CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - BP Rouveen Zuid Fase 1 - Toelichting

Raadsvergadering 4 oktober 2022, gemeente StaphorstBij agendapunt: Opiniërend: Woningbouwproject Rouveen Zuid; bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan18.833 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Rouveen Zuid - Fase 1

Toelichting

Rouveen Zuid - Fase 1 14 juni 2022

Rouveen Zuid - Fase 1

Inhoudsopgave

Toelichting

5

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Plangebied 1.3 Vigerende planologische situatie 1.4 Strijdigheid met vigerend bestemmingsplan 1.5 Opzet bestemmingsplantoelichting

7 7 7 8 9 9

Hoofdstuk 2 Beschrijving plangebied 2.1 Bestaande situatie 2.2 Ontstaansgeschiedenis 2.3 Hydrologie 2.4 Landschaps- en natuurwaarden 2.5 Archeologie en cultuurhistorie 2.6 Stedenbouwkundige waarden

11 11 12 13 14 16 23

Hoofdstuk 3 Beschrijving nieuwe situatie 3.1 Nieuwe situatie 3.2 Beeldkwaliteitseisen 3.3 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing 3.4 Toekomstige ontwikkeling

25 25 29 31 33

Hoofdstuk 4 Beleid 4.1 Rijksbeleid 4.2 Provinciaal en regionaal beleid 4.3 Gemeentelijk beleid 4.4 Conclusie

35 35 36 40 44

Hoofdstuk 5 Omgevingsaspecten 5.1 Brandveiligheid 5.2 Milieueffectrapportage 5.3 Duurzaamheid en klimaat 5.4 Bodem 5.5 Geluid 5.6 Luchtkwaliteit 5.7 Geur 5.8 Bedrijven en milieuzonering 5.9 Externe veiligheid 5.10 Water 5.11 Klimaatadaptatie 5.12 Archeologie en cultuurhistorie 5.13 Flora en fauna 5.14 Verkeer 5.15 Parkeren 5.16 In- en uitritten 5.17 Verlichting 5.18 Gezondheid 5.19 Ladder voor duurzame verstedelijking 5.20 Relatie met andere toestemmingsvereisten

45 45 45 46 47 48 48 49 49 50 50 55 55 56 57 58 58 58 58 58 60

3

Rouveen Zuid - Fase 1

Hoofdstuk 6 Sociale component 6.1 Sociale veiligheid 6.2 Zorg 6.3 Maatschappelijke functies 6.4 Sociale woningbouw

61 61 61 61 61

Hoofdstuk 7 Uitvoerbaarheid 7.1 Economische uitvoerbaarheid 7.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 7.3 Burgerparticipatie 7.4 Inspraak en overleg 7.5 Recht van overpad 7.6 Kabels en leidingen 7.7 Bereikbaarheid 7.8 Tijdelijke opslag grond

63 63 63 63 64 64 64 64 65

Hoofdstuk 8

67

Juridische toelichting

4

Rouveen Zuid - Fase 1

Toelichting

5

Rouveen Zuid - Fase 1

6

Rouveen Zuid - Fase 1

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding

Aanleiding

In de oude Structuurvisie van 2013 en huidige Omgevingsvisie van de gemeente Staphorst is ruimte geboden voor nieuwbouw in de kern Rouveen. Het betreft het uitbreidingsgebied Rouveen - Zuid. Het gebied is opgedeeld in twee fasen. Fase 1 is het oostelijk deel, gelegen tussen de multifunctionele combischool Rouveen (MCR) en de Oude Rijksweg. Het westelijk deel is fase 2, ingeklemd tussen de Stadsweg en de Korte Kerkweg. Op 12 november 2019 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over het project Rouveen - Zuid. Daarin constateert men dat er een grote behoefte is aan koopwoningen voor diverse doelgroepen en dat er in Rouveen geen of beperkt kavels beschikbaar zijn. Het college wordt gevraagd een bestemmingsplan op te stellen om woningbouw mogelijk te maken. Eerste stap om woningbouw mogelijk te maken is het opstellen van een stedenbouwkundig plan voor de nieuwe woonwijk. De wens is voor dit gebied een plan te ontwikkelen dat past bij de cultuurhistorisch waardevolle ruimtelijke structuur en het aangrenzende landschap. Tegelijkertijd moet ook rekening gehouden worden met de wensen van de omwonenden van de nieuwe woonwijk, de inwoners van het dorp en de mogelijke toekomstige bewoners. De gemeente heeft een zorgvuldig participatieproces gevolgd om te komen tot het ontwerp voor fase 1 van de nieuwe woonwijk.

De gemeenteraad heeft op 18 januari 2022 het stedenbouwkundig plan Rouveen Zuid fase 1 vastgesteld. Hierin zijn maximaal 82 woningen opgenomen. Het gaat om 28 vrijstaande woningen, 36 twee-onder-één kap woningen en 18 rijwoningen. Het plan biedt enig flexibiliteit om twee-onder-één kap woningen om te ruilen voor vrijstaande woningen als de markt hierom vraagt. Voorliggend bestemmingsplan is de juridisch planologische uitwerking van het stedenbouwkundig plan.

1.2

Plangebied

Het plangebied is in de voorgaande paragraaf en hieronder al weergegeven en betreft fase 1 van de nieuwe woonwijk Rouveen-Zuid. Het gebied is gelegen ten westen van de Oude Rijksweg, en ten oosten van de multifunctionele combischool Rouveen (MCR). Aan de noordkant sluit de wijk aan op de bestaande bebouwing aan de Goudenregenstraat. De zuidgrens loopt parallel aan de Stadsweg. Voor de exacte begrenzing wordt verwezen naar de verbeelding behorend bij dit plan.

7

Rouveen Zuid - Fase 1

Ligging en fasering Rouveen Zuid

1.3

Vigerende planologische situatie

Op dit moment gelden twee bestemmingsplannen voor het plangebied: het bestemmingsplan 'Veegplan De Streek' en het bestemmingsplan 'Veegplan Buitengebied', beide vastgesteld op 9 juli 2019. In de plannen heeft het plangebied een agrarische bestemming (met waarden - landschap) en de dubbelbestemming Waarde-Archeologie. Een deel van het plangebied heeft ook de dubbelbestemming Waarde-Beschermd dorpsgezicht.

Uitsnede uit vigerend bestemmingsplan 'Veegplan De Streek'

8

Rouveen Zuid - Fase 1

Uitsnede uit vigerend bestemmingsplan 'Veegplan Buitengebied'

1.4

Strijdigheid met vigerend bestemmingsplan

In de geldende bestemmingsplannen is nieuwbouw van woningen niet toegestaan. Om de realisatie van de nieuwbouwwijk mogelijk te maken is een nieuw bestemmingsplan nodig.

1.5

Opzet bestemmingsplantoelichting

Het volgende hoofdstuk gaat in op de bestaande situatie van het plangebied, waarin de ontstaansgeschiedenis, hydrologie, landschap, natuur en archeologie en cultuurhistorie worden beschreven. Vervolgens komt in hoofdstuk 3 de nieuwe situatie aan de orde met zowel de beeldkwaliteitseisen als de randvoorwaarden. In hoofdstuk 4 komt het relevante beleid van gemeente en hogere overheden aan de orde en in hoofdstuk 5 de omgevingsaspecten (brandveiligheid, milieu, duurzaamheid, bodem, geluid, lucht, geur, externe veiligheid, water, klimaatadaptatie, archeologie en cultuurhistorie, flora en fauna, verkeer, parkeren, in- en uitritten, verlichting, gezondheid en de ladderonderbouwing). Hoofdstuk 6 vervolgt met de sociale componenten (sociale veiligheid, zorg, maatschappelijke functies en sociale woningbouw). Hoofdstuk 7 betreft de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid en de zaken die hiermee verband houden. Tot slot gaat hoofdstuk 8 in op de juridische aspecten van het bestemmingsplan en hoofdstuk 9 op de handhaafbaarheid van het plan.

9

Rouveen Zuid - Fase 1

10

Rouveen Zuid - Fase 1

Hoofdstuk 2 2.1

Beschrijving plangebied

Bestaande situatie

Rouveen is van oudsher een kerkdorp en een typisch voorbeeld van lintbebouwing. Het lint (Oude Rijksweg) heeft een totale lengte van ongeveer 8 km. Het lint begint vanaf Staphorst en eindigt aan de zuidzijde bij De Lichtmis richting de snelweg A28. Aan de noordwestkant (Schipgravenweg en Scholenland) heeft een relatief forse woonuitbreiding plaatsgevonden. Rouveen heeft op dit moment een inwonertal van ruim 4.100 inwoners en een aantal dorpsvoorzieningen (detailhandel, sport, basisonderwijs, dienstverlenende bedrijven, medische basisvoorzieningen en kerken). De Oude Rijksweg heeft de status van Rijks beschermd dorpsgezicht, wat in de volgende paragrafen nader aan de orde komt.

