteerd op de Poeleweg en het daarachter gelegen landschap. De lage gootlijn is in overeenstemming met de lokale karakteristieke bebouwingstypen en vormt daarmee een streekeigen eenheid in het landschap. Deze vrijstaande woningen vormen de nieuwe rand van de kern van IJhorst.
In het beeldkwaliteitsplan wordt de situering en verschijningsvorm van de bebouwing opgenomen. De situering sluit aan op de bestemmingen en bouwvlakken die in het bestemmingsplan worden vastgelegd. Daarnaast zijn in het beeldkwaliteitsplan uitgangspunten voor de vormgeving, detaillering, kleuren en materialen van de woonhuizen en bijgebouwen geformuleerd. Ook bevat het een matrix waarin landschappelijke elementen zijn opgenomen. Hierin worden streekeigen beplanting benoemd die in de openbare ruimte en daaraan grenzende ruimtes mogen worden ingepast. Uitgangspunt van het beeldkwaliteitsplan is dat de verschillende woonblokken een samenhangend geheel vormen, maar deze moeten ook weer niet teveel op elkaar lijken. Dit om te voorkomen dat het plan een uitbreidingswijk wordt waarbij alle woningen sterk op elkaar lijken. Dit betekend dat
wanneer er een woning ontwikkeld wordt met bepaalde materialen, het de voorkeur verdient dat deze materialen niet bij een ander bouwblok in exact dezelfde verschijningsvorm terug komen. Doel van de uitgangspunten is om eenheid te creëren met een natuurlijke verscheidenheid, die tegelijk ook een duidelijke binding uitstraalt. Er moeten voornamelijk landelijke materialen met een natuurlijke uitstraling en kleur worden toegepast. 3.2 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing Het huidige plangebied is in gebruik als weiland. Er zijn geen gebouwen en/of andere opstallen in het plangebied aanwezig. Het stedenbouwkundig plan is zo ontworpen dat deze aansluit op de bestaande structuren, zowel die van bebouwing als landschap. Een toelichting van het stedenbouwkundig plan is opgenomen in hoofdstuk 5. 3.3 Doorvertaling naar initiatief Het stedenbouwkundig plan biedt ruimte voor diverse typen woonhuizen. Deze verschillende typen hebben elk een specifieke bebouwingskorrel en verschijningsvorm, waardoor er verschillende dichtheden in het plan voorkomen. Door de vrijstaande woningen direct aan de Poeleweg te situeren blijft hier de meeste lucht tussen de woonhuizen behouden. Vervolgens vindt verdichting plaats naar mate dichter richting de bestaande kern van IJhorst wordt gebouwd. De dichtere bebouwingstypes als rijwoningen en twee-onder-een-kap worden zodoende centraal
in het plangebied, en dichter bij de bestaande kern van IJhorst gerealiseerd. Zo verdicht het stedenbouwkundig plan zich, vanaf het landschap richting de dorpskern toe. Het beeldkwaliteitsplan omschrijft de uitgangspunten voor de verschillende typen woonhuizen. Door deze op elkaar af te stemmen wordt voor het gehele plan een eenduidige beeldkwaliteit gerealiseerd. Er ontstaat een geheel aan streekeigen bebouwing, welke allen met moderne detaillering ontworpen dienen te worden.
B+O STEDENBOUW B.V.
3.1 Beeldkwaliteitseisen Ten behoeve van de beeldkwaliteit van het nieuw te ontwikkeling plan is een nieuw beeldkwaliteitsplan opgesteld. Vanuit de beoogde en gewenste ruimtelijke kwaliteit, zijn de door de gemeente Staphorst opgestelde welstandscriteria afkomstig uit de geldende welstandsnota hiervoor als uitgangspunt genomen en daar waar nodig aangescherpt. Het beeldkwaliteitsplan wordt door de gemeenteraad vastgesteld als toevoeging op de welstandsnota en is ter informatie toegevoegd als bijlage aan dit bestemmingsplan.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
3. RANDVOORWAARDEN
13
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
14
In het plangebied komen maximaal 39 woningen. In het middengebied is een mix van vrijstaande en tweeonder-één-kap woningen voorzien. Hierin is enige flexibiliteit mogelijk. Afbeelding 4.1: Situatietekening nieuwe situatie (B+O Stedenbouw B.V.)
4.2 Belevingswaarde Het stedenbouwkundig plan zorgt voor een ruimtelijke afronding van IJhorst. Het plangebied is een ‘lege plek’ binnen de bestaande stedenbouwkundige structuur van het dorp en de bestaande infrastructuur. De herontwikkeling bestaat daarom uit het volledig opnieuw indelen van het perceel. In het plangebied komen maximaal 39 woningen. Uitgangspunt van het plan is om een mix van woningtypen voor verschillende doelgroepen te realiseren. Het plan wordt gefaseerd uitgevoerd, zodat kan worden aangesloten op de behoefte vanuit de markt. Elke fase bevat een evenredige verdeling van de verschillende type woningen. Langs de Poeleweg zijn 9 vrijstaande woningen gepland, waarmee wordt aangesloten op de
bestaande karakteristiek van de Poeleweg. In het midden is een mix van maximaal 18 vrijstaande- en/ of twee-onder-één kap woningen voorzien. Hier is enige flexibiliteit mogelijk, om in te kunnen spelen op de actuele marktvraag. De woningen die grenzen aan de bestaande wijk Ywehof worden ‘rug-aanrug’ gerealiseerd. Hiermee wordt de bestaande achterkant situatie aan de zuidkant van de Ywehof stedenbouwkundig afgerond. Aan de oostzijde van het plangebied zijn 12 rijwoningen gepland. Deze verdeling zorgt voor een geleidelijke overgang van grotere kavels en met vrijstaande woningen aan de buitenzijde en meer verdichting naarmate de woningen dichter dichter bij de kern van IJhorst zijn ingepast. Er is een beeldkwaliteitsplan opgesteld, waarmee wordt geborgd dat de verschillende typologieën een samenhangend geheel vormen. Uitgangspunt voor de ontwikkeling is om een geheel te creëren middels de realisatie van streekeigen bebouwing met een moderne uitstraling. De invulling van het plangebied sluit verder aan op de bestaande groenstructuur en wordt middels diverse wandel- en fietsverbindingen verbonden met in het dorp. Het bosje ten oosten van het plangebied blijft behouden en wordt door een nieuwe groenstructuur verbonden met de bestaande bomenrij langs de Poeleweg. Midden in het plan komt een robuustere invulling van groen, gecombineerd met waterberging.