Karakteristieke oorspronkelijke boerderij aan de Oude Rijksweg

11

Rouveen Zuid - Fase 1

Zicht vanaf de Oude Rijksweg Het plangebied ligt aan de zuidzijde van het dorp. Het plangebied bestaat grotendeels uit agrarische gronden (weide), met aan de oostkant de (historische) bebouwing van de Oude Rijksweg en aan de noordzijde nieuwere woonbebouwing aan de Goudenregenstraat. Langs de Oude Rijksweg is hier en daar een bedrijf tussen de oorspronkelijke boerderijen gesitueerd. De voormalige boerderijen hebben nu met name een woonfunctie. Het plangebied is open, met langs de wegen en de aanliggende historische erven opgaande laanbeplanting. Het gebied heeft een opstrekkende verkaveling met bijbehorend fijnmazig slotenpatroon. Aan de westkant is de Multifunctionele combischool Rouveen (MCR) met een forse waterpartij gesitueerd.

2.2

Ontstaansgeschiedenis

Oorspronkelijk lag de kern Rouveen westelijker dan tegenwoordig. Als gevolg van veenafgraving, de inklinkende veenbodem en de daardoor drassige bodem trokken de bewoners naar hoger gelegen streken. Door de doorgaande vervening bij Rouveen raakte het dorp steeds verder verwijderd van het Zwartewatersklooster. Daarom kreeg het klooster in 1282 toestemming om een kerk te stichten in Rouveen. De kerk verrees aan het tegenwoordige Scholenland. Doordat de vervening ook in de jaren hierna nog door ging, is het dorp nog tweemaal verplaatst in oostelijke richting. In de paragraaf betreffende cultuurhistorie wordt uitgebreid ingegaan op de ontstaansgeschiedenis van Rouveen.

12

Rouveen Zuid - Fase 1

Foto uit het westen waarbij de kerk in Rouveen zichtbaar is met het slagenlandschap met bijbehorend slotenpatroon

2.3

Hydrologie

Gemeente Staphorst op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Op vorenstaande kaart wordt duidelijk dat Rouveen (en dan met name de westkant) lager gelegen is. Aan de westkant is een gedetailleerd slotenpatroon ten behoeve van de afwatering vanaf de oostzijde aanwezig. Dit is eveneens zichtbaar op onderstaande kaart. Het plangebied kent een ligging van 0 m tot -0,4 m onder NAP.

13

Rouveen Zuid - Fase 1

Situering van het plangebied binnen het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) In de waterparagraaf wordt nader ingegaan op het watersysteem en bijbehorend kaartmateriaal met een duiding van de waterstanden. Hier wordt kortheidshalve naar verwezen.

Fijnmazig slotenpatroon richting het plangebied

2.4

Landschaps- en natuurwaarden

Het plangebied ligt op een scheiding van twee landschapstypen. Dat zijn het open slagenlandschap aan de westkant (jonge ontginningen/laagveen) en het houtsingellandschap ter hoogte van de Oude Rijksweg aan de oostkant (dekzandgebied). Hieronder zijn de kenmerken van beide landschapstypen weergegeven. Deze zijn zichtbaar in en rondom het plangebied.

14

Rouveen Zuid - Fase 1

Situering van het plangebied binnen Landschapsplan Staphorst. Het plangebied is de rode omlijnde cirkel

15

Rouveen Zuid - Fase 1

Kenmerken landschapstypen

2.5

Archeologie en cultuurhistorie

ARCHEOLOGIE Uit de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente blijkt dat het plangebied in Rouveen een middelhoge verwachting te heeft. Op de onderstaande afbeelding is een uitsnede van de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor het plangebied weergeven. Omdat er sprake is van verstoringen en een grootschalige ontwikkeling, dient archeologisch onderzoek plaats te vinden. Zie hiervoor ook de desbetreffende paragraaf over archeologie met bijbehorend onderzoek.

16

Rouveen Zuid - Fase 1

Situering van het plangebied binnen de archeologische beleidskaart gemeente Staphorst CULTUURHISTORIE In de vorige paragraaf 2.2 is kort ingegaan op de ontstaansgeschiedenis van het plangebied en Rouveen. Vanwege de grote cultuurhistorische waarden van het gebied (Staphorst en Rouveen) wordt dit hieronder nader en uitgebreider beschreven. Het plangebied ligt aan de Oude Rijksweg, welke is aangewezen als Rijks beschermd dorpsgezicht. Voor het gebied van het beschermde dorpsgezicht geldt een afzonderlijk bestemmingsplan. Het lint De Streek kent bijzondere ruimtelijke en bebouwingskarakteristiek waarvan de oorsprong in de ontginning van het gebied ligt. Het lint ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de ontginning van het gebied ontstaan en maken voor een deel onderdeel uit van het lint. In het noorden is het huidige Staphorst ontstaan als een verdichting rondom de kerk van Staphorst. Het huidige Rouveen is zuidelijker ontstaan als verdichting rondom de kerk in Rouveen. Beide dorpen werden al in schriften van de dertiende eeuw genoemd, maar lagen toen westelijker. Waar nu Staphorst en Rouveen zijn gesitueerd, lag in de vroege middeleeuwen een meters dik hoogveenpakket. Dit veen wordt aan de west- en noordzijde begrensd door de beekdalen van de Gene (nu: Zwarte water), de Sethe (nu: Meppeler diep) en de Reest.

Het veenpakket neemt in oostelijke richting in dikte af. Daar ligt het pleistocene zand dicht onder de oppervlakte. De oudste bewoningsplaatsen in het gebied bevinden zich langs de beken. Op rivierduinen en dekzandruggen langs de beekdalen liggen de vroegste nederzettingen, zoals Hesselingen, Hamingen, Baarlo, Heuvenstede en ten Velde.

17

Rouveen Zuid - Fase 1

Rond het jaar 1000 krijgt de Bisschop van Utrecht de zeggenschap over grote delen van Drenthe en Overijssel. Onder regie van dit Bisdom is omstreeks 1180 begonnen met een grootschalige ontginning van het veen. De ontginning van het hoogveengebied geschiedde vanuit de beekdalen. Vanuit de beekdalen verdeelde men het hoogveengebied in een aantal ontginningsblokken of slagen, vier slagen voor Staphorst en vier slagen voor Rouveen. Deze slagen werden opgedeeld in ontginningshoeven met een vaste breedte. In Staphorst tellen deze slagen 48 hoeven, in Rouveen 62. Het startpunt van de ontginning ligt ter hoogte van De Wijk. Inklinking en oxidatie leidden tot maaiveldverlaging, waardoor men het dorp moest verplaatsen. Met enige zekerheid kan worden gesteld dat de dorpen ten minste twee keer zijn verplaatst. Een vrij sterke aanwijzing daarvoor is de verplaatsing van de kerken van Staphorst en Rouveen. In stukken zijn meerdere jaartallen bekend van de bouw van de kerk in Staphorst, Rouveen en IJhorst. In eerste instantie ontwikkelden de slagen zich onafhankelijk van elkaar. In de 17e en 18e eeuw werd het gebruikelijk om, bij overlijden van de vader, het perceel grond te verdelen tussen de zoons. Dit opdelen gebeurde in de breedte langs de Oude Rijksweg zodat de goede en slechtere grond eerlijk werd verdeeld.

Langs de Oude Rijksweg zijn hierdoor de kenmerkende smalle en diepe kavels ontstaan. Ook achtte men het na verloop van tijd noodzakelijk om de ontginningen op elkaar af te stemmen. Als gevolg hiervan werden de percelen smaller en werd de ontginningsrichting diverse malen aangepast. Een verandering van de perceelsrichting vond altijd plaats ter hoogte van een leidijk. Een gezamenlijke richtingverandering ging het beste wanneer de leidijken in een lijn zouden liggen. De diverse leidijken vormden in de loop van de tijd steeds meer een gesloten front. Op een gegeven moment zijn de leidijken van Rouveen en Staphorst samengevoegd tot een lint; de 'olde dijck'. Dit is de voorloper van het huidige lint dat aan het eind van de zestiende eeuw tot stand is gekomen. Met het bereiken van de 'nieuwe dijck' komt een eind aan het steeds verder opschuiven van de dorpen. Het lint ligt nu op een stevige, zandige ondergrond waardoor verplaatsing toen niet meer nodig was. De ontginning ging wel verder. Als gezamenlijk richtpunt werd een punt ver in het veen gekozen; de Punthorst. De percelen werden naar achteren steeds smaller en maakten vooral bij Rouveen een sterke kromming. Als laatste leidijk werd de 'Staten Leidijk' aangelegd. In de 19e eeuw nam de bevolking in Rouveen toe, waardoor er meer boerderijen nodig waren.