Het bestaande fiets/voetpad vanuit de Ywehof wordt doorgetrokken tot aan de Poeleweg. Dit pad krijgt tevens de functie
van calamiteiten ontsluiting voor hulpdiensten. 4.3 Toekomstwaarde De realisatie van diverse typen aan woonhuizen biedt mogelijkheden voor diverse doelgroepen om zich te vestigen in IJhorst. Hiermee ontstaat ook ruimte voor inwoners van IJhorst om door te stromen, waardoor er wellicht woningen elders in de kern vrijkomen. Met de toename van het aantal inwoners draagt de ontwikkeling bij aan de instandhouding van voorzieningen in het dorp. 4.4 Conclusie Als gevolg van het plan worden de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarden van IJhorst verbeterd. Voorgenomen ontwikkeling draagt daarmee bij aan de ruimtelijke kwaliteit van IJhorst.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
4.1 Gebruikswaarde In de Omgevingsvisie van de gemeente Staphorst is beschreven dat de gemeente het vanuit het oogpunt van leefbaarheid, het behoud van voorzieningen en een actief verenigingsleven, belangrijk vindt om meer woningen in IJhorst te bouwen dan strikt genomen noodzakelijk is. Daarom wordt de ontwikkeling van de nieuwbouw aan de Poeleweg (IJhorst-West) ten zuiden van Ywehof voortgezet in de vorm van circa 39 woningen. Er wordt zodoende aanbod in een krappe woningmarkt gecreëerd. Daarnaast wordt er door de toevoeging van huishoudens een bijdrage geleverd aan de algehele leefbaarheid van de kern IJhorst.
B+O STEDENBOUW B.V.
4. RUIMTELIJKE KWALITEIT
15
B+O STEDENBOUW B.V.
5. BELEIDSKADER Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifieke voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven. 5.1 Rijksbeleid 5.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte Op 13 maart 2012 is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte vastgesteld. De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geeft een totaalbeeld van het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid op rijksniveau en heeft de Nota Ruimte, de Structuurvisie Randstad 2040, de Nota Mobiliteit,
de Mobiliteits Aanpak en de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving vervangen. Tevens vervangt het een aantal ruimtelijke doelen en uitspraken in onder andere de Agenda Landschap en de Agenda Vitaal Platteland. Daarmee wordt de SVIR het kader voor thematische of gebiedsgerichte uitwerkingen van rijksbeleid met ruimtelijke consequenties.
infrastructuur met elkaar verbindt. Dit doet het Rijk samen met andere overheden en met een Europese en mondiale blik. Bij deze aanpak hanteert het Rijk een filosofie die uitgaat van vertrouwen, heldere verantwoordelijkheden, eenvoudige regels en een selectieve rijksbetrokkenheid. Zo ontstaat er ruimte voor maatwerk en keuzes van burgers en bedrijven.
Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig. Daar streeft het Rijk naar met een krachtige aanpak die gaat voor een excellent internationaal vestigingsklimaat, ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker voorop zet, investeringen scherp prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en
De verschillende beleidsnota’s op het gebied van ruimte en mobiliteit zijn gedateerd door nieuwe politieke accenten en veranderende (wereldwijde) omstandigheden zoals de economische crisis, klimaatverandering en toenemende regionale verschillen die onder andere ontstaan omdat groei, stagnatie en krimp gelijktijdig plaatsvinden.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
Voor een aanpak die Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig maakt, moet het roer in het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid om. Er is nu te vaak sprake van bestuurlijke drukte, ingewikkelde regelgeving of een sectorale blik met negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van Nederland. Om dit te keren, brengt het Rijk de ruimtelijke ordening zo dicht mogelijk bij diegene die het aangaat (burgers en bedrijven), laat het meer over aan gemeenten en provincies en komt de gebruiker centraal te staan.
16
5.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking Inleiding In de SVIR wordt de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per Afbeelding 5.1: Ladder voor duurzame verstedelijking (Bron: Ministerie van Infrastructuur en Milieu)
Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘stedelijke ontwikkeling’, ‘bestaand stedelijk gebied’ en ‘regionale behoefte’. Definities In de Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: ■ bestaand stedelijk gebied: ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur’. ■ stedelijke ontwikkeling: ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Voor regionale behoefte is geen definitie in
1. Nieuwe stedelijke ontwikkeling Voor wonen geldt, dat voor woningbouwlocaties vanaf 12 woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Voorliggend plan maakt in totaal maximaal 39 nieuwe woningen mogelijk, waardoor deze ontwikkeling Ladderplichtig is. De Laddertoets moet alleen worden uitgevoerd wanneer de stedelijke ontwikkeling ‘nieuw’ is. 2. Regionale woningbehoefte Om te toetsen of deze behoefte er is, wordt een toetsing verricht aan de Regionale Woon Programmering van het collectief van gemeenten in West-Overijssel en de structuurvisie, omgevingsvisie en woonvisie van de gemeente Staphorst. Daarnaast is er tijdens de inloopavond op 17 december 2019 een inventarisatie verricht en is twee makelaars uit de regio gevraagd hun visie te geven op de geplande ontwikkeling in relatie tot de markt
die het bediend. Structuurvisie 2030 kernen Staphorst, Rouveen en IJhorst Ten behoeve van een beschrijving van het gemeentelijke beleid is de behoefte aan nieuwe woningen zoals benoemd in de Structuurvisie 2030 voor IJhorst inzichtelijk gemaakt in paragraaf 5.3.1. Naar deze paragraaf wordt verwezen voor een uitgebreide toelichting van de Structuurvisie. Hoewel de structuurvisie na inwerkingtreding van de Omgevingsvisie Staphorst voor elkaar is komen te vervallen, maakt deze wel inzichtelijk dat de gemeente al langer een visie heeft op woningbouw ontwikkeling in IJhorst. Hierin staat namelijk beschreven dat de gemeente vanuit het oogpunt van leefbaarheid, het behoud van voorzieningen en een actief verenigingsleven, belangrijk vindt om meer woningen in IJhorst te bouwen dan strikt genomen nodig is. Omgevingsvisie Staphorst ‘voor elkaar!’ Ten behoeve van een beschrijving van het gemeentelijke beleid is de behoefte aan nieuwe woningen zoals benoemd in de Omgevingsvisie voor IJhorst inzichtelijk gemaakt in paragraaf 5.3.2. Naar deze paragraaf wordt verwezen voor een uitgebreide toelichting van de Omgevingsvisie. In de omgevingsvisie is de locatie aan de Poeleweg aangewezen als uitbreidingslocatie ten behoeve van woningbouw. Daarnaast wordt in de Omgevingsvisie aangegeven dat er voor IJhorst iets meer woningen
B+O STEDENBOUW B.V.
artikel 1.1.1 van de Bro opgenomen. Uit de nota van toelichting behorende bij artikel 3.1.6 Bro (Staatsblad 2012, 388, pp. 49-50) blijkt dat met regionale behoefte niet per se wordt gedoeld op een bovengemeentelijke behoefte (regionaal in de zin van meerdere gemeenten omvattende). Centraal staat een passend regionaal schaalniveau; in geval van een lokale ontwikkeling kan het daarom ook gaan om een lokale (binnen de gemeente) vallende behoefte. Een dergelijke behoefte kan dan worden gezien als “regionale behoefte” zoals bedoeld in artikel 3.1.6 lid 2 Bro.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij dient de behoefte aan een stedelijke ontwikkeling te worden aangetoond. De ladder kent drie treden die achter elkaar worden doorlopen. In afbeelding 5.1 wordt deze treden schematisch weergegeven.
17
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
18
gebouwd mogen worden dan waar stikt genomen vraag naar is. Hierdoor wordt de leefbaarheid van het dorp versterkt en kunnen voorzieningen behouden blijven. Woonvisie 2020-2024 Ten behoeve van een beschrijving van het gemeentelijke beleid is de behoefte aan nieuwe woningen zoals benoemd in de Woonvisie 20202024 inzichtelijk gemaakt in paragraaf 5.3.3. Naar deze paragraaf wordt verwezen voor een uitgebreide toelichting van de woonvisie. In het kader van de toetsing aan de ladder van duurzame verstedelijking worden enkel de conclusies van de woonvisie benoemd. Voorgenomen ontwikkeling sluit aan bij de ambities van de gemeente Staphorst om meer woningaanbod te creëren om de leefbaarheid van IJhorst te verbeteren. Inloopavond woningbouw Poeleweg IJhorst Op 17 december 2019 is een inloopavond georganiseerd over woningbouw op de locatie Poeleweg in IJhorst. De uitnodiging voor de inloopavond is op 3, 10 en 17 december gepubliceerd in het huis-aan-huis blad ‘De Staphorster’. Daarnaast hebben de inwoners van IJhorst een flyer in de brievenbus ontvangen en is in de vergadering van de Dorpsraad de inloopavond aangekondigd. Geïnteresseerden konden op de inloopavond de eerste schetsen voor de nieuwe inrichting
bekijken en hun opmerkingen, ideeën en eventuele interesse in een woning kenbaar maken via een reactieformulier. De inloopavond is door ongeveer 125 mensen bezocht. Er zijn 93 reactieformulieren ontvangen. Van deze 93 hebben 71 mensen aangegeven geïnteresseerd te zijn in een woning in de ontwikkeling. Vanuit de reacties is een ruime spreiding te zien in de typologie van de gewenste woningen. Daarnaast geeft het merendeel geeft aan een realisatiewens te hebben van 1 tot 3 jaar. De inventarisatie bevestigd daarmee dat de ontwikkeling tegemoet komt aan de wens van uitbreiding van het woningaanbod. Ook het type en prijscategorie van de woningen zoals die zijn opgenomen in voorgestelde ontwikkeling sluit aan op de behoefte die tijdens de inloopavond is aangegeven. Gesprekken met makelaars Op 21 januari 2020 is gesproken met Poortman Makelaars en Boertjes Makelaars, beide uit Staphorst. De makelaars is gevraagd hun visie te geven op het door de gemeente voorgestelde woningbouwprogramma voor IJhorst. Het betreft de 2 planvarianten, waarbij het verschil zit in de aantallen vrijstaand en twee onder één kap kavels. Daarnaast is de vraag gesteld hoe zij tegen de woningmarkt in IJhorst aankijken. Dit qua behoefte voor het type woning (vrijstaand, twee onder één kap of rijwoning), het aantal woningen en de wijze van kaveluitgifte.