Vanwege het ruimtegebrek langs de Oude Rijksweg werden de nieuwe boerderijen achter elkaar geplaatst, waardoor de huidige stegenstructuur is ontstaan. Hierbij zijn meerdere boerderijen achter elkaar geplaatst parallel aan de oorspronkelijke sloten. De boerderijen verspringen ten opzicht van elkaar, waardoor ze allemaal zoveel mogelijk zicht op de weg houden. Voor een beeld van de ontginningsontwikkeling na 1800 wordt verwezen naar de historische kaarten.

18

Rouveen Zuid - Fase 1

Historische topografische kaart 1818-1829

19

Rouveen Zuid - Fase 1

Historische topografische kaart 1855

20

Rouveen Zuid - Fase 1

Historische topografische kaart 1905

21

Rouveen Zuid - Fase 1

Historische topografische kaart 1955 Het huidige lint wordt in de volksmond ook wel 'De Diek' of 'De Streek' genoemd. Kenmerkend voor het lint is de boogvorm; een directe afgeleide van de vorm van de ontginningsbasis zoals hiervoor beschreven. Opvallend is de verdraaiing van de perceelsrichting ten opzichte van de weg: in Staphorst staat deze vrijwel haaks op de weg terwijl verder naar het zuiden, in Rouveen, de verkavelingsrichting onder een scherpe hoek staat met de weg. Ook de boerderijen staan hier niet haaks op de weg maar volgen de richting van de percelen. Een verklaring hiervoor kan zijn dat de Staphorster kolonisten al verder veeninwaarts waren dan de Rouveners. Vanuit de ontginningsbasis (De Wijk) is te zien dat de vier slagen van Staphorst in vrijwel een rechte lijn naar het zuidoosten lopen. De slagen van Rouveen daarentegen worden, door de beperkte

22

Rouveen Zuid - Fase 1

ruimte naar achter toe, gedwongen hun perceelsrichting keer op keer bij te stellen. De belangrijkste structurele kenmerken van De Streek zijn dus gelegen in de reeds uit de zestiende eeuw daterende combinatie van een patroon van vrijwel parallelle langgerekte perceelsgrenzen met een enigszins gebogen, enkele kilometers lange bebouwingsas (Oude Rijksweg). Hierdoor voegen de ontsluitingswegen naar het achterliggende agrarische gebied zich in deze ruimtelijke hoofdstructuur. De lintbebouwing, waarbij boerderijen vlak naast en achter elkaar aan de bebouwingsas liggen in de richting van de percelering is daarbij eveneens een belangrijke karakteristiek. Aangrenzende erven worden ontsloten door een gemeenschappelijke toegangsweg (stegen). De hoge beeldkwaliteit van de agrarische bebouwing, waaronder meer dan 300 beschermde monumenten levert een belangrijke bijdrage aan het cultuurhistorisch waardevolle karakter van De Streek. Het ruimtelijk beeld wordt behalve door de bebouwing in de belangrijke mate bepaald door de erfbeplanting en de houtsingels op de perceelsgrenzen tussen en direct achter de bebouwing waardoor een ruimtelijke beslotenheid is ontstaan die waar het bebouwingslint plaatselijk transparant of onderbroken is, markante contrasten oplevert met het open agrarisch gebied.

In de kern Rouveen en Staphorst is de historische samenhang met het achterliggende landschap plaatselijk verdwenen door naoorlogse nieuwbouw en wegaanleg. Het beschermingsbelang is gelegen in het unieke karakter van Staphorst en Rouveen als een zeer langgerekt streekdorp met en duidelijk herkenbare historische ruimtelijke structuur en een karakteristiek bebouwingsbeeld. Opmerkelijk is het verschil in situering van de bebouwing ten opzicht van de Oude Rijksweg. Zoals aangegeven, staat in Rouveen de bebouwing schuin aan de weg en in Staphorst staat de bebouwing haaks op de weg. De scheiding is de Dekkersweg die vanouds de grens vormt tussen de oude dorpsgebieden. De meeste zijwegen (stegen) zijn vrij smal en vormen vrijwel geen onderbreking met de bebouwing. Een doorbreking van de historische structuur is ontstaan door de verbreding van de snelweg en de aanleg van een viaduct. De bebouwing aan de Gemeenteweg bestaat in de dorpskern van Staphorst tussen het viaduct en het spoor uit niet agrarische bebouwing uit de twintigste eeuw afgewisseld met karakteristiek agrarische bebouwing. De laatste jaren heeft Staphorst meer een centrumfunctie gekregen en is het winkelapparaat uitgebreid. In het dorp Staphorst is er sprake van een behoorlijke verdichting van bebouwing door de achtergelegen woonwijken, waardoor het zicht op het achtergelegen gebied grotendeels is verdwenen.

In Rouveen is er minder sprake van een dergelijke verdichting. Ook in De Streek is sprake van een afnemende agrarische functie. Veel boeren hebben de laatste jaren gekozen voor bedrijfsbeëindiging of verplaatsing naar het buitengebied, met als gevolg boerderijen die hun functie verloren aan De Streek. Om de leegstand en verval tegen te gaan, worden de boerderijen op dit moment veelal gesplitst in meerdere wooneenheden. Op deze manier blijft het beeld van Staphorst intact. Daarnaast komen in De Streek veel verschillende functies voor, zoals maatschappelijke functies, opslag, detailhandel(centrum) en overige bedrijvigheid. De Streek kent een zeer groot aantal monumentale en karakteristieke panden waarvan er bijna 300 als rijksmonument zijn aangemerkt. Deze bevinden zich niet in het plangebied.

2.6

Stedenbouwkundige waarden

Hieronder zijn de waarden van het plangebied en haar omgeving weergegeven, waarbij gestart is met de stedenbouwkundige context van het gebied en haar omgeving, gebaseerd op de gebiedsanalyse zoals beschreven in de vorige paragrafen. Vervolgens wordt ingezoomd op het plangebied en omgeving. De waarden zoals beschreven in voorgaande paragrafen en verbeeld op beide kaarten hebben input gevormd voor het ontwerp van de nieuwbouwlocatie. Dit komt nader aan de orde in paragraaf 3.3 (ruimtelijke en landschappelijke inpassing).

23

Rouveen Zuid - Fase 1

Analyse stedenbouwkundige waarden Rouveen en omgeving

Analyse stedenbouwkundige waarden plangebied en omgeving

24

Rouveen Zuid - Fase 1

Hoofdstuk 3 3.1

Beschrijving nieuwe situatie

Nieuwe situatie

De gemeenteraad heeft op 18 januari 2022 het stedenbouwkundig plan Rouveen Zuid fase 1 vastgesteld. Hierin zijn maximaal 82 woningen opgenomen. Het gaat om 28 vrijstaande woningen, 36 twee-onder-één kap woningen en 18 rijwoningen. Het plan biedt enig flexibiliteit om twee-onder-één kap woningen om te ruilen voor vrijstaande woningen als de markt hierom vraagt. Een uitgebreide toelichting op het stedenbouwkundig plan is opgenomen in bijlage 2. Hieronder volgt een beschrijving van de hoofdpunten. 3.1.1

Ontwerp

Het ontwerp gaat uit van de inpassing van een brede, lange zichtlijn vanaf de Oude Rijksweg en een nauwkeurige afstemming op de verkavelingsstructuur (lange lijnen en hoekverdraaiing). Belangrijk onderdeel van het ontwerp is de inpassing van een volledige kavellijn/sloot tussen de Oude Rijksweg en de Korte Kerkweg. Deze lijn loopt vanaf de bestaande boomsingel ten noorden van Oude Rijksweg 464B, via de middenassen de sloot/nieuwe toegangsweg ten zuiden van de school. Deze maakt de verkavelingsstructuur (met hoekverdraaiingen) zichtbaar.

Stedenbouwkundig plan Rouveen Zuid fase 1 3.1.2

Duurzaamheid en klimaat

In het ontwerp van de nieuwe woonwijk is aandacht voor duurzaamheid en klimaat. Ten eerste is, in afstemming met het waterschap, voldoende wateroppervlak opgenomen. De waterpartij nabij de Multifunctionele Combischool Rouveen (MCR) en het slotenpatroon voorziet in voldoende waterberging bij hevige regenval en voldoende wateropslag om verdroging te voorkomen in warme droge perioden. De combinatie van groen, bomen en water geeft verkoeling in de buurt en draagt daarmee bij aan het voorkomen van hittestress. Meer informatie over het water staat in paragraaf 5.10. Ten tweede is aandacht voor een gezonde en veilige leefomgeving. De woonwijk heeft een groen karakter, en er zijn veel wandelmogelijkheden. Verder is er, over de waterpartij, een verbinding gemaakt met de wandel-/fietsroute tussen de Goudenregenstraat en het Seringenhof / de MCR. In het groen is op drie plekken ruimte voor spelen en ontmoeten. Bij de inrichting van de groene openbare ruimtes is ten derde aandacht voor biodiversiteit. Ook de toekomstige bewoners worden gestimuleerd om bouwkundige maatregelen te treffen om daarmee bij te

25

Rouveen Zuid - Fase 1

dragen aan de biodiversiteit. Verder is bij de oriëntatie van de woningen rekening gehouden met mogelijkheden voor zonne-energie. Tot slot is gasloos bouwen voor de nieuwe bewoners verplicht en is de BENG norm van toepassing. Dat betekent dat de huidige wetgeving er voor zorgt dat nieuwbouw woningen duurzaam gebouwd worden. 3.1.3

Verkeer en parkeren

De nieuwe woonwijk wordt met een nieuwe weg ontsloten op de Korte Kerkweg en de Oude Rijksweg. Hierdoor is in geval van calamiteiten altijd sprake van vluchtweg/toegang voor hulpdiensten en wordt ook het autoverkeer gespreid. De nieuwe aansluitingen zijn zo gekozen dat er een herkenbaar begin van het dorp ontstaat en worden dusdanig vormgegeven dat voor alle weggebruikers een verkeersveilige situatie ontstaat. De vormgeving van de wegen in de nieuwe woonwijk is dusdanig dat hoge snelheden zoveel mogelijk worden voorkomen. Er is gekozen voor een 'zigzaggende' hoofdroute met daaraan doodlopende woonpaden. De doodlopende wegen zijn wel toegankelijk voor hulpdiensten en afval inzameling, door opklapbare paaltjes. Ook fietsers en wandelaars kunnen in alle gevallen de doorgaande lijnen volgen. Waar nodig worden snelheidsremmende maatregelen ingepast. In het plan is ook veel ruimte voor wandelen. Langs de randen zijn struinpaden ingepast en er is, over de waterpartij, een verbinding gemaakt met de wandel-/fietsroute tussen de Goudenregenstraat en het Seringenhof / de Multifunctionele Combischool Rouveen. Het aantal parkeerplekken in de nieuwe woonwijk Rouveen fase 1 voldoet aan de 'Nota parkeerkengetallen gemeente Staphorst', zie paragraaf 5.15. 3.1.4

Woonkavels

In het plangebied komen maximaal 82 woningen. Het gaat om 28 vrijstaande woningen, 36 twee-onder-één kap woningen en 18 rijwoningen. Nieuwe erven aan de Oude Rijksweg Aan de Oude Rijksweg worden in het beschermde dorpsgezicht twee nieuwe erven met ieder een eigentijds vormgegeven woonboerderij en woonschuur ingepast. De overgang van de nieuwe en bestaande erven naar de nieuwe woonbuurt is vormgeven met een informele groene zone. Noordrand De nieuwe woonkavels zijn van de bestaande woonkavels aan de Goudenregenstraat gescheiden door een 10 meter groenblauwe zone met wandelroute (zie 'Principeprofiel 2. Het lange veld'). Op verzoek van de direct aanwonenden wordt de bestaande sloot (indien technisch uitvoerbaar) zodanig aangepast dat het eigendom en beheer van de sloot volledig bij de gemeente ligt. Een forse haag en leilinden in de achtertuinen van de nieuw woningen geven privacy. De huidige bewoners van de Goudenregenstraat voorzien zelf in een nieuwe perceelsafscheiding. Aandachtspunt bij de uitvoering is ophoging van de bestaande percelen.

26

Rouveen Zuid - Fase 1

Principeprofiel 1 Noordrand (ontwerp is indicatief) In de noordrand grenzen de nieuwe woningen met de voorgevel aan de openbare ruimte. Dit geeft meer afstand tussen de bestaande nieuwe woningen en tegelijkertijd ontstaat er ook een bijzonder woonmilieu. In de noordrand komen (geschakelde) vrijstaande woningen en/of twee-ondereen-kapwoningen met een hoofdvorm van maximaal één bouwlaag met een kap. De bestaande bewoners krijgen op deze manier een beperkt aantal nieuwe buren. Het lange veld Vanaf de Oude Rijksweg is een brede zichtlijn ingepast vanaf de weg naar de school (zie 'Principeprofiel 2. Het lange veld'). Dit profiel zorgt voor een ruimte afstand tot de bestaande woningen. Doordat de nieuwe woningen aan een voor auto's doodlopend woonpad liggen, wordt overlast door autoverkeer voor de bestaande bewoners voorkomen. De oevers van de sloot en de berm worden ingericht met bomen en groepjes onderbeplanting in de vorm van struiken. Deze beplanting geeft structuur, maar biedt de bestaande bewoners ook privacy. Haaks op het lange veld is in noord-zuidlijn sprake van een zichtlijn het gebied in.

Principeprofiel 2. Het lange veld (ontwerp is indicatief) Middenas

27

Rouveen Zuid - Fase 1

In het hart van het woongebied komt een lange, deels bestaande, sloot tussen de Oude Rijksweg en de Korte Kerkweg. Deze lange sloot (structuurlijn) maakt de structuur van het landschap zichtbaar in de nieuwe woonbuurt (zie 'Principeprofiel 3. Middenas'). Aan beide kanten van de sloot ligt een ontsluitingsweg, om de sloot (structuurlijn) zo min mogelijk te doorbreken. Met een nieuwe bomenrij wordt de structuurlijn aangezet. De sloot wordt aan de zuidzijde voorzien van een natuurvriendelijke oever.

Principeprofiel 3. Middenas (ontwerp is indicatief) Zuidrand De zuidelijke rand van het nieuwe woongebied wordt groen vormgegeven, waarbij tegelijkertijd ruimte wordt geboden voor een wandelpad en waterberging (zie ‘Principeprofiel 4. Zuidrand’). De bestaande sloot wordt voorzien van een flauw hellend talud waarbij veel ruimte is voor waterberging. Struikgroepen en enkele bomen geven een groen karakter en bieden afscherming van een deel van de nieuwe bebouwing.

Principeprofiel 4. Zuidrand (ontwerp is indicatief) Fase 2 Voor fase 2 is een mogelijke hoofdstructuur weergegeven die aansluit op het ontwerpprincipe van fase 1. Het gebied zal mogelijk met meer water- en riet vormgegeven worden omdat dit gebied iets lager ligt dan fase 1. Een meer 'veenachtig' karakter ligt (in ieder geval langs de Korte Kerkweg) voor de hand. Langs de Stadsweg zal de beplantingsstrook waarschijnlijk robuuster worden vormgegeven. De ecologische waarde van deze strook kan op deze wijze worden vergroot, terwijl tegelijkertijd wordt voorzien in een stevige inpassing van fase 2. De aansluiting op de Stadsweg, met zichtlijn op de kerk is onderdeel van de fase 2.