De makelaars hebben aangegeven zich te kunnen vinden in de planopzet (structuur van het plangebied en de invulling qua type woningen in het plangebied). Poortman Makelaars en Boertjes Makelaars zijn allebei van mening dat er verhoudingsgewijs meer vraag zal zijn naar vrijstaande kavels en rijenwoningen, dan naar twee onder één kap kavels. Beide gaven de overweging mee om in het binnen gebied een gedeeltelijk switch te maken van twee onder één kap kavels naar vrijstaande kavels. Qua aantallen woningen denken de makelaars dat de voorgestelde planopzet qua invulling op het maximum aantal zit. Om het aanbod goed op de behoefte af te kunnen stemmen, stelt zowel Poortman Makelaars als Boertjes Makelaars een gefaseerde uitgifte voor. Beide gaven tot slot aan dat het een goede zet is om daar waar mogelijk, de kavels op de markt te brengen via vrije kaveluitgifte. Er is afgesproken dat er door de makelaars schriftelijk nog relevante marktinformatie aangeleverd wordt op basis van een analyse uit hun eigen zoekersbestand. Marktonderzoek door makelaars In aanvulling op de gesprekken van 21 januari 2020 hebben Poortman Makelaars en Boertjes Makelaars marktonderzoek uitgevoerd. Poortman Makelaars heeft woningzoekenden
De woningzoekenden zijn met name geïnteresseerd in een twee-onder-één kap of vrijstaande woning. Daarnaast heeft Boertjes Makelaars een ‘Funda Vraagscan’ uitgevoerd. De ‘Funda Vraagscan’ wordt samengesteld met informatie van serieuze woningzoekenden. Om zogenaamde ‘funzoekers’ te onderscheiden analyseert Funda nauwkeurig het zoekgedrag. Er wordt onder andere gekeken naar hoe iemand zoekt, hoe vaak iemand terugkeert en of er contact wordt opgenomen. Alleen de data van serieuze woningzoekenden wordt gebruikt in de ‘Funda Vraagscan’. Uit deze ‘Funda Vraagscan’ blijkt dat in de laatste 4 maanden 187 woningzoekenden serieus geïnteresseerd zijn in IJhorst. Van de woningzoekenden wil iedereen een vrijstaande woning met een grote kavel, wat ook terug te zien is in het te besteden bedrag. De prijsklasse van de serieuze zoekers ligt grotendeels tussen de € 350.000,- en €500.000,-. Opgemerkt wordt dat het zoekgedrag van bezoekers op Funda deels aanbod gestuurd is. Hierdoor kunnen lagere prijsklassen soms niet naar voren
Boertjes Makelaars is van mening dat er in IJhorst ook een zoekvraag bestaat naar twee-onder-één kap woningen en rijwoningen. Met name de jeugd en jonge gezinnen uit IJhorst krijgen nu nauwelijks kans om een geschikte woning aan te kopen die binnen budget valt. Daarom zijn zij gedwongen uit te wijken naar omliggende plaatsen. Dit is een kans voor het nieuwbouwplan Poeleweg. Boertjes Makelaars adviseert om een plan te ontwikkelen met ongeveer evenveel vrijstaande- als twee-onder-één kap woningen. De rijwoning zoals nu gepland is voldoende voor de verwachte vraag. Het is verstandig om het plan in meerdere fases aan te bieden, zodat er zicht komt in hoeveel en waar kandidaten daadwerkelijk interesse in hebben. Daarnaast is dat beter passend bij een kleine kern als IJhorst om geleidelijk de groei van het dorp te stimuleren. Boertjes Makelaars vindt het positief dat er vrije kavels beschikbaar gesteld worden waarbij kopers de mogelijkheid hebben tot zelfbouw. Gefaseerde ontwikkeling van het plan Uitgangspunt van het plan is om een mix van woningtypen voor verschillende doelgroepen te realiseren. Het plan wordt gefaseerd uitgevoerd, zodat kan worden aangesloten op de behoefte vanuit de markt. Elke fase bevat een evenredige verdeling van de verschillende type woningen. Voor
de verdeling van fases zie afbeelding 5.3. 3. Bestaand stedelijk gebied Volgend uit de kernbegrippen is een ontwikkeling nieuw zodra deze buiten het bestaande stedenbouwkundige samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur wordt gerealiseerd. Samenvattend is er in beginsel sprake van nieuw ruimte beslag als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Gelet op voorgaande en de aanwijzing van het plangebied als agrarische gronden in de omgevingsvisie en bestemmingsplan van de gemeente Staphorst kan worden geconcludeerd dat de locatie aan de Poeleweg te IJhorst geen onderdeel is van bestaand stedelijk gebied. Vanwege de ‘nieuwe’ stedelijke ontwikkeling dient getoetst te worden of de woningbouw tegemoet komt aan een regionale behoefte. Hoewel het plangebied strikt genomen geen onderdeel is van het bestaande stedelijke gebied, is het ruimtelijke wel degelijk onderdeel van de kern IJhorst. De Poeleweg is de infrastructurele begrenzing aan de rand van IJhorst, zodat het
B+O STEDENBOUW B.V.
komen als dit soort objecten langere tijd niet te koop worden aangeboden.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
uit haar eigen klantenbestand in beeld gebracht die specifiek op zoek zijn in IJhorst. Dit levert de volgende resultaten: ■ tot € 250.000 : 1 woningzoekende ■ € 250.000 – € 350.000 : 6 woningzoekenden ■ meer dan € 350.000 : 9 woningzoekenden Totaal : 16 woningzoekenden voor IJhorst
19
B+O STEDENBOUW B.V.