28

Rouveen Zuid - Fase 1

3.2

Beeldkwaliteitseisen

3.2.1

Beeldkwaliteitskader

De locatie Rouveen Zuid ligt in landschappelijk en cultuurhistorisch waardevol gebied. De randen van de nieuwe woonwijk zijn goed zichtbaar vanuit het open landschap. Een deel van de nieuwe woonwijk Rouveen Zuid fase 1 ligt zelfs in het beschermd dorpsgezicht 'De Streek'. Door de openheid is de zuidrand van de nieuwe woonwijk verder ook zichtbaar in combinatie met het beschermd dorpsgezicht. Gezien het voorgaande moet een goede inpassing en het voorkomen van een onevenredige aantasting van het beschermd gezicht worden geborgd. Hierom zijn de visievorming voor het stedenbouwkundig plan en het uitwerken van het beeldkwaliteitskader vanaf het begin gelijktijdig opgepakt. Door deze werkwijze ontstaat een optimale samenhang tussen de waardevolle omgeving en de nieuwe woonwijk. De gemeenteraad heeft op 18 januari 2022 het 'Beeldkwaliteitskader woningbouw Rouveen Zuid fase 1' vastgesteld. Het vastgestelde beeldkwaliteitskader is opgenomen in bijlage 5. Het beeldkwaliteitskader is, tegelijkertijd met het nieuwe bestemmingsplan, verder uitgewerkt tot een beeldkwaliteitsplan. 3.2.2

Beeldkwaliteitsplan Rouveen Zuid - Fase 1

In het beeldkwaliteitsplan 'Rouveen Zuid - Fase 1' staan de randvoorwaarden voor de beoogde en gewenste kwaliteit van de nieuwe woningen in de eerste fase van de nieuwe woonwijk Rouveen Zuid. De nieuwe woningen moeten worden ontworpen op basis van deze beeldkwaliteitsrichtlijnen. Het beeldkwaliteitsplan geeft de omgeving en de toekomstige bewoners vooraf duidelijkheid en zekerheid over het gewenste bebouwingsbeeld in Rouveen Zuid - Fase 1. Het beeldkwaliteitsplan wordt door de gemeenteraad vastgesteld als toevoeging op de Welstandsnota. Bouwplannen worden door de Dorpsbouwmeester beoordeeld en getoetst aan de hand van de beeldkwaliteitsrichtlijnen. Tevens bevat het beeldkwaliteitsplan een aantal aanbevelingen ten aanzien van duurzaamheid. De gemeente Staphorst heeft de ambitie om een blijvend duurzame en klimaat adaptieve wijk te realiseren. De gemeente draagt hierin haar steentje bij. Maar ook de ontwerpers, bouwers en bewoners van de nieuwe woningen kunnen hieraan bijdragen. Zij kunnen mede de voorwaarden creëren voor een hoge levenskwaliteit voor mens en natuur, voor nu en voor later. Het beeldkwaliteitsplan geeft inspiratie en beschrijft diverse aanbevelingen. Deelgebieden In het beeldkwaliteitsplan zijn op basis van de ligging in het gebied en de kenmerken van het stedenbouwkundig plan twee deelgebieden onderscheiden. A. Nieuwe erven in De Streek A1. Woonboerderijen A2.

Woonschuren B. Het woongebied B1. Randen van het woongebied B2. Hart van het woongebied

29

Rouveen Zuid - Fase 1

Indeling in deelgebieden Per deelgebied gelden gebiedsgerichte beeldkwaliteitsrichtlijnen. De vormgeving van de woningen wordt afgestemd op het beschermd dorpsgezicht, of reageert hierop. De bestaande boerderijen en schuren aan de Oude Rijksweg vormen de inspiratiebron voor de schaal, de vormgeving en/of het kleur- en materiaalgebruik van de nieuwe bebouwing. Ook is het kleur- en materiaalgebruik geïnspireerd op de ligging in/aan het slagenlandschap. Het beeldkwaliteitsplan is opgenomen in bijlage 6. Hieronder volgt per deelgebied een korte samenvatting. Deelgebied A Deelgebied A omvat twee nieuwe erven aan de Oude Rijksweg. De ligging in het lint van de Oude Rijksweg (beschermd dorpsgezicht) vraagt maatwerk. Een goede aanhechting in de bestaande bebouwingsstructuur is het uitgangspunt. Per erf worden daarom een eigentijds vormgegeven woonboerderij (A1) en een woonschuur (A2) ingepast. Voor het kleur- en materiaalgebruik van de woonboerderijen wordt ingezet op een 'bescheiden' versie van het traditioneel beeld. Hieraan wordt vormgegeven door het wit voor de kozijnen, boeidelen, etc. te vervangen door middentoon tot donkere grijstinten of 'houtkleur'. Wit mag op sommige plekken wel als ondergeschikt accent worden ingezet. Voor het overige zijn de traditionele materialen en kleuren uitgangspunt. Voor de schuren wordt ingezet op eenvoud en ondergeschiktheid.

Donker of vergrijzend hout voor de gevels, een donkere dakbedekking en middentoon tot donkere grijstinten voor de overige onderdelen bepalen het beeld. Deelgebied B Deelgebied B is het woongebied. Dit gebied kent een onderscheid in de randen van het woongebied (B1) en het hart van het woongebied (B2). De verschillen tussen de gebieden betreffen de maatvoering, de woningtypologieën en de mate van expressie. De ligging aan de randen (B1) stelt specifieke eisen aan de maatvoering. De randen van het woongebied zijn zichtbaar vanuit het open landschap (Stadsweg) of vormen de overgang naar de bestaande, lage woningen of bestaande erven/stegen. Door de openheid is de zuidrand ook zichtbaar in combinatie met het beschermde dorpsgezicht. Een hoofdvorm van maximaal één bouwlaag met een kap is het uitgangspunt. In dit gebied zijn bovendien alleen vrijstaande woningen en twee-onder-een-kapwoningen mogelijk.

30

Rouveen Zuid - Fase 1

Het hart van het woongebied (B2) valt minder op vanuit het beschermde dorpsgezicht en is niet direct zichtbaar vanuit het open landschap. Daarnaast is er geen relatie is met bestaande (lagere) woningen. De woningen mogen daarom hoger zijn met een hoofdvorm van maximaal twee bouwlagen met een kap. Ook zijn rijwoningen in dit gebied mogelijk. Voor de rijwoningen zijn specifieke randvoorwaarden opgesteld die gericht zijn op visuele schaalverkleining, waardoor een groot contrast met de vrijstaande woningen en de twee-onder-een-kapwoningen wordt voorkomen. Woningen met een lage goot aan de straatzijde hebben bij voorkeur een verspringende gootlijn of een aanbouw met een hoge gootlijn om een te groot contrast met hogere bouwvolumes te voorkomen. Vanwege de ligging in en aan het beschermde dorpsgezicht is een ingetogen vormgeving het uitgangspunt voor de woningen in deelgebied B. Eigentijdse woningen in baksteen en hout (schuurwoningen) of combinatie daarvan zijn mogelijk. In het hart (B2) is er meer ruimte voor expressie dan in de randen (B1). Voor het kleur- en materiaalgebruik in gebied B is gekozen voor een balans tussen afstemming en ondergeschiktheid. Het kleur- en materiaalgebruik is in de basis afgestemd op het streekeigen palet. Er zijn daarbij aanvullingen gemaakt die gericht zijn op ondergeschiktheid ten opzichte van de bebouwing in het lint en de landschappelijke ligging.

Donkere gevelstenen en andersoortige donkere dakbedekkingen zijn daarom bijvoorbeeld ook mogelijk. Het wit voor de kozijnen, boeidelen, etc. wordt ook in dit gebied vervangen door middentoon tot donkere grijstinten. Kleuraccenten en het gebruik van witte elementen zijn mogelijk, maar zeer ondergeschikt in het beeld. Deelgebied B2 heeft de minste sterke relatie met het lint van de Oude Rijksweg en het open landschap. Om deze reden is in dit gebied meer vrijheid in het ontwerp van de woningen mogelijk.

3.3

Ruimtelijke en landschappelijke inpassing

Plangebied en omgeving Op basis van de ruimtelijke analyse zijn de belangrijkste ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten van het gebied weergegeven. Deze zijn: het beschermde dorpsgezicht van de Oude Rijksweg (samenhang erven, opstrekkende verkaveling met lange lijnen en hoekverdraaiingen en zichtlijnen op het landschap); het contrast tussen het open slagenlandschap en het besloten slagenlandschap, met de Oude Rijksweg als heldere grenslijn daartussen; de ruimtelijke structuur van het open slagenlandschap (laagveenontginning); de zichtlijn op de kerk vanaf de Stadsweg; de bos-/boomsingel langs de Stadsweg en de laanbeplanting langs de Korte Kerkweg; de nabijheid van voorzieningen (sport, school, kerk en centrum), waarbij het fietspad van de school naar de Goudenregenstraat kansen biedt voor een goede verbinding; het aanwezige (subtiele) hoogteverschil. Bebouwingslint Het bebouwingslint van de Oude Rijksweg is beschermd dorpsgezicht. Het is belangrijk dat fase 1 zorgvuldig aansluit op deze cultuurhistorische waardevolle structuur. De belangrijkste ruimtelijke aspecten om rekening mee te houden zijn: de structuur van stegen waarbij boerderijen achter elkaar zijn gebouwd; de stegen kennen een sterke ruimtelijke samenhang met de verkavelingsstructuur; de oriëntatie van de boerderijen op de weg.

De boerderijen zijn dusdanig gepositioneerd dat deze niet precies achter elkaar staan. Ook komen onderlinge hoekverdraaiing voor, vaak als gevolg van de verkavelingsstructuur of beperkte ruimte; de vormgeving, de maatvoering en het kleur- en materiaalgebruik van de oorspronkelijke boerderijen.