plangebied visueel aan de dorpszijde van de Poeleweg gelegen is. Daarnaast is het plangebied in het gemeentelijk beleid reeds geruime tijd bestemd als toekomstig woningbouw locatie. Ook geeft de stedenbouwkundige opzet van de Ywehof op diverse wijzen aanleiding dat er nog bebouwing gerealiseerd gaat worden in het plangebied. Zo zijn er diverse woningen met de achterzijde aan de buitenzijde van het plan gerealiseerd, waardoor nu een achterkant situatie aan de openbare ruimte is ontstaan. Daarnaast is er reeds een calamiteitenpad aangelegd in de richting van het plangebied, waarmee beide plannen met elkaar verbonden kunnen worden.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
5.1.3 Toetsing ladder voor duurzame verstedelijking Geconcludeerd kan worden dat er sprake is van een regionale behoefte. Daarnaast zal het plan gefaseerd worden uitgevoerd, zodat kan worden aangesloten op de actuele behoefte vanuit de P a r kverdeling eernorm volgens markt. Elke fase bevat een evenredige kengetallen gemeente Staphorst: van de verschillende type woningen. Daarmee is voorgenomen ontwikkeling ook in overeenstemming met de voorwaarden zoals omschreven voor de Ladder voor duurzame verstedelijking. Aangezien er tegemoet gekomen wordt aan eenK aaangetoonde dastrale e adresgegevens actuele behoefte, is met de ontwikkeling sprake van een goede ruimtelijke ordening.
20
5.2 Provinciaal beleid Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. Het belangrijkste plan betreft de
De heren J. en D. Roo
Herontwikkeling locatie Poeleweg IJhorst
Haalbaarheidsstudie : Nieuwe Situatie
Afbeelding 5.3: Geplande fasering ontwikkeling plangebied (Bron: B+O Stedenbouw B.V.)
bv
841x594mm
1:500
V-00
voorlopig
0
04-05-2020 kf
LS17713
m b t
5.2.1 Omgevingsvisie Overijssel De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: ■ goed en plezierig wonen, nu en in de toekomst door een passend en flexibel aanbod van woonmilieus (typen woningen en woonomgeving) die voorzien in de vraag (kwantitatief en kwalitatief); ■ versterken complementariteit van bruisende steden en vitaal platteland als ruimtelijke, cultureel, sociaal en economisch samenhangend geheel. Dit door behoud en versterking van leefbaarheid en diversiteit van het landelijk gebied, stedelijke netwerken versterken, behoud en versterken van cultureel erfgoed als drager van identiteit; ■ investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan;
5.2.2 Omgevingsverordening Overijssel De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie Overijssel. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie Overijssel te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie
juridisch geborgd is. 5.2.3 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de provinciale ambities wordt gebruik gemaakt van het ‘Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel’. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief voor bijvoorbeeld woningbouw, een nieuwe bedrijfslocatie, toeristischrecreatieve voorzieningen, natuurontwikkeling, etcetera kan aan de hand van deze drie stappen worden bepaald of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is, waar het past en hoe het uitgevoerd kan worden. De eerste stap, het bepalen van de of-vraag, lijkt misschien in strijd met de wens zoveel mogelijk ruimte te willen geven aan nieuwe initiatieven. Met het faciliteren van initiatieven wordt door de provincie echter wel gekeken naar de (wettelijke) verantwoordelijkheden zoals veiligheid of gezondheid. Het uitvoeringsmodel maakt helder hierin wat kan en wat niet kan. Om een goed evenwicht te vinden tussen het bieden van ruimte aan initiatieven en het waarborgen van publieke belangen, varieert de provinciale sturing: soms normstellend, maar meestal richtinggevend of inspirerend. Hierna worden de lagen nader toegelicht.
B+O STEDENBOUW B.V.
■ beter benutten van ruimte, bestaande bebouwing en infrastructuur door multifunctioneel en complementair ruimtegebruik (zowel- boven als ondergronds), hergebruik en herbestemming en het concentreren van ontwikkelingen rond bestaande infrastructuurknooppunten; ■ ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
Omgevingsvisie Overijssel en de daarbij behorende Omgevingsverordening Overijssel. Op 12 april 2017 zijn de nieuwe omgevingsvisie en –verordening door Provinciale Staten vastgesteld. De hiervoor genoemde plannen zijn op 1 mei 2017 in werking getreden.
21
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
22
Of – generieke beleidskeuzes Maatschappelijke opgaven zijn leidend in het handelen van de provincie. Allereerst is het dan ook de vraag of er een maatschappelijke opgave is. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk hierbij aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Maar ook aan beleidskeuzes om overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantorenlocaties – en daarmee grote financiële en maatschappelijke kosten – te voorkomen. In de omgevingsvisie zijn de provinciale beleidskeuzes hieromtrent vastgelegd. De generieke beleidskeuzes zijn vaak normstellend. Dit betekent dat ze opgevolgd moeten worden: het zijn randvoorwaarden waarmee iedereen rekening moet houden vanwege zwaarwegende publieke belangen. De normstellende beleidskeuzes zijn vastgelegd in de omgevingsverordening. Waar – ontwikkelingsperspectieven Na het beantwoorden van de of-vraag, is de vraag waar het initiatief past of ontwikkeld kan worden. In de omgevingsvisie op de toekomst van Overijssel onderscheid de provincie zes ontwikkelingsperspectieven. Deze ontwikkelingsperspectieven schetsen een ruimtelijk perspectief voor een combinatie van functies en geven aan welke beleids- en kwaliteitsambities leidend zijn. De ontwikkelingsperspectieven geven
zo richting aan waar wat ontwikkeld zou kunnen worden. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend. Dit betekent dat er ruimte is voor lokale afweging: een gemeente kan vanwege maatschappelijke en/of sociaal-economische redenen in haar Omgevingsvisie en bestemmings- of omgevingsplan een andere invulling kiezen. Die dient dan wel te passen binnen de – voor dat ontwikkelingsperspectief – geldende kwaliteitsambities. Daarbij dienen de nieuwe ontwikkelingen verbonden te worden met de bestaande kenmerken van het gebied, conform de Catalogus Gebiedskenmerken (de derde stap in het uitvoeringsmodel). Naast ruimte voor een lokale afweging t.a.v. functies en ruimtegebruik, is er ruimte voor een lokale invulling van de begrenzing: de grenzen van de ontwikkelingsperspectieven zijn signaleringsgrenzen. Hoe – gebiedskenmerken Ten slotte is de vraag hoe het initiatief ingepast kan worden in het landschap. De gebiedskenmerken spelen een belangrijke rol bij deze vraag. Onder gebiedskenmerken worden verstaan de ruimtelijke kenmerken van een gebied of gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. Voor alle gebiedstypen in Overijssel is in de Catalogus Gebiedskenmerken beschreven welke kwaliteiten en kenmerken van provinciaal zijn en behouden, versterkt of ontwikkeld
moeten worden. De gebiedskenmerken zijn soms normstellend, maar meestal richtinggevend of inspirerend. Voor de normerende uitspraken geldt dat deze opgevolgd dienen te worden; ze zijn dan ook in de omgevingsverordening geregeld. De richtinggevende uitspraken zijn randvoorwaarden waarmee in principe rekening gehouden moet worden. Hier kan gemotiveerd van worden afgeweken mits aannemelijk is gemaakt dat met het alternatief de kwaliteitsambities even goed of zelfs beter gerealiseerd kunnen worden. De inspirerende uitspraken bieden een wenkend perspectief: het zijn voorbeelden van de wijze waarop ruimtelijke kwaliteitsambities ingevuld kunnen worden. Initiatiefnemers kunnen zich hierdoor laten inspireren, maar dit hoeft niet. 5.2.4 Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan de Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld: 5.2.4.1 Of - Generieke beleidskeuzes In het voorliggende geval is bij de afweging in de eerste fase, de ‘generieke beleidskeuzes’, met name titel 2.2 Woningbouw van de Omgevingsverordening Overijssel van belang. Hier wordt het voornemen getoetst aan het betreffende artikel.
In het kader van de toetsing aan de ladder van duurzame verstedelijking is de behoefte aan nieuwe woningen van voorgenomen ontwikkeling inzichtelijk gemaakt in paragraaf 5.1.2. Naar deze paragraaf wordt verwezen voor een uitgebreide toelichting. Geconcludeerd wordt dat er sprake is van een regionale behoefte en dat de ontwikkeling in overeenstemming is met artikel 2.2.2. van de Omgevingsverordening Overijssel. 5.2.4.2 Waar - Ontwikkelingsperspectieven Het plangebied behoort tot het ontwikkelingsperspectief Zone Ondernemen met Natuur en Water buiten het Natuurnetwerk Nederland. Deze
Het accent ligt hierbij op natuur die, naast biodiversiteit, betekenis heeft voor mensen en bijdraagt aan hun welzijn en welvaart. Om dit mogelijk te maken, biedt men ruimte aan de groeiende groep betrokken ondernemers en bewoners die zelf willen ondernemen met natuur en water. Initiatieven van bewoners en ondernemers zijn hier leidend: zij zijn eigenaar en vormgever van de omgevingskwaliteit. De na te streven kwaliteitsdoelen voor natuur en water zijn daarbij het uitgangspunt. Toetsing van het initiatief aan ontwikkelingsperspectief “Zone ondernemen met Natuur en Water buiten NNN” Voorgenomen ontwikkeling maakt woningbouw mogelijk in het gebied. Het stedenbouwkundig plan en het beeldkwaliteitsplan gaan uit van een hoogwaardige groene inpassing van de woningbouw in het landschap. Daarnaast wordt centraal in het plangebied ruimte gereserveerd voor landschappelijke aankleding en waterberging. Ook worden in het beeldkwaliteitsplan handreikingen
gegeven voor natuurinclusief bouwen en het faciliteren van de biodiversiteit. De toekomstige bewoners zullen woonachtig zijn in een zeer groene omgeving, met riante ruimte rondom de woning. Diverse dier- en plantsoorten zullen zodoende de ruimte krijgen om zich door het plangebied en daarbuiten te verplaatsen. Daarmee komt voorgenomen ontwikkeling tegemoet aan de ambities die zijn omschreven voor het betreffende ontwikkelingsperspectief.
B+O STEDENBOUW B.V.
zone is bestemd voor (landbouw)gebieden rond het NNN. Voor deze zone zijn de volgende ruimtelijke kwaliteitsambities geformuleerd: ■ zichtbaar en beleefbaar mooi landschap ■ sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel ■ natuur als ruggengraat ■ continu en beleefbaar watersysteem
5.2.4.3 Hoe - Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarischcultuurlandschap, stedelijke laag en de laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Deze voorwaarden en opgaven zullen hier per laag worden behandeld. 1. De “Natuurlijke laag” De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische en biotische factoren en processen. Zo zorgden ijs-, wind- en waterstromen in Overijssel voor het ontstaan van een afwisselend landschap van stuwwallen, dekzandgronden, beekdalen en natte laagtes en bepaalden de stroomsnelheden van IJssel, Vecht, Regge of Dinkel waar het fijne (komgronden) en waar het grovere sediment
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
Artikel 2.2.2 Realisatie nieuwe woningen In het concentratiebeleid van de provincie Overijssel is vastgelegd dat de overige kernen (waaronder IJhorst, Rouveen en Staphorst) in principe alleen mogen bouwen voor de lokale behoefte en voor bijzondere doelgroepen. Gemeenten stemmen in het kader van de regionale woningbouwprogrammering onderling af wat er gebouwd gaat worden voor de regionale behoefte. Zij kunnen daarbij overeenkomen dat een gemeente in (een deel van) de behoefte van een buurgemeente voorziet. De woonmilieus in steden en dorpen bieden een waardevolle aanvulling op de (hoog)stedelijke woonmilieus in de stedelijke netwerken. Doordat deze steden en dorpen in principe altijd mogen bouwen voor de lokale behoefte, kunnen zij deze rol blijven vervullen.