31

Rouveen Zuid - Fase 1

Oude Rijksweg / De Streek Aan de stegen zijn op veel plekken bestaande schuren gesloopt en vervangen door woningen in de vorm van schuurwoningen. Deze nieuwe woningen sluiten, mede door maatwerk erfinrichtingsplannen goed aan bij het karakter van het beschermde dorpsgezicht. Wel is er een opvallend verschil in de oriëntatie van de woningen. De nieuwe schuurwoningen zijn vaak meer op het landschap gericht, terwijl de boerderijen vooral op de weg zijn gericht.

Ruimtelijke aandachtspunten In het plangebied is ook een aantal ruimtelijke aandachtspunten waarmee specifiek rekening moet worden gehouden. Deze zijn: de milieukundige randvoorwaarden zoals geluid van de school en sportveld, en het wegverkeerslawaai van de Oude Rijksweg en de Korte Kerkweg;

32

Rouveen Zuid - Fase 1

de natuurwaarden van de boomsingel en houtstapels ten noorden van Oude Rijksweg 464B; zorgvuldige aansluiting op de kavels aan de Goudenregenstaat, de bestaande erven aan de Oude Rijksweg en de oostzijde van het schoolterrein en de aansluitende waterpartij; voorkomen van kunstmatige oplossing als het gaat om het oplossen van aanwezige (subtiele) hoogteverschillen.

3.4

Toekomstige ontwikkeling

Het plangebied Rouveen Zuid is opgedeeld in 3 fases. Fase 1 is het noordoostelijke deel, grenzend aan de Goudenregenstraat. Het gebied ligt tussen de Multifunctionele Combischool Rouveen en de Oude Rijksweg. De woningbouw in Fase 1 wordt ontsloten via de Oude Rijksweg en de Korte Kerkweg. Voorliggend bestemmingsplan maakt woningbouw mogelijk in Fase 1. Fase 2 en 3 van het plangebied Rouveen Zuid bieden ruimte voor een mogelijke toekomstige uitbreiding. Fase 2 is het westelijk deel, ingeklemd tussen de Stadsweg en de Korte Kerkweg. Een extra ontsluiting op de Stadsweg kan onderdeel zijn van Fase 2. De derde fase sluit aan bij fase 1 en 2 en is ingeklemd tussen de Oude Rijksweg en de Stadsweg. Een extra ontsluiting op de Oude Rijksweg kan onderdeel zijn van Fase 3. Onderstaande impressie geeft een idee voor de mogelijke inrichting van de tweede en derde fase van Rouveen Zuid. Op de impressie is een mogelijke hoofdstructuur weergegeven, die aansluit op het ontwerpprincipe van Fase 1. In de toekomst zal voor de beide fases een nieuw stedenbouwkundig plan gemaakt moeten worden, dat aansluit bij de dan gewenste situatie.

Impressie: nieuwe woonwijk Rouveen Zuid Fase 1, 2 en 3

33

Rouveen Zuid - Fase 1

34

Rouveen Zuid - Fase 1

Hoofdstuk 4

Beleid

4.1

Rijksbeleid

4.1.1

Nationale Omgevingsvisie

Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) van kracht geworden. De NOVI is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet. Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt de NOVI als structuurvisie uit onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze structuurvisie gelden als de Nationale Omgevingsvisie, zoals in de nieuwe wet bedoeld. De NOVI bevat de hoofdzaken van het beleid voor de fysieke leefomgeving. Uit de Omgevingswet volgt dat al het strategische beleid uit de bestaande beleidsdocumenten, met en zonder wettelijke grondslag, én het nieuwe strategische beleid op het beleidsterrein van de fysieke leefomgeving worden opgenomen in de NOVI. Het Nationaal Milieubeleidsplan (NMP4, 2001) en de Rijksnatuurvisie 2014 gaan op in en worden vervangen door de NOVI en het bijbehorende Nationaal Milieubeleidskader. De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vervalt geheel, behalve paragraaf 4.9 Caribisch Nederland en Caribische Exclusieve Economische Zone. De NOVI geldt verder als wijziging van enkele onderdelen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 (NWP) op grond van de Waterwet. In zijn totaliteit kent de NOVI 21 nationale belangen en opgaven die het verder uitwerkt.

Die opgaven zijn niet meer op zichzelf staand op te lossen, maar grijpen in elkaar. Met de NOVI zoekt het Rijk een perspectief om de grote opgaven aan te pakken, om Nederland mooier en sterker te maken en daarbij voort te bouwen op het bestaande landschap en de (historische) steden. Om die reden worden binnen de NOVI prioriteiten gesteld. De NOVI stelt daarbij een integrale aanpak voor: integraal, samen met andere overheden en maatschappelijke organisaties, en met meer regie vanuit het Rijk. Met steeds een zorgvuldige afweging van belangen werkt het Rijk aan de vier prioriteiten: 1. 2. 3. 4.

Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; Duurzaam economisch groeipotentieel; Sterke en gezonde steden en regio's; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

Centraal bij de afweging van belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving, zowel van de boven- als van de ondergrond. De NOVI onderscheidt daarbij drie afwegingsprincipes: 1. 2. 3.

Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; en, Afwentelen wordt voorkomen.

Het Rijk zal bij de uitvoering van de NOVI zichtbaar maken hoe de afwegingsprincipes benut worden. Met de NOVI presenteert het Rijk een integrale, op samenwerking gerichte aanpak. De NOVI geeft een gebiedsgericht afwegingskader en sturende visie in een, gericht op het realiseren van een gezond, leefbaar, herkenbaar en economische sterk Nederland. Het onderhavig bestemmingsplan is in overeenstemming met de NOVI. Om die reden kan een verdere toetsing aan de NOVI achterwege blijven.

35

Rouveen Zuid - Fase 1

4.1.2

Ladder voor duurzame verstedelijking

In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is opgenomen dat gemeenten en provincies verplicht zijn om in de toelichting van een ruimtelijk besluit de zogenaamde 'ladder voor duurzame verstedelijking' op te nemen, wanneer een zodanig ruimtelijk besluit een nieuwe stedelijke ontwikkeling (zie artikel 1.1.1 van het Bro) mogelijk maakt. De Ladder voor duurzame verstedelijking wordt doorlopen in paragraaf 5.19 van deze toelichting.

4.2

Provinciaal en regionaal beleid

4.2.1

Omgevingsvisie Overijssel

Op 12 april 2017 zijn de omgevingsvisie en de omgevingsverordening Overijssel 2017 vastgesteld. Over de jaren zijn de omgevingsvisie en de omgevingsverordening meerdere keren geactualiseerd. In de omgevingsvisie wordt de visie op de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel tot 2030 uiteengezet. Binnen deze visie zijn er drie principes leidend bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel. Deze principes zijn duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit. Duurzaamheid Wat betreft het principe duurzaamheid heeft de provincie meerdere kwaliteitsambities opgesteld. Het gaat hier om ambities die dermate cruciaal zijn voor de duurzame ontwikkeling van de provincie Overijssel dat deze in de uitvoering van de Omgevingsvisie het grootste gewicht krijgen. De vier duurzame kwaliteitsambities zijn: 1. 2. 3. 4.

een klimaatbestendig Overijssel; een duurzame energiehuishouding; kringlopen sluiten, ofwel: toegroeien naar een circulaire economie; beter benutten van ruimte, bestaande bebouwing en infrastructuur.

Het onderhavig bestemmingsplan sluit aan bij de eerste twee kwaliteitsambities. De nieuwe woonwijk wordt klimaatbestendig en met een duurzame energiehuishouding aangelegd. Ruimtelijke kwaliteit Wat betreft het principe 'ruimtelijke kwaliteit', hanteert de provincie de volgende definitie: ruimtelijke kwaliteit is datgene dat ruimte geschikt maakt en houdt wat voor mens, plant en dier belangrijk is. Binnen dit principe heeft de provincie zeven kwaliteitsambities geformuleerd. De zeven kwaliteitsambities zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

natuur als ruggengraat; een continu en beleefbaar watersysteem als dragende structuur van Overijssel; voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen; brede waaier aan woon-, werk-, en mixmilieus: elk buurtschap, dorp en stad zijn eigen kleur; zichtbaar en beleefbaar mooi landschap; het contrast tussen dynamisch en luwe gebieden versterken; sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel.

Bij de invulling van de nieuwe woonwijk is rekening gehouden met de bovenstaande kwaliteitsambities. Natuur en water zijn geïntegreerd in het ontwerp en de woonwijk sluit aan op de bestaande bebouwing van Rouveen, zoals blijkt uit de hoofdstukken 2 en 3. Sociale kwaliteit Het laatste principe gaat over het welzijn of 'goed voelen' van de inwoners van Overijssel. Daarbij spelen zaken als gezondheid, vitaliteit, arbeidsparticipatie (mede in relatie tot onderwijs) en sociale uitsluiting een belangrijke rol. In deze omgevingsvisie worden deze aspecten beperkt tot het welzijn van de mens in relatie tot de fysieke leefomgeving. Binnen dit principe heeft de provincie drie kwaliteitsambities opgesteld. De drie kwaliteitsambities zijn:

36

Rouveen Zuid - Fase 1

1. 2. 3.

het Overijssels 'noaberschap' koesteren; stimuleren van culturele identiteit; verbinden van de lokale kennis en energie met de ontwikkeling van provinciaal beleid en de uitvoering van ruimtelijke opgaven.

Bij de ontwikkeling van de nieuwe woonwijk zijn de bovenstaande kwaliteitsambities zo veel als mogelijk in het oog gehouden. In het proces heeft veelvuldig overleg met de omwonenden plaatsgevonden en is aangesloten bij de culturele identiteit. Dit blijkt onder meer uit het participatietraject dat is doorlopen (zie hiervoor Bijlage 4 Participatienota Rouveen Zuid - Fase 1 en hoofdstukken 2 en 3). Vanuit deze drie principes heeft de provincie negen kwaliteitsambities geformuleerd. Binnen deze negen kwaliteitsambities sluit de nieuwe woonwijk goed aan op de kwaliteitsambitie woonomgeving. Deze ambitie staat voor een passend en flexibel aanbod van woonmilieus. Iets wat de nieuwe woonwijk te weeg brengt. Na het grondig bestuderen van bovenstaande aspecten kan geconcludeerd worden dat het plan in overeenstemming is met de omgevingsvisie Overijssel 2017, dit komt eveneens in de verschillende paragrafen nader aan de orde. 4.2.2

Omgevingsverordening Overijssel

Naast de Omgevingsvisie geldt de Omgevingsverordening. In deze verordening zijn bepalingen opgenomen waarmee rekening gehouden moet worden in bestemmingsplannen en andere ruimtelijke plannen. In de Omgevingsverordening zijn in hoofdstuk 2 (Ruimtelijke ordening) specifieke regels opgenomen met betrekking tot het realiseren van woningen. Hieronder wordt op de voor het plangebied van toepassing zijnde regels ingegaan: Artikel 2.1.5 lid 1: In de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de geldende gebiedskenmerken. Deze aandachtspunten zijn verwerkt in de beschrijving van het plangebied (hoofdstuk 2) en de beschrijving van de nieuwe situatie (hoofdstuk 3). Artikel 2.2.2 lid 1: Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. Zie voor dit aspect paragrafen 4.3.3, 4.3.4 en 5.19, waar het behoefteonderzoek naar nieuwe woningbouw besproken wordt. Artikel 2.11.2: In de toelichting op bestemmingsplannen wordt aangegeven op welke wijze bij de planontwikkeling rekening is gehouden met de aanwezige cultuurhistorische waarden.

Deze aandachtspunten zijn verwerkt in de beschrijving van het plangebied (hoofdstuk 2) en de beschrijving van de nieuwe situatie (hoofdstuk 3). 4.2.3

Woonagenda West-Overijssel 2021 - 2025

De provincie Overijssel, de Overijsselse gemeenten (waaronder Staphorst) en hun partners werken al jaren samen aan een kwantitatieve en kwalitatieve balans op de woningmarkt. De partijen maken periodiek meerjarige afspraken over opgaven en ambities. Voor de periode 2021-2025 zijn de afspraken vastgelegd in de Woonagenda West-Overijssel. Uit de Woonagenda West-Overijssel blijkt dat de druk op de woningmarkt en de woningtekorten hoog zijn. De komende tien jaar wordt verwacht dat de regio West-Overijssel verder zal groeien met circa 35.000 40.000 huishoudens. Om dit te realiseren is een gezamenlijke inzet vereist, waaronder ook de inzet van de gemeente Staphorst. Daarnaast vormt wonen een belangrijke sleutelpositie als het gaat om regionale opgaven zoals verstedelijking, de vitaliteit van de dorpen en steden en de transitie van het platteland. De Woonagenda West-Overijssel laat zien dat de gemeenten in West-Overijssel samen tot 2030 een kleine

37

Rouveen Zuid - Fase 1

26.000 woningen in harde en zachte plancapaciteit hebben. Dat betekent dat naast het realiseren van harde en zachte plannen ingezet zal worden op het toevoegen van extra plancapaciteit voor 9.000 - 14.000 woningen in West-Overijssel in de periode tot 2030. Hierbij gaat de Woonagenda uit van het sturen op kwaliteiten. De juiste woning op de juiste plek, inspelend op de kwalitatieve woningbehoefte en een goede bijdrage leverend aan de leefbaarheid en kwaliteit van wijken/buurten in de steden, de dorpen en het platteland. Een toekomstbestendige woningmarkt betekent in West-Overijssel: 1. 2. 3.

een inclusieve woningmarkt: wonen voor iedereen; een toekomstbestendige leefomgeving: sterke steden en vitale kernen en buitengebied; een duurzaam en circulair woningbestand.

Het is belangrijk dat er voor iedere woningzoekende een passende, betaalbare en niet in de laatste plaats kwalitatief goede woning is. Binnen de Woonagenda West-Overijssel wordt onderscheidt gemaakt in drie ruimtelijke woonstrategieën. De gemeente Staphorst behoort tot woonmilieu 'ontspannen wonen'. Hier is het wonen nauw verbonden met het Overijsselse landschap, het dorpse leven, natuur en landbouw. Het zijn bijzondere en karakteristieke woonomgevingen die we koesteren en met kwaliteiten zoveel mogelijk willen behouden. Nieuwe woonwijk Rouveen Zuid In het ontwerp van de nieuwe woonwijk Rouveen Zuid - Fase 1 is rekening gehouden met de landschappelijk en cultuurhistorisch waardevolle omgeving en de bestaande kwaliteiten. Zo is nauwe aansluiting gezocht bij het kenmerkende slagenlandschap en het beschermd dorpsgezicht 'De Streek'. In het ontwerp is tevens aandacht voor duurzaamheid en klimaat. Voor een uitgebreide toelichting op het ontwerp wordt verwezen naar hoofdstuk 3.1. In de nieuwe woonwijk komen maximaal 82 nieuwe woningen. Het gaat in beginsel om 28 vrijstaande woningen, 36 twee-onder-één kap woningen en 18 rijwoningen. Een deel van de rijwoningen wordt naar verwachting via CPO gerealiseerd. Hierdoor biedt de woonwijk ruimte aan verschillende doelgroepen om te (blijven) wonen in de gemeente Staphorst.

Doordat de nieuwe woonwijk direct grenst aan de bestaande dorpskern wordt de vitaliteit en leefbaarheid van Rouveen versterkt. 4.2.4

Overijssels stimuleringskader woningbouw

Vanuit de regionale Woonagenda's wordt sterk ingezet op het versnellen van woningbouw, en op het toevoegen van kwaliteit aan de woonomgeving. In de Woonagenda is afgesproken om een kwalitatief afwegingskader op te stellen voor nieuwe woningbouwplannen. Het 'Overijssels stimuleringskader voor kwalitatieve programmering van woningbouw' voorziet hierin. Voor uitbreidingsplannen (zoals de nieuwe woonwijk Rouveen Zuid - Fase 1) geldt het stimuleringskader als leidraad. Het stimuleringskader zet in op 'voorkantsamenwerking'. Hierdoor is voldoende ruimte om met elkaar in gesprek te gaan over hoe we bij woningbouwplannen (nog) meer kwaliteit kunnen toevoegen. In het kader van de 'voorkantsamenwerking' is de provincie, samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vroegtijdig betrokken bij de planvorming. In meerdere gezamenlijke werksessies zijn de kwaliteiten van het gebied en kansen in beeld gebracht en verwerkt in het stedenbouwkundig plan voor de nieuwe woonwijk. Het stimuleringskader gaat uit van 7 principes, onderverdeeld in 'need to haves' (de nummers 1 tot en met 5) en 'nice to haves' (de nummers 6 en 7). 1. Inbreiding voor uitbreiding De nieuwe woonwijk Rouveen Zuid - Fase 1 grenst direct aan de bestaande dorpskern. Uitbreiding buiten de bebouwde kom is noodzakelijk, omdat binnen het bestaand stedelijk gebied van Rouveen geen ruimte is om