23
B+O STEDENBOUW B.V. BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
24
(oeverwallen) werd afgezet. En ontwikkelde veen zich daar, waar het water maar moeilijk weg kon. Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart de “Natuurlijke laag” aangeduid met het gebiedstype “Dekzandvlakte en ruggen”. De dekzandgronden beslaan een groot gedeelte van de oppervlakte van de provincie. Na de ijstijden bleef er in grote delen een reliëfrijk – door de wind gevormd – zandlandschap achter, dat gekenmerkt wordt door relatief grote verschillen tussen hoog/droog en laag/ nat gebied. Soms vlak bij elkaar, soms verder van elkaar verwijderd. De ambitie van de provincie richt zich op het beleefbaar maken van de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat. Dit kan bijvoorbeeld door een meer natuurlijk watersysteem en door beplanting met ‘natuurlijke’ soorten. En door de (strekkings)richting van het landschap te benutten in gebiedsontwerpen. Toetsing van het initiatief aan de “Natuurlijke laag” Voorgenomen ontwikkeling vindt plaats op een perceel dat in gebruik is als agrarisch perceel. De stedenbouwkundige opzet is zo ontworpen dat de natuurlijke waarden een integraal onderdeel van de ontwikkeling zijn. Zo worden bestaande landschappelijke structuren met elkaar verbonden en is er centraal in het plangebied ruimte voor waterberging. Daarnaast is de typologie van de woonhuizen een referentie naar het historische
agrarische gebruik. Het stedenbouwkundige plan tezamen met de beoogde beeldkwaliteit zorgen ervoor dat voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming met de ambities zoals beschreven in Natuurlijke laag van de Gebiedskenmerken. 2. De “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” In het agrarisch cultuurlandschap gaat het er altijd om dat de mens inspeelt op de natuurlijke omstandigheden en die ten nutte maakt. Hierbij hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel is in in de loop van de tijd meer waardering ontstaan voor hun ruimtelijke kwaliteiten. Vooral herkenbaarheid, contrast en afwisseling worden gewaardeerd. De ambitie is gericht op het voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen door óf versterking óf behoud óf ontwikkeling of een combinatie hiervan. Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart de “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” aangeduid met het gebiedstype “Jong heide- en broekontginningslandschap”. De ambitie van de provincie is erop gericht de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden een stevige impuls te geven en soms een transformatie wanneer daar aanleiding toe is. De dragende structuren worden gevormd door landschappelijk raamwerken van lanen, bosstroken en waterlopen, die de rechtlijnige ontginningsstructuren versterken.
Binnen deze raamwerken is ruimte voor verdere ontwikkeling van bestaande erven en soms de vestiging van nieuwe
erven, mits deze een stevige landschappelijke jas krijgen. Toetsing van het initiatief aan de “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” Om voorliggend initiatief mogelijk te maken is een zorgvuldige ruimtelijke studie gedaan, zodat de nieuwe situatie aansluit op de kenmerkende landschappelijke structuur van lanen en bossages. De landschappelijke elementen zijn zorgvuldig in het stedenbouwkundig plan verwerkt, waarbij de laanbeplanting een verbindend element tussen de bestaande structuren is. Daarnaast is de typologie van de woonhuizen een referentie naar het historische agrarische gebruik. Het stedenbouwkundige plan tezamen met de beoogde beeldkwaliteit zorgen ervoor dat voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming met de ambities zoals deze zijn beschreven voor Laag van het agrarische cultuurlandschap van de Gebiedskenmerken. 3. De “Stedelijke laag” De stedelijke laag is de laag van de steden, dorpen, verspreide bebouwing, wegen, spoorwegen en waterwegen. Het gaat in deze laag om de dynamiek van de steden en de grote infrastructurele verbindingen, maar ook om de rust van de dorpen en de landelijke wegen en paden. De ligging van een stad of dorp in het landschap, op een kruispunt van infrastructuur of in de nabijheid
De ontstaansgeschiedenis is medebepalend voor de huidige identiteit en terug te vinden in de ruimtelijke opbouw van de kernen, maar ook in de economische en sociale dynamiek. Daarnaast hebben door de tijd heen veranderende ideeën over de ideale vormgeving van de stad invloed gehad op de ruimtelijke opbouw. Cultuurhistorisch of architectonisch waardevolle gebouwen en structuren zijn hierbij vaak bepalend voor de stedelijke identiteit en de belevingswaarde voor bewoners en bezoekers. Zo is in Overijssel een rijk palet ontstaan aan onderscheidende steden en dorpen. Elk met een eigen karakteristieke ruimtelijke, sociale en functionele opbouw en kwaliteit. De ruimtelijke kwaliteitsambities in de stedelijke laag zijn: ■ Brede waaier aan woon-, werk- en mixmilieus: elk buurtschap, dorp en stad zijn eigen kleur; ■ Contrast tussen dynamische en luwe gebieden versterken door het infrastructuurnetwerk. Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart de “Stedelijke laag” aangeduid met het gebiedstype ‘Verspreide bebouwing’. De ambitie is gericht op behoud van bebouwing met een verbinding
Om de juiste beeldkwaliteit te waarborgen is er een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Hierin wordt de typologie en materialisatie nader omschreven, zodat de verschillende woningen aansluiten op de typische landschappelijke bebouwingsvormen als referentie naar het voormalige agrarische gebruik van de plek.
Toetsing van het initiatief aan de “Stedelijke laag” Voorgenomen ontwikkeling betreft een uitbreidingslocatie van IJhorst. Aangezien het om een dorpskern gaat wordt een hogere dichtheid toegepast dan normaliter voor erven zou worden gehanteerd. Wel wordt de typologie van de woningen afgestemd op de landelijkheid van de locatie. Langs de Poeleweg zijn 9 vrijstaande woningen gepland, waarmee wordt aangesloten op de bestaande karakteristiek van de Poeleweg. In het midden is een mix van maximaal 18 vrijstaande- en/of twee-onder-één-kapwoningen voorzien. Hier is enige flexibiliteit mogelijk, om in te kunnen spelen op de actuele marktvraag. Aan de oostzijde van het plangebied zijn 12 rijwoningen gepland. Deze verdeling zorgt voor een geleidelijke overgang van grotere kavels met vrijstaande woningen aan de buitenzijde en meer verdichting van de bebouwing naarmate deze dichter bij de kern van IJhorst worden gerealiseerd.
4. De “Laag van de beleving” De laag van de beleving is het domein van de belevenis, de betekenis en identiteit. Het voegt kenmerken toe als landgoederen, recreatieparken, recreatieve routes maar benut ook vooral de kwaliteit van de andere drie lagen. Het maakt ze beleenbaar en tot een belevenis Het belevenisaspect wordt steeds belangrijke pijler onder het ruimtelijke kwaliteitsbeleid.
B+O STEDENBOUW B.V.
met het landschap, zoals agrarische erven. Vanuit het erf werden de omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt. Elke boer deed dit naar eigen inzicht en afgestemd op de plaatselijke omstandigheden, maar wel volgens de wetmatigheden van het toenmalig landbouwsysteem. Door deze ‘eenheid in handelen’ ontstonden er samenhangende landschappen, die nu nog steeds herkenbaar zijn: essenlandschap, oude hoevenlandschappen, broeken heideontginningen, veenlandschappen etc..
Voorgenomen ontwikkeling sluit daarmee aan op de ambities zoals deze zijn beschreven voor de Stedelijke laag van de Gebiedskenmerken.
De ambitie is gericht op sterke ruimtelijke identiteiten als motor voor gebiedsontwikkeling. Het gaat er om beleving, betekenis en kwaliteit van de omgeving te versterken en de beleefbaarheid en toegankelijkheid van het landschap te vergroten. Het plangebied heeft op de gebiedskenmerkenkaart de “Laag van de beleving” de aanduiding ‘Donkerte’. De donkere gebieden geven een indicatie van het rustige buitengebied van Overijssel. Het zijn
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
van grondstoffen speelt een belangrijke rol in het functioneren ervan. Efficiëntie en bereikbaarheid zijn belangrijke vestigingsfactoren, maar daarbij wordt de kwaliteit, eigenheid en het onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker.
25
B+O STEDENBOUW B.V.
relatief luwe en dunbevolkte gebieden met een lage gebruiksdruk. De ambitie is gericht op het koesteren van donkerte als kwaliteit. Het streven is gericht op het handhaven van de donkerte en, waar mogelijk, de gebieden bij ontwikkelingen nog donkerder te maken.
BESTEMMINGSPLAN POELEWEG IJHORST
De sturing is gericht op het minimaal toelaten van kunstlicht. Het vereist het selectief inzetten en ‘richten’ van kunstlicht en het vermijden van onnodig kunstlicht bij ontwikkelingen. De kansen hiervoor doen zich met name voor bij ontwikkelingen die een grote invloed hebben op het aspect donkerte, zoals grotere woon- en werklocaties en wegen.
26
Toetsing van het initiatief aan de “Laag van de beleving” Voorliggend initiatief is erop gericht om agrarische bestemming om te zetten in de bestemming Wonen ten einde de realisatie van maximaal 39 woningen mogelijk te maken. Hier is een zorgvuldige ruimtelijke inpassing voor ontwikkeld, die aansluit op de Ywehof en landschappelijke elementen rondom het plangebied. De ontwikkeling brengt een beperkte toename van kunstlicht met zich mee. Gezien de landschappelijke inpassing en beperkte toename aan kunstlicht kan worden gesteld dat de ontwikkeling in overeenstemming is met het aspect donkerte. Daarnaast zijn er in de omgevingsvisie en –verordening geen specifieke normen opgenomen waaraan dient te worden getoetst. Het beschrevene brengt met zich mee dat voorgenomen ontwikkeling
voldoende rekening wordt gehouden met de uitgangspunten uit de “Laag van de beleving”. 5.2.5 Conclusie toetsing aan het provinciaal beleid Geconcludeerd kan worden dat de in dit bestemmingsplan besloten ruimtelijke ontwikkeling in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoorde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid. 5.3 Gemeentelijk beleid 5.3.1 Structuurvisie 2030 kernen Staphorst, Rouveen en IJhorst De Structuurvisie geeft de visie op de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen (onder andere op het gebied van wonen) van de kernen Staphorst, Rouveen en IJhorst tot 2030. De Structuurvisie is vastgesteld op 12 oktober 2013 en is komen te vervallen na inwerkingtreding van de Omgevingsvisie Staphorst ‘voor elkaar’. De Structuurvisie maakt echter wel inzichtelijk dat de gemeente al langer een visie heeft op woningbouw ontwikkeling in IJhorst. In de Structuurvisie is beschreven dat de gemeente het uit oogpunt van leefbaarheid, het behoud van voorzieningen en een actief verenigingsleven, belangrijk vindt om meer woningen in IJhorst te bouwen dan strikt genomen nodig is. Daarom wordt de ontwikkeling van de nieuwbouw aan de Poeleweg (IJhorst-West) ten zuiden van Ywehof voortgezet