38

Rouveen Zuid - Fase 1

een dergelijke woonopgave (met specifieke woonkwaliteit) tot ontwikkeling te brengen. Tevens sluit de nieuwe ontwikkeling goed aan bij de reeds bestaande functies als een basisschool en sportcomplex die naast het plangebied liggen. Verder wordt verwezen naar de toets aan de 'Ladder voor duurzame verstedelijking' in paragraaf 5.19 van deze toelichting. 2. Aantrekkelijke woonmilieus De gemeente Staphorst behoort, volgens de Woonagenda West-Overijssel, tot woonmilieu 'ontspannen wonen', zie paragraaf 4.2.3. Ontspannen wonen heeft als uitgangspunt kleinschalige woningbouw, passend bij de leefomgeving. Met de realisatie van woningen in Rouveen Zuid - Fase 1 is rekening gehouden met de landschappelijk en cultuurhistorisch waardevolle omgeving en de bestaande kwaliteiten. Zo is nauwe aansluiting gezocht bij het kenmerkende slagenlandschap en het beschermd dorpsgezicht 'De Streek'. Het past dan ook nauwsluitend bij de woonstrategie: versterking en uitbreiden van het aanbod ontspannen wonen. 3. Ongedeelde regio Rouveen Zuid fase 1 past binnen de lokale kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte. Dit is onderzocht door het onderzoeksbureau Atrivé, zie paragraaf 4.3.4 van deze toelichting. Uit het onderzoek blijkt dat er met name behoefte is aan vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen. Daarnaast voorziet het plan in de toevoeging van sociale huurwoningen en rijwoningen.

Ook wordt voorzien in de balans tussen segmenten door een gevarieerd aanbod te realiseren. In de nieuwe woonwijk komen 10 sociale huurwoningen (12% van de nieuwbouw). Het aantal sociale huurwoningen is afgestemd met de lokale woningcorporatie de VechtHorst en sluit aan bij de behoefte van de VechtHorst. Verder is het plan gedeeld met de omliggende gemeente. Er zijn geen negatieve reacties ontvangen. 4. Natuur, landschap en water In het ontwerp van de nieuwe woonwijk Rouveen Zuid - Fase 1 is aandacht voor duurzaamheid en klimaat. De gemeente heeft de ambitie om een blijvend duurzame en klimaatadaptieve wijk te realiseren. De gemeente draagt hierin haar steentje bij, zie hoofdstuk 3.1 van deze toelichting. Maar ook de ontwerpers, bouwers en bewoners van de nieuwe woningen kunnen hieraan bijdragen. De gemeente geeft de toekomstige bewoners aanbevelingen voor duurzaamheid mee. 5. Bereikbaarheid en mobiliteit In de ruimtelijke strategie ontspannen wonen is bereikbaarheid volgens het stimuleringskader een minder prominent thema. Mensen wonen hier graag vanwege de rust en ruimte. In het plangebied worden geen punten voor openbaar vervoer gerealiseerd. Rouveen Zuid - Fase 1 is bereikbaar met het al bestaande netwerk van het openbare vervoer (bus). 6.

Langer zelfstandig thuis wonen De gemeente Staphorst verkoopt, na het doorlopen van de bestemmingsplan procedure, de kavels in de nieuwe woonwijk Rouveen Zuid - Fase 1. Voor de bouw van de nieuwe woningen maken de kopers te zijner tijd zelf een ontwerp, vaak onder begeleiding van een architect of bouwbedrijf. Hierbij kan de nieuwe woning naar wens levensloopbestending ontworpen worden. 7. Duurzame woningvoorraad De nieuwe woonwijk Rouveen Zuid - Fase 1 biedt geen mogelijkheden om de bestaande nabijgelegen woningen te verduurzamen. Er is geen sprake van een collectieve opwekking van duurzame energie. Bij het ontwerp van de nieuwe woningen kiezen de kopers zelf, onder begeleiding van een architect of bouwbedrijf, welke vormen van duurzame energie worden toegepast.

39

Rouveen Zuid - Fase 1

4.3

Gemeentelijk beleid

4.3.1

Omgevingsvisie Staphorst 'voor elkaar'

De gemeente Staphorst heeft voor haar gemeente op 24 januari 2018 de omgevingsvisie Staphorst 'voor elkaar!' vastgesteld. Met deze omgevingsvisie zet de gemeente haar koers uit voor de leefomgeving met een tijdshorizon tot 2030. De omgevingsvisie bestaat uit drie hoofdstukken: de ambitie, de koers en de uitvoering. De ambitie van de gemeente is onder andere om de Staphorster samenleving ruimte en vertrouwen te geven om verantwoordelijkheid te nemen. In dit proces wil de gemeente meer ondersteunen en initiatieven versterken en versnellen. Wat betreft het landschap is het plangebied aangeduid als 'verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in de dorpsrandzone'. Het onderhavig bestemmingsplan geeft hier invulling aan. Wat betreft het woonmilieu bestaat de koers uit het bieden van een fijne leefomgeving voor haar inwoners met extra aandacht voor starters en ouderen op de woningmarkt. Voor dit onderwerp is het plangebied aangeduid als 'uitbreidingslocatie woningbouw'. Derhalve kan onder voorwaarden op de locatie een nieuwe woonwijk tot ontwikkeling worden gebracht.

Omgevingsvisie: een fantastisch woon- en leefklimaat Het laatste hoofdstuk, de uitvoering, gaat in op de nadere uitwerking van de omgevingsvisie in een omgevingsplan en een programma. Dit hoofdstuk heeft echter geen directe invloed op dit bestemmingsplan. Naar aanleiding van het bovenstaande is de realisatie van een nieuwe woonwijk in overeenstemming met de gemeentelijke omgevingsvisie. 4.3.2

Beleidsnotitie 'Open plekken Staphorst, 5e wijziging

De beleidsnotitie 'Open plekken Staphorst, 5e wijziging' (hierna: Open plekken beleid) is vastgesteld in oktober 2016 en bevat de randvoorwaarden voor woningbouw op open plekken binnen 'De Streek'.

40

Rouveen Zuid - Fase 1

In het Open plekken beleid zijn de zichtlijnen naar het achterliggende gebied (de open stroken weiland waar over het algemeen geen bebouwing staat) geïnventariseerd. De open stroken weiland maken een belangrijk onderdeel uit van de cultuurhistorische structuur van de Streek. Deze karakteristieke zichtlijnen zijn uitgesloten van bebouwingsmogelijkheden. De percelen tussen de Oude Rijksweg 464A en 464B zijn in het Open plekken beleid aangewezen als karakteristieke zichtlijnen. Tevens is bepaald dat de open plekken direct gelegen aan de Oude Rijksweg of de Gemeenteweg zijn uitgesloten van bebouwingsmogelijkheden.

Open plekken beleid: karakteristieke zichtlijnen Onderdeel van de nieuwe woonwijk Rouveen Zuid - Fase 1 is het realiseren van twee nieuwe erven direct aan de Oude Rijksweg, op een (zoals hiervoor beschreven) als karakteristieke zichtlijn aangewezen locatie. Deze afwijking van het Open plekken beleid is mogelijk, omdat de gemeenteraad op recentere datum (2018) de Omgevingsvisie Staphorst 'voor elkaar' heeft vastgesteld. In de Omgevingsvisie is vastgelegd dat op en achter de betreffende gronden een nieuwe woonwijk ontwikkeld moet gaan worden, zie paragraaf 4.3.1. Uiteraard is bij het ontwerp van de nieuwe woonwijk nadrukkelijk rekening gehouden met de landschappelijk en cultuurhistorische waarden en structuren van het gebied. Het stedenbouwkundig plan gaat uit van de inpassing van een brede, lange zichtlijn vanaf de Oude Rijksweg en een nauwkeurige afstemming op de verkavelingsstructuur (lange lijnen en hoekverdraaiing). Belangrijk onderdeel van het ontwerp is ook de inpassing van een volledige structuurlijn/sloot tussen de Oude Rijksweg en de Korte Kerkweg. Deze rechte lijn loopt vanaf de bestaande sloot en boomsingel ten noorden van Oude Rijksweg 464B door de gehele woonwijk (sloten- en wegenstructuur, aangezet met een nieuwe bomenrij) tot aan de Korte Kerkweg. Voor een uitgebreide toelichting op het stedenbouwkundig plan wordt verwezen naar bijlage 2.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=86ff9cb5-d6f7-456c-90d2-c1b71695391c